ଶ୍ରୂଯତେ ହି ପୁରା ଗୀତଃ ଶ୍ଲୋକୋଽଯଂ ଭରତର୍ଷଭ । ପ୍ରହ୍ଲାଦେନାଥ ଭଦ୍ରଂ ତେ ହୃତେ ରାଜ୍ଯେ ତୁ ଦୈଵତୈଃ
ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁରୁଣା କାଳରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ନେଇ ନିଅନ୍ତିବାବେଳେ ଏହି ଶ୍ଲୋକଟି ଗାଇଥିବା କଥା ଶୁଣାଯାଏ। ତୁମେ ଭଲ ରୁହ।
ଯସ୍ଯ ଧର୍ମଧ୍ଵଜୋ ନିତ୍ଯଂ ସୁରା ଧ୍ଵଜ ଇଵୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାନି ଚ ପାପାନି ବୈଡାଲଂ ନାମ ତଦ୍ବ୍ରତମ୍
ଯାହାର ଧର୍ମର ପତାକା ସଦା ଦେବତାଙ୍କ ପତାକା ପରି ଉଚ୍ଚ ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ପାପ କାମଗୁଡିକ ଲୁଚାଇ ରହିଥାଏ, ସେହି ଆଚରଣକୁ ବିଳାଇ ନୀତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅତ୍ର ତେ ଵର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଆଖ୍ଯାନମିଦମୁତ୍ତମମ୍ । କଥିତଂ ନାରଦେନେହ ପିତୁର୍ମମ ନରାଧିପ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥାଟି କହିବି, ଯାହା ଏଠାରେ ନାରଦ ମୋର ପିତାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା।
ମାର୍ଜାରଃ କିଲ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ। ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁଃ ସ୍ଥିତୋ ରାଜନ୍ ଗଙ୍ଗାତୀର କଦାଚନ
ରାଜା, ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ବିଳାଇ ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ଦିନେ ଉପରକୁ ହାତ ଉଠାଇ ଅଚଳ ଭାବେ ଦଉଡ଼ି ରହିଥିଲା।
ସ ଵୈ କୃତ୍ଵା ମନଃଶୁଦ୍ଧିଂ ପ୍ରତ୍ଯଯାର୍ଥଂ ଶରୀରିଣାମ୍ । କରୋମି ଧର୍ମମିତ୍ଯାହ ସର୍ଵାନେଵ ଶରୀରିଣଃ
ସେ ନିଜ ମନକୁ ପବିତ୍ର କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭରସା ପାଇବାକୁ, 'ମୁଁ ଧର୍ମ କରୁଛି' ବୋଲି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କହିଲା।
ତସ୍ଯ କାଲେନ ମହତା ଵିସ୍ତ୍ରମ୍ଯଂ ଜଗ୍ମୁରଣ୍ଡଜାଃ। ସମେତ୍ଯ ଚ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ମାର୍ଜାରଂ ତଂ ଵିଶାଂପତେ
ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଏଠାରେ ଆସି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ବିଳାଇକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ, ଲୋକଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ।
ପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତୁ ତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପକ୍ଷିଭିଃ ପକ୍ଷିଭୋଜନଃ। ଆତ୍ମକାର୍ଯଂ କୃତଂ ମେନେ ଚାର୍ଯାଯାଶ୍ଚ କୃତଂ ଫଲମ୍
ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ପରେ, ପକ୍ଷୀ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ସେ ବିଳାଇ ନିଜ କାମ ସଫଳ ଭାବିଲେ ଏବଂ ନିଜ ବ୍ରତର ଫଳ ପାଇବାକୁ ଭାବିଲେ।
ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ତଂ ଦେଶଂ ମୂଷିକା ଯଯୁଃ। ଦଦୃଶୁସ୍ତଂ ଚ ତେ ତତ୍ର ଧାର୍ମିକଂ ଵ୍ରତଚାରିଣମ୍
ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ କିଛି ମୂଷା ଆସିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଧର୍ମିକ ଓ ବ୍ରତରେ ଲଗିଥିବା ବିଳାଇକୁ ଦେଖିଲେ।
କାର୍ଯେଣ ମହତା ଯୁକ୍ତଂ ଦମ୍ଭଯୁକ୍ତେନ ଭାରତ । ତେଷାଂ ମତିରିଯଂ ରାଜନ୍ନାସୀତ୍ତତ୍ର ଵିନିଶ୍ଚଯେ
ଭାରତ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ କାମରେ ଲଗିଥିବା ଦେଖି, କିନ୍ତୁ ଚତୁର୍ୟ ଭରିଥିବା ଦେଖି, ମୂଷାମାନେ ଏହି ମତ ଗଠନ କଲେ।
ବହୁମିତ୍ରା ଵଯଂ ସର୍ଵେ ତେଷାଂ ନୋ ମାତୁଲୋ ହ୍ଯଯମ୍ । ରକ୍ଷାଂ କରୋତୁ ସତତଂ ଵୃଦ୍ଧବାଲସ୍ଯ ସର୍ଵଶଃ
'ଆମେ ସମସ୍ତେ ଗଭୀର ମିତ୍ର, ଏହି ବିଳାଇ ଆମ ପିଶା, ସେ ସଦା ଆମ ଭଳି ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁନ।'
ଉପଗମ୍ଯ ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ବିଡାଲମିଦମବ୍ରୁଵନ୍ । ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦିଚ୍ଛାମଶ୍ଚର୍ତୁଂ ଚୈଵ ଯଥାସୁଖମ୍
ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ବିଳାଇଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଆମେ ଇଚ୍ଛାମତ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।'
ଭଵାନ୍ନୋ ଗତିରଵ୍ଯଗ୍ରା ଭଵାନ୍ନଃ ପରମଃ ସୁହୃତ୍। ତେ ଵଯଂ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ଭଵନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ
'ଆପଣ ଆମର ନିର୍ବିଘ୍ନ ଆଶ୍ରୟ, ଆପଣ ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମିତ୍ର; ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଲୁ।'
ଭଵାନ୍ଧର୍ମପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଭଵାନ୍ଧର୍ମେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ସ ନୋ ରକ୍ଷ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ତ୍ରିଦଶାନିଵ ଵଜ୍ରଭୃତ୍
'ଆପଣ ସଦା ଧର୍ମରେ ଲଗିଥିବା, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିଥିବା ପରି।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମୂଷିକୈଃ ସ ଵିଶାଂପତେ। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ମୂଷିକାନ୍ମୂଷିକାନ୍ତକୃତ୍
ଏପରି ମୂଷାମାନେ ସମସ୍ତେ କହିବା ପରେ, ଲୋକଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ବିଳାଇ, ମୂଷାମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦ୍ଵଯୋର୍ଯୋଗଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ତପସୋ ରକ୍ଷଣସ୍ଯ ଚ। ଅଵଶ୍ଯଂ ତୁ ମଯା କାର୍ଯଂ ଵଚନଂ ଭଵତାଂ ହିତମ୍
'ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦୁଇଟିର ମିଶ୍ରଣ ଦେଖୁନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ କଥା କହିବି।'
ଯୁଷ୍ମାଭିରପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ଵଚନଂ ମମ ନିତ୍ଯଶଃ। ତପସାସ୍ମି ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ଦୃଢଂ ନିଯମାମାସ୍ଥିତଃ
'ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋର କଥା ସଦା ମାନିବା ଉଚିତ; ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଅଛି।'
ନ ଚାପି ଗମନେ ଶକ୍ତିଂ କାଂଚିତ୍ପଶ୍ଯାମି ଚିନ୍ତଯନ୍। ସୋସ୍ମି ନେଯଃ ସଦା ତାତା ନଦୀକୂଲମିତଃପରମ୍
'ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରି ଦେଖୁଛି, ଆମେ ଚଳାଚଳ କରିବାକୁ କୌଣସି ଶକ୍ତି ମୋରେ ଅଛିନାହିଁ; ତେଣୁ, ମୋ ପ୍ରିୟମାନେ, ମୁଁ ସଦା ନଦୀ ତୀର ପାର କରିବାକୁ ନେଇଯିବା ଦରକାର।'
ତଥେତି ତଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ମୂଷିକା ଭରତର୍ଷଭ । ଵୃଦ୍ଧବାଲମଥୋ ସର୍ଵଂ ମାର୍ଜାରାଯ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହିପରି ସମ୍ମତି ଦେଇ, ମୂଷାମାନେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଳାଇକୁ ସମ୍ବଦ୍ଧ କଥା ଜଣାଇଲେ।
ତତଃ ସ ପାପୋ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମୂଷିକାନଥ ଭକ୍ଷଯନ୍। ପୀଵରଶ୍ଚ ସୁଵର୍ଣଶ୍ଚ ଦୃଢବନ୍ଧଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ଏହାପରେ, ମୂଷିକମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ପାପୀ, ମୂଷିକମାନେ ଖାଇ ଖାଇ, ଦେହରେ ମୋଟା, ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବାନ୍ଧା ହୋଇଯାଏ।
ମୂଷିକାଣାଂ ଗଣଶ୍ଚାତ୍ର ଭୃଶଂ ସଂକ୍ଷୀଯତେଽଥ ସଃ। ମାର୍ଜାରୋ ଵର୍ଧତେ ଚାପି ତେଜୋବଲସମନ୍ଵିତଃ
ସେଠାରେ, ମୂଷିକମାନଙ୍କର ଦଳ ବହୁତ କମିଯାଏ, ଯେଉଁବେଳେ ସେ ବିଡାଳ ଶକ୍ତି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ବଢ଼ିଯାଏ।
ତତସ୍ତେ ମୂଷିକାଃ ସର୍ଵେ ସମେତ୍ଯାନ୍ଯୋନ୍ଯମବ୍ରୁଵନ୍ । ମାତୁଲୋ ଵର୍ଧତେ ନିତ୍ଯଂ ଵଯଂ କ୍ଷୀଯାମହେ ଭୃଶମ୍
ଏହାପରେ, ସମସ୍ତ ମୂଷିକମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ପରସ୍ପରରେ କହିଲେ: "ଆମର ମାମୁଁ ସଦା ବଢ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, ଆମେ ବହୁତ କମିଯାଉଛୁ।"
ତତଃ ପ୍ରାଜ୍ଞତମଃ କଶ୍ଚିଡ୍ଡିଣ୍ଡିକୋ ନାମ ମୂଷିକଃ। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚନଂ ରାଜନ୍ମୂଷିକାଣାଂ ମହାଗଣମ୍
ତାପରେ, ମୂଷିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଡିଣ୍ଡିକ ନାମକ ଏକ ମୂଷିକ, ରାଜା, ବଡ଼ ଦଳକୁ ଏହି କଥା କହିଲା।
ଗଚ୍ଛତାଂ ଵୋ ନଦୀତୀରଂ ସହିତାନାଂ ଵିଶେଷତଃ। ପୃଷ୍ଠତୋଽହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ସହୈଵ ମାତୁଲେନ ତୁ
"ଆମେ ସମସ୍ତେ ବିଶେଷଭାବରେ ଏକଠା ହୋଇ ନଦୀକୂଳକୁ ଯାଉ। ମୁଁ ପଛରେ ଆମର ମାମୁଁ ସହିତ ଯିବି।"
ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ତେ ସର୍ଵେ ପୂଜଯାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ତଦା। ଚକ୍ରୁଶ୍ଚୈଵ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଡିଣ୍ଡିକସ୍ଯ ଵଚୋଽର୍ଥଵତ୍
ସମସ୍ତେ ଏହି କଥାକୁ "ଭଲ କହିଲା, ଭଲ କହିଲା" ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ଡିଣ୍ଡିକଙ୍କର ସୁଯୋଗ୍ୟ ଉପଦେଶକୁ ଯଥାଯଥ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଅଵିଜ୍ଞାନାତ୍ତତଃ ସୋଽଥ ଡିଣ୍ଡିକଂ ହ୍ଯୁପଭୁକ୍ତଵାନ୍। ତତସ୍ତେ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ମନ୍ତ୍ରଯାମାସୁରଞ୍ଜସା
କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନରୁ, ସେ ବିଡାଳ ଡିଣ୍ଡିକକୁ ଖାଇ ଦେଲା; ତାପରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମୂଷିକ ଏକଠା ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ତତ୍ର ଵୃଦ୍ଧତମଃ କଶ୍ଚିତ୍କୋଲିକୋ ନାମ ମୂଷିକଃ । ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚନଂ ରାଜଞ୍ଜ୍ଞାତିମଧ୍ଯେ ଯଥାତଥମ୍
ସେଠାରେ, ସବୁଠୁ ବୃଦ୍ଧ, କୋଳିକ ନାମକ ଏକ ମୂଷିକ, ରାଜା, ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲା।
ନ ମାତୁଲୋ ଧର୍ମକାମଶ୍ଛଦ୍ମମାତ୍ରଂ କୃତା ଶିଖା। ନ ମୂଲଫଲଭକ୍ଷସ୍ଯ ଵିଷ୍ଠା ଭଵତି ଲୋମଶା
"ମାମୁଁ ଧର୍ମକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଚୁଡ଼ା କେବଳ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ। ଯେଉଁଠି ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଯାଏ, ସେଠି ଦଳା ଲୋମଶ ହୋଇନଥାଏ।"
ଅସ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ଵର୍ଧନ୍ତେ ଗଣଶ୍ଚ ପରିହୀଯତେ । ଅଦ୍ଯ ସପ୍ତାଷ୍ଟଦିଵସାନ୍ଡିଣ୍ଡିକୋପି ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ତାଙ୍କର ଦେହ ବଢ଼ିଯାଉଛି, ଆମର ଦଳ କମିଯାଉଛି; ଏହି ସପ୍ତ ଅଟ ଦିନ ହେବାକୁ ଚାଲିଛି, ଡିଣ୍ଡିକ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚଃ ସର୍ଵେ ମୂଷିକା ଵିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ବିଡାଲୋପି ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଜଗାମୈଵ ଯଥାଗତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ମୂଷିକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ; ଏବଂ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ବିଡାଳ ଯେପରି ଆସିଥିଲା, ସେପରି ଫେରିଗଲା।
ତଥା ତ୍ଵମପି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମନ୍ବୈଡାଲଂ ଵ୍ରତମାସ୍ଥିତଃ। ଚରସି ଜ୍ଞାତିଷୁ ସଦା ବିଡାଲୋମୂଷିକେଷ୍ଵିଵ
ଏହିପରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ବିଡାଳର ଉପବାସ ଅନୁସରଣ କରି, ସଦା ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଡାଳ ଓ ମୂଷିକମାନଙ୍କ ପରି ଚାଳ ଚାଲୁଛ।