ସ ଦର୍ପପୂର୍ଣୋ ନ ସମୀକ୍ଷସେ ତ୍ଵ- ମନର୍ଥମାତ୍ମନ୍ଯପି ଵର୍ତମାନମ୍। ତସ୍ମାଦହଂ ତେ ପ୍ରଥମଂ ସମୂହେ ହନ୍ତା ସମକ୍ଷ କୁରୁଵୃଦ୍ଧମେଵ
ତୁମେ ଗର୍ବରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜ ପରେ ଆସିଥିବା ଅପକାରକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହା; ତେଣୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ତୁମ ଆଗରେ କୁରୁବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।
ସୂର୍ଯୋଦଯେ ଯୁକ୍ତସେନଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯ ଧ୍ଵଜୀ ରଥୀ ରକ୍ଷତ ସତ୍ଯସନ୍ଧମ୍। ଅହଂ ହି ଵଃ ପଶ୍ଯତାଂ ଦ୍ଵିପମେନଂ ଭୀଷ୍ମଂ ରଥାତ୍ପାତଯିଷ୍ଯାମି ବାଣୈଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ସେନା ସଜାଇ, ପତାକା ଉଠାଇ, ରଥ ସଜାଇ, ତୁମେ ତୁମ ସତ୍ୟବାନ ଯୋଦ୍ଧାକୁ ରକ୍ଷା କର; କାରଣ, ମୁଁ ତୁମେ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରଥରୁ ବାଣରେ ଢାଳିଦେବି।
ଶ୍ଵୋଭୂତେ କତ୍ଥନାଵାକ୍ଯଂ ଵିଜ୍ଞାସ୍ଯତି ସୁଯୋଧନଃ। ଆଚିତଂ ଶରଜାଲେନ ମଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତାମହମ୍
ଆସନ୍ତାକାଲି, ସୁୟୋଧନ ନିଜ ଗର୍ବିତ କଥାର ଅର୍ଥ ବୁଝିବ, ଯେତେବେଳେ ସେ ମୋର ଶରବର୍ଷାରେ ତାଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ ଢାକାଯାଇଥିବା ଦେଖିବ।
ଯଦୁକ୍ତଶ୍ଚ ସଭାମଧ୍ଯେ ପୁରୁଷୋ ହ୍ରସ୍ଵଦର୍ଶନଃ। କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ଭୀମସେନେନ ଭ୍ରାତା ଦୁଃଶାସନସ୍ତଵ
ଯେଉଁ କଥା ସଭା ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଲୋକ, ତୁମ ଭାଇ ଦୁଃଶାସନ, ଭୀମସେନଙ୍କ ରାଗରେ କହିଥିଲେ, ସେ କଥା କ'ଣ?
ଅଧର୍ମଜ୍ଞୋ ନିତ୍ଯଵୈରୀ ପାପବୁଦ୍ଧିର୍ନୃଶଂସକୃତ୍। ସତ୍ଯାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମଚିରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ତାଂ ସୁଯୋଧନ
ହେ ସୁୟୋଧନ, ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ନ ଜାଣ, ସଦା ଶତ୍ରୁତା ରଖ, ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଓ କ୍ରୁର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛ। ଶୀଘ୍ର ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ସତ୍ୟ ଫଳ ଦେଖିବ।
ଅଭିମାନସ୍ଯ ଦର୍ପସ୍ଯ କ୍ରୋଧପାରୁଷ୍ଯଯୋସ୍ତଥା। ନୈଷ୍ଠୁର୍ଯସ୍ଯାଵଲେପସ୍ଯ ଆତ୍ମସଂଭାଵନସ୍ଯ ଚ
ଅହଂକାର, ଗର୍ବ, କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ରୁକ୍ଷତା, ଜିଦ୍ଦ, ଅଭିମାନ ଓ ଆତ୍ମମାନ୍ୟତା—
ନୃଶଂସତାଯାସ୍ତୈକ୍ଷ୍ଣ୍ଯସ୍ଯ ଧର୍ମଵିଦ୍ଵେଷଣସ୍ଯ ଚ। ଅଧର୍ମସ୍ଯାତିଵାଦସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧାତିକ୍ରମଣସ୍ଯ ଚ
କ୍ରୁରତା, ତୀବ୍ରତା, ଧର୍ମପ୍ରତି ଘୃଣା, ଅଧର୍ମ, ଅତିକଥନ ଓ ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା—
ଦର୍ଶନସ୍ଯ ଚ ଚକ୍ରସ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯାପନଯସ୍ଯ ଚ। ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ଫଲଂ ତୀଵ୍ରମଚିରେଣ ସୁଯୋଧନ
ଭ୍ରଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗୀମାନେ ହଟିଯିବାର ଫଳ— ଏହାର କଠିନ ଫଳ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବ, ସୁୟୋଧନ।
ଵାସୁଦେଵଦ୍ଵିତୀଯେ ହି ମଯି କ୍ରୁଦ୍ଧେ ନରାଧମ। ଆଶା ତେ ଜୀଵିତେ ମୂଢ ରାଜ୍ଯେ ଵା କେନ ହେତୁନା
ବାସୁଦେବ ମୋ ସହଯୋଗୀ ଓ ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହେବା ସମୟରେ, ହେ ମୂଢ଼, ତୁମେ କେଉଁ ଆଶା କରୁଛ, ଜୀବନ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ?
ଶାନ୍ତେ ଭୀଷ୍ମେ ତଥା ଦ୍ରୋଣେ ସୂତପୁତ୍ରେ ଚ ପାତିତେ। ନିରାଶୋ ଜୀଵିତେ ରାଜ୍ଯେ ପୁତ୍ରେଷୁ ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ସୂତପୁତ୍ର ପଡ଼ିଯିବା ପରେ, ତୁମେ ଜୀବନ, ରାଜ୍ୟ ଓ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ନିରାଶ ହେଇଯିବ।
ଭ୍ରାତୄଣାଂ ନିଧନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଣାଂ ଚ ସୁଯୋଧନ । ଭୀମସେନେନ ନିହତୋ ଦୁଷ୍କୃତାନି ସ୍ମରିଷ୍ଯସି
ଭୀମସେନଙ୍କ ହାତରେ ତୁମ ଭାଇ ଓ ପୁଅମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ବିଷୟ ଶୁଣିବାବେଳେ, ସୁୟୋଧନ, ତୁମେ ତୁମ ଦୁଷ୍କର୍ମ ମନେ ପକାଇବ।
ନ ଦ୍ଵିତୀଯାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ହି ପ୍ରତିଜାନାମି କୈତଵ । ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହଂ ହ୍ଯେତତ୍ସର୍ଵଂ ସତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରେନି, କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କଥା କହେନି; ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି— ଏହି ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ ହେବ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋଽପି କୈତଵ୍ଯମୁଲୂକମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଉଲୂକ ମଦ୍ଵଚୋ ବ୍ରୂହି ଗତ୍ଵା ତାତ ସୁଯୋଧନମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ଉଲୂକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଉଲୂକ, ମୋର କଥା ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଯାଇ କହ।'
ସ୍ଵେନ ଵୃତ୍ତେନ ମେ ଵୃତ୍ତଂ ନାଧିଗନ୍ତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି । ଉଭଯୋରନ୍ତରଂ ଵେଦ ସୂନୃତାନୃତଯୋରପି
ତୁମ ବ୍ୟବହାର ଦେଖି ମୋ ବ୍ୟବହାରକୁ ମାପିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ତଫାତ୍ ବୁଝ।
ନ ଚାହଂ କାମଯେ ପାପମପି କୀଟପିପୀଲକଯୋଃ। କିଂ ପୁନର୍ଜ୍ଞାତିଷୁ ଵଧଂ କାମଯେଯଂ କଥଂ ଚ ନ
ମୁଁ କିଟ୍ ଓ ପିପିଲିକା ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି ଚାହେଁ ନାହିଁ; ତେବେ ଆପଣୀୟମାନେ ପ୍ରତି ମୁଁ କିପରି ହିଂସା ଚାହିବି, କିମ୍ବା କାହିଁକି ଚାହିବି?
ଏତଦର୍ଥଂ ମଯା ତାତ ପଞ୍ଚ ଗ୍ରାମା ଵୃତାଃ ପୁରା। କଥଂ ତଵ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ନ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯେ ଵ୍ଯସନଂ ମହତ୍
ଏହି କାରଣରେ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କେବଳ ପାଞ୍ଚଟି ଗାଁ ଚାହିଥିଲି; ତୁମ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ସତ୍ୱେ, ମୁଁ କିପରି ତୁମ ମହା ବିପଦ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ?
ସ ତ୍ଵଂ କାମପରୀତାତ୍ମା ମୂଢଭାଵାଚ୍ଚ କତ୍ଥସେ। ତଥୈଵ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ନ ଗୃହ୍ଣାସି ହିତଂ ଵଚଃ
କିନ୍ତୁ ତୁମେ କାମନା ଓ ମୂଢତାରେ ପଡ଼ି, ଅହଂକାର କରୁଛ; ଏବଂ ବାସୁଦେବଙ୍କର ଭଲ କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣୁନାହଁ।
କିଂଚେଦାନୀଂ ବହୂକ୍ତେନ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ। ମମ ଵିପ୍ରିଯକର୍ତାରଂ କୈତଵ୍ଯ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ
ଏବେ ଅଧିକ କଥା କହିବାର କଣ ଦରକାର? ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ମୋ ଓ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, ହେ ଚତୁର।
ମମ ଵିପ୍ରିଯକର୍ତାରଂ କୈତଵ୍ଯ ବ୍ରୂହି କୌରଵମ୍ ।। ଶ୍ରୁତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଗୃହୀତୋଽର୍ଥୋ ମତଂ ଯତ୍ତେ ତଥାସ୍ତୁ ତତ୍
ମୋତେ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିବା କୌରବଙ୍କୁ କହ, ହେ ଚତୁର: 'ବାକ୍ୟ ଶୁଣାଗଲା, ଅର୍ଥ ବୁଝାଗଲା, ତୁମ ମତ ମଧ୍ୟ ଜଣାଗଲା— ତେଣୁ ଯାହା ହେଉ।'
ଭୀମସେନସ୍ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ଭୂଯ ଆହ ନୃପାତ୍ମଜମ୍ ।। ଉଲୂକ ମଦ୍ଵଚୋ ବ୍ରୂହି ଦୁର୍ମତିଂ ପାପପୂରୁଷମ୍
ତାପରେ ଭୀମସେନ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ: 'ଉଲୂକ, ମୋର କଥା ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପୀକୁ କହ।'
ଶଠଂ ନୈକୃତିକଂ ପାପଂ ଦୁରାଚାରଂ ସୁଯୋଧନମ୍ ।। ଗୃଧ୍ରୋଦରେ ଵା ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ପୁରେ ଵା ନାଗସାହ୍ଵଯେ
'ଏହି ଠକ, ଦୁର୍ବୃତ୍ତ, ପାପୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟଚରିତ୍ର ସୁୟୋଧନ ସହିତ ରହିବାଠାରୁ ଗୃଧ୍ର ଗଭରେ କିମ୍ବା ନାଗପୁରୀରେ ରହିବା ଭଲ।'
ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ମଯା ଯଚ୍ଚ ସଭାମଧ୍ଯେ ନରାଧମ ।। କର୍ତାହଂ ତଦ୍ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯେନୈଵ ଶପାମି ତେ
'ସଭାମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି, ହେ ନିଚ, ମୁଁ ସେହି କଥା ନିଶ୍ଚୟ କରିବି; ଏହା ସତ୍ୟ, ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ମୁଁ ଶପଥ କରୁଛି।'
ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ରୁଧିରଂ ହତ୍ଵା ପାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ମୃଧେ ।। ସକ୍ଥିନୀ ତଵ ଭଂକ୍ତ୍ଵୈଵ ହତ୍ଵା ହି ତଵ ସୋଦନାନ୍
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ମାରି, ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇବି; ତୁମର ଉରୁ ଭାଙ୍ଗି, ତୁମ ସହ ତୁମ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।
ସର୍ଵେଷାଂ ରାଜପୁତ୍ରାଣାମଭିମନ୍ଯୁରସଂଶଯମ୍ । କର୍ମଣା ତୋଷଯିଷ୍ଯାମି ଭୂଯଶ୍ଚୈଵ ଵଚଃ ଶ୍ରୃଣୁ
ସମସ୍ତ ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ରୋଷକୁ ମୁଁ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ କରିଦେବି; ଏବେ ପୁଣି ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ହତ୍ଵା ସୁଯୋଧନ ତ୍ଵାଂ ଵୈ ସହିତଂ ସର୍ଵସୋଦରୈଃ । ଆକ୍ରମିଷ୍ଯେ ପଦା ମୂର୍ଧ୍ନି ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ସୁୟୋଧନ, ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ମରିଗଲେ ପରେ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଉଁ ଦେଇ ଚାଲିଯିବି।
ନକୁଲସ୍ତୁ ତତୋ ଵାକ୍ଯମିଦମାହ ମହୀପତେ। ଉଲୂକ ବ୍ରୂହି କୌରଵ୍ଯଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସୁଯୋଧନମ୍
ତାପରେ ନକୁଳ କହିଲେ, 'ଉଲୂକ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ।'
ଶ୍ରୁତଂ ତେ ଗଦତୋ ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵମେଵ ଯଥାତଥମ୍। ତଥା କର୍ତାସ୍ମି କୌରଵ୍ଯ ଯଥା ତ୍ଵମନୁଶାସି ମାଂ
ତୁମେ ଯାହା କହିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା ମୁଁ ଠିକ୍ ଭଳି ଶୁଣିଛି; କୌରବ, ତୁମେ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଉଛ, ସେହିପରି କରିବି।
ସହଦେଵୋଽପି ନୃପତେ ଇଦମାହ ଵଚୋଽର୍ଥଵତ୍ । ସୁଯୋଧନ ମତିର୍ଯା ତେ ଵୃଥୈଷା ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସହଦେବ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ: 'ସୁୟୋଧନ, ତୁମ ମନସ୍କାମନା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ।'
ଶୋଚିଷ୍ଯସେ ମହାରାଜ ସପୁତ୍ରଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵଃ । ଇମଂ ଚ କ୍ଲେଶମସ୍ମାକଂ ହୃଷ୍ଟୋ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଵିକତ୍ଥସେ
ମହାରାଜ, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅ, ଜ୍ଞାତି ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଦୁଃଖ କରିବ; ଆମ ଏହି କଷ୍ଟ ଦେଖି ତୁମେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦରେ ଗର୍ବ କରୁଛ, ସେଥିରେ କିଛି ଲାଭ ନାହିଁ।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଵୃଦ୍ଧାଵୁଲୂକମିଦମୂଚତୁଃ । ଦାସଭାଵଂ ନିଯଚ୍ଛେଵ ସାଧୋରିତି ମତିଃ ସଦା। ତୌ ଚ ଦାସାଵଦାସୌ ଵା ପୌରୁଷଂ ଯସ୍ଯ ଯାଦୃଶମ୍
ବୟସ୍କ ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ଉଲୂକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦାସ ହେବାର ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ସଦା ଆମ ମତ। କିଏ ଦାସ, କିଏ ସ୍ୱାମୀ, ଏହା ପୁରୁଷର ସାହସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।'