ଦ୍ରୌପଦେଯାଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଃ । ଭୀମସେନଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଯମଜୌ ଚ ମହାରଥୌ
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଅଭିମନ୍ୟୁ, ରାଜା ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ପ୍ରବଳ ଭୀମସେନ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ଏହି ମହାରଥୀମାନେ,
ଉତ୍ପେତୁରାସନାତ୍ସର୍ଵେ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନାଃ। ବାହୁନ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ରୁଚିରାନ୍ରକ୍ତଚନ୍ଦନରୂଷିତାନ୍। ଅଙ୍ଗଦୈଃ ପାରିହାର୍ଯୈଶ୍ଚ କେଯୂରୈଶ୍ଚ ଵିଭୂଷିତାନ୍
ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ଉଠିଉଠିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇଗଲା, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିଥିବା ଶୋଭାମୟ ହାତ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଦନ୍ତାନ୍ଦନ୍ତେଷୁ ନିଷ୍ପିଷ୍ଯ ସୃକ୍କିଣୀ ପରିଲେଲିହନ୍ । ତେଷାମାକାରଭାଵଜ୍ଞଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଵୃକୋଦରଃ
ଦାନ୍ତକୁ ଦାନ୍ତରେ ଚାପି, ମୁଁହର କୋଣ ଚାଟୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଭାବ ଓ ଇଚ୍ଛା ବୁଝିପାରୁଥିବା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଭୀମ ଅଛି।
ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ସ ଵେଗେନ କ୍ରୋଧେନ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ। ଉଦ୍ଵୃତ୍ଯ ସହସା ନେତ୍ରେ ଦନ୍ତାନ୍କଟକଟାଯ୍ଯ ଚ
ସେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଗଲେ, କ୍ରୋଧରେ ଦହୁଥିଲେ, ହଠାତ୍ ଚକ୍ଷୁ ଘୁରାଇଲେ ଓ ଦାନ୍ତ ଚପାଇଲେ।
ହସ୍ତଂ ହସ୍ତେନ ନିଷ୍ପିଷ୍ଯ ଉଲୂକଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଅଶକ୍ତାନାମିଵାସ୍ମାକଂ ପ୍ରୋତ୍ସାହନନିମିତ୍ତକମ୍
ନିଜ ହାତରେ ଅନ୍ୟ ହାତ ଚାପି, ଉଲୂକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଭାବୁଛ, ଆମେ ଅଶକ୍ତ, ଏହିପାଇଁ ଆମକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବାକୁ ଏହି କଥା କହିଛ।'
ଶ୍ରୁତଂ ତେ ଚଵନଂ ମୂର୍ଖ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ତନ୍ମେ କଥଯତୋ ମନ୍ଦ ଶ୍ରୃଣୁ ଵାକ୍ଯଂ ଦୁରାସଦମ୍
‘ମୂର୍ଖ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ତୁମକୁ ଯାହା କହିଛି, ତୁମେ ଶୁଣିଛ। ଏବେ ମୋର କଠିନ କଥା ଶୁଣ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି।’
ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତଂ ଯଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯସି ସୁଯୋଧନମ୍ । ଶ୍ରୃଣ୍ଵତଃ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ପିତୁଶ୍ଚ ତ୍ଵଂ ଦୁରାତ୍ମନଃ
‘ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଯାହା କହିବ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପିତା ଶୁଣିବେ।’
ଅସ୍ମାଭିଃ ପ୍ରୀତିକାମୈସ୍ତୁ ଭ୍ରାତୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ନିତ୍ଯଶଃ। ମର୍ଷିତଂ ତେ ଦୁରାଚାର ତତ୍ତ୍ଵଂ ନ ବହୁ ମନ୍ଯସେ
‘ଆମେ ସଦା ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଚାହିଁ, ତୁମର ଦୁର୍ବ୍ୟବହାରକୁ ସହିଛୁ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହ।’
ପ୍ରେଷିତଶ୍ଚ ହୃଷୀକେଶଃ ଶମାକାଙ୍କ୍ଷୀ କୁରୂନ୍ପ୍ରତି । କୁଲସ୍ଯ ହିତକାମେନ ଧର୍ମରାଜେନ ଧୀମତା
‘ଏବଂ ହୃଷୀକେଶ ମଧ୍ୟ କୁରୁମାନଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି ଚାହିଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧର୍ମରାଜ ଯିଏ ପରିବାରର ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଯାଇଥିଲେ।’
ତ୍ଵଂ କାଲଚୋଦିତୋ ନୂନଂ ଗନ୍ତୁକାମୋ ଯମକ୍ଷଯମ୍ । ଗଚ୍ଛସ୍ଵାହଵମସ୍ମାଭିସ୍ତଚ୍ଚ ଶ୍ଵୋ ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍
‘ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ କାଳର ପ୍ରେରଣାରେ ଯମଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଯାଅ, ଆମେ ତୁମକୁ ସେଠାକୁ ପଠାଇଦେବୁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଆସନ୍ତାକାଲି ଘଟିବ।’
ମଯାପି ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତୋ ଵଧଃ ସଭ୍ରାତୃକସ୍ଯ ତେ। ସ ତଥା ଭଵିତା ପାପ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି, ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଭାଇମାନେ ମିଶି ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ହତ୍ୟା କରିବି; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବ, ହେ ପାପୀ, ଏଠାରେ ଆଉ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଵେଲାମତିକ୍ରମେତ୍ସଦ୍ଯଃ ସାଗରୋ ଵରୁଣାଲଯଃ । ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ଵିଶୀର୍ଯେଯୁର୍ମଯୋକ୍ତଂ ନ ମୃଷା ଭଵେତ୍
ବରୁଣଙ୍କର ସାଗର ତୁରନ୍ତ ତାହାର ସୀମା ଛାଡିପାରେ, ପାହାଡମାନେ ଭାଙ୍ଗିପଡିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ତାହା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ।
ସହାଯସ୍ତେ ଯଦି ଯମଃ କୁବେରୋ ରୁଦ୍ର ଏଵ ଵା। ଯଥାପ୍ରତିଜ୍ଞଂ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ପ୍ରକରିଷ୍ଯନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ । ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ରୁଧିରଂ ପାତା ଚାସ୍ମି ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ତୁମ ସହଯୋଗୀ ଯଦି ଯମ, କୁବେର କିମ୍ବା ରୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି, ତଥାପି, ହେ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବେ; ମୁଁ ମୋ ଇଚ୍ଛାମତେ ଦୁଃଶାସନଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇବି।
ଯଶ୍ଚେହ ପ୍ରତିସଂରବ୍ଧଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ମାଭିଯାସ୍ଯତି। ଅପି ଭୀଷ୍ମଂ ପୁରୁସ୍କୃତ୍ଯ ତଂ ନେଷ୍ଯାମି ଯମକ୍ଷଯମ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁ କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ଭଳି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଆସନ୍ତୁ, ମୁଁ ସେମାନେକୁ ଯମଙ୍କ ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଯଚ୍ଚୈତଦୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ ମଯା କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ସଂସଦି। ଯଥୈତଦ୍ଭଵିତା ସତ୍ଯଂ ତଥୈଵାତ୍ମାନମାଲଭେ
ମୁଁ ଏହି କଥା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ସଭାରେ କହିଛି—ଯେପରି ମୁଁ କହିଛି, ସେପରି ଏହା ସତ୍ୟ ହେଉ, ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ମୋ ଆତ୍ମାକୁ ଦାଉ ଦେଉଛି।
ଭୀମସେନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହଦେଵୋଽପ୍ଯମର୍ଷଣଃ । କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତନଯନସ୍ତତୋ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ
ଭୀମସେନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସହଦେବ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଆଖି କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ହେଲା, ଏବଂ ସେ କହିଲେ—
ଶୌଟୀରଶୂରସଦୃଶମନୀକଜନସଂସଦି। ଶ୍ରୃଣୁ ପାପ ଵଚୋ ମହ୍ଯଂ ଯଦ୍ଵାଚ୍ଯୋ ହି ପିତାତ୍ଵଯା
ଏହି ସେନାର ମଧ୍ୟରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୀରଙ୍କୁ ଯେମିତି ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ପାପୀ, ମୋର କଥା ଶୁଣ; ତୁମେ ତୁମ ବାପାଙ୍କୁ ଯାହା କହିବା ଉଚିତ, ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
ନାସ୍ମାକଂ ଭଵିତା ଭେଦଃ କଦାଚିତ୍କୁରୁଭିଃ ସହ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସଂବନ୍ଧୋ ଯଦି ନ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ଵଯା ସହ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସହ ତୁମ ସଂଯୋଗ ନଥାନ୍ତା, ତେବେ ଆମେ କୁରୁମାନେ ସହିତ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ ହେବ ନଥାନ୍ତା।
ତ୍ଵଂ ତୁ ଲୋକଵିନାଶାଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରକୁଲସ୍ଯ ଚ। ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଵୈରପୁରୁଷଃ ସ୍ଵକୁଲଘ୍ନଶ୍ଚ ପାପକୃତ୍
ତୁମେ ଏହି ସଂସାର ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ବଂଶର ନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତୁମେ ଦ୍ୱେଷର ପୁରୁଷ, ନିଜ ବଂଶକୁ ନାଶ କରୁଥିବା, ଏବଂ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା।
ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ଚାସ୍ମାକଂ ପିତା ତେ ପାପପୂରୁଷଃ । ଅହିତାନି ନୃଶଂସାନି ନିତ୍ଯଶଃ କର୍ତୁମିଚ୍ଛତି
ତୁମ ଜନ୍ମ ଦିନଠାରୁ, ହେ ପାପୀ, ତୁମ ବାପା ସଦା ଆମ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ଓ କ୍ରୁର କାମ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ଵୈରାନୁଷଙ୍ଗସ୍ଯ ଗନ୍ତାସ୍ମ୍ଯନ୍ତଂ ସୁଦୁର୍ଗମମ୍। ଅହମାଦୌ ନିହତ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ଶକୁନେଃ ସଂପ୍ରପଶ୍ଯତଃ
ସେଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଦ୍ୱେଷର ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ, ଯେପରି ଦୁର୍ଘଟ ହେଉ, ମୁଁ ଶେଷ କରିଦେବି; ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶକୁନି ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ହତ୍ୟା କରିବି।
ତତୋଽସ୍ମି ଶକୁନିଂ ହନ୍ତା ମିଷତାଂ ସର୍ଵଧନ୍ଵିନାମ୍। ଭୀମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହଦେଵସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ଶକୁନିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି; ଏପରି ଭାବେ, ଭୀମ ଓ ସହଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି—
ଉଵାଚ ଫାଲ୍ଗୁନୋ ଵାକ୍ଯଂ ଭୀମସେନଂ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ। ଭୀମସେନ ନ ତେ ସନ୍ତି ଯେଷାଂ ଵୈରଂ ତ୍ଵଯା ସହ
ଫାଲ୍ଗୁନ, ହସିଥିବା ଭାବରେ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭୀମସେନ, ତୁମେ ଯାହାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଭାବୁଛ, ସେମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ।'
ମନ୍ଦା ଗୃହେଷୁ ସୁଖିନୋ ମୃତ୍ଯୁପାଶଵଶଂ ଗତାଃ। ଉଲୂକଶ୍ଚ ନ ତେ ଵାଚ୍ଯଃ ପରୁଷଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ସେମାନେ ଦୁର୍ବଳ, ଘରେ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ଉଲୂକଙ୍କୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ତୁମେ କଠୋର କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦୂତାଃ କିମପରାଧ୍ଯନ୍ତେ ଯଥୋକ୍ତସ୍ଯାନୁଭାଷିଣଃ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାବାହୁର୍ଭୀମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍
ଦୂତମାନେ କଣ ଦୋଷ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେହି କଥା ମାତ୍ର କହନ୍ତି; ଏପରି କହି, ମହାବଳୀ ତାଙ୍କର ଭୀମସମ ପ୍ରତାପୀ ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସୁଖାନ୍ଵୀରାନ୍ସୁହୃଦଃ ସମଭାଷତ। ଶ୍ରୁତଂ ଵସ୍ତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ବୀର ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ପାପପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ତମେ ଶୁଣିଛ।'
କୁତ୍ସନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ମମ ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଵନ୍ତଃ ସଂରବ୍ଧା ଅସ୍ମାକଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଏବଂ ବିଶେଷକରି ମୋତେ ଯେଉଁ ଅପମାନ କରାଯାଇଛି, ତାହା ଶୁଣି ତମେ ଆମର ଭଲ ଚାହିଁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଛ।
ପ୍ରଭାଵାଦ୍ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଭଵତାଂ ଚ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ। ସମଗ୍ରଂ ପାର୍ଥିଵଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ସର୍ଵଂ ନ ଗଣଯାମ୍ଯହମ୍
ବାସୁଦେବଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ତୁମମାନଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେକୁ କିଛି ମାନି ନାହିଁ।
ଭଵଦ୍ଭିଃ ସମନୁଜ୍ଞାତୋ ଵାକ୍ଯମସ୍ଯ ଯଦୁତ୍ତରମ୍ । ଉଲୂକେ ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯତି ସୁଯୋଧନମ୍
ତୁମମାନେ ଯଦି ଅନୁମତି ଦେଉଛ, ମୁଁ ଏହି ଉତ୍ତର ଉଲୂକଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି, ସେ ଯାଇ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ କହିପାରିବେ।
ଶ୍ଵୋ ଭୂତେ କତ୍ଥିତସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରତିଵାକ୍ଯଂ ଚମୂମୁଖେ। ଗାଣ୍ଡୀଵେନାଭିଧାସ୍ଯାକମି କ୍ଲୀବା ହି ଵଚନୋତ୍ତରାଃ
କାଲି ସେନାର ମୁହଁମୁହିଁ ହେବାବେଳେ, ମୁଁ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧରି ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଗର୍ବକୁ ଉତ୍ତର ଦେବି; କାରଣ କେବଳ କଥା ଦେଇ ଉତ୍ତର ଦେବା ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ।