ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ଶତଶୋ ଗୁଲ୍ମାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାନ୍ । ପର୍ଯକ୍ରାମତ୍ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ପାର୍ଥେନ ସହ କେଶଵଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାର ଶତ-ଶତ ଦଳକୁ ଦୂରେ ହଟାଇ, କେଶବ ଓ ପାର୍ଥ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାଲିଥିଲେ।
ଶିବିରଂ ମାପଯାମାସ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ। ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ରଥୋଦାରୋ ଯୁଯୁଧାନଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକି ଓ ଶୂର ବୀର ଯୁୟୁଧାନ ଶିବିର ତିଆରି କରିଲେ।
ଆସାଦ୍ଯ ସରିତଂ ପୁଣ୍ଯାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ହିରଣ୍ଵତୀମ୍ । ସୂପତୀର୍ଥାଂ ଶୁଚିଜଲାଂ ଶର୍କରାପଙ୍କଵର୍ଜିତାମ୍
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ପବିତ୍ର ହିରଣ୍ବତୀ ନଦୀ, ଭଲ ତୀର, ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଓ କଣ୍ଟା-ମାଟି ନଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଖାନଯାମାସ ପରିଖାଂ କେଶଵସ୍ତ୍ରତ୍ର ଭାରତ । ଗୁପ୍ତ୍ଯର୍ଥମପି ଚାଦିଶ୍ଯ ବଲଂ ତତ୍ର ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ସେଠି, ଭାରତ, କେଶବ ଏକ ଖାଇ ଖୋଡ଼ିଲେ ଓ ସେନାକୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏଠାରେ ବସାଇଲେ।
ଵିଧିର୍ଯଃ ଶିବିରସ୍ଯାସୀତ୍ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ତଦ୍ଵିଧାନି ନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ କାରଯାମାସ କେଶଵଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶିବିର ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉପାୟ ହୋଇଥିଲା, କେଶବ ସେଇ ଉପାୟ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଶିବିର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କରିଲେ।
ପ୍ରଭୂତତରକାଷ୍ଠାନି ଦୁରାଧର୍ଷତରାଣି ଚ। ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନ୍ନପାନାନି ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଅପରିମିତ କାଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଜିନିଷ, ଶତ-ହଜାର ଭୋଜ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା।
ଶିବିରାଣି ମହାର୍ହାଣି ରାଜ୍ଞାଂ ତତ୍ର ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଵିମାନାନୀଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନିଵିଷ୍ଟାନି ମହୀତଲେ
ମହାର୍ଜନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଶିବିରଗୁଡିକ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା । ସେଗୁଡିକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ତତ୍ରାସଞ୍ଶିଲ୍ପିନଃ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ଶତଶୋ ଦତ୍ତଵେତନାଃ। ସର୍ଵାପକରଣୈର୍ଯୁକ୍ତା ଵୈଦ୍ଯାଃ ଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦାଃ
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ଦକ୍ଷ କାରିଗରମାନେ, ଭଲ ଦେୟ ମିଳିଥିବା, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଏହାସହିତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଡାକ୍ତରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।
ଜ୍ଯାଧନୁର୍ଵର୍ମଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ତଥୈଵ ମଧୁସର୍ପିଷୋଃ । ସସର୍ଜରକସପାଂସୂନାଂ ରାଶଯଃ ପର୍ଵତୋପମାଃ
ଧନୁ, ତୀର, କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର, ମଧୁ, ଘିଅ, ଦହି ଓ ଧୂଳି ଭର୍ତି ଘଡ଼ା, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ଥିଲା ।
ବହୂଦକଂ ସୁଯଵସଂ ତୁଷାଙ୍ଗାରସମନ୍ଵିତମ୍ । ଶିବିରେ ଶିବିରେ ରାଜା ସଞ୍ଚକାର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିବିରରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଧିକ ପାଣି, ଭଲ ଘାସ, ଚାଉଳ ଚିପି ଓ କୋଇଳା ଦେଇ ଯଥାଯଥା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ ।
ମହାଯନ୍ତ୍ରାଣି ନାରାଚାସ୍ତୋମରାଣି ପରଶ୍ଵଧାଃ। ଧନୂଂଷି କଵଚାଦୀନି ଋଷ୍ଟଯସ୍ତୂଣସଂଯୁତାଃ
ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ର, ଲୋହା ତୀର, ବଡ଼ ବାଣ, କୁହା, ଧନୁ, କବଚ ଓ ତୁଣୀ ସହିତ ରିଶ୍ଟି ଏକଠା ହୋଇଥିଲା ।
ଗଜାଃ କଣ୍ଟକସନ୍ନାହା ଲୋହଵର୍ମୋତ୍ତରଚ୍ଛଦାଃ। ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ର ଗିର୍ଯାଭାଃ ସହସ୍ରଶତଯୋଧିନଃ
କଣ୍ଟା ଭର୍ତି କବଚ ଓ ଲୋହାର କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ହାତୀମାନେ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଶହ ଏବଂ ହଜାର ଯୋଧାକୁ ବହନ କରୁଥିଲେ ।
ନିଵିଷ୍ଟାନ୍ପାଣ୍ଡଵାଂସ୍ତତ୍ର ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମିତ୍ରାଣି ଭାରତ । ଅଭିସସ୍ରୁର୍ଯଥାଦେଶଂ ସବଲାଃ ସହଵାହନାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିବା ଜାଣି, ମିତ୍ରମାନେ, ଭାରତ, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନଙ୍କର ସେନା ଓ ଯାନ ସହିତ ଆସିଥିଲେ ।
ଚରିତବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାସ୍ତେ ସୋମପା ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ। ଜଯାଯ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହୀକ୍ଷିତଃ
ଯେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ସୋମପାନ କରିଥିଲେ ଓ ବହୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ରାଜାମାନେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବିଜୟ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ସହାନୀକମୁପାଯାନ୍ତଂ ଯୁଯୁତ୍ସଯା। ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵାସୁଦେଵେନ ପାଲିତମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦାଭ୍ଯାଂ ଚ ସପୁତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସମନ୍ଵିତମ୍ । କେକଯୈର୍ଵୃଷ୍ଣିଭିଶ୍ଚୈଵ ପାର୍ଥିଵୈଃ ଶତଶୋ ଵୃତମ୍
ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ । କେକୟ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଶତଶଃ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ ।
ମହେନ୍ଦ୍ରମିଵ ଚାଦିତ୍ଯୈରଭିଗୁପ୍ତଂ ମହାରଥୈଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା କିଂ କାର୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ମହାରଥମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଏହା ଶୁଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ରାଜା କଣ କରିବା ଉଚିତ ଭାବିଥିଲେ ।
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ମହାମତେ। ସଂଭ୍ରମେ ତୁମୁଲେ ତସ୍ମିନ୍ଯଦାସୀତ୍କୁରୁଜାଙ୍ଗଲେ
ମୁଁ ଚାହେଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେ କୁରୁଜଙ୍ଗଳରେ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭେଟ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ଏକାଏକି ଶୁଣିବାକୁ ।
ଵ୍ଯଥଯେଯୁରିମେ ଦେଵାନ୍ସେନ୍ଦ୍ରାନପି ସମାଗମେ । ପାଣ୍ଡଵା ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ତଥା
ଏହି ପାଣ୍ଡବମାନେ, ବାସୁଦେବ, ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ କରିପାରିବେ ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ମହାରଥଃ । ଯୁଧାମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦଃ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ପାଞ୍ଚାଳ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ମହାରଥ, ଏବଂ ସାହସୀ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ ଥିଲେ ।
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତପୋଧନ । କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଯଦ୍ଯଦାସୀଦ୍ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ମୁଁ ଚାହେଁ, ତପସ୍ୱୀ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ କଣ କଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ତାହା ଏକାଏକି ଶୁଣିବାକୁ ।
ପ୍ରତିଯାତେ ତୁ ଦାଶାର୍ହେ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। କର୍ଣଂ ଦୁଃଶାସନଂ ଚୈଵ ଶକୁନିଂ ଚାବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ଦାଶାର୍ହ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ରାଜା କର୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଶକୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଅକୃତେନୈଵ କାର୍ଯେଣ ଗତଃ ପାର୍ଥାନଧୋକ୍ଷଜଃ । ସ ଏନାନ୍ମନ୍ଯୁନାଵିଷ୍ଟୋ ଧ୍ରୁଵଂ ଧକ୍ଷ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଅଧୋକ୍ଷଜପୁତ୍ର ନିଜ କାମ ସଫଳ କରିନଥିବା ବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲା । ସେ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେମାନେକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବେ ।
ଇଷ୍ଟୋ ହି ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ମମ ଵିଗ୍ରହଃ । ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚୈଵ ଦାଶାର୍ହସ୍ଯ ମତେ ସ୍ଥିତୌ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ମୋର ବିବାଦ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ । ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଦାଶାର୍ହଙ୍କ ମତରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି ।
ଅଜାତଶତ୍ରୁରତ୍ଯର୍ଥଂ ଭୀମସେନଵଶାନୁଗଃ। ନିକୃତଶ୍ଚ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ସହ ସର୍ଵୈଃ ସହୋଦରୈଃ
ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଭୀମସେନଙ୍କର ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଭାବରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଏପୂର୍ବେ ତାଙ୍କୁ ଠକାଇଥିଲି।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଚୈଵ କୃତଵୈରୌ ମଯା ସହ । ତୌ ଚ ସେନାପ୍ରଣେତାରୌ ଵାସୁଦେଵଵଶାନୁଗୌ
ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ମଧ୍ୟ ଏବେ ମୋର ଶତ୍ରୁ ହୋଇଗଲେ; ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସେନାପତି, ଏବେ ବାସୁଦେବଙ୍କର ଅନୁଗତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଭଵିତା ଵିଗ୍ରହଃ ସୋଯଂ ତୁମୁଲୋ ଲୋମହର୍ଷଣଃ । ତସ୍ମାତ୍ସାଙ୍ଗ୍ରାମିକଂ ସର୍ଵଂ କାରଯଧ୍ଵମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆସିବ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ କର।
ଶିବିରାଣି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ କ୍ରିଯନ୍ତାଂ ଵସୁଧାଧିପାଃ । ସ୍ଵପର୍ଯାପ୍ତାଵକାଶାନି ଦୁରାଦେଯାନି ଶତ୍ରୁଭିଃ
ହେ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିବିର ତିଆରି କର, ସେଗୁଡିକ ଏପରି ହେଉ ଯେ ତୁମେ ସବୁଠି ଆରାମରେ ରହିପାରିବ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂରରୁ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଆସନ୍ନଜଲକୋଷ୍ଠାନି ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ । ଅଚ୍ଛେଦ୍ଯାହାରମାର୍ଗାଣି ବନ୍ଧୋଚ୍ଛ୍ରଯଚିତାନି ଚ
ନିକଟରେ ଜଳ ଭଣ୍ଡାର ଶତ ଓ ହଜାର ଗଠି ଦିଅ; ଆହାର ଆଣିବା ପଥ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଦୃଢ ରଖ, ରକ୍ଷା କାମ କର।
ଵିଵିଧାଯୁଧପୂର୍ଣାନି ପତାକାଧ୍ଵଜଵନ୍ତି ଚ। ସମାଶ୍ଚ ତେଷାଂ ପନ୍ଥାନଃ କ୍ରିଯନ୍ତାଂ ନଗରାଦ୍ବହିଃ
ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଭରି ଦିଅ, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ଲାଗାଇ ଦିଅ; ସମସ୍ତ ରାସ୍ତା ନଗରରୁ ବାହାରେ ସଜାଇ ଦିଅ।