ଗଙ୍ଗେଵ ପୂର୍ଣା ଦୁର୍ଧର୍ଷା ସମଦୃଶ୍ଯତ ଵାହିନୀ । ଅଗ୍ରାନୀକେ ଭୀମସେନୋ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ଦଂଶିତୌ
ସେନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପରି ଅଜୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଆଗରେ ଭୀମସେନ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଦ୍ରୁଢ଼ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।
ସୌଭଦ୍ରୋ ଦ୍ରୌପଦେଯାଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ପାର୍ଷତଃ । ପ୍ରଭଦ୍ରକାଶ୍ଚ ପଞ୍ଚାଲା ଭୀମସେନମୁଖା ଯଯୁଃ
ସୌଭଦ୍ର, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ପୃଷତଙ୍କ ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ପଞ୍ଚାଳର ପ୍ରଭଦ୍ରକମାନେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତତଃ ଶବ୍ଦଃ ସମଭଵତ୍ସୁମୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ପର୍ଵଣି
ତାପରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାନ୍ଦି ପରି ସାଗରର ଗୁଞ୍ଜନ।
ଫଲ୍ଗୁ ଯଚ୍ଚଂ ବଲଂ କିଂଚିଦ୍ଯଚ୍ଚାପି କୃଶଦୁର୍ବଲମ୍। ତତ୍ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ଯଯୌ ରାଜା ଯେ ଚାପି ପରିଚାରକାଃ
ଯେଉଁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅଳ୍ପ ସେନା ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ରାଜା ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସହାୟକମାନେକୁ ଏକଠା କରି ଚାଲିଗଲେ।
ଉପପ୍ଲାଵ୍ଯେ ତୁ ପାଞ୍ଚାଲୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ସତ୍ଯଵାଦିନୀ । ସହ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ନିନଵୃତେ ଦାସୀଦାସସମାଵୃତା
ଉପପ୍ଲବ୍ୟରେ, ପାଞ୍ଚାଳୀ ଦ୍ରୌପଦୀ, ସତ୍ୟବାଦିନୀ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନନୀ ଓ ଦାସୀ-ଦାସମାନେ ସହିତ ରହୁଥିଲେ।
କୃତ୍ଵା ମୂଲପ୍ରତୀକାରଂ ଗୁଲ୍ମୈଃ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମୈଃ । ସ୍କନ୍ଧାଵାରେଣ ମହତା ପ୍ରଯଯୁଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ
ସ୍ଥିର ଓ ଚଳିତ ସେନା ଦ୍ୱାରା ମୂଳ ସୁରକ୍ଷା କରି, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବଡ଼ ଶିବିର ସହିତ ଯାତ୍ରା କରିଲେ।
ଦଦତୋ ଗାଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୈରଭିସଂଵୃତାଃ। ସ୍ତୂଯମାନା ଯଯୂ ରାଜନ୍ରଥୈର୍ମଣିଵିଭୂଷିତୈଃ
ଗାଁ ଓ ସୁନା ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ରାଜାମାନେ ରତ୍ନ ଭୂଷିତ ରଥରେ ଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଥିଲେ।
କେକଯା ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ପୁତ୍ରଃ କାଶ୍ଯସ୍ଯ ଚାଭିଭୂଃ । ଶ୍ରେଣିମାନ୍ଵସୁଦାନଶ୍ଚ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚାପରାଜିତଃ
କେକୟ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, କାଶୀର ପୁଅ ଅଭିଭୂ, ଶ୍ରେଣିମାନ୍, ବସୁଦାନ, ଓ ଅପରାଜିତ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ହୃଷ୍ଟାସ୍ତୁଷ୍ଟାଃ କଵଚିନଃ ସଶସ୍ତ୍ରାଃ ସମଲଙ୍କୃତାଃ। ରାଜାନମନ୍ଵଯୁଃ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭଲଭାବେ ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ଉଭୟ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଘେରି ତାଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଥିଲେ।
ଜଘନାର୍ଧେ ଵିରାଟଶ୍ଚ ଯାଜ୍ଞସେନିଶ୍ଚ ସୌମକିଃ । ସୁଧର୍ମା କୁନ୍ତିଭୋଜଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜାଃ
ପଛ ଦିଗରେ ବିରାଟ, ଯଜ୍ଞସେନୀ, ସୌମକି, ସୁଧର୍ମା, କୁନ୍ତିଭୋଜ ଓ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅମାନେ ରହିଥିଲେ।
ରଥାଯୁତାନି ଚତ୍ଵାରି ହଯାଃ ପଞ୍ଚଗୁଣାସ୍ତଥା । ପତ୍ତିସୈନ୍ଯଂ ଦଶଗୁଣଂ ଗଜାନାମଯୁତାନି ଷଟ୍
ଚାରି ଭାଗ ରଥ, ପାଞ୍ଚ ଗୁଣ ହସ୍ତି, ଦଶ ଗୁଣ ପଦାତି ସେନା, ଏବଂ ଷଠି ହଜାର ହାତୀ ଥିଲା।
ଅନାଧୃଷ୍ଟିଶ୍ଚେକିତାନୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଃ । ପରିଵାର୍ଯ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ଵାସୁଦେଵଧନଞ୍ଜଯୌ
ଅନାଧୃଷ୍ଟି, ଚେକିତାନ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଓ ସାତ୍ୟକି—ସମସ୍ତେ ମିଶି ବାସୁଦେବ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ଚାଲିଥିଲେ।
ଆସାଦ୍ଯ ତୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵ୍ଯୂଢାନୀକାଃ ପ୍ରହାରିଣଃ । ପାଣ୍ଡଵାଃ ସମଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ନର୍ଦନ୍ତୋ ଵୃଷଭା ଇଵ
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଗଠିତ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହୁଁକାର ଦେଇଥିଲେ, ମାନେ ମେଘା ଦଣ୍ଡିବା ଦଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତେଽଵଗାହ୍ଯ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଶଙ୍ଖାନ୍ଦଧ୍ମୁରରିନ୍ଦମାଃ। ତଥୈଵ ଦଧ୍ମତୁଃ ଶଙ୍ଖଂ ଵାସୁଦେଵଧନଞ୍ଜଯୌ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ; ଏଭଳି ବାସୁଦେବ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ମଧ୍ୟ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଘୋଷଂ ଵିସ୍ଫୂର୍ଜିତମିଵାଶନେଃ । ନିଶମ୍ଯ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନି ସମହଷ୍ଯନ୍ତ ସର୍ଵଶଃ
ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖର ଗଜ୍ଜନ ଧ୍ୱନି, ବିଜୁଳି ତଡ଼ିତ ଭଳି, ସମସ୍ତ ସେନା ଶୁଣି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ହେଲେ।
ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିସଂହୃଷ୍ଟଃ ସିଂହନାଦସ୍ତରସ୍ଵିନାମ୍ । ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ସାଗରାଂଶ୍ଚାନ୍ଵନାଦଯତ୍
ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଗଞ୍ଜନ ଏବଂ ବୀରମାନଙ୍କର ସିଂହନାଦ ଭୂମି, ଆକାଶ ଓ ସାଗରକୁ ଗଞ୍ଜାଇ ଦେଲା।
ତତୋ ଦେଶେ ସମେ ସ୍ନିଗ୍ଧେ ପ୍ରଭୂତଯଵସେନ୍ଧନେ। ନିଵେଶଯାମାସ ତଦା ସେନାଂ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ତାପରେ, ସମତଳ ଓ ସୁସ୍ଥଳୀ ଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଚୁର ଘାସ ଓ ଜଳାନ୍ତ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେନାକୁ ଶିବିର କରିବାକୁ ଦେଲେ।
ପରିହୃତ୍ଯ ଶ୍ମଶାନାନି ଦେଵତାଯତନାନି ଚ। ଆଶ୍ରମାଂଶ୍ଚ ମହର୍ଷୀଣାଂ ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ସେ ଶ୍ମଶାନ, ଦେବସ୍ଥାନ, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଏଡ଼ି ଦେଲେ।
ମଧୁରାନୂଷରେ ଦେଶେ ଶୁଚୌ ପୁଣ୍ଯେ ମହାମତିଃ । ନିଵେଶଂ କାରଯାମାସ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ମଧୁର ଓ ଉପଜାଉ ଭୂମି, ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଭଳି ଶିବିର ଗଠନ କରିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ପୁନରୁତ୍ଥାଯ ସୁଖୀ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଵାହନଃ । ପ୍ରଯଯୌ ପୃଥିଵୀପାଲୈର୍ଵୃତଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ତାପରେ ପୁନଃ ଉଠି, ଶାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସହିତ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶତ-ହଜାର ରାଜାମାନେ ଘେରି ଚାଲିଲେ।
ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ଶତଶୋ ଗୁଲ୍ମାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାନ୍ । ପର୍ଯକ୍ରାମତ୍ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ପାର୍ଥେନ ସହ କେଶଵଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାର ଶତ-ଶତ ଦଳକୁ ଦୂରେ ହଟାଇ, କେଶବ ଓ ପାର୍ଥ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାଲିଥିଲେ।
ଶିବିରଂ ମାପଯାମାସ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ। ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ରଥୋଦାରୋ ଯୁଯୁଧାନଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକି ଓ ଶୂର ବୀର ଯୁୟୁଧାନ ଶିବିର ତିଆରି କରିଲେ।
ଆସାଦ୍ଯ ସରିତଂ ପୁଣ୍ଯାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ହିରଣ୍ଵତୀମ୍ । ସୂପତୀର୍ଥାଂ ଶୁଚିଜଲାଂ ଶର୍କରାପଙ୍କଵର୍ଜିତାମ୍
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ପବିତ୍ର ହିରଣ୍ବତୀ ନଦୀ, ଭଲ ତୀର, ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଓ କଣ୍ଟା-ମାଟି ନଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଖାନଯାମାସ ପରିଖାଂ କେଶଵସ୍ତ୍ରତ୍ର ଭାରତ । ଗୁପ୍ତ୍ଯର୍ଥମପି ଚାଦିଶ୍ଯ ବଲଂ ତତ୍ର ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ସେଠି, ଭାରତ, କେଶବ ଏକ ଖାଇ ଖୋଡ଼ିଲେ ଓ ସେନାକୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏଠାରେ ବସାଇଲେ।
ଵିଧିର୍ଯଃ ଶିବିରସ୍ଯାସୀତ୍ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ତଦ୍ଵିଧାନି ନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ କାରଯାମାସ କେଶଵଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶିବିର ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉପାୟ ହୋଇଥିଲା, କେଶବ ସେଇ ଉପାୟ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଶିବିର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କରିଲେ।
ପ୍ରଭୂତତରକାଷ୍ଠାନି ଦୁରାଧର୍ଷତରାଣି ଚ। ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନ୍ନପାନାନି ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଅପରିମିତ କାଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଜିନିଷ, ଶତ-ହଜାର ଭୋଜ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା।
ଶିବିରାଣି ମହାର୍ହାଣି ରାଜ୍ଞାଂ ତତ୍ର ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଵିମାନାନୀଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନିଵିଷ୍ଟାନି ମହୀତଲେ
ମହାର୍ଜନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କର ଶିବିରଗୁଡିକ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା । ସେଗୁଡିକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ତତ୍ରାସଞ୍ଶିଲ୍ପିନଃ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ଶତଶୋ ଦତ୍ତଵେତନାଃ। ସର୍ଵାପକରଣୈର୍ଯୁକ୍ତା ଵୈଦ୍ଯାଃ ଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦାଃ
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ଦକ୍ଷ କାରିଗରମାନେ, ଭଲ ଦେୟ ମିଳିଥିବା, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଏହାସହିତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଡାକ୍ତରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।
ଜ୍ଯାଧନୁର୍ଵର୍ମଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ତଥୈଵ ମଧୁସର୍ପିଷୋଃ । ସସର୍ଜରକସପାଂସୂନାଂ ରାଶଯଃ ପର୍ଵତୋପମାଃ
ଧନୁ, ତୀର, କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର, ମଧୁ, ଘିଅ, ଦହି ଓ ଧୂଳି ଭର୍ତି ଘଡ଼ା, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ଥିଲା ।
ବହୂଦକଂ ସୁଯଵସଂ ତୁଷାଙ୍ଗାରସମନ୍ଵିତମ୍ । ଶିବିରେ ଶିବିରେ ରାଜା ସଞ୍ଚକାର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିବିରରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଧିକ ପାଣି, ଭଲ ଘାସ, ଚାଉଳ ଚିପି ଓ କୋଇଳା ଦେଇ ଯଥାଯଥା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ ।