ପ୍ରାଚ୍ଯୈଃ ପ୍ରତୀଚ୍ଯୈରଥ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯୈ- ରୁଦୀଚ୍ଯକାମ୍ଭୋଜଶକୈଃ ଖଶୈଶ୍ଚ । ସାଲ୍ଵୈଃ ସମତ୍ସ୍ଯୈଃ କୁରୁମଧ୍ଯଦେଶ୍ଯୈ- ର୍ମ୍ଲେଚ୍ଛୈଃ ପୁଲିନ୍ଦୈର୍ଦ୍ରଵିଡାନ୍ଧ୍ରକାଞ୍ଚ୍ଯୈଃ
ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଲୋକମାନେ, କାମ୍ଭୋଜ, ଶକ, ଖଶ, ସାଲ୍ବ, ମତ୍ସ୍ୟ, କୁରୁ ମଧ୍ୟଭାଗର ଲୋକ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଦ୍ରାବିଡ, ଆନ୍ଧ୍ର, କାଞ୍ଚି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନମାନେ—
ନାନାଜନୌଘଂ ଯୁଧି ସଂପ୍ରଵୃଦ୍ଧଂ ଗାଙ୍ଗଂ ଯଥା ଵେଗମପାରଣୀଯମ୍। ମାଂ ଚ ସ୍ଥିତଂ ନାନାବଲସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଯୁଯୁତ୍ସସେ ମନ୍ଦ କିମଲ୍ପବୁଦ୍ଧେ
ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ଜନମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଧାରା ପରି ବେଗବାନ୍। ଏବଂ ତୁମେ ଦେଖୁଛ, ମୁଁ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ଏହି ମୂଢତା କାହିଁକି, ଅବିବେକୀ?
ଅକ୍ଷଯ୍ଯାଵିଷୁଧୀ ଚୈଵ ଅଗ୍ନିଦତ୍ତଂ ଚ ତେ ରଥମ୍। ଜାନୀମୋ ହି ରଣେ ପାର୍ଥ କେତୁଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ଭାରତ
ତୁମର ଅକ୍ଷୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ରଥ, ଯାହା ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିଲେ, ଆମେ ଜାଣୁଛୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱଜକୁ ଆମେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛୁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଅକତ୍ଥମାନୋ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ କତ୍ଥସେଽର୍ଜୁନ କିଂ ବହୁ । ପର୍ଯାଯାତ୍ସିଦ୍ଧିରେତସ୍ଯ ନୈତତ୍ସିଧ୍ଯାତି କତ୍ଥନାତ୍
ଅହଂକାର କରିବା ଛାଡ଼, ଯୁଦ୍ଧ କର। ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଏତେ କଥା କାହିଁକି କହୁଛ? ସଫଳତା କେବଳ ପ୍ରୟାସରେ ମିଳେ, ଖାଲି ଗର୍ବ କଲେ କିଛି ହୁଏନି।
ଯଦୀଦଂ କତ୍ଥନାଲ୍ଲୋକେ ସିଧ୍ଯେତ୍କର୍ମ ଧନଞ୍ଜଯ। ସର୍ଵେ ଭଵେଯୁଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଃ କତ୍ଥନେ କୋ ହି ଦୁର୍ଗତଃ
ଯଦି ଏହି ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଖାଲି ଗର୍ବ କଲେ ସଫଳ ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ସଫଳ ହୋଇଯାନ୍ତେ—ଗର୍ବ କରି କିଏ କେବେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି?
ଜନାମି ତେ ଵାସୁଦେଵଂ ସହାଯଂ ଜାନାମି ତେ ଗାଣ୍ଡିଵଂ ତାଲମାତ୍ରମ୍ । ଜାନାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵାଦୃଶୋ ନାସ୍ତି ଯୋଦ୍ଧା ଜାନାନସ୍ତେ ରାଜ୍ଯମେତଦ୍ଧରାମି
ମୁଁ ଜାଣେ, ବାସୁଦେବ ତୁମ ସହାୟ। ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମର ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟର ଶକ୍ତି ଓ ପରିମାଣ। ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମ ପରି ଯୋଦ୍ଧା ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁଛ।
ନ ତୁ ପର୍ଯାଯଧର୍ମେମ ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ। ମନସୈଵାନୁକୂଲାନି ଧାତୈଵ କୁରୁତେ ଵଶେ
ତଥାପି, ନିୟମିତ ଧର୍ମ ଅନୁସରିଲେ ମାନବ ସଫଳତା ପାଉନାହିଁ; ଯାହା ମନରେ ଭଲ ଲାଗେ, ସେଠାରେ ମାତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅନୁକୂଳ କରନ୍ତି।
ତ୍ରଯୋଦଶସମା ଭୁକ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଵିଲପତସ୍ତଵ। ଭୂଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଶାସିଷ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ନିହତ୍ଯ ସବାନ୍ଧଵମ୍
ତୁମେ ତେର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦୁଃଖ କରିଥିଲ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ ପୁଣି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବି।
କ୍ଵ ତଦା ଗାଣ୍ଡିଵଂ ତେଽଭୂଦ୍ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଦାସପଣୈର୍ଜିତଃ। କ୍ଵ ତଦା ଭୀମସେନସ୍ଯ ବଲମାସୀଚ୍ଚ ଫାଲ୍ଗୁନ
ସେତେବେଳେ ତୁମର ଗାଣ୍ଡୀବ କେଉଁଠି ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦାସ ହେବା ପାଇଁ ହାରିଗଲ? ହେ ଫାଲ୍ଗୁନ, ସେତେବେଳେ ଭୀମସେନଙ୍କର ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ଥିଲା?
ସଗଦାଦ୍ଭୀମସେନାଦ୍ଵା ଫାଲ୍ଗୁନାଦ୍ଵା ସଗାଣ୍ଡିଵାତ୍। ନ ଵୈ ମୋକ୍ଷସ୍ତଦା ଯୋ ଭୂଦ୍ଵିନା କୃଷ୍ଣମନିନ୍ଦିତାଂ
ଭୀମସେନଙ୍କ ଗଦା କିମ୍ବା ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇନଥିଲ; କେବଳ ନିର୍ମଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳିଥିଲ।
ସା ଵୋ ଦାସ୍ଯେ ସମାପନ୍ନାନ୍ମୋଚଯାମାସ ପାର୍ଷତୀ। ଅମାନୁଷ୍ଯଂ ସମାପନ୍ନାନ୍ଦାସକର୍ମଣ୍ଯଵସ୍ଥିତାନ୍
ତୁମେମାନେ ଦାସତ୍ୱରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ଅମାନବୀୟ ଦଶାରେ ଦାସ କାମ କରୁଥିବାବେଳେ, ପୃଷତପୁତ୍ରୀ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଅଵୋଚଂ ଯତ୍ଷଣ୍ଡତିଲାନହଂ ଵସ୍ତଥଯମେଵ ତତ୍। ଧୃତା ହି ଵେମୀ ପାର୍ଥେନ ଵିରାଟନଗରେ ତଦା
ମୁଁ ଯେ ସେସମେ ତିଳ ବିଷୟରେ କହିଥିଲି, ସେଠି ଯଥାର୍ଥ ଥିଲା; କାରଣ, ସେତେବେଳେ ବିରାଟନଗରରେ ପାର୍ଥ ତୁମକୁ ଧରିଥିଲେ।
ସୂଦକର୍ମଣି ଚ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ଵିରାଟସ୍ଯ ମହାନସେ । ଭୀମସେନେନ କୌନ୍ତେଯ ଯତ୍ତୁ ତନ୍ମମ ପୌରୁଷମ୍
ବିରାଟଙ୍କ ରସୋଇଘରରେ ଭୀମସେନ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ରାନ୍ଧୁଣିର କାମ କରି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ମୋର ଶୌର୍ୟ ଥିଲା।
ଏଵମେଵ ସଦା ଦଣ୍ଡଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯେ ଦଧୁଃ। ଵେଣୀଂ କୃତ୍ଵା ଷଣ୍ଡଵେଷଃ କନ୍ଯାଂ ନର୍ତିତଵାନସି
ଏଭଳି ହିଁ ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତୁମେ ଚୁଟି ବାନ୍ଧି, ଷଣ୍ଡ ଭେଷ ଧରି, ଝିଅ ଭାବେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲ।
ନ ଭଯାଦ୍ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ନ ଚାପି ତଵ ଫଲ୍ଗୁନ । ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରତିପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ସହକେଶଵଃ
ମୁଁ ବାସୁଦେବ କିମ୍ବା ତୁମର ଭୟରେ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେବିନି; ଯୁଦ୍ଧ କର, କେଶବ ସହିତ।
ନ ମାଯା ହୀନ୍ଦ୍ରଜାଲଂ ଵା କୁହକା ଵାପି ଭୀଷଣା । ଆତ୍ତଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଵହନ୍ତି ପ୍ରତିଗର୍ଜନାଃ
ମାୟା, ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଯାଦୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଦ୍ଧା ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଦଢ଼ିଆ ରହିଛି, ସେଠାରେ କାମ କରେନି।
ଵାସୁଦେଵସହସ୍ରଂ ଵା ଫାଲ୍ଗୁନାନାଂ ଶତାନି ଵା। ଆସାଦ୍ଯ ମାମମୋଘେଷୁଂ ଦ୍ରଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଦିଶୋ ଦଶ
ହଜାର ବାସୁଦେବ କିମ୍ବା ଶତ ଫାଲ୍ଗୁନ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଅପରାଜିତ ଶରମାନେ ସାମ୍ନା କରି, ସେମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯିବେ।
ସଂଯୁଗଂ ଗଚ୍ଛ ଭୀଷ୍ମେଣ ଭିନ୍ଧି ଵା ଶିରସା ଗିରିମ୍ । ତରସ୍ଵ ଵା ମହାଗାଧଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପୁରୁଷୋଦଧିମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗ, କିମ୍ବା ଦୁଇହାତରେ ବଡ଼ ମଣିଷର ସମୁଦ୍ର ଟପିଯାଅ—ଯଦି ସମ୍ଭବ।
ଶାରଦ୍ଵତମହାମୀନଂ ଵିଵିଂଶତିମହୋରଗମ୍ । ବୃହଦ୍ବଲମହୋଦ୍ଵେଲଂ ସୌମଦତ୍ତିତିମିଙ୍ଗିଲମ୍
ଶାରଦ୍ୱତ ଏଠାରେ ବଡ଼ ମାଛ, ବିବିଂଶତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାପ, ବୃହଦ୍ବଳ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସୌମଦତ୍ତି ଏଠି ବିଶାଳ ଶାର୍କ ମାଛ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମଵେଗମପର୍ଯନ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣଗ୍ରାହଦୁରସଦମ୍ । କର୍ଣଶଲ୍ଯଝଷାଵର୍ତଂ କାମ୍ଭୋଜବଡବାମୁଖମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅସୀମ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଗ୍ରହଣ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶଲ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ବଡ଼ ମାଛର ଘୁର୍ଣ୍ଣି, ଏବଂ କାମ୍ଭୋଜ ହେଉଛି ବଡ଼ ଜଳଜନ୍ତୁର ଖୋଲା ମୁହଁ।
ଦୁଃଶାସନୌଘଂ ଶଲଶଲ୍ଯମତ୍ସ୍ଯଂ ସୁଷେଣଚିତ୍ରାଯୁଧନାଗନକ୍ରମ୍। ଜଯଦ୍ରଥାଦ୍ରିଂ ପୁରୁମିତ୍ରଗାଧଂ ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋଦଂ ଶକୁନିପ୍ରପାତମ୍
ଦୁଃଶାସନ ହେଉଛି ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ, ଶଲ ଓ ଶଲ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ମାଛ, ସୁଷେଣ ଓ ଚିତ୍ରାୟୁଧ ହେଉଛନ୍ତି ସାପର ପଦକ୍ରମ, ଜୟଦ୍ରଥ ପାହାଡ଼, ପୁରୁମିତ୍ର ଗଭୀର ଜଳ, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ଜଳ ଏବଂ ଶକୁନି ହେଉଛି ଝରଣା।
ଶଶ୍ତ୍ରୌଘମକ୍ଷଯ୍ଯମଭିପ୍ରଵୃଦ୍ଧଂ ଯଦାଵଗାହ୍ଯ ଶ୍ରମନଷ୍ଟଚେତାଃ। ଭଵିଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ହତସର୍ଵବାନ୍ଧଵ- ସ୍ତଦା ମନସ୍ତେ ପରିତାପମେଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସେ ଅଶେଷ ଓ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ରର ବନ୍ୟାରେ ପଡ଼ିବ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଶେଷ ହେବ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ମନ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଯିବ।
ତଦା ମନସ୍ତେ ତ୍ରିଦିଵାଦିଵାଶୁଚେ- ର୍ନିଵର୍ତିତା ପାର୍ଥ ମହୀପ୍ରଶାସନାତ୍। ପ୍ରଶାମ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ହି ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ତ୍ଵଯା ବୁଭୂଷିତଃ ସ୍ଵର୍ଗ ଇଵାତପସ୍ଵିନା
ହେ ପୃଥାନନ୍ଦନ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ମନ ଏଇ ପୃଥିବୀ ଶାସନରୁ ଫେରିଯିବ, ଯେପରି ଅଶୁଚି ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଫେରିଯାନ୍ତି। ଶାନ୍ତ ହେଉ, କାରଣ ଯେପରି ତପସ୍ୟା ବିନା ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳିବା ଦୁର୍ଲଭ, ସେପରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ସେନାନିଵେଶଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ କୈତଵ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ହ । ସମାଗତଃ ପାଣ୍ଡଵେଯୈର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଶିବିରକୁ କୈତବ୍ୟ ଆସିଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ମିଶି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଭିଜ୍ଞୋ ଦୂତଵାକ୍ଯାନାଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ବ୍ରୁଵତୋ ମମ। ଦୁର୍ଯୋଧନସମାଦେଶଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ କ୍ରୋଦ୍ଧୁମର୍ହସି
ମୁଁ ଦୂତବାସରେ ପରିଚୟ ଥିବା ଲୋକ, ମୋତେ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି, ସେପରି କହୁଛି। ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ମୋପରେ କ୍ରୋଧ କରିବେ ନାହିଁ।
ଉଲୂକ ନ ଭଯଂ ତେଽସ୍ତି ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ଵିଗତଜ୍ଵରଃ । ଯନ୍ମତ୍ତଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଲୁବ୍ଧସ୍ଯାଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନଃ
ଉଲୂକ, ତୁମେ ଭୟ କରିବାକୁ ନାହିଁ, ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ କହ, ଯାହା ମୁଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଲୋଭ ଓ ଅଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା କହୁଛି।
ତତୋ ଦ୍ଯୁତିମତାଂ ମଧ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ସୃଞ୍ଜଯାନାଂ ଚ ମତ୍ସ୍ଯାନାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ତାପରେ ଉଜ୍ୱଳ ଓ ମହାନ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସୃଞ୍ଜୟ, ମତ୍ସ୍ୟ ଏବଂ ଯଶସ୍ବୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ,
ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ସପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵିରାଟସ୍ଯ ଚ ସଂନିଧୌ । ଭୂମିପାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଵାକ୍ଯଂ ଜଗାଦ ହ
ଦ୍ରୁପଦ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବିରାଟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଥିବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଇଦଂ ତ୍ଵାମବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାମନାଃ । ଶ୍ରୃଣ୍ଵତାଂ କୁରୁଵୀରାଣାଂ ତନ୍ନିବୋଧ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ମହାମନା ବ୍ୟକ୍ତି, ତୁମ ପାଖକୁ ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଛନ୍ତି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କୁରୁବୀରମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ଏହା ଶୁଣ।
ପରାଜିତୋଽସି ଦ୍ଯୂତେନ କୃଷ୍ଣା ଚାନାଯିତା ସଭାମ୍ । ଶକ୍ଯୋଽମର୍ଷୋ ମନୁଷ୍ଯେଣ କର୍ତୁଂ ପୁରୁଷମାନିନା
ତୁମେ ଜୂଆରେ ହାରିଥିଲ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସଭାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା; ଗର୍ବିତ ପୁରୁଷ ଏପରି ଅପମାନ ସହିପାରେ।