ତ୍ରଯୋଦଶ ସମା ଭୁକ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଵିଲପତସ୍ତଵ । ଭୂଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଶାସିଷ୍ଯେ ନିହତ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ସବାନ୍ଧଵମ୍
ତୁମେ ତେର ବର୍ଷ ଦୁଃଖ କରି କରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରିଛ; ଏବେ ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ହରାଇ, ପୁଣି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବି।
କ୍ଵ ତଦା ଗାଣ୍ଡିଵଂ ତେଽଭୂଦ୍ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଦାସପଣୈର୍ଜିତଃ। କ୍ଵ ତଦା ଭୀମସେନସ୍ଯ ବଲମାସୀଚ୍ଚ ଫାଲ୍ଗୁନା
ତୁମେ ଜୁଆରେ ହାରି ଦାସ ହେବାବେଳେ ସେଇ ଗାଣ୍ଡୀବ କେଉଁଠି ଥିଲା? ଓ ଫାଲ୍ଗୁନୀ, ସେବେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ଥିଲା?
ସଗଦାଦ୍ଭୀମସେନାଦ୍ଵା ପାର୍ଥାଦ୍ଵାପି ସଗାଣ୍ଡିଵାତ୍ । ନ ଵୈ ମୋକ୍ଷସ୍ତଦା ଵୋଭୂଦ୍ଵିନା କୃଷ୍ଣାମନିନ୍ଦିତାମ୍
ଭୀମସେନଙ୍କ ଗଦା କିମ୍ବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବ ଠାରୁ କେହି ବଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ—କେବଳ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କୃଷ୍ଣା ବ୍ୟତୀତ।
ସା ଵୋ ଦାସ୍ଯେ ସମାପନ୍ନାନ୍ମୋଚଯାମାସ ପାର୍ଷତୀ । ଅମାନୁଷ୍ଯଂ ସମାପନ୍ନାନ୍ଦାସକର୍ମଣ୍ଯଵସ୍ଥିତାନ୍
ପାଞ୍ଚାଳୀ ତୁମମାନେ ଯେଉଁବେଳେ ଦାସତ୍ୱରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଅମାନବୀୟ ଦୁଃଖରେ ଅଟକିଥିଲେ, ସେ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଅଵୋଚଂ ଯତ୍ଷଣ୍ଡତିଲାନହଂ ଵସ୍ତଥ୍ଯମେଵ ତତ୍ । ଧୃତା ହି ଵେଣୀ ପାର୍ଥେନ ଵିରାଟନଗରେ ତଦା
ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା କହିଥିଲି, ଯେ ତୁମେ ଷଣ୍ଡ ଓ ତିଳ ବିଷୟରେ, ସେଠି ସଠିକ୍ ଥିଲା; କାରଣ ସେ ସମୟରେ ବିରାଟ ନଗରରେ ପାର୍ଥ ନିଜ ଚୁଟିକୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ।
ସୂଦକର୍ମଣି ଚ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ଵିରାଟସ୍ଯ ମହାନସେ । ଭୀମସେନେନ କୌନ୍ତେଯ ଯଚ୍ଚ ତନ୍ମମ ପୌରୁଷମ୍
ବିରାଟଙ୍କ ରସୋଇଘରରେ, ଯେଉଁବେଳେ ଭୀମସେନ ରାନ୍ଧିବା କାମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ମୁଁ ଯେ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଥିଲି, ଏହା ମଧ୍ୟ ମୋର ଉପରେ ଥିଲା।
ଏଵମେତତ୍ସଦାଂ ଦଣ୍ଡଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯେ ଦଧୁଃ । ଵେଣୀଂ କୃତ୍ଵା ଷଣ୍ଡଵେଷଃ କନ୍ଯାଂ ନର୍ତିତଵାନସି
ଏଭଳି ଦଣ୍ଡ ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତୁମେ ଚୁଟି ବାନ୍ଧି, ଷଣ୍ଡ ଭାବରେ ରୂପ ଧରି, କନ୍ୟା ଭଳି ନାଚିଥିଲ।
ନ ଭଯାଦ୍ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ନ ଚାପି ତଵ ଫାଲ୍ଗୁନ । ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରତିପ୍ରଦାକସ୍ଯାମି ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ସହକେଶଵଃ
ମୁଁ କେବେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭୟରେ, କିମ୍ବା ତୁମର ଭୟରେ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇବିନାହିଁ, ଫାଲ୍ଗୁନ; ଚାହୁଁଛ, ତେବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ନ ମାଯା ହୀନ୍ଦ୍ରଜାଲଂ ଵା କୁହକା ଵାପି ଭୀଷଣା । ଆତ୍ତଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ମେ ଯୁଦ୍ଧେ ଵହନ୍ତି ପ୍ରତିଗର୍ଜନାଃ
ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ, କୌଣସି ମାୟା, ଯାଦୁ ବା ଭୟଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ମୋର ଗର୍ଜନକୁ ରୋକିପାରିବ ନାହିଁ।
ଵାସୁଦେଵସହସ୍ରଂ ଵା ଫାଲ୍ଗୁନାନାଂ ଶତାନି ଵା। ଆସାଦ୍ଯ ମାମମୋଘେଷୁଂ ଦ୍ରଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଦିଶୋ ଦଶଃ
ହଜାର ବାସୁଦେବ ବା ଶତଶଃ ଫାଲ୍ଗୁନ ମୋ ପାଖରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଅଚୁକ ବାଣ ସାମ୍ନାରେ ସେମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯିବେ।
ସଂଯୁଗଂ ଗଚ୍ଛ ଭୂଷ୍ମେଣ ଭିନ୍ଧି ଵା ଶିରସା ଗିରିମ୍। ତରେମଂ ଵା ମହାଗାଧଂ ସୌମଦତ୍ତିତିମିଙ୍ଗିଲମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗ, କିମ୍ବା ଏହି ଗଭୀର ସାଗର—ସୌମଦତ୍ତି ନାମକ ମହା ତିମିଙ୍ଗିଲ—ପାରହ।
ଶାରଦ୍ଵତମହାମୀନଂ ଵିଵିଂଶତିମହୋରଗମ୍ । ବୃହଦ୍ବଲମହୋଦ୍ଵେଲଂ ସୌମଦତ୍ତିକତିମିଙ୍ଗିତମ୍
ଶାରଦ୍ୱତ ନାମକ ମହା ମାଛ, ବିବିଂଶତି ନାମକ ବଡ଼ ସାପ, ବୃହଦ୍ବଳ ନାମକ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ, ଏବଂ ସୌମଦତ୍ତି ତିମିଙ୍ଗିଲ—ଏମାନେ ଯଦି ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ଜିତ।
ଭୀଷ୍ମଵେଗମପର୍ଯନ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣଗ୍ରାହଦୁରାସଦମ୍। କର୍ଣଶଲ୍ଯଝଷାଵର୍ତଂ କାମ୍ଭୋଜବଡବାସୁଖମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅପରିମିତ ବେଗ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ମଗର, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶଲ୍ୟଙ୍କ ଚକ୍ରବାତ, କାମ୍ଭୋଜମାନଙ୍କ ଦହନ ଅଗ୍ନି—ଏମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ଦୁଃଶାସନୌଘଂ ଶଲଶଲ୍ଯମତ୍ସ୍ଯଂ ସୁଷେଣଚିତ୍ରାଯୁଧନାଗନକ୍ରମ୍। ଜଯଦ୍ରଥାଦ୍ରିଂ ପୁରୁମିତ୍ରଗାଧଂ ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋଦଂ ଶକୁନିପ୍ରପାତମ୍
ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ବଡ଼ ପ୍ରବାହ, ଶଳ ଓ ଶଲ୍ୟ ମାଛ, ସୁଷେଣ, ଚିତ୍ରାୟୁଧ, ନାଗ ନକ୍ର ସାପ, ଜୟଦ୍ରଥ ପାହାଡ଼, ପୁରୁମିତ୍ର ଗଭୀର, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ, ଶକୁନି ଅଗାଧ ଖାଦି—ଏମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଶସ୍ତ୍ରୌଘମକ୍ଷଯ୍ଯମତିପ୍ରଵୃଦ୍ଧଂ ଯଦାଵଗାହ୍ଯ ଶ୍ରମନଷ୍ଟଚେତାଃ। ଭଵିଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ହତସର୍ଵବାନ୍ଧଵ- ସ୍ତଦା ମନସ୍ତେ ପରିତାପମେଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସେ ଅସୀମ, ବଢ଼ୁଥିବା ଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରବାହରେ ପଡ଼ିବ, ଦୁଃଖରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ନଷ୍ଟ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯିବ।
ତଦା ମନସ୍ତେ ତ୍ରିଦିଵାଦିଵାଶୁଚେ- ର୍ନିଵର୍ତିତା ପାର୍ଥ ମହୀପ୍ରଶାସନାତ୍। ପ୍ରଶାମ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ହି ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ତ୍ଵଯା ବୁଭୂଷିତଃ ସ୍ଵର୍ଗ ଇଵାତପସ୍ଵିନା
ସେତେବେଳେ, ପାର୍ଥ, ତୁମ ମନ ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନରୁ ଫେରିଯିବ, ଯେପରି ଏକ ଆତ୍ମା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବାହାରିଯାଏ; ଶାନ୍ତ ହେଉ, ତୁମେ ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁଛ, ସେ ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ, ଯେପରି ତପସ୍ୟା ନକରିଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ।
ଉଲୂକସ୍ତ୍ଵର୍ଜୁନଂ ଭୂଯୋ ଯଥୋକ୍ତଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଆଶୀଵିଷମିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ତୁଦନ୍ଵାକ୍ଯଶଲାକଯା
ତାପରେ ଉଲୂକ ଆଉଥରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ରାଗିତ ସାପ ପରି ଦଁଶନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୁଷିତାଃ ପାଣ୍ଡଵା ଭୃଶମ୍ । ପ୍ରାଗେଵ ଭୃଶସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ କୈତଵ୍ଯେନାପି ଧର୍ଷିତାଃ
ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ; ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଖୁବ୍ ରାଗିଥିଲେ, କାରଣ କୌନ୍ତୀ ଶତ୍ରୁପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ।
ଆସନେଷୂଦତିଷ୍ଠନ୍ତ ବାହୂଂଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଚିକ୍ଷିପୁଃ। ଆଶୀଵିଷା ଇଵ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଵୀକ୍ଷାଞ୍ଚକ୍ରୁଃ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ଆସନରୁ ଉଠିଗଲେ ଏବଂ ହାତ ଉଠାଇଲେ; ରାଗିତ ସାପମାନେ ପରି, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।
ଅଵାକ୍ଛିରା ଭୀମସେନଃ ସମୁଦୈକ୍ଷତ କୈତଵମ୍। ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଲୋହିତାନ୍ତାଭ୍ଯାମାଶୀଵିଷ ଇଵ ଶ୍ଵସନ୍
ଭୀମସେନ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, କୌନ୍ତୀ ଶତ୍ରୁପୁତ୍ରକୁ ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କ ଲାଲ ଆଖି ତୀବ୍ର ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ସାପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଆର୍ତଂ ଵାତାତ୍ମଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୋଧେନାଭିହତଂ ଭୃଶମ୍ । ଉତ୍ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ଦାଶାର୍ହଃ କୈତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ଦାଶାର୍ହବଂଶୀ ହସିଲେ ଏବଂ କୌନ୍ତୀ ଶତ୍ରୁପୁତ୍ରକୁ କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରଯାହି ଶୀଘ୍ରଂ କୈତଵ୍ଯ ବ୍ରୂଯାଶ୍ଚୈଵ ସୁଯୋଧନମ୍ । ଶ୍ରୁତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଗୃହୀତୋର୍ଥୋ ମତଂ ଯତ୍ତେ ତଥାସ୍ତୁ ତତ୍
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, କୌନ୍ତୀ ଶତ୍ରୁପୁତ୍ର, ଏବଂ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ କହ; କଥା ଶୁଣାଯାଇଛି, ଅର୍ଥ ବୁଝାଯାଇଛି, ଯେପରି ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରିଛ, ସେହିପରି ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାବାହୁଃ କେଶଵୋ ରାଜସତ୍ତମ। ପୁନରେଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମୁଦୈକ୍ଷତ
ଏପରି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେଶବ ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁନିଥରେ ଜ୍ଞାନୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ।
ସୃଞ୍ଜଯାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚ ଯଶସ୍ଵିନଃ। ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ସପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵିରାଟସ୍ଯ ଚ ସଂନିଧୌ
ସମସ୍ତ ସୃଞ୍ଜୟ, ମହାନ କୃଷ୍ଣ, ଡ୍ରୁପଦ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଏବଂ ବୀରାଟଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ,
ଭୂମିପାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଵାକ୍ଯଂ ଜଗାଦ ହ। ଉଲୂକୋଽପ୍ଯର୍ଜୁନଂ ଭୂଯୋ ଯଥୋକ୍ତଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁଠି ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ, ସେଠି ଉଲୂକ ପୁନିଥରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଯେଉଁପରି ଶିଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେପରି କଥା କହିଲେ।
ଆଶୀଵିଷମିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ତୁଦନ୍ଵାକ୍ଯଶଲାକଯା। କୃଷ୍ଣାଦୀଂଶ୍ଚୈଵ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯଥୋକ୍ତଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ ସର୍ପ ଯେପରି ଦଂଶନ କରେ, ସେପରି ଉଲୂକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କହିଦେଲେ।
ଉଲୂକସ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପାପଂ ଦାରୁଣମୀରିତମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଚୁକ୍ଷୁଭେ ପାର୍ଥୋ ଲଲାଟଂ ଚାପ୍ଯମାର୍ଜଯତ୍
ଉଲୂକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିତିବା ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଓ କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ପାର୍ଥ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ ଓ ନିଜ ଲଳାଟ ମୁଛିଲେ।
ତଦଵସ୍ଥଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥଂ ସା ସମିତିର୍ନୃପ । ନାମୃଷ୍ଯତ ମହାରାଜ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥାଃ
ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ସଭାସଦ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମହାରଥୀମାନେ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା।
ଅଧିକ୍ଷେପେଣ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ କ୍ରୋଧାଞ୍ଜଜ୍ଵଲୁରଚ୍ଯୁତ
କୃଷ୍ଣ ଓ ମହାନ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଅପମାନ କରାଯିବା ଶୁଣି, ସେହି ବୀରମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଦହିଉଠିଲେ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ମହାରଥଃ। କେକଯା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚ ଘଟୋତ୍କଚଃ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିଖଣ୍ଡୀ, ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକି, କେକୟ ଭାଇପଞ୍ଚ, ଓ ରାକ୍ଷସ ଘଟୋତ୍କଚ,