ଅନ୍ଯଥା କିଲ ତେ ଵାକ୍ଯମନ୍ଯଥା କର୍ମ ଦୃଶ୍ଯତେ। ଦମ୍ଭନାର୍ଥାଯ ଲୋକସ୍ଯ ଵେଦାଶ୍ଚୋପଶମଶ୍ଚ ତେ
ତୁମର କଥା ଏକ ଦିଗ, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଉଛି; ଲୋକଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ, ତୁମେ ବେଦ ଓ ନିଗ୍ରହକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଛଦ୍ମ ତ୍ଵିଦଂ ରାଜନ୍କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । କୁରୁ କାର୍ଯାଣି ସର୍ଵାଣି ଧର୍ମିଷ୍ଠୋଽସି ନରର୍ଷଭ
ଏହି ଭାଣ୍ଡ ଛାଡ଼, ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କର; ସମସ୍ତ କାମ କର, କାରଣ ତୁମେ ଧର୍ମିକ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ପୃଥିଵୀଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଭରତସତ୍ତମ। ଦେହି ଦାନଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭ୍ଯଃ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚଯଥୋଚିତମ୍
ବାହୁର ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ ଜିତି, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଦାନ ଦିଅ।
କ୍ଲିଷ୍ଟାଯା ଵର୍ଷପୂଗାଂଶ୍ଚ ମାତୁର୍ମାତୃହିତେ ସ୍ଥିତଃ। ପ୍ରମାର୍ଜାଶ୍ରୁ ରଣେ ଜିତ୍ଵା ସଂମାନଂ ପରମାଵହ
ମାଆଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ବର୍ଷ ଦୁଃଖ ସହିଛ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ପୋଛିଦିଅ ଓ ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦିଅ।
ପଞ୍ଚଗ୍ରାମା ଵୃତା ଯତ୍ନାତ୍ରାସ୍ମାଭିରପଵର୍ଜିତାଃ। ଯୁଧ୍ଯାମହେ କଥଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ କୋପଯେମ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ପଞ୍ଚଟି ଗାଁ ଆମେ ଉତ୍ସାହରେ ଚାହିଥିଲୁ, ତୁମେ ଦେଉନାହିଁ; ଏବେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ଓ କିପରି ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ରିସାଇବି?
ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଦୁଷ୍ଟଭାଵସ୍ଯ ସଂତ୍ଯାଗୋ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ। ଜାତୁଷେ ଚ ଗୃହେ ଦାହଂ ସ୍ମର ତଂ ପୁରୁଷୋ ଭଵ
ତୁମର ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ, ବିଦୁର ବି ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ଲାକର ଘର ଜଳିଥିବା ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକା; ସତ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ହେଉ।
ଯଚ୍ଚ କୃଷ୍ଣମଵୋଚସ୍ତ୍ଵମାଯାନ୍ତଂ କୁରୁସଂସଦି। ଅଯମସ୍ମି ସ୍ଥିତୋ ରାଜଞ୍ଶମାଯସମରାଯ ଚ
ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୁରୁ ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ କହିଥିଲା: 'ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଉଡ଼ି ରହିଛି, ରାଜା, ଶାନ୍ତି କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ.'
ତସ୍ଯାଯମାଗତଃ କାଲଃ ସମରସ୍ଯ ନରାଧିପ। ଏତଦର୍ଥଂ ମଯା ସର୍ଵଂ କୃତମେତଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ସେହି ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ; ଏହି କାରଣରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମୁଁ ସବୁ କାମ କରିଛି.
କିଂ ନୁ ଯୁଦ୍ଧାତ୍ପରଂ ଲାଭଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ବହୁ ମନ୍ଯତେ। କିଂଚ ତ୍ଵଂ କ୍ଷତ୍ରିଯକୁଲେ ଜାତଃ ସଂପ୍ରଥିତୋ ଭୁଵି
କ୍ଷତ୍ରିୟ ମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଠାରୁ ଉପରେ କଣ ଲାଭ ଭାବନ୍ତି? ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଇଛ.
ଦ୍ରୋଣାଦସ୍ତ୍ରାଣି ସଂପ୍ରାପ୍ଯ କୃପାଚ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ । ତୁଲ୍ଯଯୋନୌ ସମବଲେ ଵାସୁଦେଵଂ ସମାଶ୍ରିତଃ
ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପାଙ୍କଠୁ ଅସ୍ତ୍ର ମିଳିଛି, ଭାରତବଂଶୀ, ସମାନ ଜନ୍ମ ଓ ସମାନ ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ.
ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵଂ ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ସମୀପତଃ। ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥଂ ଚ ଯତ୍ତୋ ମାଂ ପ୍ରତିଯୋଧଯ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ: 'ତୁମ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ମୋତେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ଚେଷ୍ଟା କର.'
ସଭାମଧ୍ଯେ ଚ ଯଦ୍ରୂପଂ ମାଯଯା କୃତଵାନସି। ତତ୍ତଥୈଵ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ସାର୍ଜୁନୋ ମାମଭିଦ୍ରଵ
ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ତୁମେ ମାୟା କରିଥିଲା, ସେହିପରି ପୁନି କର; ଆର୍ଜୁନ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରୁ.
ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲଂ ଚ ମାଯାଂ ଵୈ କୁହକା ଵାପି ଭୀଷଣା । ଆତ୍ତଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରମେ ଵହନ୍ତି ପ୍ରତିଗର୍ଜନାଃ
ମାୟା, ଭୟଙ୍କର ଜାଦୁ କିମ୍ବା ମାନ୍ତ୍ରିକ କଳା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ.
ଵଯମପ୍ଯୁତ୍ସହେମ ଦ୍ଯାଂ ଖଂ ଚ ଗଚ୍ଛେମ ମାଯଯା । ରସାତଲଂ ଵିଶାମୋପି ଐନ୍ଦ୍ରଂ ଵା ପୁରମେଵ ତୁ
ଆମେ ମଧ୍ୟ ମାୟାରେ ଆକାଶକୁ ଯିବା, ବା ଖା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା, ବା ତଳସ୍ଥଳକୁ ଯିବା, ବା ଇନ୍ଦ୍ରର ନଗରକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ.
ଦର୍ଶଯେମ ଚ ରୂପାଣି ସ୍ଵଶରୀରେ ବହୂନ୍ଯପି। ନ ତୁ ପର୍ଯାଯତଃ ସିଦ୍ଧିର୍ବୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ମାନୁଷୀମ୍
ଆମେ ନିଜ ଶରୀରରେ ଅନେକ ରୂପ ଦେଖାଇପାରିବା; କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ, ଯାହାର ମନ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ, ସେ ଲୋକ ଲାଭ ନାହିଁ.
ମନସୈଵ ହି ଭୂତାନି ଧାତୈଵ କୁରୁତେ ଵଶେ। ଯଦ୍ବ୍ରଵୀଷି ଚ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନହଂ ରଣେ
ମନରେ ଦେବତା ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି; ଏବଂ ତୁମେ କହୁଛ, ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଯେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ମାରିଦେବି—
ଘାତଯିତ୍ଵା ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ରାଜ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଚଚକ୍ଷେ ଚ ମେ ସର୍ଵଂ ସଞ୍ଜଯସ୍ତଵ ଭାଷିତମ୍। ମଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯେନ ପାର୍ଥେନ ଵୈରଂ ଵଃ ସଵ୍ଯସାଚିନା
ମୁଁ ସେମାନେକୁ ମାରି, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଦେବି। ସଞ୍ଜୟ ମୋତେ ତୁମର ସବୁ କଥା କହିଛି, ଏବଂ ତୁମେ ଆର୍ଜୁନ ସହିତ ଆମ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ରଖିଛ.
ସ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରୋ ଭୂତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ପରାକ୍ରମୀ । ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ରଣେ ଯତ୍ତଃ ପଶ୍ଯାମଃ ପୁରୁଷୋ ଭଵ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସାହସିକ ହୋଇ, ଏବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଦେଉ; ଆମେ ଦେଖିବା, ପୁରୁଷ ହେଉ.
ଯସ୍ତୁ ଶତ୍ରୁମଭିଜ୍ଞାଯ ଶୁଦ୍ଧଂ ପୌରୁଷମାସ୍ଥିତଃ। କରୋତି ଦ୍ଵିଷତାଂ ଶୋକଂ ସ ଜୀଵତି ସୁଜୀଵିତମ୍
ଯିଏ ନିଜ ଶତ୍ରୁକୁ ଚିହ୍ନି, ଶୁଦ୍ଧ ସାହସ ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ—ସେ ଭଲ ଜୀବନ ଜୀବନ୍ତି.
ଅକସ୍ମାଚ୍ଚୈଵ ତେ କୃଷ୍ଣ ଖ୍ଯାତଂ ଲୋକେ ମହଦ୍ଯଶଃ। ଅଦ୍ଯେଦାନୀଂ ଵିଜାନୀମଃ ସନ୍ତି ଷଣ୍ଡାଃ ଶଶ୍ରୃଙ୍ଗକାଃ
ଅଚନ୍ତା ଭାବରେ, କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ବିଶ୍ୱରେ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ହୋଇଛ; ଏବେ ଆମେ ଜାଣିଲୁ, ଖରା ଶଙ୍ଖ ଥିବା ନପୁଂସକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି.
ମଦ୍ଵିଧୋ ନାପି ନୃପତିସ୍ତ୍ଵଯି ଯୁକ୍ତଃ କଥଂଚନ । ସନ୍ନାହଂ ସଂଯୁଗେ କର୍ତୁଂ କଂସଭୃତ୍ଯେ ଵିଶେଷତଃ
ମୋ ପରି ରାଜା କେବେ ତୁମ ପ୍ରତି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ବିଶେଷ କରି କଂସର ଦାସ ପ୍ରତି.
ତଂ ଚ ତୂବରକଂ ବାଲଂ ବହ୍ଵାଶିନମଵିଦ୍ଯକମ୍ । ଉଲୂକ ମଦ୍ଵଚୋ ବ୍ରୂହି ଅସକୃଦ୍ଭୀମସେନକମ୍
ଏହି ଦୁର୍ବଳ, ଅନ୍ୟଜନା, ଅନେକ ଖାଇଥିବା ଅବିଦ୍ୟା ଛୋଟ ଝିଅ—ଉଲୂକ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ମୋ କଥା ପୁନିପୁନି କହିଦେ.
ଵିରାଟନଗରେ ପାର୍ଥ ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସୂଦୋ ହ୍ଯଭୂଃ ପୁରା। ବଲ୍ଲଵୋ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତସ୍ତନ୍ମମୈଵ ହି ପୌରୁଷମ୍
ବିରାଟନଗରରେ, ପାର୍ଥ, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଏକ ରସୋଇଆ ହେଇଥିଲା, ବଲ୍ଲଭ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ମୋର ଶକ୍ତି ଥିଲା.
ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ସଭାମଧ୍ଯେ ନ ତନ୍ମିଥ୍ଯା ତ୍ଵଯା ପୁରା। ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ରୁଧିରଂ ପୀଯତାଂ ଯଦି ଶକ୍ଯତେ
ସଭା ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲା, ସେ ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ; ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ଯଦି ସମ୍ଭବ, କର.
ଯଦ୍ବ୍ରଵୀଷି ଚ କୌନ୍ତେଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନହଂ ରଣେ। ନିହନିଷ୍ଯାମି ତରସା ତସ୍ଯ କାଲୋଽଯମାଗତଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ଯେଉଁଥିରି କହିଛ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେଂକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିରେ ହରାଇବା—ସେହି ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି।
ତ୍ଵଂ ହି ଭୋଜ୍ଯେ ପୁରସ୍କାର୍ଯୋ ଭକ୍ଷ୍ଯେ ପେଯେ ଚ ଭାରତ । କ୍ଵ ଯୁଦ୍ଧଂ କ୍ଵ ଚ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ପୁରୁଷୋ ଭଵ
ଭାରତ, ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟରେ ସମ୍ମାନ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଭୋଗରେ କ'ଣ ତୁମର ଅଂଶ? ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କର, ପୁରୁଷ ହେଉ।
ଶଯିଷ୍ଯସେ ହତୋ ଭୂମୌ ଗଦାମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଭାରତ। ତଦ୍ଵୃଥା ଚ ସଭାମଧ୍ଯେ ଵଲ୍ଗିତଂ ତେ ଵୃକୋଦର
ଭାରତ, ତୁମେ ଗଦାକୁ ଆଳିଙ୍ଗନ କରି ଭୂମିରେ ମୃତ ହେବ। ବୃକୋଦର, ସଭାମଧ୍ୟରେ ତୁମର ଗର୍ବ ଅକାରଣ ହେବ।
ଉଲୂକ ନକୁଲଂ ବ୍ରୂହି ଵଚନାନ୍ମମ ଭାରତ। ଯୁଧ୍ଦ୍ଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ସ୍ଥିରୋ ଭୂତ୍ଵା ପଶ୍ଯାମସ୍ତଵ ପୌରୁଷମ୍
ଉଲୂକ, ମୋର କଥା ନକୁଳଙ୍କୁ କହ, ଭାରତ—'ଆଜି ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କର, ତୁମର ପୁରୁଷ ମାନ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ।'
ଯୁଧିଷ୍ଠିରାନୁରାଗଂ ଚ ଦ୍ଵେଷଂ ଚ ମଯି ଭାରତ। କୃଷ୍ଣାଯାଶ୍ଚ ପରିକ୍ଲେଶଂ ସ୍ମରେଦାନୀଂ ଯଥାତଥମ୍
ଭାରତ, ସେ ଏବେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସ୍ନେହ, ମୋ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଓ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ଦୁଃଖ ସ୍ମରଣ କରୁ।
ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵଂ ସହଦେଵଂ ଚ ରାଜମଧ୍ଯେ ଵଚୋ ମମ। ଯୁଦ୍ଧ୍ଯେଦାନୀଂ ରଣେ ଯତ୍ତଃ କ୍ଲେଶାନ୍ସ୍ମର ଚ ପାଣ୍ଡଵ
ମଧ୍ୟରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସହଦେବଙ୍କୁ ମୋର କଥା କହ—'ଏବେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଏବଂ ତୁମ ଦୁଃଖ ସ୍ମରଣ କର, ପାଣ୍ଡବ।'