ମକରା ଇଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସମୁଦ୍ଧତତରଙ୍ଗିଣୀମ୍ । ଗଙ୍ଗାଂ ଵିକ୍ଷୋଭଯିଷ୍ଯନ୍ତି ପାର୍ଥାନାଂ ଯୁଧି ଵାହିନୀ
ହେ ରାଜା, ତାଳମାଛ ଯେପରି ଉତ୍ତଳ ତରଙ୍ଗ ଭରିଥିବା ଗଙ୍ଗାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବେ।
ତେ ରଥାଃ ପଞ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯେଷାଂ ସତ୍ଯରଥୋ ମୁଖମ୍। ଏତେ ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ସଂସ୍ମରନ୍ତଃ ପୁରାକୃତମକ୍
ହେ ରାଜା, ସତ୍ୟରଥଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ପାଞ୍ଚ ରଥଯୋଧ୍ୟ, ପୂର୍ବର ଅନ୍ୟାୟକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେବେ।
ଵ୍ଯଲୀକଂ ପାଣ୍ଡଵେଯେନ ଭୀମସେନାନୁଜେନ ହ। ଦିଶୋ ଵିଜଯତା ରାଜଞ୍ଶ୍ଵେତଵାହେନ ଭାରତ
ଭୀମସେନଙ୍କ ଭାଉ, ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ଚାଳିଥିବା ପାଣ୍ଡବ, ଦିଗ୍ବିଜୟ କରିବାବେଳେ କରିଥିବା ଅପରାଧକୁ, ହେ ଭାରତ, ସେମାନେ ମନେ ରଖିବେ।
ତେ ହନିଷ୍ଯନ୍ତି ପାର୍ଥାନାଂ ତାନାସାଦ୍ଯ ମହାରଥାନ୍। ଵରାନ୍ଵରାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାନ୍କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଧୁରଂଧରାନ୍
ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାରଥୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାୟକମାନେ, ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ହତ୍ୟା କରିବେ।
ଲକ୍ଷ୍ଣଣସ୍ତଵ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ତଥା ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ଚ। ଉଭୌ ତୌ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵପଲାଯିନୌ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମ ପୁତ୍ର, ଏବଂ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏହି ଦୁଇ ନରସିଂହ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛୁ ନହେବେ।
ତରୁଣୌ ସୁକୁମାରୌ ଚ ରାଜପୁତ୍ରୌ ରତସ୍ଵିନୌ । ଯୁଦ୍ଧାନାଂ ଚ ଵିଶେଷଜ୍ଞୌ ପ୍ରଣେତାରୌ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଏହି ଦୁଇ ଯୁବକ ରାଜପୁତ୍ର, ସୁକୁମାର ଓ ରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆସକ୍ତ, ଯୁଦ୍ଧର ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବାରେ ପ୍ରବୀଣ।
ରଥୌ ତୌ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ମତୌ ମେ ରଥସତ୍ତମୌ । କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତୌ ଵୀରୌ ମହତ୍କର୍ମ କରିଷ୍ଯତଃ
ହେ କୁରୁଶାର୍ଦୂଳ, ଏହି ଦୁଇ ରଥଯୋଧ୍ୟ, ମୋ ମତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଓ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।
ଦଣ୍ଡଧାରୋ ମହାରାଜ ରଥ ଏକୋ ନରର୍ଷଭ । ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ତଵ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ସ୍ଵେନ ସୈନ୍ଯେନ ପାଲିତଃ
ଦଣ୍ଡଧାର, ମହାରାଜ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନର, ତୁମ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ସେନାର ସୁରକ୍ଷାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ବୃହଦ୍ବଲସ୍ତଥା ରାଜା କୌସଲ୍ଯୋ ରଥସତ୍ତମଃ । ରଥୋ ମମ ମତସ୍ତାତ ମହାଵେଗପରାକ୍ରମଃ
କୋଶଳ ରାଜା ବୃହଦ୍ବଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥଯୋଧ୍ୟ, ମୋ ମତରେ ତୀବ୍ର ଗତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଅଗ୍ରଣୀ।
ଏଷ ଯୋତ୍ସ୍ଯତି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ସ୍ଵାନ୍ବନ୍ଧୂନ୍ସଂପ୍ରହର୍ଷଯନ୍ । ଉଗ୍ରାଯୁଧୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରହିତେ ରତଃ
ସେ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଭାବେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
କୃପଃ ଶାରଦ୍ଵତୋ ରଜନ୍ରଥଯୂଥପଯୂଥପଃ। ପ୍ରିଯାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି ରିପୂଂସ୍ତଵ
ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃପ, ରଥଯୋଧ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେତା, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆଗ୍ନି ପରି ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିବେ।
ଗୌତମସ୍ଯ ମହର୍ଷେର୍ଯ ଆଚାର୍ଯସ୍ଯ ଶରଦ୍ଵତଃ। କାର୍ତିକେଯ ଇଵାଜଯଃ ଶରସ୍ତମ୍ବାତ୍ସୁତୋଽଭଵତ୍
ଗୌତମ ମହାର୍ଷି ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଶରସ୍ତମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁତ୍ର, କାର୍ତିକେୟ ପରି ଅଜୟ।
ଏଷ ସେନାଃ ସୁବହୁଲା ଵିଵିଧାଯୁଧକାର୍ମୁକାଃ । ଅଗ୍ନିଵତ୍ସମରେ ତାତ ଚରିଷ୍ଯତି ଵିନିର୍ଦହନ୍
ଏହି ସେନା ବହୁତ ବଡ଼ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ନେଇଛି । ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ସେନା ଅଗ୍ନି ପରି ସବୁକୁ ଜଳାଇ ଦେବ ।
ଶକୁନିର୍ମାତୁଲସ୍ତେଽସୌ ରଥ ଏକୋ ନରାଧିପ। ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଵୈରଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏହା ତୁମର ମାମା ଶକୁନି, ରଥରେ ଏକା । ସେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ଜଗାଇ ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ଏତସ୍ଯ ସେନା ଦୁର୍ଧର୍ଷା ସମରେ ପ୍ରତିଯାଯିନଃ। ଵିକୃତାଯୁଧଭୂଯିଷ୍ଠା ଵାଯୁଵେଗସମା ଜଵେ
ତାଙ୍କର ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋକିବାକୁ ଅତି କଷ୍ଟକର, ଅନେକ ଅଜଣା ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ତୁଫାନ ପରି ତେଜ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି ।
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସର୍ଵାନେଵାତିଧନ୍ଵିନଃ । ସମରେ ଚିତ୍ରଯୋଧୀ ଚ ଦୃଢାସ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ମହାରଥଃ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି । ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଧା, ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦୃଢ଼, ଏକ ମହାରଥୀ ।
ଏତସ୍ଯ ହି ମହାରାଜ ଯଥା ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ। ଶରାସନଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ସଂସକ୍ତା ଯାନ୍ତି ସାଯକାଃ
ମହାରାଜ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁରୁ ଯେପରି ଅଗ୍ରାଗ୍ର ଅଣ୍ଡ ଅଣ୍ଡ ସାୟକ ଚାଲିଥାଏ, ସେପରି ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ନିର୍ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ନୈଷ ଶକ୍ଯୋ ମଯା ଵୀରଃ ସଂଖ୍ଯାତୁଂ ରଥସତ୍ତମଃ । ନିର୍ଦହେଦପି ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନିଚ୍ଛନ୍ନେଷ ମହାରଥଃ
ଏହି ବୀର ମହାରଥୀକୁ ମୁଁ ଗଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ । ଚାହିଲେ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇ ଦେଇପାରିବେ ।
କ୍ରୋଧସ୍ତେଜଶ୍ଚ ତପସା ସଂଭୃତୋଶ୍ରମଵାସିନାମ୍ । ଦ୍ରୋଣେନାନୁଗୃହୀତଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯୈରସ୍ତ୍ରୈରୁଦାରଧୀଃ
ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ତେଜ ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କ ତପସ୍ୟାରୁ ଜମା ହୋଇଛି । ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ଦେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଛନ୍ତି ।
ଦୋଷସ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ମହାନେକୋ ଯେନୈଵ ଭରତର୍ଷଭ । ନ ମେ ରଥୋ ନାତିରଥୋ ମତଃ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଏକ ବଡ଼ ଦୋଷ ଅଛି, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜା, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରଥୀ କିମ୍ବା ଅତିରଥୀ ଭାବି ନାହିଁ ।
ଜୀଵିତଂ ପ୍ରିଯମତ୍ଯର୍ଥମାଯୁଷ୍କାମଃ ସଦା ଦ୍ଵିଜଃ । ନ ହ୍ଯସ୍ଯ ସଦୃଶଃ କଶ୍ଚିଦୁଭଯୋଃ ସେନଯୋରପି
ଏହି ଦ୍ୱିଜ ଜୀବନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସଦା ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଚାହନ୍ତି । ତଥାପି, ଦୁଇ ସେନାରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କିଏ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।
ହନ୍ଯାଦେକରଥେନୈଵ ଦେଵାନାମପି ଵାହିନୀମ୍ । ଵପୁଷ୍ମାଂସ୍ତଲଘୋଷେଣ ସ୍ଫୋଟଯେଦପି ପର୍ଵତାନ୍
ଏକ ରଥରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବେ । ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୁଞ୍ଜନରେ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିପାରିବେ ।
ଅସଂଖ୍ଯେଯଗୁଣୋ ଵୀରଃ ପ୍ରହନ୍ତା ଦାରୁଣଦ୍ଯୁତିଃ। ଦଣ୍ଡପାଣିରିଵାସହ୍ଯଃ କାଲଵତ୍ପ୍ରଚରିଷ୍ଯତି
ଏହି ବୀର ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣର ମାଲିକ, ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟାକାରୀ ଓ ଭୀଷଣ ଚମକରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳ ପରି ଅପରାଜିତ ଭାବରେ ଚାଲିବେ ।
ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିସମଃ କ୍ରୋଧାତ୍ସିଂହଗ୍ରୀଵୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ଏଷ ଭାରତ ଯୁଦ୍ଧସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠଂ ସଂଶଯମିଷ୍ଯତି
ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି କ୍ରୋଧରେ, ସିଂହ ପରି ଗଳା ଓ ଦୀପ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଭାରତ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ଫଳ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ ।
ପିତା ତ୍ଵସ୍ଯ ମହାତେଜା ଵୃଦ୍ଧୋଽପି ଯୁଵଭିର୍ଵରଃ । ରଣେ କର୍ମ ମହତ୍କର୍ତା ଅତ୍ର ମେ ନାସ୍ତି ସଂଶଯଃ
ତାଙ୍କର ପିତା ବୟସ୍କ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି । ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ବଡ଼ କାମ କରିବେ, ଏଥିରେ ମୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ଅସ୍ତ୍ରଵେଗାନିଲୋଦ୍ଭୂତଃ ସେନାକକ୍ଷେନ୍ଧନୋତ୍ଥିତଃ । ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନ୍ଯାନି ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି ରଣେ ଧୃତଃ
ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜ ତୁଫାନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସେନାର ଇଂଧନରୁ ଜାଗି, ସେ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜଳାଇ ଦେବେ ।
ରଥଯୂଥପଯୂଥାନାଂ ଯୂଥପୋଽଯ ନରର୍ଷଭଃ । ଭରଦ୍ଵାଜାତ୍ମଜଃ କର୍ତା କର୍ମ ତୀଵ୍ରଂ ହିତଂ ତଵ
ରଥ ଦଳପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ ଅଗ୍ରଣୀ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ସେ ତୁମ ପାଇଁ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଉପକାରୀ କାମ କରିବେ ।
ସର୍ଵମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତାନାମାଚାର୍ଯଃ ସ୍ଥଵିରୋ ଗୁରୁଃ । ଗଚ୍ଛେଦନ୍ତଂ ସୃଞ୍ଜଯାନାଂ ପ୍ରିଯସ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ଏବଂ ବୟସ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ । ତଥାପି, ସେ ଶୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନଞ୍ଜୟକୁ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି ।
ନୈଷ ଜାତୁ ମହେଷ୍ଵାସଃ ପାର୍ଥମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍ । ହନ୍ଯାଦାଚାର୍ଯକଂ ଦୀପ୍ତଂ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଗୁଣନିର୍ଜିତମ୍
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର କେବେ ଅର୍ଜୁନ, ଯିଏ କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ କାମ କରେ, ତାଙ୍କୁ ମାରିବେ ନାହିଁ । ଆପଣଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗୁଣ ସ୍ମରଣ କରିବେ ।
ଶ୍ଲାଘତେ ଯଂ ସଦା ଵୀର ପାର୍ଥସ୍ଯ ଗୁଣଵିସ୍ତରୈଃ । ପୁତ୍ରାଦଭ୍ଯଧିକଂ ଚୈନଂ ଭାରଦ୍ଵାଜୋଽନୁପଶ୍ଯତି
ଯିଏ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅନେକ ଗୁଣକୁ ନିତ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କର ପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଦେଖନ୍ତି ।