ଲୋହାଭିସାରୋ ନିର୍ଵୃତ୍ତଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରମକର୍ଦମମ୍। ପୁଷ୍ଟାସ୍ତେଽଶ୍ଵା ଭୃତା ଯୋଧାଃ ଶ୍ଵୋ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ସକେଶଵଃ
ଲୋହାର କବଚ ପ୍ରସ୍ତୁତ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସଫା କରାଯାଇଛି। ତୁମର ଘୋଡ଼ା ଭଲ ଖାଇଛନ୍ତି, ସେନା ମଜୁରି ମିଳିଛି। କେଶବ ସହିତ କାଲି ଯୁଦ୍ଧ କର।
ଅସମାଗମ୍ଯ ଭୀଷ୍ମେଣ ସଂଯୁଗେ କିଂ ଵିକତ୍ଥସେ। ଆରୁରୁକ୍ଷୁର୍ଯଥା ମନ୍ଦଃ ପର୍ଵତଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ନ କରି, କାହିଁକି ତୁମେ ଗର୍ବ କରୁଛ? ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ଜଣେ ମୂର୍ଖ ପାହାଡ଼ ଗନ୍ଧମାଦନ ଚଢ଼ିବାକୁ ଚାହେ।
ଏଵଂ କତ୍ଥସି କୌନ୍ତେଯ ଅକତ୍ଥନ୍ପୁରୁଷୋ ଭଵ। ସୂତପୁତ୍ରଂ ସୁଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ଶଲ୍ଯଂ ଚ ବଲିନାଂ ଵରମ୍
ଏପରି ଗର୍ବ କରୁଛ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର; ଗର୍ବ ନ କରୁଥିବା ପୁରୁଷ ହେଉ। ସୂତପୁତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଶଲ୍ୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉ।
ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶଚୀପତିସମଂ ଯୁଧି । ଅଜିତ୍ଵା ସଂଯୁଗେ ପାର୍ଥ ରାଜ୍ଯଂ କଥମିହେଚ୍ଛସି
ଏବଂ ତୁମେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖ କର, ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଚୀପତି ସମାନ। ସେମାନେ ଅପରାଜିତ ରହିଲେ, କିପରି ତୁମେ ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଛ?
ବ୍ରାହ୍ମେ ଧନୁଷି ଚାଚାର୍ଯଂ ଵେଦଯୋରନ୍ତଗଂ ଦ୍ଵଯୋଃ। ଯୁଧି ଧୁର୍ଯମଵିକ୍ଷୋଭ୍ଯମନୀକଚରମଚ୍ଯୁତମ୍
ଅଧ୍ୟାପକ ବ୍ରହ୍ମ ଧନୁଷରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦୁଇ ବେଦର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜ୍ଞାନୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ଅଚଳ, ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ସହିତ।
ଦ୍ରୋଣଂ ମହାଦ୍ଯୁତିଂ ପାର୍ଥ ଜେତୁମିଚ୍ଛସି ତନ୍ମୃଷା । ନ ହି ଶୁଶ୍ରୁମ ଵାତେନ ମେରୁମୁନ୍ମଥିତଂ ଗିରିମ୍
ତୁମେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଛ, ଯିଏ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ହେ ପାର୍ଥ; ଏହା ଅସମ୍ଭବ। ଆମେ କେବେ ଶୁଣିନାହିଁ ଯେ ବାୟୁ ମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିଛି।
ଅନିଲୋ ଵା ଵହେନ୍ମେରୁଂ ଦ୍ଯୌର୍ଵାପି ନିପତେନ୍ମହୀମ୍। ଯୁଗଂ ଵା ରିଵର୍ତେତ ଯଦ୍ଯେଵଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯଥାତ୍ଥ ମାମ୍
ଯଦି ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ ତାହା ଘଟିଥାଏ, ତେବେ ବାୟୁ ମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ବୋହି ନେଇପାରିବ, ଆକାଶ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିପାରିବ, କିମ୍ବା ଯୁଗ ପଛକୁ ଫେରିଯିବ।
କୋ ହ୍ଯସ୍ତି ଜୀଵିତାକାଙ୍କ୍ଷୀ ପରାପ୍ଯେମମରିମର୍ଦନମ୍ । ପାର୍ଥୋ ଵା ଇତରୋ ଵାପି କୋନ୍ଯଃ ସ୍ଵସ୍ତି ଗୃହାନ୍ଵ୍ରଜେତ୍
କିଏ, ଜୀବନ ଚାହିଁ, ଏହି ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଯୁଦ୍ଧ ସାମ୍ନା କରିବ? ପାର୍ଥ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି, ଆଉ କିଏ ସୁସ୍ଥ ଘରକୁ ଫେରିପାରିବ?
କଥମାଭ୍ଯାମଭିଧ୍ଯାତଃ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ଦାରୁଣେନ ଵା। ରଣେ ଜୀଵନ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ପଦା ଭୂମିପୁମସ୍ପୃଶନ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶ ହେଲେ, କିପରି କେହି ଜୀବନ୍ତ ରହି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଦ ଦେଇ ଚାଲିପାରିବ?
କିଂ ଦର୍ଦୁରଃ କୂପଶଯୋ ଯଥେମାଂ ନ ବୁଧ୍ଯସେ ରାଜଚମୂଂ ସମେତାମ୍। ଦୁରାଧର୍ଷାଂ ଦେଵଚମୂପ୍ରକାଶାଂ ଗୁପ୍ତାଂ ନରେନ୍ଦ୍ରୈସ୍ତ୍ରିଦଶୈରିଵ ଦ୍ଯାମ୍
କୂଆ ଭିତରେ ରହୁଥିବା ବାଘୁଣି ପରି, ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ରାଜାଙ୍କ ସେନାକୁ ଦେଖୁନାହାଁ, ଯାହା ଦୁର୍ଜୟ, ଦେବସେନା ପରି ଅଲୋକିକ, ରାଜାମାନେ ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ରକ୍ଷିତ?
ପ୍ରାଚ୍ଯୈଃ ପ୍ରତୀଚ୍ଯୈରଥ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯୈ- ରୁଦୀଚ୍ଯକାମ୍ଭୋଜଶକୈଃ ଖଶୈଶ୍ଚ । ସାଲ୍ଵୈଃ ସମତ୍ସ୍ଯୈଃ କୁରୁମଧ୍ଯଦେଶ୍ଯୈ- ର୍ମ୍ଲେଚ୍ଛୈଃ ପୁଲିନ୍ଦୈର୍ଦ୍ରଵିଡାନ୍ଧ୍ରକାଞ୍ଚ୍ଯୈଃ
ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଲୋକମାନେ, କାମ୍ଭୋଜ, ଶକ, ଖଶ, ସାଲ୍ବ, ମତ୍ସ୍ୟ, କୁରୁ ମଧ୍ୟଭାଗର ଲୋକ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଦ୍ରାବିଡ, ଆନ୍ଧ୍ର, କାଞ୍ଚି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନମାନେ—
ନାନାଜନୌଘଂ ଯୁଧି ସଂପ୍ରଵୃଦ୍ଧଂ ଗାଙ୍ଗଂ ଯଥା ଵେଗମପାରଣୀଯମ୍। ମାଂ ଚ ସ୍ଥିତଂ ନାନାବଲସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଯୁଯୁତ୍ସସେ ମନ୍ଦ କିମଲ୍ପବୁଦ୍ଧେ
ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ଜନମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଧାରା ପରି ବେଗବାନ୍। ଏବଂ ତୁମେ ଦେଖୁଛ, ମୁଁ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ଏହି ମୂଢତା କାହିଁକି, ଅବିବେକୀ?
ଅକ୍ଷଯ୍ଯାଵିଷୁଧୀ ଚୈଵ ଅଗ୍ନିଦତ୍ତଂ ଚ ତେ ରଥମ୍। ଜାନୀମୋ ହି ରଣେ ପାର୍ଥ କେତୁଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ଭାରତ
ତୁମର ଅକ୍ଷୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ରଥ, ଯାହା ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିଲେ, ଆମେ ଜାଣୁଛୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱଜକୁ ଆମେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛୁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଅକତ୍ଥମାନୋ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ କତ୍ଥସେଽର୍ଜୁନ କିଂ ବହୁ । ପର୍ଯାଯାତ୍ସିଦ୍ଧିରେତସ୍ଯ ନୈତତ୍ସିଧ୍ଯାତି କତ୍ଥନାତ୍
ଅହଂକାର କରିବା ଛାଡ଼, ଯୁଦ୍ଧ କର। ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଏତେ କଥା କାହିଁକି କହୁଛ? ସଫଳତା କେବଳ ପ୍ରୟାସରେ ମିଳେ, ଖାଲି ଗର୍ବ କଲେ କିଛି ହୁଏନି।
ଯଦୀଦଂ କତ୍ଥନାଲ୍ଲୋକେ ସିଧ୍ଯେତ୍କର୍ମ ଧନଞ୍ଜଯ। ସର୍ଵେ ଭଵେଯୁଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଃ କତ୍ଥନେ କୋ ହି ଦୁର୍ଗତଃ
ଯଦି ଏହି ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଖାଲି ଗର୍ବ କଲେ ସଫଳ ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ସଫଳ ହୋଇଯାନ୍ତେ—ଗର୍ବ କରି କିଏ କେବେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି?
ଜନାମି ତେ ଵାସୁଦେଵଂ ସହାଯଂ ଜାନାମି ତେ ଗାଣ୍ଡିଵଂ ତାଲମାତ୍ରମ୍ । ଜାନାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵାଦୃଶୋ ନାସ୍ତି ଯୋଦ୍ଧା ଜାନାନସ୍ତେ ରାଜ୍ଯମେତଦ୍ଧରାମି
ମୁଁ ଜାଣେ, ବାସୁଦେବ ତୁମ ସହାୟ। ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମର ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟର ଶକ୍ତି ଓ ପରିମାଣ। ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମ ପରି ଯୋଦ୍ଧା ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁଛ।
ନ ତୁ ପର୍ଯାଯଧର୍ମେମ ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ। ମନସୈଵାନୁକୂଲାନି ଧାତୈଵ କୁରୁତେ ଵଶେ
ତଥାପି, ନିୟମିତ ଧର୍ମ ଅନୁସରିଲେ ମାନବ ସଫଳତା ପାଉନାହିଁ; ଯାହା ମନରେ ଭଲ ଲାଗେ, ସେଠାରେ ମାତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅନୁକୂଳ କରନ୍ତି।
ତ୍ରଯୋଦଶସମା ଭୁକ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଵିଲପତସ୍ତଵ। ଭୂଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଶାସିଷ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ନିହତ୍ଯ ସବାନ୍ଧଵମ୍
ତୁମେ ତେର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦୁଃଖ କରିଥିଲ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ ପୁଣି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବି।
କ୍ଵ ତଦା ଗାଣ୍ଡିଵଂ ତେଽଭୂଦ୍ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଦାସପଣୈର୍ଜିତଃ। କ୍ଵ ତଦା ଭୀମସେନସ୍ଯ ବଲମାସୀଚ୍ଚ ଫାଲ୍ଗୁନ
ସେତେବେଳେ ତୁମର ଗାଣ୍ଡୀବ କେଉଁଠି ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦାସ ହେବା ପାଇଁ ହାରିଗଲ? ହେ ଫାଲ୍ଗୁନ, ସେତେବେଳେ ଭୀମସେନଙ୍କର ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ଥିଲା?
ସଗଦାଦ୍ଭୀମସେନାଦ୍ଵା ଫାଲ୍ଗୁନାଦ୍ଵା ସଗାଣ୍ଡିଵାତ୍। ନ ଵୈ ମୋକ୍ଷସ୍ତଦା ଯୋ ଭୂଦ୍ଵିନା କୃଷ୍ଣମନିନ୍ଦିତାଂ
ଭୀମସେନଙ୍କ ଗଦା କିମ୍ବା ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇନଥିଲ; କେବଳ ନିର୍ମଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳିଥିଲ।
ସା ଵୋ ଦାସ୍ଯେ ସମାପନ୍ନାନ୍ମୋଚଯାମାସ ପାର୍ଷତୀ। ଅମାନୁଷ୍ଯଂ ସମାପନ୍ନାନ୍ଦାସକର୍ମଣ୍ଯଵସ୍ଥିତାନ୍
ତୁମେମାନେ ଦାସତ୍ୱରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ଅମାନବୀୟ ଦଶାରେ ଦାସ କାମ କରୁଥିବାବେଳେ, ପୃଷତପୁତ୍ରୀ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଅଵୋଚଂ ଯତ୍ଷଣ୍ଡତିଲାନହଂ ଵସ୍ତଥଯମେଵ ତତ୍। ଧୃତା ହି ଵେମୀ ପାର୍ଥେନ ଵିରାଟନଗରେ ତଦା
ମୁଁ ଯେ ସେସମେ ତିଳ ବିଷୟରେ କହିଥିଲି, ସେଠି ଯଥାର୍ଥ ଥିଲା; କାରଣ, ସେତେବେଳେ ବିରାଟନଗରରେ ପାର୍ଥ ତୁମକୁ ଧରିଥିଲେ।
ସୂଦକର୍ମଣି ଚ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ଵିରାଟସ୍ଯ ମହାନସେ । ଭୀମସେନେନ କୌନ୍ତେଯ ଯତ୍ତୁ ତନ୍ମମ ପୌରୁଷମ୍
ବିରାଟଙ୍କ ରସୋଇଘରରେ ଭୀମସେନ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ରାନ୍ଧୁଣିର କାମ କରି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ମୋର ଶୌର୍ୟ ଥିଲା।
ଏଵମେଵ ସଦା ଦଣ୍ଡଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯେ ଦଧୁଃ। ଵେଣୀଂ କୃତ୍ଵା ଷଣ୍ଡଵେଷଃ କନ୍ଯାଂ ନର୍ତିତଵାନସି
ଏଭଳି ହିଁ ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତୁମେ ଚୁଟି ବାନ୍ଧି, ଷଣ୍ଡ ଭେଷ ଧରି, ଝିଅ ଭାବେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲ।
ନ ଭଯାଦ୍ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ନ ଚାପି ତଵ ଫଲ୍ଗୁନ । ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରତିପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ସହକେଶଵଃ
ମୁଁ ବାସୁଦେବ କିମ୍ବା ତୁମର ଭୟରେ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେବିନି; ଯୁଦ୍ଧ କର, କେଶବ ସହିତ।
ନ ମାଯା ହୀନ୍ଦ୍ରଜାଲଂ ଵା କୁହକା ଵାପି ଭୀଷଣା । ଆତ୍ତଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଵହନ୍ତି ପ୍ରତିଗର୍ଜନାଃ
ମାୟା, ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଯାଦୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଦ୍ଧା ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଦଢ଼ିଆ ରହିଛି, ସେଠାରେ କାମ କରେନି।
ଵାସୁଦେଵସହସ୍ରଂ ଵା ଫାଲ୍ଗୁନାନାଂ ଶତାନି ଵା। ଆସାଦ୍ଯ ମାମମୋଘେଷୁଂ ଦ୍ରଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଦିଶୋ ଦଶ
ହଜାର ବାସୁଦେବ କିମ୍ବା ଶତ ଫାଲ୍ଗୁନ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଅପରାଜିତ ଶରମାନେ ସାମ୍ନା କରି, ସେମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯିବେ।
ସଂଯୁଗଂ ଗଚ୍ଛ ଭୀଷ୍ମେଣ ଭିନ୍ଧି ଵା ଶିରସା ଗିରିମ୍ । ତରସ୍ଵ ଵା ମହାଗାଧଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପୁରୁଷୋଦଧିମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗ, କିମ୍ବା ଦୁଇହାତରେ ବଡ଼ ମଣିଷର ସମୁଦ୍ର ଟପିଯାଅ—ଯଦି ସମ୍ଭବ।
ଶାରଦ୍ଵତମହାମୀନଂ ଵିଵିଂଶତିମହୋରଗମ୍ । ବୃହଦ୍ବଲମହୋଦ୍ଵେଲଂ ସୌମଦତ୍ତିତିମିଙ୍ଗିଲମ୍
ଶାରଦ୍ୱତ ଏଠାରେ ବଡ଼ ମାଛ, ବିବିଂଶତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାପ, ବୃହଦ୍ବଳ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସୌମଦତ୍ତି ଏଠି ବିଶାଳ ଶାର୍କ ମାଛ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମଵେଗମପର୍ଯନ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣଗ୍ରାହଦୁରସଦମ୍ । କର୍ଣଶଲ୍ଯଝଷାଵର୍ତଂ କାମ୍ଭୋଜବଡବାମୁଖମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅସୀମ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଗ୍ରହଣ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶଲ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ବଡ଼ ମାଛର ଘୁର୍ଣ୍ଣି, ଏବଂ କାମ୍ଭୋଜ ହେଉଛି ବଡ଼ ଜଳଜନ୍ତୁର ଖୋଲା ମୁହଁ।