ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ ଵର୍ଷାଣି ଵନେ ଧିଷ୍ଣ୍ଯାଦ୍ଵିଵାସିତଃ । ସଂଵତ୍ସରଂ ଵିରାଟସ୍ଯ ଦାସ୍ଯମାସ୍ଥାଯ ଚୋଷିତଃ
ବାରୋଟି ବର୍ଷ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରିଥିଲ, ଘରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ଏବଂ ଏକ ବର୍ଷ ବିରାଟଙ୍କ ଦାସରୂପେ ଗୁପ୍ତ ରହିଥିଲ।
ଅମର୍ଷଂ ରାଜ୍ଯହରଣଂ ଵନଵାସଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପରିକ୍ଲେଶଂ ସଂସ୍ମରନ୍ପୁରୁଷୋ ଭଵ
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇବା, ଅରଣ୍ୟବାସ ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ସ୍ମରଣ କରି, ପୁରୁଷ ହେଉ।
ଅଶକ୍ତେନ ଚ ଯଚ୍ଛପ୍ତଂ ଭୀମସେନେନ ପାଣ୍ଡଵ । ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ରୁଧିରଂ ପୀଯତାଂ ଯଦି ଶକ୍ଯତେ
ଭୀମସେନ ଯଦି ଅଶକ୍ତ ହୋଇ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି, ସେ ଯଦି ସମର୍ଥ ହୁଏ, ତେବେ ସେ କରୁନ୍।
ଲୋହାଭିସାରୋ ନିର୍ଵୃତ୍ତଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରମକର୍ଦମମ୍। ସମଃ ପନ୍ଥା ଭୃତାସ୍ତେଶ୍ଵାଃ ଶ୍ଵୋ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ସକେଶଵଃ
ଲୋହର କବଚ ପିନ୍ଧାଯାଇଛି, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ମାଟି ହିନ୍ତାଳି ହୋଇଯାଇଛି, ରାସ୍ତା ସମ ଅଛି, ତୁମର ଘୋଡ଼ା ତିଆରି; କଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ଅସମାଗମ୍ଯ ଭୀଷ୍ମେଣ ସଂଯୁଗେ କିଂ ଵିକତ୍ଥସେ । ଆରୁରୁକ୍ଷୁର୍ଯଥା ପଙ୍ଗୁଃ ପର୍ଵତଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, କାହିଁକି ଏତେ ଗର୍ବ କରୁଛ? ଏହା ଏପରି, ଯେପରି ଏକ ଅସାମର୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିବାକୁ ଚାହେ।
ଏଵଂ କତ୍ଥସି କୌନ୍ତେଯ ଅକତ୍ଥନ୍ପୁରୁଷୋ ଭଵ। ସୂତପୁତ୍ରଂ ସୁଦୁର୍ଘର୍ଷଂ ଶଲ୍ଯଂ ଚ ବଲିନାଂ ଵରମ୍
ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଏପରି ଗର୍ବ କରୁଛ, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁନାହାଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ସୂତପୁତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶଲ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉ।
ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶଚୀପତିସମଂ ଯୁଧି। ଅଜିତ୍ଵା ସଂଯୁଗେ ପାର୍ଥ ରାଜ୍ଯଂ କଥମିହେଚ୍ଛସି
ପାର୍ଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଚୀପତି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସେନାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଅଜୟ କରିନଥିବାବେଳେ, ତୁମେ କିପରି ଏଠି ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରୁଛ?
ବ୍ରାହ୍ମେ ଧନୁଷି ଚାଚାର୍ଯଂ ଵେଦଯୋରନ୍ତଗଂ ଦ୍ଵଯୋଃ। ଯୁଧି ଧୁର୍ଯମଵିକ୍ଷୋଭ୍ଯମନୀକଚରମଚ୍ଯୁତମ୍
ସେ ଦେବତାମୟ ଧନୁଷର ଅଧ୍ୟାପକ, ଦୁଇଟି ବେଦର ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଦୁଇଟି ବେଦର ଅନ୍ତକାରୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଚଳ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା, ସେନାମଧ୍ୟରେ ଅବିରତ ଚଳିଥିବା ଏବଂ କ୍ଳାନ୍ତିହୀନ।
ଦ୍ରୋଣଂ ମହାଦ୍ଯୁତିଂ ପାର୍ଥ ଜେତୁମିଚ୍ଛସି ତନ୍ମୃଷା । ନ ହି ଶୁଶ୍ରୁମ ଵାତେନ ମେରୁମୁନ୍ମଥିତଂ ଗିରିମ୍
ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଏହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଛ—ଏହା ଅସାର; କାରଣ, ବାତାସରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଭଙ୍ଗ ହେବାକୁ ଆମେ କେବେ ଶୁଣିନାହିଁ।
ଅନିଲୋ ଵା ଵହେନ୍ମେରୁଂ ଦ୍ଯୌର୍ଵାପି ନିପତେନ୍ମହୀମ୍ । ଯୁଗଂ ଵା ପରିଵର୍ତେତ ଯଦ୍ଯେଵଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯଥାତ୍ଥ ମାମ୍
ଯଦି ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ସତ୍ୟ ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ବାତାସ ମେରୁକୁ ଉଠାଇ ନେଇପାରିଥାନ୍ତା, ଆକାଶ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିପାରିଥାନ୍ତା, କିମ୍ବା ଏକ ଯୁଗ ପଛକୁ ଘୁରିଯାଇପାରିଥାନ୍ତା।
କୋ ହ୍ଯସ୍ତି ଜୀଵିତାକାଙ୍କ୍ଷୀ ପ୍ରାପ୍ଯେମମରିମର୍ଦନମ୍ । ଗଜୋ ଵାଜୀ ରଥୋ ଵାପି ପୁନଃ ସ୍ଵସ୍ତି ଗୃହାନ୍ଵ୍ରଜେତ୍
ଜୀବନ ପ୍ରତ୍ୟାଶା ରଖିଥିବା କିଏ ଏହି ଶତ୍ରୁ ଦଳନକୁ ମୁହାଁ ଦେଇ, ହାଥୀ, ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ରଥ ଉପରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୁସ୍ଥ ଭାବେ ଆଉଥରେ ଘରକୁ ଫେରିପାରିବ?
କଥମାଭ୍ଯାମଭିଧ୍ଯାତଃ ସଂସୃଷ୍ଟୋ ଦାରୁଣେନ ଵା । ରଣେ ଜୀଵନ୍ଵିମୁଚ୍ଯେତ ପଦା ଭୂମିମୁପସ୍ପୃଶନ୍
ଆମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଆଘାତରେ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି କିପରି ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବ, ପାଉଁ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ଚାଲିବା ସମୟରେ?
କିଂ ଦୁର୍ଦୁରଃ କୂପଶଯୋ ଯଥେମାଂ ନ ବୁଧ୍ଯମେ ରାଜଚମୂଂ ସମେତାମ୍। ଦୁରାଧରଷାଂ ଦେଵଚମୂପ୍ରକାଶାଂ ଗୁପ୍ତାଂ ନରେନ୍ଦ୍ରୈସ୍ତ୍ରିଦଶୈରିଵ ଦ୍ଯାମ୍
ତୁମେ କାହିଁକି ବୁଝୁନାହଁ, ଏହି ଏକତ୍ରିତ ରାଜାନ୍ତା ସେନା କେତେ ଦୁର୍ଜୟ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ରାଜାମାନେ ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି—ତୁମେ କି ଗଭୀର କୂଆରେ ପଡ଼ିଛ?
ପ୍ରାଚ୍ଯୈଃ ପ୍ରତୀଚ୍ଯୈରଥ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯୈ- ରୁଦୀଚ୍ଯକାମ୍ଭୋଜଶକୈଃ ଖଶୈଶ୍ଚ। ସାଲ୍ଵୈଃ ସମତ୍ସ୍ଯୈଃ କୁରୁମୁଖ୍ଯଦେଶ୍ଯୈ- ର୍ମ୍ଲେଚ୍ଛୈଃ ପୁଲିନ୍ଦୈର୍ଦ୍ରଵିଡାନ୍ଧ୍ରକାଞ୍ଚ୍ଯୈଃ
ପୂର୍ବଦିଗର, ପଶ୍ଚିମଦିଗର, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଲୋକମାନେ, କାମ୍ବୋଜ, ଶକ, ଖସ, ସାଲ୍ବ, ମତ୍ସ୍ୟ, କୁରୁମୁଖ୍ୟ ଦେଶ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଦ୍ରାବିଡ, ଆନ୍ଧ୍ର, କାଞ୍ଚୀ—
ନାନାଜନୌଘଂ ଯୁଧି ସଂପ୍ରଵୃଦ୍ଧଂ ନାଙ୍ଗଂ ଯଥା ଵେଗମପାରକଣୀଯମ୍। ମାଂ ଚ ସ୍ଥିତଂ ନାଗବଲସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଯୁଯୁତ୍ସମେ ମନ୍ଦ କିମଲ୍ପବୁଦ୍ଧେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ନାନା ପ୍ରଜାମାନେ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏମିତି ଏକ ତୀବ୍ର ବେଗର ନଦୀ ପରି, ଯାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏଠି ହାତୀ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ସବୁ ଦେଖି, ଅବିବେକୀ, ତୁମେ କଣ ବୁଝିଲୁ?
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜାନଂ ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଅଭ୍ଯଵୃତ୍ଯ ପୁନର୍ଜିଷ୍ଣୁମୁଲୂକଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଏଭଳି କହି ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ, ଉଲୂକ ପୁଣି ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅକତ୍ଥମାନୋ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ କତ୍ଥେସେଽର୍ଜୁନ କିଂ ବହୁ। ପର୍ଯାଯାତ୍ସିଦ୍ଧିରେସ୍ଯ ନୈତତ୍ସିଧ୍ଯତି କତ୍ଥନାତ୍
ଅର୍ଜୁନ, ବଡ଼ କଥା କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ନିର୍ବିକାର ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କର। ସଫଳତା କେବଳ ଚେଷ୍ଟାରେ ମିଳେ, ଗର୍ବ କରିଲେ କିଛି ହୁଏନା।
ଯଦୀଦଂ କତ୍ଥନାଲ୍ଲୋକେ ସିଧ୍ଯେତ୍କର୍ମ ଧନଞ୍ଜଯ । ସର୍ଵେ ଭଵେଯୁଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଃ କତ୍ଥନେ କୋ ହି ଦୁର୍ଗତଃ
ଧନଞ୍ଜୟ, ଯଦି ଏହି ଜଗତରେ କେବଳ ଗର୍ବ କରିଲେ କାମ ସିଧାଯିବା ଥାନ୍ତା, ତେବେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିଥାନ୍ତେ—ଗର୍ବ କରିବାରେ କିଏ ଅସମର୍ଥ?
ଜାନାମି ତେ ଵାସୁଦେଵଂ ସହାଯଂ ଜାନାମି ତେ ଗାଣ୍ଡିଵଂ ତାଲମାତ୍ରମ୍। ଜାନାମ୍ଯେତତ୍ତ୍ଵାଦୃଶୋ ନାସ୍ତି ଯୋଦ୍ଧା ଜାନାନସ୍ତେ ରାଜ୍ଯମେତଦ୍ଧରାମି
ମୁଁ ଜାଣେ ତୁମେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ପାଇଛ, ମୁଁ ଜାଣେ ତୁମର ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ହାତର ଆକାରର, ମୁଁ ଏହିଥିରେ ଜାଣେ ତୁମ ପରି ଯୋଦ୍ଧା ଆଉ କେହି ନାହିଁ, ଏହି ସବୁ ଜାଣି ମୁଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଧରି ରଖିଛି।
ନ ତୁ ପର୍ଯାଯଧର୍ମେଣ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନୁଷଃ । ମନସୈଵାନୁକୂଲାନି ଵିଧାତା କୁରୁତେ ଵଶେ
କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ନୀତି ଦ୍ୱାରା କେହି ରାଜ୍ୟ ପାଉନଥାଏ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯାହା ଚାହାଁନ୍ତି, ମନରେ ଭଲ ଭାବି, ସେଇପରି ହିଁ ଘଟେ।
ତ୍ରଯୋଦଶ ସମା ଭୁକ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଵିଲପତସ୍ତଵ । ଭୂଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଶାସିଷ୍ଯେ ନିହତ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ସବାନ୍ଧଵମ୍
ତୁମେ ତେର ବର୍ଷ ଦୁଃଖ କରି କରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରିଛ; ଏବେ ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ହରାଇ, ପୁଣି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବି।
କ୍ଵ ତଦା ଗାଣ୍ଡିଵଂ ତେଽଭୂଦ୍ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଦାସପଣୈର୍ଜିତଃ। କ୍ଵ ତଦା ଭୀମସେନସ୍ଯ ବଲମାସୀଚ୍ଚ ଫାଲ୍ଗୁନା
ତୁମେ ଜୁଆରେ ହାରି ଦାସ ହେବାବେଳେ ସେଇ ଗାଣ୍ଡୀବ କେଉଁଠି ଥିଲା? ଓ ଫାଲ୍ଗୁନୀ, ସେବେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ଥିଲା?
ସଗଦାଦ୍ଭୀମସେନାଦ୍ଵା ପାର୍ଥାଦ୍ଵାପି ସଗାଣ୍ଡିଵାତ୍ । ନ ଵୈ ମୋକ୍ଷସ୍ତଦା ଵୋଭୂଦ୍ଵିନା କୃଷ୍ଣାମନିନ୍ଦିତାମ୍
ଭୀମସେନଙ୍କ ଗଦା କିମ୍ବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବ ଠାରୁ କେହି ବଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ—କେବଳ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କୃଷ୍ଣା ବ୍ୟତୀତ।
ସା ଵୋ ଦାସ୍ଯେ ସମାପନ୍ନାନ୍ମୋଚଯାମାସ ପାର୍ଷତୀ । ଅମାନୁଷ୍ଯଂ ସମାପନ୍ନାନ୍ଦାସକର୍ମଣ୍ଯଵସ୍ଥିତାନ୍
ପାଞ୍ଚାଳୀ ତୁମମାନେ ଯେଉଁବେଳେ ଦାସତ୍ୱରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଅମାନବୀୟ ଦୁଃଖରେ ଅଟକିଥିଲେ, ସେ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଅଵୋଚଂ ଯତ୍ଷଣ୍ଡତିଲାନହଂ ଵସ୍ତଥ୍ଯମେଵ ତତ୍ । ଧୃତା ହି ଵେଣୀ ପାର୍ଥେନ ଵିରାଟନଗରେ ତଦା
ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା କହିଥିଲି, ଯେ ତୁମେ ଷଣ୍ଡ ଓ ତିଳ ବିଷୟରେ, ସେଠି ସଠିକ୍ ଥିଲା; କାରଣ ସେ ସମୟରେ ବିରାଟ ନଗରରେ ପାର୍ଥ ନିଜ ଚୁଟିକୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ।
ସୂଦକର୍ମଣି ଚ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ଵିରାଟସ୍ଯ ମହାନସେ । ଭୀମସେନେନ କୌନ୍ତେଯ ଯଚ୍ଚ ତନ୍ମମ ପୌରୁଷମ୍
ବିରାଟଙ୍କ ରସୋଇଘରରେ, ଯେଉଁବେଳେ ଭୀମସେନ ରାନ୍ଧିବା କାମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ମୁଁ ଯେ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଥିଲି, ଏହା ମଧ୍ୟ ମୋର ଉପରେ ଥିଲା।
ଏଵମେତତ୍ସଦାଂ ଦଣ୍ଡଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯେ ଦଧୁଃ । ଵେଣୀଂ କୃତ୍ଵା ଷଣ୍ଡଵେଷଃ କନ୍ଯାଂ ନର୍ତିତଵାନସି
ଏଭଳି ଦଣ୍ଡ ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତୁମେ ଚୁଟି ବାନ୍ଧି, ଷଣ୍ଡ ଭାବରେ ରୂପ ଧରି, କନ୍ୟା ଭଳି ନାଚିଥିଲ।
ନ ଭଯାଦ୍ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ନ ଚାପି ତଵ ଫାଲ୍ଗୁନ । ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରତିପ୍ରଦାକସ୍ଯାମି ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ସହକେଶଵଃ
ମୁଁ କେବେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭୟରେ, କିମ୍ବା ତୁମର ଭୟରେ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇବିନାହିଁ, ଫାଲ୍ଗୁନ; ଚାହୁଁଛ, ତେବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ନ ମାଯା ହୀନ୍ଦ୍ରଜାଲଂ ଵା କୁହକା ଵାପି ଭୀଷଣା । ଆତ୍ତଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ମେ ଯୁଦ୍ଧେ ଵହନ୍ତି ପ୍ରତିଗର୍ଜନାଃ
ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ, କୌଣସି ମାୟା, ଯାଦୁ ବା ଭୟଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ମୋର ଗର୍ଜନକୁ ରୋକିପାରିବ ନାହିଁ।
ଵାସୁଦେଵସହସ୍ରଂ ଵା ଫାଲ୍ଗୁନାନାଂ ଶତାନି ଵା। ଆସାଦ୍ଯ ମାମମୋଘେଷୁଂ ଦ୍ରଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଦିଶୋ ଦଶଃ
ହଜାର ବାସୁଦେବ ବା ଶତଶଃ ଫାଲ୍ଗୁନ ମୋ ପାଖରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଅଚୁକ ବାଣ ସାମ୍ନାରେ ସେମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯିବେ।