ଏଵଂ ତାଂ ଭାଷମାଣାଂ ତୁ କନ୍ଯାଂ ସାଲ୍ଵପତିସ୍ତଦା। ପରିତତ୍ଯାଜ କୌରଵ୍ଯ କରୁଣଂ ପରିଦେଵତୀମ୍
ସେ କନ୍ୟା ଏଭଳି କହୁଥିବାବେଳେ, ହେ କୌରବ, ସାଲ୍ବରାଜା ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗିଦେଲେ।
ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛେତି ତାଂ ସାଲ୍ଵଃ ପୁନଃ ପୁନରଭାଷତ। ବିଭେମି ଭୀଷ୍ମାତ୍ସୁଶ୍ରୋଣି ତ୍ଵଂ ଚ ଭୀଷ୍ମପରିଗ୍ରହଃ
ସାଲ୍ବ ତାକୁ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, 'ଚାଲ, ଚାଲ', ମୁଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଭୟ କରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଅଧିକାର।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା ତେନ ସାଲ୍ଵେନାଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନା । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ପୁରାଦ୍ଦୀନା ରୁଦତୀ କୁରରୀ ଯଥା
ଏଭଳି ଦୂରଦର୍ଶି ନୁହେଁଥିବା ସାଲ୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ସେ ଦୁଃଖିତ ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା ଏକ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ସହର ଛାଡିଦେଲେ।
ନିଷ୍କ୍ରାମନ୍ତୀ ତୁ ନଗରାଚ୍ଚିନ୍ତଯାମାସ ଦୁଃଖିତା । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନାସ୍ତି ଯୁଵତିର୍ଵିଷମସ୍ଥତରା ମଯା
ସେ ସହର ଛାଡିବା ସମୟରେ ଦୁଃଖରେ ଭାବିଲେ, 'ମୋ ପରି ଅସୁବିଧାରେ ପଡିଥିବା ଯୁବତୀ ଏ ପୃଥିବୀରେ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।'
ବନ୍ଧୁର୍ଭିର୍ଵିପ୍ରହୀଣାସ୍ମି ସାଲ୍ଵେନ ଚ ନିରାକୃତା । ନ ଚ ଶକ୍ଯଂ ପୁନର୍ଗନ୍ତୁଂ ମଯା ଵାରଣସାହ୍ଵଯମ୍
ମୁଁ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବୀ ହୀନ, ସାଲ୍ବ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ଏବଂ ମୋତେ ପୁନି ବାରାଣସୀକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଅନୁଜ୍ଞାତା ତୁ ଭୀଷ୍ମେଣ ସାଲ୍ଵମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କାରଣମ୍। କିଂ ନୁ ଗର୍ହାମ୍ଯଥାତ୍ମାନମଥ ଭୀଷ୍ମଂ ଦୁରାସଦମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସାଲ୍ବଙ୍କୁ କାରଣ କହି, ମୁଁ ଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ କାହାକୁ ଦୋଷ ଦେଉଁ—ମୋତେ, କିମ୍ବା ଦୁର୍ଲଭ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ?
ଅଥଵା ପିତରଂ ମୂଢଂ ଯୋ ମେଽକାର୍ଷୀତ୍ସ୍ଵଯଂଵରମ୍ । ମଯାଽଯଂ ସ୍ଵକୃତୋ ଦୋଷୋ ଯାଽହଂ ଭୀଷ୍ମରଥାତ୍ତଦା
ନାହିଁଲେ ମୋର ମୂଢ଼ ପିତା ମୋର ସ୍ୱୟଂବର ରଚିଥିଲେ; ଏହି ଦୋଷ ମୋର ନିଜର, କାରଣ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରଥରୁ ସେ ସମୟରେ ମୁଁ କଥା କହିଥିଲି।
ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଦାରୁଣେ ଯୁଦ୍ଧେ ସାଲ୍ଵାର୍ଥଂ ନାପତଂ ପୁରା। ତସ୍ଯେଯଂ ଫଲନିର୍ଵୃତ୍ତିର୍ଯଦାପନ୍ନାଽସ୍ମି ମୂଢଵତ୍
ସାଲ୍ବଙ୍କ ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ପଡ଼ି ନଥିଲି; ଏହି ଦୁଃଖ ଆଜି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଏହା ସେହି କାରଣର ଫଳ।
ଧିଗ୍ଭୀଷ୍ମଂ ଧିକ୍କ ମେ ମନ୍ଦଂ ପିତରଂ ମୂଢଚେତସମ୍ । ଯେନାହଂ ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କେନ ପଣ୍ଯସ୍ତ୍ରୀଵ ପ୍ରଚୋଦିତା
ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଲାଜ୍ଜା, ମୋ ମୂଢ଼ ପିତାଙ୍କୁ ଲାଜ୍ଜା, ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ବୀରତାର ମୂଲ୍ୟରେ ଏକ ବସ୍ତୁ ମହିଳା ପରି ଦେଖିଥିଲେ।
ଧିଙ୍ମାଂ ଧିକ୍ସାଲ୍ଵରାଜାନଂ ଧିଗ୍ଧାତାରମଥାପି ଵା । ଯେଷାଂ ଦୁର୍ନୀତଭାଵେନ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ମ୍ଯାପଦମୁତ୍ତମାମ୍
ମୋତେ ଲାଜ୍ଜା, ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ଲାଜ୍ଜା, ମୋ ପିତାକୁ କିମ୍ବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଲାଜ୍ଜା; ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ସର୍ଵଥା ଭାଗଧେଯାନି ସ୍ଵାନି ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଅନଯସ୍ଯାସ୍ଯ ତୁ ମୁଖଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ମମ
ଯେପରି ଭାଗ୍ୟ ଲେଖା, ମଣିଷ ସେଇଁ ପାଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କାରଣ ମୋ ପାଇଁ ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର।
ସା ଭୀଷ୍ମେ ପ୍ରତିକର୍ତଵ୍ଯମହଂ ପଶ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ତପସା ଵା ଯୁଧା ଵାପି ଦୁଃଖହେତୁଃ ସ ମେ ମତଃ
ଏହିଁପାଇଁ ଏବେ ମୁଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବିରୋଧରେ କିଛି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଚାହେଁ ତପସ୍ୟା କରି କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ କରି; ସେ ମୋର ଦୁଃଖର ମୂଳ କାରଣ।
କୋ ନୁ ଭୀଷ୍ମଂ ଯୁଧା ଜେତୁମୁତ୍ସହେତ ମହୀପତିଃ । ଏଵଂ ସା ପରିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଜଗାମ ନଗରାଦ୍ବହିଃ
କେଉଁ ରାଜା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବ? ଏପରି ଭାବି, ସେ ସହର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ଆଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଶୀଲାନାଂ ତାପସାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ତତସ୍ତାମଵସଦ୍ରାତ୍ରିଂ ତାପସୈଃ ପରିଵାରିତା
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରାତି କାଟିଲେ।
ଆଚଖ୍ଯୌ ଚ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ସର୍ଵମାତ୍ମନି ଭାରତ । ଵିସ୍ତରେଣ ମହାବାହୋ ନିଖିଲେନ ଶୁଚିସ୍ମିତା । ହରଣଂ ଚ ଵିସର୍ଗଂ ଚ ସାଲ୍ଵେନ ଚ ଵିସର୍ଜନମ୍
ହେ ଭାରତ, ସେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଖୁଲିଖୁଲି କହିଲେ—ତାଙ୍କ ଅପହରଣ, ଛାଡ଼ିଦେବା, ଏବଂ ସାଲ୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ; ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହସରେ।
ତତସ୍ତତ୍ର ମହାନାସୀଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ । ଶୈଖାଵତ୍ଯସ୍ତପୋବୃଦ୍ଧଃ ଶାସ୍ତ୍ରେ ଚାରଣ୍ଯକେ ଗୁରୁଃ
ସେଠାରେ ଏକ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ, ଶୈଖାବତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ତପସ୍ୱୀ ଏବଂ ଆରଣ୍ୟକ ଶାସ୍ତ୍ରର ଗୁରୁ।
ଆର୍ତା ତାମାହ ସ ମୁନିଃ ଶୈଖାଵତ୍ଯୋ ମହାତପାଃ । ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତୀଂ ସତୀଂ ବାଲାଂ ଦୁଃଖଶୋକପରାଯଣାମ୍
ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଶୈଖାବତ୍ୟ ମୁନି, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା, ନିଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଯୁବତୀ ସେଉଁଠି ଥିବାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଏଵଂ ଗତେ ତୁ କିଂ ଭଦ୍ରେ ଶକ୍ଯଂ କର୍ତୁଂ ତପସ୍ଵିଭିଃ । ଆଶ୍ରମସ୍ଥୈର୍ମହାଭାଗେ ତପୋଯୁକ୍ତୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ଏହି ତପସ୍ୱୀ ମହାପୁରୁଷମାନେ କଣ କରିପାରିବେ?
ସା ତ୍ଵେନମବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜନ୍କ୍ରିଯତାଂ ମଦନୁଗ୍ରହଃ । ପ୍ରାଵ୍ରାଜ୍ଯମହମିଚ୍ଛାମି ତପସ୍ତପ୍ସ୍ଯାମି ଦୁଶ୍ଚରମ୍
କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋପାଇଁ ଦୟା କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ଗୃହ ତ୍ୟାଗ କରି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।"
ମଯୈଵ ଯାନି କର୍ମାଣି ପୂର୍ଵଦେହେ ତୁ ମୂଢଯା। କୃତାନି ନୂନଂ ପାପାନି ତେଷାମେତତ୍ଫଲଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
"ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ମୂଢ଼ତାରେ ଯେଉଁ ଖରାପ କାମ କରିଥିଲି, ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଫଳ ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଆସିଛି।"
ନୋତ୍ସହେ ତୁ ପୁନର୍ଗନ୍ତୁଂ ସ୍ଵଜନଂ ପ୍ରତି ତାପସାଃ । ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତା ନିରାନନ୍ଦା ସାଲ୍ଵେନ ଚ ନିରାକୃତା
"ମୁଁ ପୁଣି ମୋ ଜନ୍ମର ଲୋକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ହେ ତପସ୍ୱୀମାନେ; ସାଲ୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଅନନ୍ଦହୀନ।"
ଉପଦିଷ୍ଟମିହେଚ୍ଛାମି ତାପସ୍ଯଂ ଵୀତକଲ୍ମଷାଃ । ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଦେଵସଂକାଶୈଃ କୃପା ଭଵତୁ ଵୋ ମଯି
"ମୁଁ ଏଠାରେ ତପସ୍ୟା ଶିଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ହେ ପାପହୀନମାନେ; ଦେବତା ସମାନ ଆପଣମାନେ ମୋପାଇଁ କୃପା କରନ୍ତୁ।"
ସ ତାମାଶ୍ଵାସଯତ୍କନ୍ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତାଗମହେତୁଭିଃ । ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସ କାର୍ଯଂ ଚ ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସହ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ, ଯୁକ୍ତି ଏବଂ ମୃଦୁ କଥାରେ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହ ମିଶି ଯାହା ଉଚିତ ତାହା କରିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ।
ତତସ୍ତେ ତାପସାଃ ସର୍ଵେ କାର୍ଯଵନ୍ତୋଽଭଵଂସ୍ତଦା। ତାଂ କନ୍ଯାଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ତସ୍ତେ କିଂକାର୍ଯମିତି ଧର୍ମିଣଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଏହି କନ୍ୟା ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଭାବିବାରେ ଲାଗିଗଲେ।
କେଚିଦାହୁଃ ପିତୁର୍ଵେଶ୍ମ ନୀଯତାମିତି ତାପସାଃ । କେଚିଦସ୍ଯଦୁମାଲମ୍ଭେ ମତିଂ ଚକ୍ରୁର୍ହି ତାପସାଃ
କେହି କହିଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ୍।' ଆଉ କେହି ତାପସୀମାନେ ଭାବିଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବା ଦରକାର।'
କେଚିତ୍ସାଲ୍ଵପତିଂ ଗତ୍ଵା ନିଯୋଜ୍ଯମିତି ମେନିରେ। ନେତି କେଚିଦ୍ଵ୍ଯଵସ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତା ହି ତେନ ସା
କେହି ଭାବିଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ଶାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଯିବା ଉଚିତ୍,' କିନ୍ତୁ ଆଉ କେହି ଏହାକୁ ମନେ କଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଗତେ ତୁ କିଂ ଶକ୍ଯଂ ଭଦ୍ରେ କର୍ତୁଂ ମନୀଷିଭିଃ । ପୁନରୂଚୁଶ୍ଚ ତାଂ ସର୍ଵେ ତାପସାଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ଓ ସୁମଧୁରା, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କଣ କରିପାରିବେ? ତାପସୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ, ସେମାନେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କଥା କହିଲେ।
ଅଲଂ ପ୍ରଵ୍ରଜିତେନେହ ଭଦ୍ରେ ଶ୍ରୃଣୁ ହିତଂ ଵଚଃ। ଇତୋ ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପିତୁରେଵ ନିଵେଶନମ୍
ଏଠାରେ ଏମିତି ଘୁରିବା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା, ଓ ଭଦ୍ରା, ଆମ କଥା ଶୁଣ। ଏଠାରୁ ତୁମେ ଚାଲିଯାଅ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ତୁମ ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ।
ପ୍ରତିପସ୍ତ୍ଯତି ରାଜା ସ ପିତା ତେ ଯଦନନ୍ତରମ୍ । ତତ୍ର ଵତ୍ସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣି ସୁଖଂ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତା
ତୁମ ବାପା, ରାଜା, ତୁମକୁ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ; ସେଠାରେ ତୁମେ, ଓ ଶୁଭେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସୁଖରେ ରହିପାରିବ।
ନ ଚ ତେଽନ୍ଯା ଗତିର୍ନ୍ଯାଯ୍ଯା ଭଵେଦ୍ଭଦ୍ରେ ଯଥା ପିତା । ପତିର୍ଵାପି ଗତିର୍ନାର୍ଯାଃ ପିତା ଵା ଵରଵର୍ଣିନି । ଗତିଃ ପତିଃ ସମସ୍ଥାଯା ଵିଷମେ ଚ ପିତା ଗତିଃ
ଓ ଭଦ୍ରା, ତୁମ ପାଇଁ ବାପା ଛାଡ଼ି ଆଉ କୌଣସି ଉପାୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜଣେ ଜିଅର ପାଇଁ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ କିମ୍ବା ବାପା ଆଶ୍ରୟ। ସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ ସେ ଆଶ୍ରୟ, ଦୁଃଖରେ ବାପା ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତି।