ପ୍ରାଦେଶେନାଧିକାଃ ପୁଂଭିରନ୍ଯୈସ୍ତେ ଚ ପ୍ରମାଣତଃ। ସିଂହସଂହନନାଃ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ
ଦେହର ଆକାର ଓ ମାପରେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ସିଂହ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।
ଚରିତବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତାତ ତପସ୍ଵିନଃ। ହ୍ରୀମନ୍ତଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଵ୍ଯାଘ୍ରା ଇଵ ବଲୋତ୍କଟାଃ
ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଓ ତପସ୍ୱୀ, ହେ ବାପା, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି, ଶକ୍ତିରେ ବାଘ ପରି ଭୟଙ୍କର।
ଜଵେ ପ୍ରହାରେ ସଂମର୍ଦେ ସର୍ଵ ଏଵାତିମାନୁଷାଃ । ସର୍ଵୈର୍ଜିତା ମହୀପାଲା ଦିଗ୍ଜଯେ ଭରତର୍ଷଭ
ଯୁଦ୍ଧର ତୀବ୍ର ଗତି, ଘାତ ଓ ଆତୁରତାରେ ସେମାନେ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଠାରୁ ଅଧିକ; ଦିଗ୍ବିଜୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଇଯାଇଥିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନ ଚୈଷାଂ ପୁରୁଷାଃ କେଚିଦାଯୁଧାନି ଗଦାଃ ଶରାନ୍। ଵିଷହନ୍ତି ସଦା କର୍ତୁମଧିଜ୍ଯାନ୍ଯପି କୌରଵ
ହେ କୌରବ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମଣିଷ ସଦା ଅସ୍ତ୍ର, ଗଦା, ବାଣ ବା ଧନୁଷ ଚାଲାଇବାକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଉଦ୍ଯନ୍ତୁଂ ଵା ଗଦା ଗୁର୍ଵୀଃ ଶରାନ୍ଵା କ୍ଷେପ୍ତୁମାହଵେ । ଜଵେ ଲକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ହରଣେ ଭୋଜ୍ଯେ ପାଂସୁଵିକର୍ଷଣେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାରୀ ଗଦା ଉଠାଇବା, ବାଣ ଛାଡିବା, ତୀବ୍ର ଗତି, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦନ, ଖାଇବା କିମ୍ବା ପାଉଁସ ଟାଣିବାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
ବାଲୈରପି ଭଵନ୍ତସ୍ତୈଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଵିଶେଷିତାଃ। ଏତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସର୍ଵ ଏଵ ବଲୋତ୍କଟାଃ
ସେଇ ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ଏହି ସେନା ସାମ୍ନା କଲେ ସମସ୍ତେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଵିଧ୍ଵଂସଯିଷ୍ଯନ୍ତି ରଣେ ମା ସ୍ମ ତୈଃ ସହ ସଂଗମଃ । ଏକୈକଶସ୍ତ ସଂମର୍ଦେ ହନ୍ଯୁଃ ସର୍ଵାନ୍ମହୀକ୍ଷିତଃ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବେ; ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏକେକ ଜଣ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ରାଜସୂଯେ ଯଥାଭଵତ୍ । ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପରିକ୍ଲେଶଂ ଦ୍ଯୂତେ ଚ ପରୁଷା ଗିରଃ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନିଜେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ଦେଖିଥିଲ; ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ଦ୍ୟୂତକ୍ରୀଡ଼ାରେ କଠୋର କଥା।
ତେ ସ୍ମରନ୍ତଶ୍ଚ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ରୁଦ୍ରଵତ୍ । ଲୋହିତାକ୍ଷୋ ଗୁଡାକେଶୋ ନାରାଯଣସହାଯଵାନ୍
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମନେପକାଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଲଢ଼ିବେ; ଲାଲ ଆଖି ଥିବା ଗୁଡାକେଶ, ନାରାୟଣଙ୍କ ସହଯୋଗୀ।
ଉଭୋଯୋଃ ସେନଯୋର୍ଵୀରୋ ରଥୋ ନାସ୍ତୀତି ତାଦୃଶଃ । ନ ହି ଦେଵେଷୁ ଵା ପୂର୍ଵଂ ମନୁଷ୍ଯେଷୂରଗେଷୁ ଚ
ଉଭୟ ସେନାରେ ଏମିତି ରଥ ଥିବା କୌଣସି ବୀର ନାହିଁ; ଦେବତା, ମଣିଷ ବା ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କେହି ନାହିଁ।
ରାକ୍ଷସେଷ୍ଵଥ ଯକ୍ଷେଷୁ ନରେଷୁ କୁତ ଏଵ ତୁ । ଭୂତୋଥ ଵା ଭଵିଷ୍ଯୋ ଵା ରଥଃ କଶ୍ଚିନ୍ମଯା ଶ୍ରୁତଃ
ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ ବା ମଣିଷମାନେ, ପ୍ରାଚୀନ ବା ଭବିଷ୍ୟତ ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ରଥ ମୁଁ କେବେ ଶୁଣିନଥିଲି।
ସମାଯୁକ୍ତୋ ମହାରାଜ ରଥଃ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ସଂଯନ୍ତା ଯୋଦ୍ଧା ଚୈଵ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ହେ ମହାରାଜ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ପାର୍ଥଙ୍କ ରଥ ସଜ୍ଜିତ; ବାସୁଦେବ ରଥଚାଳକ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ଯୋଦ୍ଧା।
ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଚ ଧନୁର୍ଦିଵ୍ଯଂ ତେ ଚାଶ୍ଵା ଵାତରଂହସଃ । ଅଭେଦ୍ଯଂ କଵଚଂ ଦିଵ୍ଯମକ୍ଷଯ୍ଯୌ ଚ ମହେଷୁଧୀ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଗାଣ୍ଡୀବ, ପବନ ସମ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା, ଅଭେଦ୍ୟ ଦିବ୍ୟ କବଚ ଓ ଅକ୍ଷୟ ବିଶାଳ ତୁଣୀ ଅଛି।
ଅସ୍ତ୍ରଗ୍ରାମଶ୍ଚ ମାହେନ୍ଦ୍ରୋ ରୌଦ୍ରଃ କୌବେର ଏଵଚ । ଯାମ୍ଯଶ୍ଚ ଵାରୁଣଶ୍ଚୈଵ ଗଦାଶ୍ଚୋଗ୍ରପ୍ରଦର୍ଶନାଃ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, କୁବେର, ଯମ ଓ ବାରୁଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗଦା ଅଛି।
ଵଜ୍ରାଦୀନି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ନାନାପ୍ରହରଣାନି ଚ । ଦାନଵାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ହିରଣ୍ଯପୁରଵାସିନାମ୍
ବଜ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଅସ୍ତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରହାରଣ ଏବଂ ହିରଣ୍ୟପୁରରେ ବସୁଥିବା ଦାନବମାନେ ହଜାରେ ହଜାର ଥିଲେ।
ହତାନ୍ଯେକରଥେନାଜୌ କସ୍ତସ୍ଯ ସଦୃଶୋ ରଥଃ। ଏଷ ହନ୍ଯାଦ୍ଧି ସଂରମ୍ଭୀ ବଲଵାନ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ସେ ଏକ ରଥରେ ଏମିତି ହଜାର ଦାନବକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ସମ ରଥ କାହାର? କ୍ରୋଧରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ, ସେ ମାରିପାରିବେ।
ତଵ ସେନାଂ ମହାବାହୁଃ ସ୍ଵାଂ ଚୈଵ ପରିପାଲଯନ୍। ଅହଂ ଚୈନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦିଯାମାଚାର୍ଯୋ ଵା ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ତୁମ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସେଇ ମହାବାହୁ, ମୁଁ କିମ୍ବା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିପାରିବା ନାହିଁ।
ନ ତୃତୀଯୋଽସ୍ତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସେନଯୋରୁଭଯୋରପି । ଯ ଏନଂ ଶରଵର୍ଷାଣି ଵର୍ଷନ୍ତମୁଦିଯାଦ୍ରଥୀ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉଭୟ ସେନାରେ ଏମିତି ତୃତୀୟ କେହି ନାହିଁ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ ସାମ୍ନା କରିପାରିବ।
ଜୀମୂତ ଇଵ ଘର୍ମାନ୍ତେ ମହାଵାତସମୀରିତଃ । ସମାଯୁକ୍ତସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ଵାସୁଦେଵସହାଯଵାନ୍ । ତରୁଣଶ୍ଚ କୃତୀ ଚୈଵ ଜୀର୍ଣାଵାଵାମୁଭାଵପି
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ବଡ଼ ପବନରେ ଚଳିଥିବା ବର୍ଷା ମେଘ ପରି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହଯୋଗରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁବକ ଓ କୌଶଳୀ, ଯେଉଁବେଳେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ବୃଦ୍ଧ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ରାଜ୍ଞାଂ ଦଧ୍ଵଂସିରେ ତଦା। କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗଦିନଃ ପୀନା ଭୁଜାଶ୍ଚନ୍ଦନରୂଷିତାଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ରାଜା ନିରାଶ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଶୁଣା ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲା।
ମନୋଭିଃ ସହ ସଂଵେଗୈଃ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଚ ପୁରାତନମ୍ । ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡଵେଯାନାଂ ଯଥା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦର୍ଶନାତ୍
ମନରେ ଗଭୀର ଭାବନା ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠା ସହିତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପୁରୁଣା ପ୍ରତାପକୁ ଏମିତି ମନେ ପକାଉଛି, ଯେପରି ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଥିଲି।
ଦ୍ରୌପଦେଯା ମହାରାଜ ସର୍ଵେ ପଞ୍ଚ ମହାରଥାଃ । ଵୈରାଟିରୁତ୍ତରଶ୍ଚୈଵ ରଥୋଦାରୋ ମତୋ ମମ
ହେ ରାଜା, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପଞ୍ଚପୁତ୍ର ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ; ଏବଂ ବିରାଟଙ୍କ ପୁଅ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ବଡ଼ ରଥୀ ଓ ବୀର।
ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ମହାବାହୂ ରଥଯୂଥମଯୂଥପଃ । ସମଃ ପାର୍ଥେନ ସମରେ ଵାସୁଦେଵେନ ଚାରିହା
ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ରଥସେନାର ନେତା, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।
ଲଘ୍ଵସ୍ତ୍ରଶ୍ଚିତ୍ରଯୋଧୀ ଚ ମନସ୍ଵୀ ଚ ଦୃଢଵ୍ରତଃ । ସଂସ୍ମରନ୍ଵୈ ପରିକ୍ଲେଶଂ ସ୍ଵପିତୁର୍ଵିକ୍ରମିଷ୍ଯତି
ସେ ହଳକା ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦକ୍ଷ ଯୋଦ୍ଧା, ଦୃଢ଼ ମନ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ; ପୂର୍ବରୁ ଭୋଗିଥିବା କଷ୍ଟକୁ ମନେ ପକାଇ, ନିଜ ବାପାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ।
ସାତ୍ଯକିର୍ମାଧଵଃ ଶୂରୋ ରଥଯୂଥପଯୂଥପଃ। ଏଷ ଵୃଷ୍ଣିପ୍ରଵୀରାଣାମମର୍ଷୀ ଜିତସାଧ୍ଵସଃ
ସାତ୍ୟକି, ମାଧବ ନାମକ ଶୂରବୀର, ରଥସେନାର ଅଗ୍ରଣୀ; ବୃଷ୍ଣିମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ଅଦମ୍ୟ ଓ ଭୟହୀନ।
ଉତ୍ତମୌଜାସ୍ତଥା ରାଜନ୍ରଥୋଦାରୋ ମତୋ ମମ । ଯୁଧାମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ରଥୋଦାରୋ ମତୋ ମମ
ହେ ରାଜା, ଉତ୍ତମୌଜା ମଧ୍ୟ, ମୋ ମତରେ, ବଡ଼ ରଥୀ; ଏବଂ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ, ପ୍ରବଳ ଓ ସାହସୀ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ରଥୀ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।
ଏତେଷାଂ ବହୁସାହସ୍ରା ରଥା ନାଗା ହଯାସ୍ତଥା । ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ତେ ତନୂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରପ୍ରିଯେପ୍ସଯା
ଏହି ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରିତିରେ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଵ ସେନାସୁ ଭାରତ। ଅଗ୍ନିମାରୁତଵଦ୍ରାଜନ୍ନାହ୍ଵଯନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମର ସେନାରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ପରି ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରିବେ।
ଅଜେଯୌ ସମରେ ଵୃଦ୍ଧୌ ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ତଥା। ମହାରଥୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ ମତୌ ମେ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ
ଯୁଦ୍ଧରେ ବୃଦ୍ଧ ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ଅଜୟ; ଦୁହେଁ ବଡ଼ ରଥୀ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ।
ଵଯୋଵୃଦ୍ଧାଵପି ହି ତୌ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମପରାଯଣୌ । ଯତିଷ୍ଯେତେ ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଥିତୌ ଵୀରଗତେ ପଥି
ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁହେଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସହିତ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ, ବୀରତାର ପଥରେ ଅଢ଼ିକି ରହିବେ।