ଏତେ ପ୍ରାଧାନ୍ଯତୋ ରାଜନ୍ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ରଥାଶ୍ଚାତିରଥାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚାନ୍ଯେଽର୍ଧଂରଥା ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଏହିମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ରଥୀ ଓ ଅତିରଥ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଅର୍ଧ ରଥୀ।
ନେଷ୍ଯନ୍ତି ସମରେ ସେନାଂ ଭୀମାଂ ଯୌଧିଷ୍ଠିରୀଂ ନୃପ । ମହେନ୍ଦ୍ରେଣେଵ ଵୀରେଣ ପାଲ୍ଯମାନାଂ କିରୀଟିନା
ଏମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ସେନାକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବେ, ମହାବୀର କିରୀଟି ଯେପରି ରକ୍ଷା କରିବେ, ମହାଇନ୍ଦ୍ର ପରି।
ତୈରହଂ ସମରେ ଵୀର ମାଯାଵିଦ୍ଭିର୍ଜଯୈଷିଭିଃ । ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ଜଯମାକାଙ୍କ୍ଷନ୍ନଥ ଵା ନିଧନଂ ରଣେ
ଏହି ମାୟାଜାଳ ଜାଣିଥିବା ଓ ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିବା ଶୂରବୀରମାନେ ସହିତ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯିବି, ବିଜୟ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରି।
ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ପାର୍ଥଂ ଚ ଚକ୍ରଗାଣ୍ଡୀଵଧାରିଣୌ । ସନ୍ଧ୍ଯାଗତାଵିଵାର୍କେନ୍ଦୂ ସଭେଷ୍ଯେତେ ରଥୋତ୍ତମୌ
ବାସୁଦେବ ଓ ପାର୍ଥ, ଚକ୍ର ଓ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏହି ଦୁଇ ମହାରଥୀ, ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ସଭାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବେ।
ଯଂ ଚୈଵ ତେ ରଥୋଦାରାଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାଃ । ସହ ସୈନ୍ଯାନହଂ ତାଂଶ୍ଚ ପ୍ରତୀଯାଂ ରଣମୂର୍ଧନି
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧମାନ୍ଚରେ ସାମ୍ନା କରିବି।
ଏତେ ରଥାଶ୍ଚାତିରଥାଶ୍ଚ ତୁଭ୍ଯଂ ଯଥାପ୍ରଧାନଂ ନୃପ କୀର୍ତିତା ମଯା। ତଥା ପରେ ଯେଽର୍ଧରଥାଶ୍ଚ କେଚି- ତ୍ତଥୈଂଵ ତେଷାମପି କୌରଵେନ୍ଦ୍ର
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ରଥୀ ଓ ମହାବୀରମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱଅନୁସାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି। ଏହିପରି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ଅର୍ଧରଥୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିଛି, ହେ କୌରବନାୟକ।
ଅର୍ଜୁନଂ ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ତତ୍ର ପାର୍ଥିଵାଃ। ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍ଵାରଯିଷ୍ଯାମି ଯାଵଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଭାରତ
ଅର୍ଜୁନ, ବାସୁଦେବ ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ—ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରୋକିବି, ହେ ଭାରତ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିବ।
ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ତୁ ମହାବାହୋ ନାହଂ ହନ୍ଯାଂ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍ । ଉଦ୍ଯତେଷମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତିଯୁଧ୍ଯନ୍ତମାହଵେ
କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଞ୍ଚାଳ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ, ଯଦିଓ ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ମାରିବି ନାହିଁ।
ଲୋକସ୍ତଂ ଵେଦ ଯଦହଂ ପିତୁଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା । ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତଃ
ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲି।
ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଂ କୌରଵାଣାମାଧିପତ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯମ୍। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ଚ ଶିଶୁଂ ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯମ୍
ମୁଁ କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲି ଓ ଶିଶୁ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲି।
ଦେଵଵ୍ରତତ୍ଵଂ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵରାଜସୁ । ନୈଵ ହନ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଜାତୁ ନ ସ୍ତ୍ରୀପୂର୍ଵଂ କଦାଚନ
ମୁଁ ମୋର ଦେବବ୍ରତ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୋଷଣା କରିଛି—ମୁଁ କେବେ ଜଣେ ଜଣାଣୀକୁ, କିମ୍ବା ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବେ ଜଣାଣୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଯେଉଁ ହେଉନ୍ତି, ମୁଁ ମାରିବି ନାହିଁ।
ସ ହି ସ୍ତ୍ରୀପୂର୍ଵକୋ ରାଜଞ୍ଶିଖଣ୍ଡୀ ଯଦି ତେ ଶ୍ରୁତଃ । କନ୍ଯା ଭୂତ୍ଵା ପୁମାଞ୍ଚାତୋ ନ ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ତେନ ଭାରତ
ହେ ରାଜା, ଶିଖଣ୍ଡୀ ପୂର୍ବେ ଜଣାଣୀ ଥିଲେ ବୋଲି ତୁମେ ଶୁଣିଥିବେ। ସେ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ପରେ ପୁରୁଷ ହେଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ, ହେ ଭାରତ।
ସର୍ଵାଂସ୍ତ୍ଵନ୍ଯାନ୍ହନିଷ୍ଯାମି ପାର୍ଥିଵାନ୍ଭରତର୍ଷଭ । ଯାନ୍ସମେଷ୍ଯାମି ସମରେ ନ ତୁ କୁନ୍ତୀସୁତାନ୍ନୃପ
ହେ ଭାରତମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ସହିତ ମୋର ସାମ୍ନା ହେବ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି, କିନ୍ତୁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେ ନୁହେଁ, ହେ ରାଜା।
କିମର୍ଥଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୈଵ ହନ୍ଯାଃ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍ । ଉଦ୍ଯତେଷୁମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେଷ୍ଵାତତାଯିନମ୍
ହେ ଭାରତମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦିଓ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି, ତଥାପି ତୁମେ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ମାରିବେ ନାହିଁ?
ପୂର୍ଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାବାହୋ ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ସହ ସୋମକୈଃ । ହନିଷ୍ଯାମୀତି ଗାଙ୍ଗେଯ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ କହିଥିଲେ ଯେ, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ସୋମକମାନେ ସହିତ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଦେବି। ହେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, ପିତାମହ, ଏହାର କାରଣ ମୋତେ କୁହ।
ଶ୍ରୃଣୁ ଦୁର୍ଯୋଧନ କଥାଂ ସହୈଭିର୍ଵସୁଧାଧିପୈଃ । ଯଦର୍ଥଂ ଯୁଧି ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନାହଂ ହନ୍ଯାଂ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍
ହେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଏହି ରାଜାମାନେ ସହିତ ତୁମେ ଏହି କଥା ଶୁଣ, କିଏଁକି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।
ମହାରାଜୋ ମମ ପିତା ଶାନ୍ତନୁର୍ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ । ଦିଷ୍ଟାନ୍ତମାପ ଧର୍ମାତ୍ମା ସମଯେ ଭରତର୍ଷଭ
ମୋ ପିତା, ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାରାଜା ଶାନ୍ତନୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶବ୍ଦରେ ଅଟୁଟ୍ ଥିଲେ, ଶେଷ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ, ହେ ଭାରତମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତୋଽହଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ପରିପାଲଯନ୍ । ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଂ ଭ୍ରାତରଂ ଵୈ ମହାରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯପେଚଯମ୍
ତାପରେ, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ମହାରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଥିଲି, ହେ ଭାରତମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ମତେ ସ୍ଥିତଃ । ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ରାଜାନମଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଂ ଯଥାଵିଧି
ସେ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ, ମୁଁ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ରାଜା କରିଥିଲି।
ମଯାଽଭିଷିକ୍ତୋ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯଵୀଯାନପି ଧର୍ମତଃ । ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ମାମେଵ ସମୁଦୈକ୍ଷତ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟ ଯଦିଓ ଛୋଟ, ଧର୍ମଅନୁସାରେ ରାଜା ହେଲେ ଓ ସେ ସବୁବେଳେ ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଦାରକ୍ରିଯାଂ ତାତ ଚିକୀର୍ଷୁରହମପ୍ଯୁତ । ଅନୁରୂପାଦିଵ କୁଲାଦିତ୍ଯେଵ ଚ ମନୋ ଦଧେ
ତାଙ୍କର ବିବାହ କରାଇବାକୁ ମୁଁ ମନେ ରଖିଲି, ହେ ପିତା, ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ କୁଳରୁ ଜଣେ କନ୍ୟା ଖୋଜିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲି।
ତଥାଽଶ୍ରୌଷଂ ମହାବାହୋ ତିସ୍ରଃ କନ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂଵରେ । ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଃ ସର୍ଵାଃ କାଶିରାଜସୁତାସ୍ତଦା । ଅମ୍ବାଂ ଚୈଵାମ୍ବିକାଂ ଚୈଵ ତଥୈଵାମ୍ବାଲିକାମପି
ଏଭଳି, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ କାଶୀରାଜଙ୍କ ତିନିଜଣ କନ୍ୟା, ରୂପରେ ଅପୂର୍ବ, ସ୍ୱୟଂବରରେ ଅଛନ୍ତି—ଅମ୍ବା, ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଲିକା।
ରାଜାନଶ୍ଚ ସମାହୂତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ। ଅମ୍ବା ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଭଵତ୍ତାସାମମ୍ବିକା ତ୍ଵଥ ମଧ୍ଯମା
ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ଡାକାଯାଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମ୍ବା ସବୁଠୁ ବଡ଼, ତାପରେ ମଧ୍ୟମ ଥିଲେ ଅମ୍ବିକା।
ଅମ୍ବାଲିକା ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ରାଜକନ୍ଯା ଯଵୀଯସୀ । ସୋଽହମେକରଥେନୈଵ ଗତଃ କାଶିପତେଃ ପୁରୀମ୍
ଏବଂ ଅମ୍ବାଲିକା ଥିଲେ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ରାଜକନ୍ୟା। ମୁଁ ଏକା ଏକ ରଥରେ ବସି କାଶୀର ରାଜଧାନୀକୁ ଗଲି।
ଅପଶ୍ଯଂ ତା ମହାବାହୋ ତିସ୍ରଃ କନ୍ଯାଃ ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାଃ। ରାଜ୍ଞଶ୍ଚୈଵ ସମାହୂତାନ୍ପାର୍ଥିଵାନ୍ପୃଥିଵୀପତେ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସେ ତିନିଜଣୀ କନ୍ୟା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଡାକାଯାଇଥିବା ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ତତୋଽହଂ ତାନ୍ନୃପାନ୍ସର୍ଵାନାହୂଯ ସମରେ ସ୍ଥିତାନ୍। ରଥମାରୋପଯାଞ୍ଚକ୍ରେ କନ୍ଯାସ୍ତା ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ, ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ିଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଡାକି, ସେ ତିନିଜଣୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ମୋ ରଥରେ ବସାଇଲି।
ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କାଶ୍ଚ ତା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସମାରୋପ୍ଯ ରଥଂ ତଦା। ଅଵୋଚଂ ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵାନହଂ ତତ୍ର ସମାଗତାନ୍। ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵଃ କନ୍ଯା ହରତୀତି ପୁନଃପୁନଃ
ସେମାନେ ବୀର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିବାହ ହେବେ ବୋଲି ଜାଣି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ ଏବଂ ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର କହିଲି: 'ମୁଁ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଏହି କନ୍ୟାମାନେକୁ ନେଉଛି!'
ତେ ଯତଧ୍ଵଂ ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵେ ମୋକ୍ଷାଯ ପାର୍ଥିଵାଃ । ପ୍ରସହ୍ଯ ହି ହରାମ୍ଯେଷ ମିଷତାଂ ଵୋ ନରର୍ଷଭାଃ
'ଏବେ ତମେ ସମସ୍ତେ ଯେଉଁମାନେ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଛ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଅ! କାରଣ, ମୁଁ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖି ଦେଖା ଜାଗାରେ ବଳପୂର୍ବକ ଏମାନେକୁ ନେଉଛି!'
ତତସ୍ତେ ପୃଥିଵୀପାଲାଃ ସମୁତ୍ପତୁରୁଦାଯୁଧାଃ । ଯୋଗୋ ଯୋଗ ଇତି କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସାରଥୀନଭ୍ଯଚୋଦଯନ୍
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରି, କ୍ରୋଧରେ 'ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ, ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକମାନେକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ତେ ରଥୈର୍ଗସଙ୍କାଶୈର୍ଗଜୈଶ୍ଚ ଗଜଯୋଧିନଃ। ପୁଷ୍ଟୈଶ୍ଵାଶ୍ଵୈର୍ମହୀପାଲାଃ ସମୁତ୍ପେତୁରୁଦାଯୁଧାଃ
ସେ ରାଜାମାନେ ମେଘ ଭଳି ରଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଓ ଦୃଢ଼ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ହେଲେ।