ତତସ୍ତେ ମୂଷିକାଃ ସର୍ଵେ ସମେତ୍ଯାନ୍ଯୋନ୍ଯମବ୍ରୁଵନ୍ । ମାତୁଲୋ ଵର୍ଧତେ ନିତ୍ଯଂ ଵଯଂ କ୍ଷୀଯାମହେ ଭୃଶମ୍
ଏହାପରେ, ସମସ୍ତ ମୂଷିକମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ପରସ୍ପରରେ କହିଲେ: "ଆମର ମାମୁଁ ସଦା ବଢ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, ଆମେ ବହୁତ କମିଯାଉଛୁ।"
ତତଃ ପ୍ରାଜ୍ଞତମଃ କଶ୍ଚିଡ୍ଡିଣ୍ଡିକୋ ନାମ ମୂଷିକଃ। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚନଂ ରାଜନ୍ମୂଷିକାଣାଂ ମହାଗଣମ୍
ତାପରେ, ମୂଷିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଡିଣ୍ଡିକ ନାମକ ଏକ ମୂଷିକ, ରାଜା, ବଡ଼ ଦଳକୁ ଏହି କଥା କହିଲା।
ଗଚ୍ଛତାଂ ଵୋ ନଦୀତୀରଂ ସହିତାନାଂ ଵିଶେଷତଃ। ପୃଷ୍ଠତୋଽହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ସହୈଵ ମାତୁଲେନ ତୁ
"ଆମେ ସମସ୍ତେ ବିଶେଷଭାବରେ ଏକଠା ହୋଇ ନଦୀକୂଳକୁ ଯାଉ। ମୁଁ ପଛରେ ଆମର ମାମୁଁ ସହିତ ଯିବି।"
ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ତେ ସର୍ଵେ ପୂଜଯାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ତଦା। ଚକ୍ରୁଶ୍ଚୈଵ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଡିଣ୍ଡିକସ୍ଯ ଵଚୋଽର୍ଥଵତ୍
ସମସ୍ତେ ଏହି କଥାକୁ "ଭଲ କହିଲା, ଭଲ କହିଲା" ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ଡିଣ୍ଡିକଙ୍କର ସୁଯୋଗ୍ୟ ଉପଦେଶକୁ ଯଥାଯଥ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଅଵିଜ୍ଞାନାତ୍ତତଃ ସୋଽଥ ଡିଣ୍ଡିକଂ ହ୍ଯୁପଭୁକ୍ତଵାନ୍। ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରଯାମାସୁରଞ୍ଜସା
କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନରୁ, ସେ ବିଡାଳ ଡିଣ୍ଡିକକୁ ଖାଇ ଦେଲା; ତାପରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମୂଷିକ ଏକଠା ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ତତ୍ର ଵୃଦ୍ଧତମଃ କଶ୍ଚିତ୍କୋଲିକୋ ନାମ ମୂଷିକଃ । ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚନଂ ରାଜଞ୍ଜ୍ଞାତିମଧ୍ଯେ ଯଥାତଥମ୍
ସେଠାରେ, ସବୁଠୁ ବୃଦ୍ଧ, କୋଳିକ ନାମକ ଏକ ମୂଷିକ, ରାଜା, ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲା।
ନ ମାତୁଲୋ ଧର୍ମକାମଶ୍ଛଦ୍ମମାତ୍ରଂ କୃତା ଶିଖା। ନ ମୂଲଫଲଭକ୍ଷସ୍ଯ ଵିଷ୍ଠା ଭଵତି ଲୋମଶା
"ମାମୁଁ ଧର୍ମକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଚୁଡ଼ା କେବଳ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ। ଯେଉଁଠି ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଯାଏ, ସେଠି ଦଳା ଲୋମଶ ହୋଇନଥାଏ।"
ଅସ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ଵର୍ଧନ୍ତେ ଗଣଶ୍ଚ ପରିହୀଯତେ । ଅଦ୍ଯ ସପ୍ତାଷ୍ଟଦିଵସାନ୍ଡିଣ୍ଡିକୋପି ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ତାଙ୍କର ଦେହ ବଢ଼ିଯାଉଛି, ଆମର ଦଳ କମିଯାଉଛି; ଏହି ସପ୍ତ ଅଟ ଦିନ ହେବାକୁ ଚାଲିଛି, ଡିଣ୍ଡିକ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚଃ ସର୍ଵେ ମୂଷିକା ଵିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ବିଡାଲୋପି ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଜଗାମୈଵ ଯଥାଗତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ମୂଷିକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ; ଏବଂ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ବିଡାଳ ଯେପରି ଆସିଥିଲା, ସେପରି ଫେରିଗଲା।
ତଥା ତ୍ଵମପି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମନ୍ବୈଡାଲଂ ଵ୍ରତମାସ୍ଥିତଃ। ଚରସି ଜ୍ଞାତିଷୁ ସଦା ବିଡାଲୋମୂଷିକେଷ୍ଵିଵ
ଏହିପରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ବିଡାଳର ଉପବାସ ଅନୁସରଣ କରି, ସଦା ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଡାଳ ଓ ମୂଷିକମାନଙ୍କ ପରି ଚାଳ ଚାଲୁଛ।
ଅନ୍ଯଥା କିଲ ତେ ଵାକ୍ଯମନ୍ଯଥା କର୍ମ ଦୃଶ୍ଯତେ। ଦମ୍ଭନାର୍ଥାଯ ଲୋକସ୍ଯ ଵେଦାଶ୍ଚୋପଶମଶ୍ଚ ତେ
ତୁମର କଥା ଏକ ଦିଗ, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଉଛି; ଲୋକଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ, ତୁମେ ବେଦ ଓ ନିଗ୍ରହକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଛଦ୍ମ ତ୍ଵିଦଂ ରାଜନ୍କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । କୁରୁ କାର୍ଯାଣି ସର୍ଵାଣି ଧର୍ମିଷ୍ଠୋଽସି ନରର୍ଷଭ
ଏହି ଭାଣ୍ଡ ଛାଡ଼, ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କର; ସମସ୍ତ କାମ କର, କାରଣ ତୁମେ ଧର୍ମିକ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ପୃଥିଵୀଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଭରତସତ୍ତମ। ଦେହି ଦାନଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭ୍ଯଃ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚଯଥୋଚିତମ୍
ବାହୁର ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ ଜିତି, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଦାନ ଦିଅ।
କ୍ଲିଷ୍ଟାଯା ଵର୍ଷପୂଗାଂଶ୍ଚ ମାତୁର୍ମାତୃହିତେ ସ୍ଥିତଃ। ପ୍ରମାର୍ଜାଶ୍ରୁ ରଣେ ଜିତ୍ଵା ସଂମାନଂ ପରମାଵହ
ମାଆଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ବର୍ଷ ଦୁଃଖ ସହିଛ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ପୋଛିଦିଅ ଓ ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦିଅ।
ପଞ୍ଚଗ୍ରାମା ଵୃତା ଯତ୍ନାତ୍ରାସ୍ମାଭିରପଵର୍ଜିତାଃ। ଯୁଧ୍ଯାମହେ କଥଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ କୋପଯେମ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ପଞ୍ଚଟି ଗାଁ ଆମେ ଉତ୍ସାହରେ ଚାହିଥିଲୁ, ତୁମେ ଦେଉନାହିଁ; ଏବେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ଓ କିପରି ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ରିସାଇବି?
ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଦୁଷ୍ଟଭାଵସ୍ଯ ସଂତ୍ଯାଗୋ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ। ଜାତୁଷେ ଚ ଗୃହେ ଦାହଂ ସ୍ମର ତଂ ପୁରୁଷୋ ଭଵ
ତୁମର ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ, ବିଦୁର ବି ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ଲାକର ଘର ଜଳିଥିବା ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକା; ସତ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ହେଉ।
ଯଚ୍ଚ କୃଷ୍ଣମଵୋଚସ୍ତ୍ଵମାଯାନ୍ତଂ କୁରୁସଂସଦି। ଅଯମସ୍ମି ସ୍ଥିତୋ ରାଜଞ୍ଶମାଯସମରାଯ ଚ
ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୁରୁ ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ କହିଥିଲା: 'ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଉଡ଼ି ରହିଛି, ରାଜା, ଶାନ୍ତି କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ.'
ତସ୍ଯାଯମାଗତଃ କାଲଃ ସମରସ୍ଯ ନରାଧିପ। ଏତଦର୍ଥଂ ମଯା ସର୍ଵଂ କୃତମେତଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ସେହି ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ; ଏହି କାରଣରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମୁଁ ସବୁ କାମ କରିଛି.
କିଂ ନୁ ଯୁଦ୍ଧାତ୍ପରଂ ଲାଭଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ବହୁ ମନ୍ଯତେ। କିଂଚ ତ୍ଵଂ କ୍ଷତ୍ରିଯକୁଲେ ଜାତଃ ସଂପ୍ରଥିତୋ ଭୁଵି
କ୍ଷତ୍ରିୟ ମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଠାରୁ ଉପରେ କଣ ଲାଭ ଭାବନ୍ତି? ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଇଛ.
ଦ୍ରୋଣାଦସ୍ତ୍ରାଣି ସଂପ୍ରାପ୍ଯ କୃପାଚ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ । ତୁଲ୍ଯଯୋନୌ ସମବଲେ ଵାସୁଦେଵଂ ସମାଶ୍ରିତଃ
ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପାଙ୍କଠୁ ଅସ୍ତ୍ର ମିଳିଛି, ଭାରତବଂଶୀ, ସମାନ ଜନ୍ମ ଓ ସମାନ ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ.
ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵଂ ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ସମୀପତଃ। ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥଂ ଚ ଯତ୍ତୋ ମାଂ ପ୍ରତିଯୋଧଯ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ: 'ତୁମ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ମୋତେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ଚେଷ୍ଟା କର.'
ସଭାମଧ୍ଯେ ଚ ଯଦ୍ରୂପଂ ମାଯଯା କୃତଵାନସି। ତତ୍ତଥୈଵ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ସାର୍ଜୁନୋ ମାମଭିଦ୍ରଵ
ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ତୁମେ ମାୟା କରିଥିଲା, ସେହିପରି ପୁନି କର; ଆର୍ଜୁନ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରୁ.
ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲଂ ଚ ମାଯାଂ ଵୈ କୁହକା ଵାପି ଭୀଷଣା । ଆତ୍ତଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରମେ ଵହନ୍ତି ପ୍ରତିଗର୍ଜନାଃ
ମାୟା, ଭୟଙ୍କର ଜାଦୁ କିମ୍ବା ମାନ୍ତ୍ରିକ କଳା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ.
ଵଯମପ୍ଯୁତ୍ସହେମ ଦ୍ଯାଂ ଖଂ ଚ ଗଚ୍ଛେମ ମାଯଯା । ରସାତଲଂ ଵିଶାମୋପି ଐନ୍ଦ୍ରଂ ଵା ପୁରମେଵ ତୁ
ଆମେ ମଧ୍ୟ ମାୟାରେ ଆକାଶକୁ ଯିବା, ବା ଖା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା, ବା ତଳସ୍ଥଳକୁ ଯିବା, ବା ଇନ୍ଦ୍ରର ନଗରକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ.
ଦର୍ଶଯେମ ଚ ରୂପାଣି ସ୍ଵଶରୀରେ ବହୂନ୍ଯପି। ନ ତୁ ପର୍ଯାଯତଃ ସିଦ୍ଧିର୍ବୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ମାନୁଷୀମ୍
ଆମେ ନିଜ ଶରୀରରେ ଅନେକ ରୂପ ଦେଖାଇପାରିବା; କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ, ଯାହାର ମନ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ, ସେ ଲୋକ ଲାଭ ନାହିଁ.
ମନସୈଵ ହି ଭୂତାନି ଧାତୈଵ କୁରୁତେ ଵଶେ। ଯଦ୍ବ୍ରଵୀଷି ଚ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନହଂ ରଣେ
ମନରେ ଦେବତା ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି; ଏବଂ ତୁମେ କହୁଛ, ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଯେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ମାରିଦେବି—
ଘାତଯିତ୍ଵା ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ରାଜ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଚଚକ୍ଷେ ଚ ମେ ସର୍ଵଂ ସଞ୍ଜଯସ୍ତଵ ଭାଷିତମ୍। ମଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯେନ ପାର୍ଥେନ ଵୈରଂ ଵଃ ସଵ୍ଯସାଚିନା
ମୁଁ ସେମାନେକୁ ମାରି, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଦେବି। ସଞ୍ଜୟ ମୋତେ ତୁମର ସବୁ କଥା କହିଛି, ଏବଂ ତୁମେ ଆର୍ଜୁନ ସହିତ ଆମ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ରଖିଛ.
ସ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରୋ ଭୂତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ପରାକ୍ରମୀ । ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ରଣେ ଯତ୍ତଃ ପଶ୍ଯାମଃ ପୁରୁଷୋ ଭଵ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସାହସିକ ହୋଇ, ଏବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଦେଉ; ଆମେ ଦେଖିବା, ପୁରୁଷ ହେଉ.
ଯସ୍ତୁ ଶତ୍ରୁମଭିଜ୍ଞାଯ ଶୁଦ୍ଧଂ ପୌରୁଷମାସ୍ଥିତଃ। କରୋତି ଦ୍ଵିଷତାଂ ଶୋକଂ ସ ଜୀଵତି ସୁଜୀଵିତମ୍
ଯିଏ ନିଜ ଶତ୍ରୁକୁ ଚିହ୍ନି, ଶୁଦ୍ଧ ସାହସ ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ—ସେ ଭଲ ଜୀବନ ଜୀବନ୍ତି.
ଅକସ୍ମାଚ୍ଚୈଵ ତେ କୃଷ୍ଣ ଖ୍ଯାତଂ ଲୋକେ ମହଦ୍ଯଶଃ। ଅଦ୍ଯେଦାନୀଂ ଵିଜାନୀମଃ ସନ୍ତି ଷଣ୍ଡାଃ ଶଶ୍ରୃଙ୍ଗକାଃ
ଅଚନ୍ତା ଭାବରେ, କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ବିଶ୍ୱରେ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ହୋଇଛ; ଏବେ ଆମେ ଜାଣିଲୁ, ଖରା ଶଙ୍ଖ ଥିବା ନପୁଂସକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି.