ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତପୋଧନ । କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଯଦ୍ଯଦାସୀଦ୍ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ମୁଁ ଚାହେଁ, ତପସ୍ୱୀ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ କଣ କଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ତାହା ଏକାଏକି ଶୁଣିବାକୁ ।
ପ୍ରତିଯାତେ ତୁ ଦାଶାର୍ହେ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। କର୍ଣଂ ଦୁଃଶାସନଂ ଚୈଵ ଶକୁନିଂ ଚାବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ଦାଶାର୍ହ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ରାଜା କର୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଶକୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଅକୃତେନୈଵ କାର୍ଯେଣ ଗତଃ ପାର୍ଥାନଧୋକ୍ଷଜଃ । ସ ଏନାନ୍ମନ୍ଯୁନାଵିଷ୍ଟୋ ଧ୍ରୁଵଂ ଧକ୍ଷ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଅଧୋକ୍ଷଜପୁତ୍ର ନିଜ କାମ ସଫଳ କରିନଥିବା ବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲା । ସେ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେମାନେକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବେ ।
ଇଷ୍ଟୋ ହି ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ମମ ଵିଗ୍ରହଃ । ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚୈଵ ଦାଶାର୍ହସ୍ଯ ମତେ ସ୍ଥିତୌ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ମୋର ବିବାଦ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ । ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଦାଶାର୍ହଙ୍କ ମତରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି ।
ଅଜାତଶତ୍ରୁରତ୍ଯର୍ଥଂ ଭୀମସେନଵଶାନୁଗଃ। ନିକୃତଶ୍ଚ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ସହ ସର୍ଵୈଃ ସହୋଦରୈଃ
ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଭୀମସେନଙ୍କର ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଭାବରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଏପୂର୍ବେ ତାଙ୍କୁ ଠକାଇଥିଲି।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଚୈଵ କୃତଵୈରୌ ମଯା ସହ । ତୌ ଚ ସେନାପ୍ରଣେତାରୌ ଵାସୁଦେଵଵଶାନୁଗୌ
ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ମଧ୍ୟ ଏବେ ମୋର ଶତ୍ରୁ ହୋଇଗଲେ; ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସେନାପତି, ଏବେ ବାସୁଦେବଙ୍କର ଅନୁଗତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଭଵିତା ଵିଗ୍ରହଃ ସୋଯଂ ତୁମୁଲୋ ଲୋମହର୍ଷଣଃ । ତସ୍ମାତ୍ସାଙ୍ଗ୍ରାମିକଂ ସର୍ଵଂ କାରଯଧ୍ଵମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆସିବ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ କର।
ଶିବିରାଣି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ କ୍ରିଯନ୍ତାଂ ଵସୁଧାଧିପାଃ । ସ୍ଵପର୍ଯାପ୍ତାଵକାଶାନି ଦୁରାଦେଯାନି ଶତ୍ରୁଭିଃ
ହେ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିବିର ତିଆରି କର, ସେଗୁଡିକ ଏପରି ହେଉ ଯେ ତୁମେ ସବୁଠି ଆରାମରେ ରହିପାରିବ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂରରୁ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଆସନ୍ନଜଲକୋଷ୍ଠାନି ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ । ଅଚ୍ଛେଦ୍ଯାହାରମାର୍ଗାଣି ବନ୍ଧୋଚ୍ଛ୍ରଯଚିତାନି ଚ
ନିକଟରେ ଜଳ ଭଣ୍ଡାର ଶତ ଓ ହଜାର ଗଠି ଦିଅ; ଆହାର ଆଣିବା ପଥ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଦୃଢ ରଖ, ରକ୍ଷା କାମ କର।
ଵିଵିଧାଯୁଧପୂର୍ଣାନି ପତାକାଧ୍ଵଜଵନ୍ତି ଚ। ସମାଶ୍ଚ ତେଷାଂ ପନ୍ଥାନଃ କ୍ରିଯନ୍ତାଂ ନଗରାଦ୍ବହିଃ
ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଭରି ଦିଅ, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ଲାଗାଇ ଦିଅ; ସମସ୍ତ ରାସ୍ତା ନଗରରୁ ବାହାରେ ସଜାଇ ଦିଅ।
ତେ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଶ୍ଵୋଭୂତେ ଚକ୍ରିରେ ତଥା
ସେମାନେ 'ଏମିତି' ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ଆସିଲାପରେ ଏହିପରି ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିଲେ।
ହୃଷ୍ଟରୂପା ମହାତ୍ମାନୋ ନିଵାସାଯ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍ । ତତସ୍ତେ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜଶାସନମ୍
ବଡ଼ ଆତ୍ମା ରାଜାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖାଗଲେ, ନିଜ ନିବାସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ; ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଶାସକମାନେ
ଆସନେଭ୍ଯୋ ମହାର୍ହେଭ୍ଯ ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ନମର୍ଷିତାଃ । ବାହୂନ୍ପରିଘସଙ୍କାଶାନ୍ସଂସ୍ପୃଶନ୍ତଃ ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ମହାମୂଲ୍ୟ ଆସନରୁ ଉଠିଲେ, କ୍ଷୁଭ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜ ହାତକୁ ଦୀର୍ଘ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ପରି ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଛୁଇଁଲେ।
କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗଦଦୀପ୍ତାଂଶ୍ଚ ଚନ୍ଦନାଗରୁଭୂଷିତାନ୍। ଉଷ୍ଣୀଷାଣି ନିଯଚ୍ଛନ୍ତଃ ପୁଣ୍ଡରୀକନିଭୈ କରୈଃ। ଅନ୍ତରୀଯୋତ୍ତରୀଯାଣି ଭୂଷଣାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେମାନେ ନିଜ କାଞ୍ଚନ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ଅଗରୁ ଭୂଷଣ ସଜାଇଲେ, ପଦ୍ମ ପରି ହାତରେ ଉଷ୍ଣୀଷ ଠିକ କରିଲେ, ଅନ୍ତରୀୟ ଓ ଉତ୍ତରୀୟ ଓ ସମସ୍ତ ଗହଣା ଲଗାଇଲେ।
ତେ ରଥାନ୍ରଥିନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ହଯାଂଶ୍ଚ ହଯକୋଵିଦାଃ। ସଜ୍ଜଯନ୍ତି ସ୍ମ ନାଗାଂଶ୍ଚ ନାଗଶିକ୍ଷାସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତାଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନେ ନିଜ ରଥ ସଜାଇଲେ, ଅଶ୍ୱ ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ଘୋଡା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ, ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ହାତୀ ସଜାଇଲେ।
ଅଥ ଵର୍ମାଣି ଚିତ୍ରାଣି କାଞ୍ଚନାନି ବହୂନି ଚ । ଵିଵିଧାନି ଚ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଚକ୍ରୁଃ ସର୍ଵାଣି ସର୍ଵଶଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଅନେକ ଚମତ୍କାର କାଞ୍ଚନ ବର୍ମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଅସ୍ତ୍ର ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ।
ପଦାତଯଶ୍ଚ ପୁରୁଷାଃ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଉପାଜହ୍ରୁଃ ଶରୀରେଷୁ ହେମଚିତ୍ରାଣ୍ଯନେକଶଃ
ପଦାତି ସେନାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅନେକ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଅସ୍ତ୍ର ନିଜ ଶରୀରରେ ଧରି ଆଣିଲେ।
ତଦୁତ୍ସଵ ଇଵୋଦଗ୍ରଂ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟନରାଵୃତମ୍ । ନଗରଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଭାରତାସୀତ୍ସମାକୁଲମ୍
ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନଗର ଉତ୍ସବ ପରି ଉତ୍ସାହ ଓ ଆନନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ ଭରିଗଲା।
ଜନୌଘସଲିଲାଵର୍ତୋ ରଥନାଗାଶ୍ଵମୀନଵାନ୍ । ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷଃ କୋଶସଞ୍ଚଯରତ୍ନଵାନ୍
ମଣିଷମାନେ, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡା, ମାଛର ଭୂମିକାରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକୁଣ୍ଡ ହୋଇଗଲା; ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଧନର ଭଣ୍ଡାର ଦେଖାଗଲା।
ଚିତ୍ରାଭରଣଵର୍ମୋର୍ମିଃ ଶସ୍ତ୍ରନିର୍ମଲଫେନଵାନ୍ । ପ୍ରାସାଦମାଲାଦ୍ରିଵୃତୋ ରଥ୍ଯାପଣମହାହ୍ରଦଃ
ଚମତ୍କାର ଭୂଷଣ ଓ ବର୍ମର ତରଙ୍ଗ, ଅସ୍ତ୍ରର ଚମକୁଥିବା ଝାଗ, ପ୍ରାସାଦର ଅନ୍ତର୍ଗତ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅନେକ ଗୃହ, ରଥ ଓ ବଜାରର ଏକ ବଡ଼ ହ୍ରଦ।
ଯୋଧଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯୋଦ୍ଭୂତଃ କୁରୁରାଜମହାର୍ଣଵଃ । ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ତଦା ରାଜଂଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ ଇଵୋଦଧିଃ
ଯୋଧ୍ୟମାନେ ଉଦୟ ହେବାରୁ କୁରୁ ରାଜାଙ୍କର ବଡ଼ ସାଗର ଦେଖାଗଲା, ରାଜା, ଏହା ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେବା ସାଗର ପରି ଦେଖାଯାଇଲା।
ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମନୁସ୍ମୃତ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ କଥଂ ମନ୍ଦୋଽଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ବାସୁଦେବଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶକୁ ମନେ ପକାଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଫେରି ଭାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ସେ ମୂଢ଼ କିପରି ଏପରି କଥା କହିଲେ?'
ଅସ୍ମିନ୍ନଭ୍ଯାଗତେ କାଲେ କିଂଚ ନଃ କ୍ଷମମଚ୍ଯୁତ । କଥଂ ଚ ଵର୍ତମାନା ଵୈ ସ୍ଵଧର୍ମାନ୍ନ ଚ୍ଯଵେମହି
ଏହି ସମୟ ଆସିଗଲାପରେ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆମ ପାଇଁ କଣ ଉଚିତ? ଏବଂ, ଆମେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ କିପରି ଅଟଳ ରହିପାରିବୁ?
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ କର୍ଣସ୍ଯ ଶକୁନେଃ ସୌବଲସ୍ଯ ଚ । ଵାସୁଦେଵ ମତଜ୍ଞୋଽସି ମମ ସଭ୍ରାତୃକସ୍ଯ ଚ
ହେ ବାସୁଦେବ, ତୁମେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ ଶକୁନି, ଏବଂ ମୋ ସହ ମୋ ଭାଇମାନଙ୍କର ମନସ୍କାମନା ଭଲଭଳି ଜାଣିଛ।
ଵିଦୁରସ୍ଯାପି ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ । କୁନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିପୁଲପ୍ରଜ୍ଞ ପ୍ରଜ୍ଞା କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ତେ ଶ୍ରୁତା
ତୁମେ ବିଦୁର ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଛ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏବଂ ହେ ବିପୁଳ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ, କୁନ୍ତୀଙ୍କର ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିଛ।
ସର୍ଵମେତଦତିକ୍ରମ୍ଯ ଵିଚାର୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । କ୍ଷମଂ ଯନ୍ନୋ ମହାବାହୋ ତଦ୍ବ୍ରଵୀହ୍ଯଵିଚାରଯନ୍
ଏହା ସବୁକୁ ଏକାଧିକ ଥର ଭାବିବା ପରେ, ହେ ମହାବାହୁ, ଆମ ପାଇଁ କଣ ଉଚିତ ତାହା ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କହ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ଵଚଃ। ମେଘଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷଃ କୃଷ୍ଣୋ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଏହି ଧର୍ମ ଓ ଲାଭ ଯୁକ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ମେଘ ଓ ଢୋଳର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା।
ଉକ୍ତଵାନସ୍ମି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ହିତମ୍। ନ ତୁ ତନ୍ନିକୃତିପ୍ରଜ୍ଞେ କୌରଵ୍ଯେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ଯାହା ଉପକାରୀ ଓ ଧର୍ମ-ଲାଭ ଯୁକ୍ତ, ତାହା କୌରବ, ଯେଉଁଠାରେ ଚତୁରାଇ ରହିଛି, ସେଠାରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ।
ନ ଚ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଦୁର୍ମେଧାଃ ଶୃଣୋତି ଵିଦୁରସ୍ଯ ଵା। ମମ ଵା ଭାଷିତଂ କିଂଚିତ୍ସର୍ଵମେଵାତିଵର୍ତତେ
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି ଭୀଷ୍ମ କିମ୍ବା ବିଦୁରଙ୍କ କଥା, କିମ୍ବା ମୋ କଥା କିଛି ଶୁଣେନାହିଁ; ସେ ସବୁକୁ ଅବହେଳା କରେ।
ନୈଷ କାମଯତେ ଧର୍ମଂ ନୈଷ କାମଯତେ ଯଶଃ । ଜିତଂ ସ ମନ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ଦୁରାତ୍ମା କର୍ଣମାଶ୍ରିତଃ
ସେ ନ ଧର୍ମ ଚାହେ, ନ କୀର୍ତ୍ତି ଚାହେ; ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା କର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ଭରସା କରି ସବୁକିଛି ଜିତି ନେଇଛି ବୋଲି ଭାବେ।