ସାହମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ସମରେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନମ୍ । ଅନୁଜ୍ଞାତା ଚ ତେନୈଵ ତତୋଽହଂ ଭୃଶମାଗତା
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛୁଆନଥିବା ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ବଡ ଦୁଃଖରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ନ ସ ଭୀଷ୍ମୋ ମହାବାହୁର୍ମାମିଚ୍ଛତି ଵିଶାଂପତେ । ଭ୍ରାତୃହେତୋଃ ସମାରମ୍ଭୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯେତି ଶ୍ରୁତଂ ମଯା
ହେ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ ମୋତେ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭାଇ ପାଇଁ ଥିଲା।
ଭଗିନ୍ଯୌ ମମ ଯେ ନୀତେ ଅମ୍ବିକାମ୍ବାଲିକେ ନୃପ। ପ୍ରାଦାଦ୍ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯାଯ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ହି ଯଵୀଯସେ
ମୋ ଭଉଣୀ ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଲିକାଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଅପର ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଯଥା ସାଲ୍ଵପତେ ନାନ୍ଯଂ ଵରଂ ଯାମି କଥଂଚନ। ତ୍ଵାମୃତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ତଥା ମୂର୍ଧାନମାଲଭେ
ହେ ସାଲ୍ବରାଜା, ତୁମକୁ ଛାଡି ଆଉ କାହାକୁ ମୁଁ ବରିବି ନାହିଁ। ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ଛାଡି ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଅନ୍ୟ କାହାର ଚରଣ ତଳେ ରଖିବି ନାହିଁ।
ନ ଚାନ୍ଯପୂର୍ଵା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵାମହଂ ସମୁପସ୍ଥିତା। ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ସାଲ୍ଵୈତତ୍ସତ୍ଯେନାତ୍ମାନମାଲଭେ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଆଉ କାହା ପରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିନାହିଁ। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ହେ ସାଲ୍ବ, ଏହି ସତ୍ୟରେ ମୁଁ ମୋ ଆତ୍ମାକୁ ରଖୁଛି।
ଭଜସ୍ଵ ମାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷ ସ୍ଵଯଂ କନ୍ଯାମୁପସ୍ଥିତାମ୍। ଅନନ୍ଯପୂର୍ଵାଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଭିକାଙ୍କ୍ଷିଣୀମ୍
ହେ ବିଶାଳନୟନ, ମୁଁ ନିଜେ ଇଚ୍ଛାରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଏକ ଅନ୍ୟପୁରୁଷସ୍ପର୍ଶ ନଥିବା କନ୍ୟା ଭାବେ, ତୁମ ଦୟାକୁ ଆଶା କରୁଛି।
ତାମେଵଂ ଭାଷମାଣାଂ ତୁ ସାଲ୍ଵଃ କାଶିପତେଃ ସୁତାମ୍। ଅତ୍ଯଜଦ୍ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୀର୍ଣାଂ ତ୍ଵଚମିଵୋରଗଃ
ସେଉଁଠି ସେ ଏଭଳି କହିବା ସମୟରେ, ସାଲ୍ବ ଏହି କାଶୀରାଜଙ୍କ ଝିଅକୁ ଏଭଳି ତ୍ୟାଗିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ସାପ ଜରାପୁରୁଣା ଚର୍ମ ଛାଡିଦିଏ।
ଏଵଂ ବହୁଵିଧୈର୍ଵାକ୍ଯୈର୍ଯାଚ୍ଯମାନସ୍ତଯା ନୃପଃ । ନାଶ୍ରଦ୍ଦଧତ୍ସାଲ୍ଵପତିଃ କନ୍ଯାଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ସେ ଅନେକ ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସାଲ୍ବରାଜା ଏହି କନ୍ୟା ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ସା ମନ୍ଯୁନାଽଽଵିଷ୍ଟା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା କାଶିପତେଃ ସୁତା। ଅବ୍ରଵୀତ୍ସାଶ୍ରୁନଯନା ବାଷ୍ପଵିପ୍ଲୁତଯା ଗିରା
ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, କାଶୀରାଜଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଲୁହରେ ଆଖି ଭରି, କଣ୍ଠ ଆଖିରେ ଅଟକି, କହିଲେ।
ତ୍ଵଯା ତ୍ଯକ୍ତା ଗମିଷ୍ଯାମି ଯତ୍ର ତତ୍ର ଵିଶାଂପତେ। ତତ୍ର ମେ ଗତଯଃ ସନ୍ତୁ ସନ୍ତଃ ସତ୍ଯଂ ଯଥା ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗିଦେଲେ, ଏବେ ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଚାହେଁ ଯିବି। ମୋ ଗତି ସଦାସତ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉ, ଯେପରି ସତ୍ୟ ସଦା ଅଟୁଟ ରହେ।
ଏଵଂ ତାଂ ଭାଷମାଣାଂ ତୁ କନ୍ଯାଂ ସାଲ୍ଵପତିସ୍ତଦା। ପରିତତ୍ଯାଜ କୌରଵ୍ଯ କରୁଣଂ ପରିଦେଵତୀମ୍
ସେ କନ୍ୟା ଏଭଳି କହୁଥିବାବେଳେ, ହେ କୌରବ, ସାଲ୍ବରାଜା ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗିଦେଲେ।
ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛେତି ତାଂ ସାଲ୍ଵଃ ପୁନଃ ପୁନରଭାଷତ। ବିଭେମି ଭୀଷ୍ମାତ୍ସୁଶ୍ରୋଣି ତ୍ଵଂ ଚ ଭୀଷ୍ମପରିଗ୍ରହଃ
ସାଲ୍ବ ତାକୁ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, 'ଚାଲ, ଚାଲ', ମୁଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଭୟ କରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଅଧିକାର।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା ତେନ ସାଲ୍ଵେନାଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନା । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ପୁରାଦ୍ଦୀନା ରୁଦତୀ କୁରରୀ ଯଥା
ଏଭଳି ଦୂରଦର୍ଶି ନୁହେଁଥିବା ସାଲ୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ସେ ଦୁଃଖିତ ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା ଏକ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ସହର ଛାଡିଦେଲେ।
ନିଷ୍କ୍ରାମନ୍ତୀ ତୁ ନଗରାଚ୍ଚିନ୍ତଯାମାସ ଦୁଃଖିତା । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନାସ୍ତି ଯୁଵତିର୍ଵିଷମସ୍ଥତରା ମଯା
ସେ ସହର ଛାଡିବା ସମୟରେ ଦୁଃଖରେ ଭାବିଲେ, 'ମୋ ପରି ଅସୁବିଧାରେ ପଡିଥିବା ଯୁବତୀ ଏ ପୃଥିବୀରେ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।'
ବନ୍ଧୁର୍ଭିର୍ଵିପ୍ରହୀଣାସ୍ମି ସାଲ୍ଵେନ ଚ ନିରାକୃତା । ନ ଚ ଶକ୍ଯଂ ପୁନର୍ଗନ୍ତୁଂ ମଯା ଵାରଣସାହ୍ଵଯମ୍
ମୁଁ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବୀ ହୀନ, ସାଲ୍ବ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ଏବଂ ମୋତେ ପୁନି ବାରାଣସୀକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଅନୁଜ୍ଞାତା ତୁ ଭୀଷ୍ମେଣ ସାଲ୍ଵମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କାରଣମ୍। କିଂ ନୁ ଗର୍ହାମ୍ଯଥାତ୍ମାନମଥ ଭୀଷ୍ମଂ ଦୁରାସଦମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସାଲ୍ବଙ୍କୁ କାରଣ କହି, ମୁଁ ଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ କାହାକୁ ଦୋଷ ଦେଉଁ—ମୋତେ, କିମ୍ବା ଦୁର୍ଲଭ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ?
ଅଥଵା ପିତରଂ ମୂଢଂ ଯୋ ମେଽକାର୍ଷୀତ୍ସ୍ଵଯଂଵରମ୍ । ମଯାଽଯଂ ସ୍ଵକୃତୋ ଦୋଷୋ ଯାଽହଂ ଭୀଷ୍ମରଥାତ୍ତଦା
ନାହିଁଲେ ମୋର ମୂଢ଼ ପିତା ମୋର ସ୍ୱୟଂବର ରଚିଥିଲେ; ଏହି ଦୋଷ ମୋର ନିଜର, କାରଣ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରଥରୁ ସେ ସମୟରେ ମୁଁ କଥା କହିଥିଲି।
ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ଦାରୁଣେ ଯୁଦ୍ଧେ ସାଲ୍ଵାର୍ଥଂ ନାପତଂ ପୁରା। ତସ୍ଯେଯଂ ଫଲନିର୍ଵୃତ୍ତିର୍ଯଦାପନ୍ନାଽସ୍ମି ମୂଢଵତ୍
ସାଲ୍ବଙ୍କ ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ପଡ଼ି ନଥିଲି; ଏହି ଦୁଃଖ ଆଜି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଏହା ସେହି କାରଣର ଫଳ।
ଧିଗ୍ଭୀଷ୍ମଂ ଧିକ୍କ ମେ ମନ୍ଦଂ ପିତରଂ ମୂଢଚେତସମ୍ । ଯେନାହଂ ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କେନ ପଣ୍ଯସ୍ତ୍ରୀଵ ପ୍ରଚୋଦିତା
ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଲାଜ୍ଜା, ମୋ ମୂଢ଼ ପିତାଙ୍କୁ ଲାଜ୍ଜା, ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ବୀରତାର ମୂଲ୍ୟରେ ଏକ ବସ୍ତୁ ମହିଳା ପରି ଦେଖିଥିଲେ।
ଧିଙ୍ମାଂ ଧିକ୍ସାଲ୍ଵରାଜାନଂ ଧିଗ୍ଧାତାରମଥାପି ଵା । ଯେଷାଂ ଦୁର୍ନୀତଭାଵେନ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ମ୍ଯାପଦମୁତ୍ତମାମ୍
ମୋତେ ଲାଜ୍ଜା, ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ଲାଜ୍ଜା, ମୋ ପିତାକୁ କିମ୍ବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଲାଜ୍ଜା; ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ସର୍ଵଥା ଭାଗଧେଯାନି ସ୍ଵାନି ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଅନଯସ୍ଯାସ୍ଯ ତୁ ମୁଖଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ମମ
ଯେପରି ଭାଗ୍ୟ ଲେଖା, ମଣିଷ ସେଇଁ ପାଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କାରଣ ମୋ ପାଇଁ ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର।
ସା ଭୀଷ୍ମେ ପ୍ରତିକର୍ତଵ୍ଯମହଂ ପଶ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ତପସା ଵା ଯୁଧା ଵାପି ଦୁଃଖହେତୁଃ ସ ମେ ମତଃ
ଏହିଁପାଇଁ ଏବେ ମୁଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବିରୋଧରେ କିଛି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଚାହେଁ ତପସ୍ୟା କରି କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ କରି; ସେ ମୋର ଦୁଃଖର ମୂଳ କାରଣ।
କୋ ନୁ ଭୀଷ୍ମଂ ଯୁଧା ଜେତୁମୁତ୍ସହେତ ମହୀପତିଃ । ଏଵଂ ସା ପରିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଜଗାମ ନଗରାଦ୍ବହିଃ
କେଉଁ ରାଜା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବ? ଏପରି ଭାବି, ସେ ସହର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ଆଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଶୀଲାନାଂ ତାପସାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ତତସ୍ତାମଵସଦ୍ରାତ୍ରିଂ ତାପସୈଃ ପରିଵାରିତା
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ୱୀ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରାତି କାଟିଲେ।
ଆଚଖ୍ଯୌ ଚ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ସର୍ଵମାତ୍ମନି ଭାରତ । ଵିସ୍ତରେଣ ମହାବାହୋ ନିଖିଲେନ ଶୁଚିସ୍ମିତା । ହରଣଂ ଚ ଵିସର୍ଗଂ ଚ ସାଲ୍ଵେନ ଚ ଵିସର୍ଜନମ୍
ହେ ଭାରତ, ସେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଖୁଲିଖୁଲି କହିଲେ—ତାଙ୍କ ଅପହରଣ, ଛାଡ଼ିଦେବା, ଏବଂ ସାଲ୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ; ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହସରେ।
ତତସ୍ତତ୍ର ମହାନାସୀଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ । ଶୈଖାଵତ୍ଯସ୍ତପୋବୃଦ୍ଧଃ ଶାସ୍ତ୍ରେ ଚାରଣ୍ଯକେ ଗୁରୁଃ
ସେଠାରେ ଏକ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ, ଶୈଖାବତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ତପସ୍ୱୀ ଏବଂ ଆରଣ୍ୟକ ଶାସ୍ତ୍ରର ଗୁରୁ।
ଆର୍ତା ତାମାହ ସ ମୁନିଃ ଶୈଖାଵତ୍ଯୋ ମହାତପାଃ । ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତୀଂ ସତୀଂ ବାଲାଂ ଦୁଃଖଶୋକପରାଯଣାମ୍
ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଶୈଖାବତ୍ୟ ମୁନି, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା, ନିଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଯୁବତୀ ସେଉଁଠି ଥିବାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଏଵଂ ଗତେ ତୁ କିଂ ଭଦ୍ରେ ଶକ୍ଯଂ କର୍ତୁଂ ତପସ୍ଵିଭିଃ । ଆଶ୍ରମସ୍ଥୈର୍ମହାଭାଗେ ତପୋଯୁକ୍ତୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ଏହି ତପସ୍ୱୀ ମହାପୁରୁଷମାନେ କଣ କରିପାରିବେ?
ସା ତ୍ଵେନମବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜନ୍କ୍ରିଯତାଂ ମଦନୁଗ୍ରହଃ । ପ୍ରାଵ୍ରାଜ୍ଯମହମିଚ୍ଛାମି ତପସ୍ତପ୍ସ୍ଯାମି ଦୁଶ୍ଚରମ୍
କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋପାଇଁ ଦୟା କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ଗୃହ ତ୍ୟାଗ କରି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।"
ମଯୈଵ ଯାନି କର୍ମାଣି ପୂର୍ଵଦେହେ ତୁ ମୂଢଯା। କୃତାନି ନୂନଂ ପାପାନି ତେଷାମେତତ୍ଫଲଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
"ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ମୂଢ଼ତାରେ ଯେଉଁ ଖରାପ କାମ କରିଥିଲି, ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଫଳ ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଆସିଛି।"