ରଥାଯୁତାନି ଚତ୍ଵାରି ହଯାଃ ପଞ୍ଚଗୁଣାସ୍ତଥା । ପତ୍ତିସୈନ୍ଯଂ ଦଶଗୁଣଂ ଗଜାନାମଯୁତାନି ଷଟ୍
ଚାରି ଭାଗ ରଥ, ପାଞ୍ଚ ଗୁଣ ହସ୍ତି, ଦଶ ଗୁଣ ପଦାତି ସେନା, ଏବଂ ଷଠି ହଜାର ହାତୀ ଥିଲା।
ଅନାଧୃଷ୍ଟିଶ୍ଚେକିତାନୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଃ । ପରିଵାର୍ଯ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ଵାସୁଦେଵଧନଞ୍ଜଯୌ
ଅନାଧୃଷ୍ଟି, ଚେକିତାନ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଓ ସାତ୍ୟକି—ସମସ୍ତେ ମିଶି ବାସୁଦେବ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ଚାଲିଥିଲେ।
ଆସାଦ୍ଯ ତୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵ୍ଯୂଢାନୀକାଃ ପ୍ରହାରିଣଃ । ପାଣ୍ଡଵାଃ ସମଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ନର୍ଦନ୍ତୋ ଵୃଷଭା ଇଵ
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଗଠିତ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହୁଁକାର ଦେଇଥିଲେ, ମାନେ ମେଘା ଦଣ୍ଡିବା ଦଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତେଽଵଗାହ୍ଯ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଶଙ୍ଖାନ୍ଦଧ୍ମୁରରିନ୍ଦମାଃ। ତଥୈଵ ଦଧ୍ମତୁଃ ଶଙ୍ଖଂ ଵାସୁଦେଵଧନଞ୍ଜଯୌ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ; ଏଭଳି ବାସୁଦେବ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ମଧ୍ୟ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଘୋଷଂ ଵିସ୍ଫୂର୍ଜିତମିଵାଶନେଃ । ନିଶମ୍ଯ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନି ସମହଷ୍ଯନ୍ତ ସର୍ଵଶଃ
ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖର ଗଜ୍ଜନ ଧ୍ୱନି, ବିଜୁଳି ତଡ଼ିତ ଭଳି, ସମସ୍ତ ସେନା ଶୁଣି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ହେଲେ।
ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିସଂହୃଷ୍ଟଃ ସିଂହନାଦସ୍ତରସ୍ଵିନାମ୍ । ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ସାଗରାଂଶ୍ଚାନ୍ଵନାଦଯତ୍
ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଗଞ୍ଜନ ଏବଂ ବୀରମାନଙ୍କର ସିଂହନାଦ ଭୂମି, ଆକାଶ ଓ ସାଗରକୁ ଗଞ୍ଜାଇ ଦେଲା।
ତତୋ ଦେଶେ ସମେ ସ୍ନିଗ୍ଧେ ପ୍ରଭୂତଯଵସେନ୍ଧନେ। ନିଵେଶଯାମାସ ତଦା ସେନାଂ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ତାପରେ, ସମତଳ ଓ ସୁସ୍ଥଳୀ ଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଚୁର ଘାସ ଓ ଜଳାନ୍ତ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେନାକୁ ଶିବିର କରିବାକୁ ଦେଲେ।
ପରିହୃତ୍ଯ ଶ୍ମଶାନାନି ଦେଵତାଯତନାନି ଚ। ଆଶ୍ରମାଂଶ୍ଚ ମହର୍ଷୀଣାଂ ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ସେ ଶ୍ମଶାନ, ଦେବସ୍ଥାନ, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଏଡ଼ି ଦେଲେ।
ମଧୁରାନୂଷରେ ଦେଶେ ଶୁଚୌ ପୁଣ୍ଯେ ମହାମତିଃ । ନିଵେଶଂ କାରଯାମାସ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ମଧୁର ଓ ଉପଜାଉ ଭୂମି, ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଭଳି ଶିବିର ଗଠନ କରିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ପୁନରୁତ୍ଥାଯ ସୁଖୀ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଵାହନଃ । ପ୍ରଯଯୌ ପୃଥିଵୀପାଲୈର୍ଵୃତଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ତାପରେ ପୁନଃ ଉଠି, ଶାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସହିତ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶତ-ହଜାର ରାଜାମାନେ ଘେରି ଚାଲିଲେ।
ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ଶତଶୋ ଗୁଲ୍ମାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାନ୍ । ପର୍ଯକ୍ରାମତ୍ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ପାର୍ଥେନ ସହ କେଶଵଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାର ଶତ-ଶତ ଦଳକୁ ଦୂରେ ହଟାଇ, କେଶବ ଓ ପାର୍ଥ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାଲିଥିଲେ।
ଶିବିରଂ ମାପଯାମାସ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ। ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ରଥୋଦାରୋ ଯୁଯୁଧାନଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକି ଓ ଶୂର ବୀର ଯୁୟୁଧାନ ଶିବିର ତିଆରି କରିଲେ।
ଆସାଦ୍ଯ ସରିତଂ ପୁଣ୍ଯାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ହିରଣ୍ଵତୀମ୍ । ସୂପତୀର୍ଥାଂ ଶୁଚିଜଲାଂ ଶର୍କରାପଙ୍କଵର୍ଜିତାମ୍
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ପବିତ୍ର ହିରଣ୍ବତୀ ନଦୀ, ଭଲ ତୀର, ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଓ କଣ୍ଟା-ମାଟି ନଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଖାନଯାମାସ ପରିଖାଂ କେଶଵସ୍ତ୍ରତ୍ର ଭାରତ । ଗୁପ୍ତ୍ଯର୍ଥମପି ଚାଦିଶ୍ଯ ବଲଂ ତତ୍ର ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ସେଠି, ଭାରତ, କେଶବ ଏକ ଖାଇ ଖୋଡ଼ିଲେ ଓ ସେନାକୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏଠାରେ ବସାଇଲେ।
ଵିଧିର୍ଯଃ ଶିବିରସ୍ଯାସୀତ୍ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ତଦ୍ଵିଧାନି ନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ କାରଯାମାସ କେଶଵଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶିବିର ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉପାୟ ହୋଇଥିଲା, କେଶବ ସେଇ ଉପାୟ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଶିବିର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କରିଲେ।
ପ୍ରଭୂତତରକାଷ୍ଠାନି ଦୁରାଧର୍ଷତରାଣି ଚ। ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନ୍ନପାନାନି ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଅପରିମିତ କାଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଜିନିଷ, ଶତ-ହଜାର ଭୋଜ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା।
ଶିବିରାଣି ମହାର୍ହାଣି ରାଜ୍ଞାଂ ତତ୍ର ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଵିମାନାନୀଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନିଵିଷ୍ଟାନି ମହୀତଲେ
ମହାର୍ଜନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଶିବିରଗୁଡିକ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା । ସେଗୁଡିକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ତତ୍ରାସଞ୍ଶିଲ୍ପିନଃ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ଶତଶୋ ଦତ୍ତଵେତନାଃ। ସର୍ଵାପକରଣୈର୍ଯୁକ୍ତା ଵୈଦ୍ଯାଃ ଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦାଃ
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ଦକ୍ଷ କାରିଗରମାନେ, ଭଲ ଦେୟ ମିଳିଥିବା, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଏହାସହିତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଡାକ୍ତରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।
ଜ୍ଯାଧନୁର୍ଵର୍ମଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ତଥୈଵ ମଧୁସର୍ପିଷୋଃ । ସସର୍ଜରକସପାଂସୂନାଂ ରାଶଯଃ ପର୍ଵତୋପମାଃ
ଧନୁ, ତୀର, କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର, ମଧୁ, ଘିଅ, ଦହି ଓ ଧୂଳି ଭର୍ତି ଘଡ଼ା, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ଥିଲା ।
ବହୂଦକଂ ସୁଯଵସଂ ତୁଷାଙ୍ଗାରସମନ୍ଵିତମ୍ । ଶିବିରେ ଶିବିରେ ରାଜା ସଞ୍ଚକାର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିବିରରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଧିକ ପାଣି, ଭଲ ଘାସ, ଚାଉଳ ଚିପି ଓ କୋଇଳା ଦେଇ ଯଥାଯଥା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ ।
ମହାଯନ୍ତ୍ରାଣି ନାରାଚାସ୍ତୋମରାଣି ପରଶ୍ଵଧାଃ। ଧନୂଂଷି କଵଚାଦୀନି ଋଷ୍ଟଯସ୍ତୂଣସଂଯୁତାଃ
ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ର, ଲୋହା ତୀର, ବଡ଼ ବାଣ, କୁହା, ଧନୁ, କବଚ ଓ ତୁଣୀ ସହିତ ରିଶ୍ଟି ଏକଠା ହୋଇଥିଲା ।
ଗଜାଃ କଣ୍ଟକସନ୍ନାହା ଲୋହଵର୍ମୋତ୍ତରଚ୍ଛଦାଃ। ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ର ଗିର୍ଯାଭାଃ ସହସ୍ରଶତଯୋଧିନଃ
କଣ୍ଟା ଭର୍ତି କବଚ ଓ ଲୋହାର କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ହାତୀମାନେ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଶହ ଏବଂ ହଜାର ଯୋଧାକୁ ବହନ କରୁଥିଲେ ।
ନିଵିଷ୍ଟାନ୍ପାଣ୍ଡଵାଂସ୍ତତ୍ର ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମିତ୍ରାଣି ଭାରତ । ଅଭିସସ୍ରୁର୍ଯଥାଦେଶଂ ସବଲାଃ ସହଵାହନାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିବା ଜାଣି, ମିତ୍ରମାନେ, ଭାରତ, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନଙ୍କର ସେନା ଓ ଯାନ ସହିତ ଆସିଥିଲେ ।
ଚରିତବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାସ୍ତେ ସୋମପା ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ। ଜଯାଯ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହୀକ୍ଷିତଃ
ଯେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ସୋମପାନ କରିଥିଲେ ଓ ବହୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ରାଜାମାନେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବିଜୟ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ସହାନୀକମୁପାଯାନ୍ତଂ ଯୁଯୁତ୍ସଯା। ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵାସୁଦେଵେନ ପାଲିତମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦାଭ୍ଯାଂ ଚ ସପୁତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସମନ୍ଵିତମ୍ । କେକଯୈର୍ଵୃଷ୍ଣିଭିଶ୍ଚୈଵ ପାର୍ଥିଵୈଃ ଶତଶୋ ଵୃତମ୍
ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ । କେକୟ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଶତଶଃ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ ।
ମହେନ୍ଦ୍ରମିଵ ଚାଦିତ୍ଯୈରଭିଗୁପ୍ତଂ ମହାରଥୈଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା କିଂ କାର୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ମହାରଥମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଏହା ଶୁଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ରାଜା କଣ କରିବା ଉଚିତ ଭାବିଥିଲେ ।
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ମହାମତେ। ସଂଭ୍ରମେ ତୁମୁଲେ ତସ୍ମିନ୍ଯଦାସୀତ୍କୁରୁଜାଙ୍ଗଲେ
ମୁଁ ଚାହେଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେ କୁରୁଜଙ୍ଗଳରେ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭେଟ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ଏକାଏକି ଶୁଣିବାକୁ ।
ଵ୍ଯଥଯେଯୁରିମେ ଦେଵାନ୍ସେନ୍ଦ୍ରାନପି ସମାଗମେ । ପାଣ୍ଡଵା ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ତଥା
ଏହି ପାଣ୍ଡବମାନେ, ବାସୁଦେବ, ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ କରିପାରିବେ ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ମହାରଥଃ । ଯୁଧାମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦଃ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ପାଞ୍ଚାଳ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ମହାରଥ, ଏବଂ ସାହସୀ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ ଥିଲେ ।