ତେ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଶ୍ଵୋଭୂତେ ଚକ୍ରିରେ ତଥା
ସେମାନେ 'ଏମିତି' ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ଆସିଲାପରେ ଏହିପରି ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିଲେ।
ହୃଷ୍ଟରୂପା ମହାତ୍ମାନୋ ନିଵାସାଯ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍ । ତତସ୍ତେ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜଶାସନମ୍
ବଡ଼ ଆତ୍ମା ରାଜାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖାଗଲେ, ନିଜ ନିବାସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ; ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଶାସକମାନେ
ଆସନେଭ୍ଯୋ ମହାର୍ହେଭ୍ଯ ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ନମର୍ଷିତାଃ । ବାହୂନ୍ପରିଘସଙ୍କାଶାନ୍ସଂସ୍ପୃଶନ୍ତଃ ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ମହାମୂଲ୍ୟ ଆସନରୁ ଉଠିଲେ, କ୍ଷୁଭ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜ ହାତକୁ ଦୀର୍ଘ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ପରି ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଛୁଇଁଲେ।
କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗଦଦୀପ୍ତାଂଶ୍ଚ ଚନ୍ଦନାଗରୁଭୂଷିତାନ୍। ଉଷ୍ଣୀଷାଣି ନିଯଚ୍ଛନ୍ତଃ ପୁଣ୍ଡରୀକନିଭୈ କରୈଃ। ଅନ୍ତରୀଯୋତ୍ତରୀଯାଣି ଭୂଷଣାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେମାନେ ନିଜ କାଞ୍ଚନ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ଅଗରୁ ଭୂଷଣ ସଜାଇଲେ, ପଦ୍ମ ପରି ହାତରେ ଉଷ୍ଣୀଷ ଠିକ କରିଲେ, ଅନ୍ତରୀୟ ଓ ଉତ୍ତରୀୟ ଓ ସମସ୍ତ ଗହଣା ଲଗାଇଲେ।
ତେ ରଥାନ୍ରଥିନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ହଯାଂଶ୍ଚ ହଯକୋଵିଦାଃ। ସଜ୍ଜଯନ୍ତି ସ୍ମ ନାଗାଂଶ୍ଚ ନାଗଶିକ୍ଷାସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତାଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନେ ନିଜ ରଥ ସଜାଇଲେ, ଅଶ୍ୱ ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ଘୋଡା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ, ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ହାତୀ ସଜାଇଲେ।
ଅଥ ଵର୍ମାଣି ଚିତ୍ରାଣି କାଞ୍ଚନାନି ବହୂନି ଚ । ଵିଵିଧାନି ଚ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଚକ୍ରୁଃ ସର୍ଵାଣି ସର୍ଵଶଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଅନେକ ଚମତ୍କାର କାଞ୍ଚନ ବର୍ମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଅସ୍ତ୍ର ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ।
ପଦାତଯଶ୍ଚ ପୁରୁଷାଃ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଉପାଜହ୍ରୁଃ ଶରୀରେଷୁ ହେମଚିତ୍ରାଣ୍ଯନେକଶଃ
ପଦାତି ସେନାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅନେକ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଅସ୍ତ୍ର ନିଜ ଶରୀରରେ ଧରି ଆଣିଲେ।
ତଦୁତ୍ସଵ ଇଵୋଦଗ୍ରଂ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟନରାଵୃତମ୍ । ନଗରଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଭାରତାସୀତ୍ସମାକୁଲମ୍
ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନଗର ଉତ୍ସବ ପରି ଉତ୍ସାହ ଓ ଆନନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ ଭରିଗଲା।
ଜନୌଘସଲିଲାଵର୍ତୋ ରଥନାଗାଶ୍ଵମୀନଵାନ୍ । ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷଃ କୋଶସଞ୍ଚଯରତ୍ନଵାନ୍
ମଣିଷମାନେ, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡା, ମାଛର ଭୂମିକାରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକୁଣ୍ଡ ହୋଇଗଲା; ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଧନର ଭଣ୍ଡାର ଦେଖାଗଲା।
ଚିତ୍ରାଭରଣଵର୍ମୋର୍ମିଃ ଶସ୍ତ୍ରନିର୍ମଲଫେନଵାନ୍ । ପ୍ରାସାଦମାଲାଦ୍ରିଵୃତୋ ରଥ୍ଯାପଣମହାହ୍ରଦଃ
ଚମତ୍କାର ଭୂଷଣ ଓ ବର୍ମର ତରଙ୍ଗ, ଅସ୍ତ୍ରର ଚମକୁଥିବା ଝାଗ, ପ୍ରାସାଦର ଅନ୍ତର୍ଗତ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅନେକ ଗୃହ, ରଥ ଓ ବଜାରର ଏକ ବଡ଼ ହ୍ରଦ।
ଯୋଧଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯୋଦ୍ଭୂତଃ କୁରୁରାଜମହାର୍ଣଵଃ । ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ତଦା ରାଜଂଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ ଇଵୋଦଧିଃ
ଯୋଧ୍ୟମାନେ ଉଦୟ ହେବାରୁ କୁରୁ ରାଜାଙ୍କର ବଡ଼ ସାଗର ଦେଖାଗଲା, ରାଜା, ଏହା ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେବା ସାଗର ପରି ଦେଖାଯାଇଲା।
ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମନୁସ୍ମୃତ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ କଥଂ ମନ୍ଦୋଽଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ବାସୁଦେବଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶକୁ ମନେ ପକାଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଫେରି ଭାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ସେ ମୂଢ଼ କିପରି ଏପରି କଥା କହିଲେ?'
ଅସ୍ମିନ୍ନଭ୍ଯାଗତେ କାଲେ କିଂଚ ନଃ କ୍ଷମମଚ୍ଯୁତ । କଥଂ ଚ ଵର୍ତମାନା ଵୈ ସ୍ଵଧର୍ମାନ୍ନ ଚ୍ଯଵେମହି
ଏହି ସମୟ ଆସିଗଲାପରେ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆମ ପାଇଁ କଣ ଉଚିତ? ଏବଂ, ଆମେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ କିପରି ଅଟଳ ରହିପାରିବୁ?
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ କର୍ଣସ୍ଯ ଶକୁନେଃ ସୌବଲସ୍ଯ ଚ । ଵାସୁଦେଵ ମତଜ୍ଞୋଽସି ମମ ସଭ୍ରାତୃକସ୍ଯ ଚ
ହେ ବାସୁଦେବ, ତୁମେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ ଶକୁନି, ଏବଂ ମୋ ସହ ମୋ ଭାଇମାନଙ୍କର ମନସ୍କାମନା ଭଲଭଳି ଜାଣିଛ।
ଵିଦୁରସ୍ଯାପି ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ । କୁନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିପୁଲପ୍ରଜ୍ଞ ପ୍ରଜ୍ଞା କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ତେ ଶ୍ରୁତା
ତୁମେ ବିଦୁର ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଛ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏବଂ ହେ ବିପୁଳ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ, କୁନ୍ତୀଙ୍କର ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିଛ।
ସର୍ଵମେତଦତିକ୍ରମ୍ଯ ଵିଚାର୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । କ୍ଷମଂ ଯନ୍ନୋ ମହାବାହୋ ତଦ୍ବ୍ରଵୀହ୍ଯଵିଚାରଯନ୍
ଏହା ସବୁକୁ ଏକାଧିକ ଥର ଭାବିବା ପରେ, ହେ ମହାବାହୁ, ଆମ ପାଇଁ କଣ ଉଚିତ ତାହା ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କହ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ଵଚଃ। ମେଘଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷଃ କୃଷ୍ଣୋ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଏହି ଧର୍ମ ଓ ଲାଭ ଯୁକ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ମେଘ ଓ ଢୋଳର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା।
ଉକ୍ତଵାନସ୍ମି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ହିତମ୍। ନ ତୁ ତନ୍ନିକୃତିପ୍ରଜ୍ଞେ କୌରଵ୍ଯେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ଯାହା ଉପକାରୀ ଓ ଧର୍ମ-ଲାଭ ଯୁକ୍ତ, ତାହା କୌରବ, ଯେଉଁଠାରେ ଚତୁରାଇ ରହିଛି, ସେଠାରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ।
ନ ଚ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଦୁର୍ମେଧାଃ ଶୃଣୋତି ଵିଦୁରସ୍ଯ ଵା। ମମ ଵା ଭାଷିତଂ କିଂଚିତ୍ସର୍ଵମେଵାତିଵର୍ତତେ
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି ଭୀଷ୍ମ କିମ୍ବା ବିଦୁରଙ୍କ କଥା, କିମ୍ବା ମୋ କଥା କିଛି ଶୁଣେନାହିଁ; ସେ ସବୁକୁ ଅବହେଳା କରେ।
ନୈଷ କାମଯତେ ଧର୍ମଂ ନୈଷ କାମଯତେ ଯଶଃ । ଜିତଂ ସ ମନ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ଦୁରାତ୍ମା କର୍ଣମାଶ୍ରିତଃ
ସେ ନ ଧର୍ମ ଚାହେ, ନ କୀର୍ତ୍ତି ଚାହେ; ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା କର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ଭରସା କରି ସବୁକିଛି ଜିତି ନେଇଛି ବୋଲି ଭାବେ।
ବନ୍ଧମାଜ୍ଞାପଯାମାସ ମମ ଚାପି ସୁଯୋଧନଃ । ନ ଚ ତଂ ଲବ୍ଧଵାନ୍କାମଂ ଦୁରାତ୍ମା ପାପନିଶ୍ଚଯଃ
ସୁୟୋଧନ ମୋତେ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିଲା ନାହିଁ।
ନ ଚ ଭୀଷ୍ମୋ ନ ଚ ଦ୍ରୋଣୋ ଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ରାହତୁର୍ଵଚଃ। ସର୍ଵେ ତମନୁଵର୍ତନ୍ତେ ଋତେ ଵିଦୁରମୁଚ୍ଯୁତ
ସେଠାରେ ଭୀଷ୍ମ କିମ୍ବା ଦ୍ରୋଣ ଉଚିତ କଥା କହିନଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରିଲେ, ବିଦୁର ବ୍ୟତୀତ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ।
ଶକୁନିଃ ସୌବଲଶ୍ଚୈଵ କର୍ଣଦୁଃଶାସନାଵପି । ତ୍ଵଯ୍ଯଯୁକ୍ତାନ୍ଯଭାଷନ୍ତ ମୂଢା ମୂଢମମର୍ଷଣମ୍
ଶକୁନି, ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁଃଶାସନ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରତି ଅନୁଚିତ ଓ ଅନ୍ଧ ରୋଷରେ ମୂଢ଼ ହୋଇ କଥା କହିଥିଲେ।
କିଂଚ ତେନ ମଯୋକ୍ତେନ ଯାନ୍ଯଭାଷତ କୌରଵଃ । ସଂକ୍ଷେପେଣ ଦୁରାତ୍ମାସୌ ନ ଯୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯି ଵର୍ତତେ
ମୁଁ ଯାହା କହିଥିଲି, ତାହା ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ କୌରବ ଯାହା କହିଲେ, ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବାକୁ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ତୁମ ପ୍ରତି ଉଚିତ ଆଚରଣ କରୁନାହିଁ।
ପାର୍ଥିଵେଷୁ ନ ସର୍ଵେଷୁ ଯ ଇମେ ତଵ ସୈନିକାଃ। ଯତ୍ପାପଂ ଯନ୍ନ କଲ୍ଯାଣଂ ସର୍ଵଂ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସେନା ନୁହଁନ୍ତି, ସେଠାରେ ଯେତେ ଅପକାର କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଅଛି, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅଛି।
ନ ଚାପି ଵଯମତ୍ଯର୍ଥଂ ପରିତ୍ଯାଗେନ କର୍ହିଚିତ୍। କୌରଵୈଃ ଶମମିଚ୍ଛାମସ୍ତତ୍ର ଯୁଦ୍ଧମନନ୍ତରମ୍
ଆମେ କୌରବମାନଙ୍କ ସହିତ ଅତିରିକ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରି କେବେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ଚାହୁନାହିଁ; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍। ଅବ୍ରୁଵନ୍ତୋ ମୁଖଂ ରାଜ୍ଞଃ ସମୁଦୈକ୍ଷନ୍ତ ଭାରତ
ବାସୁଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ ଓ ରାଜାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତ୍ଵଭିପ୍ରାଯମଭିଲକ୍ଷ୍ଯ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍ । ଯୋଗମାଜ୍ଞାପଯାମାସ ଭୀମାର୍ଜୁନଯମୈଃ ସହ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମନୋଭାବ ବୁଝି, ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ତତଃ କିଲକିଲାଭୂତମନୀକଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ହ। ଆଜ୍ଞାପିତେ ତଦା ଯୋଗେ ସମହୃଷ୍ଯନ୍ତ ସୈନିକାଃ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ ସେନାରେ ଉତ୍ସାହ ଭରିଗଲା; ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆଦେଶ ମିଳିଲା, ସେନାମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅଵଧ୍ଯାନାଂ ଵଧଂ ପଶ୍ଯନ୍ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ନିଶ୍ଵସନ୍ଭୀମସେନଂ ଚ ଵିଜଯଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଯେଉଁମାନେ ମରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନାଶ ଦେଖି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଭୀମସେନ ଓ ବିଜୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।