ହନ୍ଯାଦେକରଥେନୈଵ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵମାନୁଷାନ୍ । ଏକୀଭୂତାନପି ରଣେ ଦିଵ୍ଯୈରସ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଏକଟି ରଥରେ ବସି, ସେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମାନବମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଂହାର କରିପାରିବ।
ପୌରଵୋ ରାଜଶାର୍ଦୂଲସ୍ତଵ ରାଜନ୍ମହାରଥଃ । ମତୋ ମମ ରଥୋଦାରଃ ପରଵୀରରଥାରୁଜଃ
ପୌରବ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ତୁମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥଚାଳକ ଓ ଶତ୍ରୁବୀରମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ।
ସ୍ଵେନ ସୈନ୍ଯେନ ମହତା ପ୍ରତପଞ୍ଶତ୍ରୁଵାହିନୀମ୍। ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି ସ ପାଞ୍ଚାଲାନ୍କକ୍ଷମଗ୍ନିଗତିର୍ଯଥା
ସେ ନିଜର ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦହି ଦେବ; ପଞ୍ଚାଳମାନେକୁ ଶୁଖିଲା କାଠକୁ ଅଗ୍ନି ଦହି ଦେଇଥିବା ପରି ଜଳାଇ ଦେବ।
ସତ୍ଯଶ୍ରଵା ରଥସ୍ତ୍ଵେକୋ ରାଜପୁତ୍ରୋ ବୃହଦ୍ବଲଃ। ତଵ ରାଜନ୍ରିପୁବଲେ କାଲଵତ୍ପ୍ରଚରିଷ୍ଯତି
ସତ୍ୟଶ୍ରବା, ତୁମର ରଥୀ, ରାଜପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ବଳ, ରଣଭୂମିରେ ଶତ୍ରୁ ସେନା ମଧ୍ୟରେ କାଳର ପରି ଚଳିବ।
ଏତସ୍ଯ ଯୋଧା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵିଚିତ୍ରକଵଚାଯୁଧାଃ । ଵିଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ନିନ୍ଘନ୍ତଃ ଶାସ୍ତ୍ରଵାଂସ୍ତଵ
ତାଙ୍କର ଯୋଧାମାନେ, ରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବିଭିନ୍ନ କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରଦକ୍ଷତାରେ ମାରି ଦେଇ ଘୂରିବେ।
ଵୃଷସେନୋ ରଥସ୍ତେଽଗ୍ର୍ଯଃ କର୍ଣପୁତ୍ରୋ ମହାରଥଃ । ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି ରିପୂଣାଂ ତେ ବଲଂ ତୁ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ବୃଷସେନ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ତୁମର ଅଗ୍ରଣୀ ରଥୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଦହି ଦେବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଜଘସନ୍ଧୋ ମହାତେଜା ରାଜନ୍ରଥଵରସ୍ତଵ । ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତେ ସମରେ ପ୍ରାଣାନ୍ମାଧଵଃ ପରଵୀରହା
ଜଘସନ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତୁମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥୀ, ରଣଭୂମିରେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେବ, ମାଧବ, ଶତ୍ରୁବୀରମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରି।
ଏଷ ଯୋତ୍ସ୍ଯତି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଗଜସ୍କନ୍ଧଵିଶାରଦଃ । ରଥେନ ଵା ମାହବାହୁଃ କ୍ଷପଯଞ୍ଶତ୍ରୁଵାହିନୀମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀ ଚଢ଼ି କିମ୍ବା ରଥରେ ଦକ୍ଷତାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତ ନେଇ, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ।
ରଥ ଏଷ ମହାରାଜ ମତୋ ମେ ରାଜସତ୍ତମ। ତ୍ଵଦର୍ଥେ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତେ ପ୍ରାଣାନ୍ସହସୈନ୍ଯୋ ମହାରଣେ
ଏହି ରଥୀ, ମହାରାଜା, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ତୁମ ପାଇଁ ସେ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଜୀବନ ଦେଇ ଦେବ।
ଏଷ ଵିକ୍ରାନ୍ତଯୋଧୀ ଚ ଚିତ୍ରଯୋଧୀ ଚ ସଂଗରେ । ଵୀତଭୀଶ୍ଚାପି ତେ ରାଜଞ୍ଶତ୍ରୁଭିଃ ସହ ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାହସୀ ଓ ଚିତ୍ର ଯୋଧା, ଭୟହୀନ ହୋଇ, ରାଜା, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ।
ବାହ୍ଲୀକୋଽତିରଥଶ୍ଚୈଵ ସମରେ ଚାନିଵର୍ତନଃ । ମମ ରାଜନ୍ମତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଶୂରୋ ଵୈଵସ୍ଵତୋପମଃ
ବାହ୍ଲିକ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଟଳ; ମୋ ମତରେ, ରାଜା, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ବୈବସ୍ବତ ସମାନ।
ନ ହ୍ଯେଷ ସମରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନିଵର୍ତେତ କଥଞ୍ଚନ। ଯଥା ସତତଗୋ ରାଜନ୍ସ ହି ହନ୍ଯାତ୍ପରାନ୍ରଣେ
ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଁଚିଲେ କେବେ ଫେରିବେ ନାହିଁ, ରାଜା; ସତତଗ ପରି, ସେ ରଣଭୂମିରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେବ।
ସେନାପତିର୍ମହାରାଜ ସତ୍ଯଵାଂସ୍ତେ ମହାରଥଃ । ରଣେଷ୍ଵଦ୍ଭୁତକର୍ମା ଚ ରଥୀ ପରରଥାରୁଜଃ
ସେନାପତି, ମହାରାଜା, ସତ୍ୟବାନ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଶତ୍ରୁ ରଥମାନଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରେ।
ଏତସ୍ଯ ସମରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ ଵ୍ଯଥାସ୍ତି କଥଞ୍ଚନ । ଉତ୍ସ୍ମଯନ୍ନୁତ୍ପତତ୍ଯେଷ ପରାନ୍ରଥପଥେ ସ୍ଥିତାନ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିଲେ କେବେ ଭୟ ହୁଏନାହିଁ; ସେ ହସି ଆଗକୁ ଝାପି, ଶତ୍ରୁ ରଥପଥରେ ଥିବାମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ।
ଏଷ ଚାରିଷୁ ଵିକ୍ରାନ୍ତଃ କର୍ମ ସତ୍ପୁରୁଷୋଚିତମ୍ । କର୍ତା ଵିମର୍ଦେ ସୁମହତ୍ତ୍ଵଦର୍ଥେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ସେ ଯୋଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାହସୀ, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ପାଇଁ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
ଅଲମ୍ବୁସୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ରୂରକର୍ମା ମହାରଥଃ । ହନିଷ୍ଯତି ପରାନ୍ରାଜନ୍ପୂର୍ଵଵୈରମନୁସ୍ମରନ୍
ଅଲମ୍ବୁସ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ, ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେ ରଖି ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେବ, ରାଜା।
ଏଷ ରାକ୍ଷସସୈନ୍ଯାନଂ ସର୍ଵେଷାଂ ରଥସତ୍ତମଃ । ମାଯାଵୀ ଦୃଢଵୈରଶ୍ଚ ସମରେ ଵିଚରିଷ୍ଯତି
ସେ ରାକ୍ଷସ ସେନାର ସମସ୍ତ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମାୟାରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ଦୃଢ଼ ଶତ୍ରୁତା ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୂରିବ।
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷାଧିପୋ ଵୀରୋ ଭଗଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଗଜାଙ୍କୁଶଧରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରଥେ ଚୈଵ ଵିଶାରଦଃ
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷର ନାୟକ ଭଗଦତ୍ତ, ସାହସୀ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ହାତୀ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ।
ଏତେନ ଯୁଦ୍ଧମଭଵତ୍ପୁରା ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ । ଦିଵସାନ୍ସୁବହୂନ୍ରାଜନ୍ନୁଭଯୋର୍ଜଯଗୃଦ୍ଧିନୋଃ
ପୂର୍ବରୁ, ରାଜା, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଜଣେ ଜୟ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ; ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଅନେକ ଦିନ ଚାଲିଥିଲା।
ତତଃ ସଖାଯଂ ଗାନ୍ଧାରେ ମାନଯନ୍ପାକଶାସନମ୍ । ଅକରୋତ୍ସଂଵିଦଂ ତେନ ପାଣ୍ଡଵେନ ମହାତ୍ମନା
ତାପରେ, ଗାନ୍ଧାର ଶାସକଙ୍କୁ ମିତ୍ର ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକ ସମ୍ମତି କରିଥିଲେ।
ଏଷ ଯୋତ୍ସ୍ଯତି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଗଜସ୍କନ୍ଧଵିଶାରଦଃ । ଐରାଵତଗତୋ ରାଜା ଦେଵାନାମିଵ ଵାସଵଃ
ଏହି ରାଜା ହାତୀର ପিঠିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଏଇରାବତ ଉପରେ ବସି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ଅଚଲୋ ଵୃଷକଶ୍ଚୈଵ ସହିତୌ ଭ୍ରାତରାଵୁଭୌ । ରଥୌ ତଵ ଦୁରାଧର୍ଷୌ ଶତ୍ରୂନ୍ଵିଧ୍ଵଂସଯିଷ୍ଯତଃ
ଅଚଳ ଓ ବୃଷକ — ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ଏକସାଥି ତୁମର ରଥୀ; ତାଙ୍କୁ ହରାଇବା କଷ୍ଟ, ସତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ।
ବଲଵନ୍ତୌ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଦୃଢକ୍ରୋଧୌ ପ୍ରହାରିଣୌ। ଗାନ୍ଧାରମୁଖ୍ଯୌ ତରୁଣୌ ଦର୍ଶନୀଯୌ ମହାବଲୌ
ତାଙ୍କମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି, ଦୃଢ କ୍ରୋଧୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ, ଗାନ୍ଧାରର ମୁଖ୍ୟ, ଯୁବକ ଓ ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ସଖା ତେ ଦଯିତୋ ନିତ୍ଯଂ ଯ ଏଷ ରଣକର୍କଶଃ । ଉତ୍ସାହଯତି ରାଜଂସ୍ତ୍ଵାଂ ଵିଗ୍ରହେ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ
ଏହି ଜଣେ ତୁମର ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର, ସଦା ଯୁଦ୍ଧରେ କଠୋର, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥାଏ।
ପରୁଷଃ କତ୍ଥନୋ ନୀଚଃ କର୍ଣୋ ଵୈକର୍ତନସ୍ତ୍ରଵ । ମନ୍ତ୍ରୀ ନେତା ଚ ବନ୍ଧୁଶ୍ଚ ମାନୀ ଚାତ୍ଯନ୍ତମୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ
କର୍ଣ୍ଣ, ବୈକର୍ତନଙ୍କ ପୁତ୍ର, କଠୋର, ଅଭିମାନୀ, ନିମ୍ନ, ତଥାପି ତୁମର ପରାମର୍ଶଦାତା, ନେତା, ବନ୍ଧୁ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ଅଭିମାନୀ।
ଏଷ ନୈଵ ରଥଃ ପୂର୍ଣୋ ନ ଚାପ୍ଯତିରଥୋ ରଣେ । ଵିଯୁକ୍ତଃ କଵଚେନୈଷ ସହଜେନ ଵିଚେତନଃ
ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଥୀ ନୁହେଁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତିରଥୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଜନ୍ମଜାତ କବଚ ନାହିଁ, ମନ ଅସ୍ଥିର।
କୁଣ୍ଡଲାଭ୍ଯାଂ ଚ ଦିଵ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ଵିଯୁକ୍ତଃ ସତତଂ ଘୃଣୀ । ଅଭିଶାପାଚ୍ଚ ରାମସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଭାଷଣାତ୍
ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ନିରନ୍ତର ହରାଇଥିବା, ଦୟାଳୁ, ରାମଙ୍କ ଶାପ ଓ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥାରେ ପୀଡିତ।
କରଣାନାଂ ଵିଯୋଗାଚ୍ଚ ତେନ ମେଽର୍ଥରଥୋ ମତଃ। ନୈଷ ଫାଲ୍ଗୁନମାସାଦ୍ଯ ପୁନର୍ଜୀଵନ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯତେ
ଉପକରଣ ହରାଇ ଯିବାରୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଧରଥୀ ଭାବେ ଗଣିଛି; ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ସେ ପୁଣି ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେନି।
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ପୁନର୍ଦ୍ରୋଣଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ। ଏଵମେତଦ୍ଯଥାଽଽତ୍ଥ ତ୍ଵଂ ନ ମିଥ୍ଯାସ୍ତି କଦାଚନ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠି ସତ୍ୟ; କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନଥାଉ।'
ରଣେରଣେଽଭିମାନୀ ଚ ଵିମୁଖଶ୍ଚାପି ଦୃଶ୍ଯତେ। ଘୃଣୀ କର୍ଣଃ ପ୍ରମାଦୀ ଚ ତେନ ମେଽର୍ଧରଥୋ ମତଃ
ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କର୍ଣ୍ଣ ଅଭିମାନୀ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପଛକୁ ହଟିଯାଏ; ସେ ଦୟାଳୁ ଓ ଅସାବଧାନ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଧରଥୀ ଭାବେ ଗଣିଛି।