ଏତାନ୍ସପ୍ତ ମହାଭାଗାନ୍ଵୀରାନ୍ଯୁଦ୍ଧାଭିକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ । ସେନାପ୍ରଣେତୄନ୍ଵିଧିଵଦଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ସାତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଧାଙ୍କୁ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦଳପତି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ସର୍ଵସେନାପତିଂ ଚାତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚକାର ହ । ଦ୍ରୋଣାନ୍ତହେତୋରୁତ୍ପନ୍ନୋ ଯ ଇଦ୍ଧାଞ୍ଜାତଵେଦସଃ
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ସେନାର ମୁଖ୍ୟ ନେତା ଭାବରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, ଯିଏ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଦେବାଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ତେଷାଂ ତୁ ସମସ୍ତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ସେନାପତିପତିଂ ଚକ୍ରେ ଗଡାକେଶଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଗଡାକେଶ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସେନାପତିଙ୍କ ଉପରେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଲେ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯାପି ନେତା ଚ ସଂଯନ୍ତା ଚୈଵ ଵାଜିନାମ୍। ସଙ୍କର୍ଣଣାନୁଜଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ଜନାର୍ଦନଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ନେତା ଓ ରଥଚାଳକ ଭାବରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଜନାର୍ଦନ, ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କ ଭାଉଁ ଓ ମହାବୁଦ୍ଧି, ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋପସ୍ଥିତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମାସନ୍ନଂ ମହାତ୍ଯଯମ୍ । ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଭଵନଂ ରାଜ୍ଞଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ହଲାଯୁଧଃ
ଏହି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଛି ଦେଖି, ହଳାୟୁଧ ପାଣ୍ଡବ ରାଜାଙ୍କ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସହାକ୍ରୂରପ୍ରଭୃତିଭିର୍ଦଦସାମ୍ବୋଦ୍ଧଵାଦିଭିଃ । ରୌକ୍ମିଣେଯାହୁକସୁତୈଶ୍ଚାରୁଦେଷ୍ଣପୁରୋଗମୈଃ
ତାଙ୍କ ସହିତ ଆକୃର, ଉଦ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଆହୁକଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ଆଗରେ ରହି, ଯାଇଥିଲେ।
ଵୃଷ୍ଣିମୁଖ୍ଯୈରଧିଗତୈର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୈରିଵ ବଲୋତ୍କଟୈଃ । ଅଭିଗୁପ୍ତୋ ମହାବାହୁର୍ମରୁଦ୍ଭିରିଵ ଵାସଵଃ
ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାଘ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାବାହୁ ହଳାୟୁଧ, ମାରୁତମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ପରି, ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ।
ନୀଲକୌଶେଯଵସନଃ କୈଲାସଶିଖରୋପମଃ । ସିଂହଖେଲଗତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ମଦରକ୍ତାନ୍ତଲୋଚନଃ
ନୀଳ କୋଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, କୈଲାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି, ସିଂହ ପରି ଚାଲି, ଶ୍ରୀମାନ୍, ମଦରେ ରଙ୍ଗିତ ଚକ୍ଷୁ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମରାଜଶ୍ଚ କେଶଵଶ୍ଚ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ତତଃ ପାର୍ଥୋ ଭୀମକର୍ମା ଵୃକୋଦରଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧର୍ମରାଜ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କେଶବ, ପାର୍ଥ ଓ ବୃକୋଦର, ଉଠି ଆସିଲେ।
ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ରାଜାନସ୍ତତ୍ର କେଚନ। ପୂଜଯାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ତେ ଵୈ ସମାଯାନ୍ତଂ ହଲାଯୁଧମ୍
ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ହଳାୟୁଧ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତତସ୍ତଂ ପାଣ୍ଡଵୋ ରାଜା କରେ ପସ୍ପର୍ଶ ପାଣିନା । ଵାସୁଦେଵପୁରୋଗାସ୍ତଂ ସର୍ଵ ଏଵାଭ୍ଯଵାଦଯନ୍
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ ରାଜା ହଳାୟୁଧଙ୍କୁ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ, ବାସୁଦେବ ଆଗରେ, ନମସ୍କାର କଲେ।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଵୃଦ୍ଧାଵଭିଵାଦ୍ଯ ହଲାଯୁଧଃ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରେଣ ସହିତ ଉପାଵିଶଦରିନ୍ଦମଃ
ହଳାୟୁଧ ବୃଦ୍ଧ ଵିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସହିତ ବସିଲେ।
ତତସ୍ତେଷୂପଵିଷ୍ଟେଷୁ ପାର୍ଥିଵେଷୁ ସମନ୍ତତଃ । ଵାସୁଦେଵମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରୌହିଣେଯୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ରୌହିଣେୟ ବାସୁଦେବକୁ ଦେଖି କଥା କହିଲେ।
ଭଵିତାଯଂ ମହାରୌଦ୍ରୋ ଦାରୁଣଃ ପୁରୁଷକ୍ଷଯଃ । ଦିଷ୍ଟମେତଦ୍ଧ୍ରୁଵଂ ମନ୍ଯେ ନ ଶକ୍ଯମତିଵର୍ତିତୁମ୍
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ, ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ନାଶ ହେବ; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟ, ଏହାକୁ ଟାଳିବା ଯାଞ୍ଚିତ ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଦ୍ଧାତ୍ସମୁତ୍ତୀର୍ଣାନପି ଵଃ ସମୁହୃଞ୍ଜାନାନ୍। ଅରୋଗାନକ୍ଷତୈର୍ଦେହୈର୍ଦ୍ରଷ୍ଟାସ୍ମୀତି ମତିର୍ମମ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୁ ତୁମେ ଦୂରେ ରହିବା ସହିତ, ମୁଁ ଚାହେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶରୀରରେ ସୁସ୍ଥ ଓ ଅକ୍ଷତ ରହିବେ।
ସମେତଂ ପାର୍ଥିଵଂ କ୍ଷତ୍ରଂ କାଲପକ୍ଵମସଂଶଯମ୍ । ଵିମର୍ଦଶ୍ଚ ମହାନ୍ଭାଵୀ ମାଂସଶୋଣିତକଦର୍ଦମଃ
ଏହି ଏକତ୍ରିତ ରାଜାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଏଠାରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ଦଳାନ୍ଦଳ।
ଉକ୍ତୋ ମଯା ଵାସୁଦେଵଃ ପୁନଃ ପୁନରୁପହ୍ଵରେ। ସଂବନ୍ଧିଷୁ ସମାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ଵର୍ତସ୍ଵ ମଧୁସୂଦନ
ମୁଁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଗୁପ୍ତରେ କହିଛି: 'ମଧୁସୂଦନ, ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ହେବାରୁ ଦୁଇପାଖରେ ସମାନ ବ୍ୟବହାର କର।'
ପାଣ୍ଡଵା ହି ଯଥାସ୍ମାକଂ ତଥା ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ନୃପଃ। ତସ୍ଯାପି କ୍ରିଯତାଂ ସାହ୍ଯଂ ସ ପର୍ଯେତି ପୁନଃପୁନଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେପରି ଆମର, ସେପରି ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା ମଧ୍ୟ; ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ ଦିଅ, କାରଣ ସେ ବାରମ୍ବାର ଆସୁଛି।
ତଚ୍ଚ ମେ ନାକରୋଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ଵଦର୍ଥେ ମଧୁସୂଦନଃ। ନିର୍ଵିଷ୍ଟଃ ସର୍ଵଭାଵେନ ଧନଞ୍ଜଯମଵେକ୍ଷ୍ଯ ହ
ମଧୁସୂଦନ ମୋର କଥାକୁ ତୁମ ପାଇଁ ମାନିଲେ ନାହିଁ; ସେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଦେଖି, ଏହି କାରଣରେ କିଛି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହରାଇଲେ।
ଧ୍ରୁଵୋ ଜଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନାମିତି ମେ ନିଶ୍ଚିତା ମତିଃ। ତଥା ହ୍ଯଭିନିଵେଶୋଽଯଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଭାରତ
ମୋ ମନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଜିତିବେ; କାରଣ ଏହିପରି ଭକ୍ତି ଭାସୁଦେବଙ୍କର ଅଛି, ହେ ଭାରତ।
ନ ଚାହମୃତ୍ସହେ କୃଷ୍ଣମୃତେ ଲୋକମୁଦୀକ୍ଷିତୁମ୍ । ତତୋଽହମନୁଵର୍ତାମି କେଶଵସ୍ଯ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍
କୃଷ୍ଣ ନଥିଲେ ମୁଁ ଏହି ଜଗତକୁ ଦେଖିବାକୁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ କେଶବଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ଉଭୌ ଶିଷ୍ଯୌ ହି ମେ ଵୀରୌ ଗଦାଯଦ୍ଧଵିଶାରଦୌ । ତୁଲ୍ଯସ୍ନେହୋଽସ୍ମ୍ଯତୋ ଭୀତେ ତଥା ଦୁର୍ଯୋଧନେ ନୃପେ
ଏହି ଦୁଇ ଶୂରବୀର, ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ, ମୋ ଶିଷ୍ୟ; ମୋର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭଲପାଇବା ଅଛି, ଏହିପରି ଦୁର୍ଯୋଧନ ରାଜା ପାଇଁ ମୁଁ ଭୟ ଅନୁଭବ କରୁଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ଯାସ୍ଯାମି ତୀର୍ଥାନି ସରସ୍ଵତ୍ଯା ନିଷେଵିତୁମ୍ । ନ ହି ଶକ୍ଷ୍ଯାମି କୌରଵ୍ଯାନ୍ନଶ୍ଯମାନାନଵେକ୍ଷିତୁମ୍
ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ଉପାସନା କରିବି; କାରଣ ମୁଁ କୌରବମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖିବାକୁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାବାହୁରନୁଜ୍ଞାତଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵୈଃ। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ଯଯୌ ରାମୋ ନିଵର୍ତ୍ଯ ମଧୁସୂଦନମ୍
ଏପରି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଯାଇଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନୈଵ କାଲେ ତୁ ଭୀଷ୍ମକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ହିରଣ୍ଯରୋମ୍ଣୋ ନୃପତେଃ ସାକ୍ଷାଦିନ୍ଦ୍ରସଖସ୍ଯ ଵୈ
ଏହି ସମୟରେ, ବିଶାଳ ଆତ୍ମା ଭୀଷ୍ମକ, ହିରଣ୍ୟରୋମ ରାଜା, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଖା ଥିଲେ,
ଆକୂତୀନାମଧିପତିର୍ଭୋଜସ୍ଯାତିଯଶସ୍ଵିନଃ । ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯପତେଃ ପୁତ୍ରୋ ଦିକ୍ଷୁ ରୁକ୍ମୀତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଆକୂତିମାନଙ୍କ ଅଧିପତି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୋଜ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରୁକ୍ମି ଭାବେ ପରିଚିତ,
ଯଃ କିଂପୁରୁଷସିଂହସ୍ଯ ଗନ୍ଧମାଦନଵାସିନଃ । କୃତ୍ସ୍ନଂ ଶିଷ୍ଯୋ ଧନୁର୍ଵେଦଂ ଚତୁଷ୍ପାଦମଵାପ୍ତଵାନ୍
ଯିଏ କିମ୍ପୁରୁଷ ସିଂହଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଚାରି ପ୍ରକାର ଶିଖିଥିଲେ,
ଯୋ ମାହେନ୍ଦ୍ରଂ ଧନୁର୍ଲେଭେ ତୁଲ୍ଯଂ ଗାଣ୍ଡୀଵତେଜସା। ଶାର୍ଙ୍ଗେଣ ଚ ମହାବାହୁଃ ସଂମିତଂ ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍
ଯିଏ ମାହେନ୍ଦ୍ର ଧନୁ ଲାଗିଥିଲେ, ଗାଣ୍ଡୀବର ତେଜସ୍ୱୀତା ସମାନ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ,
ତ୍ରୀଣ୍ଯେଵୈତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଧନୂଂଷି ଦିଵିଚାରିଣାମ୍ । ଵାରୁଣଂ ଗାଣ୍ଡିଵଂ ତତ୍ର ମାହେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଜଯଂ ଧନୁଃ । ଶାର୍ଙ୍ଗ ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପ୍ରାହୁର୍ଦିଵ୍ଯଂ ତେଜୋମଯଂ ଧନୁଃ
ଏହି ତିନିଟି ଦିବ୍ୟ ଧନୁ, ଦେବମାନେ ଚାଲିଥିବା ଧନୁ: ବାରୁଣ ଗାଣ୍ଡୀବ, ମାହେନ୍ଦ୍ର ଜୟ ଧନୁ, ଏବଂ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଭାଇଷ୍ଣବ ଧନୁ, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ତେଜସ୍ୱୀ।
ଧାରଯାମାସ ତତ୍କୃଷ୍ଣଃ ପରସେନାଭଯାଵହମ୍। ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ପାଵକାଲ୍ଲେଭେ ଖାଣ୍ଡଵେ ପାକଶାସନିଃ
କୃଷ୍ଣ ଏହି ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ମିତ୍ର ସେନାକୁ ଭୟ ହଟାଇଥାଏ; ସେ ଏହାକୁ ଖାଣ୍ଡବରେ ଅଗ୍ନି, ପାକ ନାଶକ, ଠାରୁ ପାଇଥିଲେ।