ଶଠଂ ନୈକୃତିକଂ ପାପଂ ଦୁରାଚାରଂ ସୁଯୋଧନମ୍ ।। ଗୃଧ୍ରୋଦରେ ଵା ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ପୁରେ ଵା ନାଗସାହ୍ଵଯେ
'ଏହି ଠକ, ଦୁର୍ବୃତ୍ତ, ପାପୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟଚରିତ୍ର ସୁୟୋଧନ ସହିତ ରହିବାଠାରୁ ଗୃଧ୍ର ଗଭରେ କିମ୍ବା ନାଗପୁରୀରେ ରହିବା ଭଲ।'
ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ମଯା ଯଚ୍ଚ ସଭାମଧ୍ଯେ ନରାଧମ ।। କର୍ତାହଂ ତଦ୍ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯେନୈଵ ଶପାମି ତେ
'ସଭାମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି, ହେ ନିଚ, ମୁଁ ସେହି କଥା ନିଶ୍ଚୟ କରିବି; ଏହା ସତ୍ୟ, ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ମୁଁ ଶପଥ କରୁଛି।'
ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ରୁଧିରଂ ହତ୍ଵା ପାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ମୃଧେ ।। ସକ୍ଥିନୀ ତଵ ଭଂକ୍ତ୍ଵୈଵ ହତ୍ଵା ହି ତଵ ସୋଦନାନ୍
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ମାରି, ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇବି; ତୁମର ଉରୁ ଭାଙ୍ଗି, ତୁମ ସହ ତୁମ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।
ସର୍ଵେଷାଂ ରାଜପୁତ୍ରାଣାମଭିମନ୍ଯୁରସଂଶଯମ୍ । କର୍ମଣା ତୋଷଯିଷ୍ଯାମି ଭୂଯଶ୍ଚୈଵ ଵଚଃ ଶ୍ରୃଣୁ
ସମସ୍ତ ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ରୋଷକୁ ମୁଁ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ କରିଦେବି; ଏବେ ପୁଣି ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ହତ୍ଵା ସୁଯୋଧନ ତ୍ଵାଂ ଵୈ ସହିତଂ ସର୍ଵସୋଦରୈଃ । ଆକ୍ରମିଷ୍ଯେ ପଦା ମୂର୍ଧ୍ନି ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ସୁୟୋଧନ, ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ମରିଗଲେ ପରେ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଉଁ ଦେଇ ଚାଲିଯିବି।
ନକୁଲସ୍ତୁ ତତୋ ଵାକ୍ଯମିଦମାହ ମହୀପତେ। ଉଲୂକ ବ୍ରୂହି କୌରଵ୍ଯଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସୁଯୋଧନମ୍
ତାପରେ ନକୁଳ କହିଲେ, 'ଉଲୂକ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ।'
ଶ୍ରୁତଂ ତେ ଗଦତୋ ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵମେଵ ଯଥାତଥମ୍। ତଥା କର୍ତାସ୍ମି କୌରଵ୍ଯ ଯଥା ତ୍ଵମନୁଶାସି ମାଂ
ତୁମେ ଯାହା କହିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା ମୁଁ ଠିକ୍ ଭଳି ଶୁଣିଛି; କୌରବ, ତୁମେ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଉଛ, ସେହିପରି କରିବି।
ସହଦେଵୋଽପି ନୃପତେ ଇଦମାହ ଵଚୋଽର୍ଥଵତ୍ । ସୁଯୋଧନ ମତିର୍ଯା ତେ ଵୃଥୈଷା ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସହଦେବ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ: 'ସୁୟୋଧନ, ତୁମ ମନସ୍କାମନା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ।'
ଶୋଚିଷ୍ଯସେ ମହାରାଜ ସପୁତ୍ରଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵଃ । ଇମଂ ଚ କ୍ଲେଶମସ୍ମାକଂ ହୃଷ୍ଟୋ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଵିକତ୍ଥସେ
ମହାରାଜ, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅ, ଜ୍ଞାତି ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଦୁଃଖ କରିବ; ଆମ ଏହି କଷ୍ଟ ଦେଖି ତୁମେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦରେ ଗର୍ବ କରୁଛ, ସେଥିରେ କିଛି ଲାଭ ନାହିଁ।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଵୃଦ୍ଧାଵୁଲୂକମିଦମୂଚତୁଃ । ଦାସଭାଵଂ ନିଯଚ୍ଛେଵ ସାଧୋରିତି ମତିଃ ସଦା। ତୌ ଚ ଦାସାଵଦାସୌ ଵା ପୌରୁଷଂ ଯସ୍ଯ ଯାଦୃଶମ୍
ବୟସ୍କ ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ଉଲୂକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦାସ ହେବାର ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ସଦା ଆମ ମତ। କିଏ ଦାସ, କିଏ ସ୍ୱାମୀ, ଏହା ପୁରୁଷର ସାହସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।'
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ତତୋ ଵାକ୍ଯମୁଲୂକମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ଵକ୍ତଵ୍ଯୋ ଭଵତା ରାଜା ପାପେଷ୍ଵଭିରତଃ ସଦା
ତାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଉଲୂକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଚାହିଁବା, ଯିଏ ସଦା ଖରାପ କାମରେ ଲାଗିଥାଏ।'
ପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ମାଂ ରଣେ ରାଜନ୍କୁର୍ଵାଣଂ କର୍ମ ଦାରୁଣମ୍ । ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ମନ୍ଯସେ ଵିଜଯଂ ଯୁଧି
ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ଦେଖିବ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଛ, ସେଠି ମୁଁ ଭୟଙ୍କର କାମ କରିବି।
ତମହଂ ପାତଯିଷ୍ଯାମି ରଥାତ୍ତଵ ପିତାମହମ୍। ଅହଂ ଭୀଷ୍ମଵଧାତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ନୂନଂ ଧାତ୍ରା ମହାତ୍ମନା
ମୁଁ ତୁମ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ଫେଳିଦେବି; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ମୋତେ ମହାପ୍ରଭୁ ଭୀଷ୍ମ ବଧ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
ସୋଽହଂ ଭୀଷ୍ମଂ ହନିଷ୍ଯାମି ମିଷତାଂ ସର୍ଵଧନ୍ଵିନାମ୍ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽପି କୈତଵ୍ଯମୁଲୂକମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଆଗରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମାରିଦେବି। ତାପରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ଉଲୂକଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସୁଯୋଧନୋ ମମ ଵଚୋ ଵକ୍ତଵ୍ଯୋ ନୃପତେଃ ସୁତଃ। ଅହଂ ଦ୍ରୋଣଂ ହନିଷ୍ଯାମି ସଗଣଂ ସହବାନ୍ଧଵମ୍
ମୋ ତରଫରୁ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ କହ: ମୁଁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ମାରିଦେବି।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଚ ମଯା କାର୍ଯଂ ପୂର୍ଵେଷାଂ ଚରିତଂ ମହତ୍ । କର୍ତା ଚାହଂ ତଥା କର୍ମ ଯଥା ନାନ୍ଯଃ କରିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୂର୍ବଜମାନେ କରିଥିବା ବଡ଼ କାମ କରିବି; ଏବଂ ଏମିତି କାମ କରିବି, ଯାହା ଅନ୍ୟ କେହି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଧର୍ମରାଜଃ କାରୁଣ୍ଯାର୍ଥଂ ଵଚୋ ମହତ୍। ନାହଂ ଜ୍ଞାତିଵଧଂ ରାଜନ୍କାମଯେଯଂ କଥଂଚନ
ତାପରେ ଧର୍ମରାଜ କରୁଣାବଶତାରେ ଏହି ମହାତ୍ମ କଥା କହିଲେ: 'ମୁଁ କେବେ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବଙ୍କ ବଧ କାମନା କରିପାରିବି ନାହିଁ।'
ତଵୈଵ ଦୋଷାଦ୍ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ସର୍ଵମେତତ୍ତ୍ଵନାଵୃତମ୍ । ସ ଗଚ୍ଛ ମାଚିରଂ ତାତ ଉଲୂକ ଯଦି ମନ୍ଯସେ
ତୁମ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସବୁ ଘଟିଛି; ଏବେ ଉଲୂକ, ଯଦି ଭଲ ଲାଗେ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।
ଇହ ଵା ତିଷ୍ଠ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵଯଂ ହି ତଵ ବାନ୍ଧଵାଃ । ଉଲୂକସ୍ତୁ ତତୋ ରାଜନ୍ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ନାହିଁଲେ ଏଠାରେ ରୁହ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; କାରଣ ଆମେ ତୁମର ବାନ୍ଧବ। ତାପରେ ରାଜା, ଉଲୂକ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ତତ୍ର ଯତ୍ର ରାଜା ସୁଯୋଧନଃ । ଉଲୂକସ୍ତତ ଆଗମକ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନମମର୍ଷଣମ୍
ବିଦାୟ ନେଇ, ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ସୁୟୋଧନ ଥିଲେ; ଏଭଳି ଉଲୂକ ରାଗିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ସମାଦେଶଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ସର୍ଵମବ୍ରଵୀତ୍ । ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ପୌରୁଷମ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଯେପରି ଥିଲା, ସେହିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଉହାଁ ଖବର ଦେଲେ। ବାସୁଦେବ, ଭୀମ ଓ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ନକୁଲସ୍ଯ ଵିରାଟସ୍ଯ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ଚ ଭାରତ । ସହଦେଵସ୍ଯ ଚ ଵଚୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶିଖଣ୍ଡିନୋଃ। କେଶଵାର୍ଜୁନଯୋର୍ଵାକ୍ଯଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ସର୍ଵମବ୍ରଵୀତ୍
ନକୁଳ, ବିରାଟ, ଦ୍ରୁପଦ, ସହଦେବ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିଖଣ୍ଡୀ, କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ କଥା ଯେପରି ଥିଲା, ସେହିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉହାଁ ଖବର ଦେଲେ।
କୈତଵ୍ଯସ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭଃ । ଦୁଃଶାସନଂ ଚ କର୍ଣଂ ଚ ଶକୁନିଂ ଚାପି ଭାରତ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତିନିଜଣଙ୍କୁ—ଦୁଃଶାସନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶକୁନିଙ୍କୁ—ଡାକିଲେ।
ଆଜ୍ଞପଯତ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ବଲଂ ମିତ୍ରବଲଂ ତଥା। ଯଥା ପ୍ରାଗୁଦଯାତ୍ସର୍ଵେ ଯୁକ୍ତାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯନୀକିନଃ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ସେନା ଓ ମିତ୍ରସେନାକୁ ଏଭଳି ଆଦେଶ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦଳ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଏକତ୍ରିତ ରହିବେ।
ତତଃ କର୍ଣସମାଦିଷ୍ଟା ଦୂତାଃ ସନ୍ତ୍ଵରିତା ରଥୈଃ । ଉଷ୍ଟ୍ରଵାମୀଭିରପ୍ଯନ୍ଯେ ସଦଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ମହାଜଵୈଃ
ତାପରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦୂତମାନେ ତ୍ୱରିତ ରଥରେ, କିଛି ଶୀଘ୍ର ଉଠ, କିଛି ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ତୂର୍ଣଂ ପରିଯଯୁଃ ସେନାଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ କର୍ଣସ୍ଯ ଶାସନାତ୍। ଆଜ୍ଞାପଯନ୍ତୋ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ଯୋଗଃ ପ୍ରାଗୁଦଯାଦିତି
ସେମାନେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସମଗ୍ର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଘୁରିଘୁରି, ରାଜାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଉଲୂକସ୍ଯ ଵୃତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ସେନାଂ ନିଯାପଯାମାସ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନପୁରୋଗମାମ୍
ଉଲୂକଙ୍କ ଖବର ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେନାକୁ ଅଗ୍ରସର କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ପଦାତିନୀଂ ନାଗଵତୀଂ ରଥିନୀମଶ୍ଵବୃନ୍ଦିନୀମ୍ । ଚତୁର୍ଵିଧବଲାଂ ଭୀମାମକମ୍ପାଂ ପୃଥିଵୀମିଵ
ସେ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା—ପଦାତି, ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ସମେତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଡ଼ିଗା ସେନାକୁ ପୃଥିବୀ ପରି ଅଚଳ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ଭୀମସେନାଦିଭିର୍ଗୁପ୍ତାଂ ସାର୍ଜୁନୈଶ୍ଚ ମହାରଥୈଃ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଵଶାଂ ଦୁର୍ଗାଂ ସାଗରସ୍ତିମିତୋପମାମ୍
ଭୀମସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂରମାନେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ମହାରଥୀମାନେ ଏହି ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଏହା ଦୁର୍ଜୟ ଓ ସମୁଦ୍ର ପରି ଶାନ୍ତ ଥିଲା।
ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଗ୍ରେ ମହେଷ୍ଵାସଃ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୋ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ। ଦ୍ରୋଣପ୍ରେପ୍ସୁରନୀକାନି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଵ୍ଯକର୍ଷତ
ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ପାଞ୍ଚାଳ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଦମ୍ୟ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସେନାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିଲେ।