ତାସାଂ ଯେ ପତଯଃ ସପ୍ତ ଵିଖ୍ଯାତାସ୍ତାନ୍ନିବୋଧତ। ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ଵିରାଟଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶିଖଣ୍ଡିନୌ
ଏହି ସାତଟି ସେନାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନେତାମାନେ କିଏ, ଶୁଣ; ଦ୍ରୁପଦ, ବିରାଟ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିଖଣ୍ଡୀ।
ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚେକିତାନଶ୍ଚ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଏତେ ସେନାପ୍ରଣେତାରୋ ଵୀରାଃ ସର୍ଵେ ତନୁତ୍ଯଜଃ
ସାତ୍ୟକି, ଚେକିତାନ ଓ ପ୍ରବଳ ଭୀମସେନ—ଏହି ସମସ୍ତେ ସେନାର ଶୂର ନେତା, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼।
ସର୍ଵେ ଵେଦଵିଦଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵେ ସୁଚିରିତଵ୍ରତାଃ । ହ୍ରୀମନ୍ତୋ ନୀତିମନ୍ତଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ
ସମସ୍ତେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତେ ଶୂର, ସମସ୍ତେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତୀ, ସମସ୍ତେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ନୀତିବାନ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଇଷ୍ଵସ୍ତ୍ରକୁଶଲାଃ ସର୍ଵେ ତଥା ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଯୋଧିନଃ । ସପ୍ତାନାମପି ଯୋ ନେତା ସେନାନାଂ ପ୍ରଵିଭାଗଵିତ୍
ସମସ୍ତେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ; ସାତଟି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଭାଗ କରିବା ଜାଣେ, ସେ ନେତା।
ଯଃ ସହେତ ରଣେ ଭୀଷ୍ଣଂ ଶରାର୍ଚିଃପାଵକୋପମମ୍ । ତଂ ତାଵତ୍ସହଦେଵାତ୍ର ପ୍ରବ୍ରୂହି କୁରୁନନ୍ଦନ। ସ୍ଵଗତଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର କୋ ନଃ ସେନାପତିଃ କ୍ଷମଃ
କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସହଦେବ, ଆମେ ଏଠାରେ କେଉଁ ଜଣେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀରକୁ ସହିପାରିବେ, ଏହି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଜଣେ ଆମର ନାୟକ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ?
ସଂଯୁକ୍ତ ଏକଦୁଃଖଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାଂଶ୍ଚ ମହୀପତିଃ। ଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ସ୍ଵମଂଶମନୁଯୁଞ୍ଜ୍ମହେ
ସେ ଆମ ସହିତ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖରେ ଏକତା ରଖିବା ଦକ୍ଷ, ଶୂର, ଏକ ରାଜା ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଆଶ୍ରୟ କରି ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇପାରିବା।
ମତ୍ସ୍ଯୋ ଵିରାଟୋ ବଲଵାନ୍କୃତାସ୍ତ୍ରୋ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ । ପ୍ରସହିଷ୍ଯତି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଭୀଷ୍ମଂ ତାଂଶ୍ଚ ମହାରଥାନ୍
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ବିରାଟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାରଥୀମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କରିପାରିବେ।
ତଥୋକ୍ତେ ସହଦେଵେନ ଵାକ୍ଯେ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ । ନକୁଲୋଽନନ୍ତରଂ ତସ୍ମାଦିଦଂ ଵଚନମାଦଦେ
ସହଦେବ ଏପରି କହିଲାପରେ, ନକୁଳ, ଯିଏ ଭଲ କଥା କହିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସତ୍ୱରେ ଏହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵଯସା ଶାସ୍ତ୍ରତୋ ଧୈର୍ଯାତ୍କୁଲେନାଭିଜନେନ ଚ । ହ୍ରୀମାନ୍ବଲାନ୍ଵିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ବୟସ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, କୁଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଲଜ୍ଜା, ଶକ୍ତି ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ—
ଵେଦ ଚାସ୍ତ୍ରଂ ଭାରଦ୍ଵାଜାହୁର୍ଧର୍ଷଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ । ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ପର୍ଧତେ ଦ୍ରୋଣଂ ଭୀଷ୍ମଂ ଚୈଵ ମହାବଲମ୍
ଭାରଦ୍ୱାଜ ବଂଶୀୟମାନେ କହିଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ, ସେ ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ସଦା ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରେ।
ଶ୍ଲାଘ୍ଯଃ ପାର୍ଥିଵଵଂଶସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ଵାହିନୀପତିଃ। ପୁତ୍ରପୌତ୍ରେଃ ପରିଵୃତଃ ଶତଶାଖ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ
ସେ ରାଜବଂଶର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେନାପତି ଭାବେ ପ୍ରମୁଖ, ପୁଅ ଓ ପୁତିରେ ଘିରିଥିବା, ଶତଶାଖା ଗଛ ପରି।
ଯସ୍ତତାପ ତପୋ ଘୋରଂ ସଦାରଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ରୋଷାଦ୍ଦ୍ରୋଣଵିନାଶାଯ ଵୀରଃ ସମିତିଶୋଭନଃ
ଯିଏ ନିଜ ଜୀବନସାଥୀ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଭୂମିର ମାଳିକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ କ୍ରୋଧରେ ତପ କରିଥିଲେ।
ପିତେଵାସ୍ମାନ୍ସମାଧତ୍ତେ ଯଃ ସଦା ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭଃ । ଶ୍ଵଶୁରୋ ଦ୍ରୁପଦୋଽସ୍ମାକଂ ସେନାଗ୍ରଂ ସ ପ୍ରକର୍ଷତୁ
ଯିଏ ସଦା ଆମକୁ ପିତାପରି ଦୟା କରନ୍ତି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ସ୍ବଶୁର ଦ୍ରୁପଦ ଆମର ସେନାର ଆଗୁଆ ହେଉନ।
ସ ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମାଵାଯାତୌ ସହେଦିତି ମତିର୍ମମ । ସ ହି ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ରାଜା ସଖା ଚାଙ୍ଗିରସୋ ନୃପଃ
ମୋ ମତ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସହିପାରିବେ; ସେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା ରାଜା ଓ ଆଙ୍ଗିରସ ବଂଶର ମିତ୍ର।
ମାଦ୍ରୀସୁତାଭ୍ଯାମୁକ୍ତେ ତୁ ସ୍ଵମତେ କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ଵାସଵିର୍ଵାସଵସମଃ ସଵ୍ଯସାଚ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେ କହିଥିଲାପରେ, କୁରୁବଂଶର ଯୁବରାଜ, ଶକ୍ତିରେ ବାସବ ସମ, ସବ୍ୟସାଚୀ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯୋଯଂ ତପଃପ୍ରଭାଵେନ ଋଷିସନ୍ତୋଷଣେନ ଚ । ଦିଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଜ୍ଵାଲାଵର୍ଣୋ ମହାଭୁଜଃ
ଯିଏ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ, ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜାର ମାଲିକ—
ଧନୁଷ୍ମାନ୍କଵଚୀ ଖଙ୍ଗୀ ରଥମାରୁହ୍ଯ ଦଂଶିତଃ । ଦିଵ୍ଯୈର୍ହଯଵରୈର୍ଯୁକ୍ତମଗ୍ନିକୁଣ୍ଡାତ୍ସମୁତ୍ଥିତଃ
ଧନୁର୍ବାଣ, କବଚ, ତଳୱାର ଧରି, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଘୋଡାରେ ଯୋକ୍ତ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଉଦ୍ଭୂତ—
ଗର୍ଜନ୍ନିଵ ମହାମେଘୋ ରଥଘୋଷେଣ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ସିଂହସଂହନନୋ ଵୀରଃ ସିଂହତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ରଥର ଶବ୍ଦରେ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଶୂର, ସିଂହ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା, ସିଂହ ପରି ପ୍ରତାପୀ ନାୟକ—
ସିଂହୋରସ୍କଃ ସିଂହଭୁଜଃ ସିଂହଵକ୍ଷା ମହାବଲଃ । ସିଂହପ୍ରଗର୍ଜନୋ ଵୀରଃ ସଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ସିଂହ ପରି ଛାତି, ସିଂହ ପରି ଭୁଜା, ସିଂହ ପରି ଷ୍ଠଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଚଉଡ଼ା କାନ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ—
ଶୁଭ୍ରୂଃ ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ସୁହନୁଃ ସୁବାହୁଃ ସୁମୁଖୋଽକୃଶଃ । ସୁଜତ୍ରୁଃ ସୁଵିଶାଲାକ୍ଷଃ ସୁପାଦଃ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ସୁନ୍ଦର ଭୌ, ଉତ୍ତମ ଦାନ୍ତ, ଉତ୍ତମ ମୁଖ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା, ହସନ୍ତ ମୁଖ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଠିତ, ବଡ଼ ଆଖି, ଉତ୍ତମ ପାଦ, ଦୃଢ଼ ଗଠିତ—
ଅଭେଦ୍ଯଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵ ଵାରଣଃ । ଜଜ୍ଞେ ଦ୍ରୋଣଵିନାଶାଯ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅଭେଦ୍ୟ, ଫାଟିଯାଇଥିବା ହାତୀ ପରି, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମିଥିବା, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ—
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନମହଂ ମନ୍ଯେ ସହେଦ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ସାଯକାନ୍। ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶାନ୍ଦୀପ୍ତାସ୍ଯାନୁରଗାନିଵ
ମୁଁ ଭାବୁଛି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ତୀର, ଯାହା ବଜ୍ର ଓ ଆଗ୍ନିପରି ତୀବ୍ର, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଭରିତ, ସହିପାରିବେ।
ଯମଦୂତସମାନ୍ଵେଗେ ନିପାତେ ପାଵକୋପମାନ୍ । ରାମେଣାଜୌ ଵିଷିହିତାନ୍ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷଦାରୁଣାନ୍
ଯମର ଦୂତଙ୍କ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ପରି ତୀବ୍ର ଭାବରେ, ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ବିଷାକ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ବଜ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ପୁରୁଷ ତଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ଯଃ ସହେତ ମହାଵ୍ରତମ୍। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନମୃତେ ରାଜନ୍ନିତି ମେ ଧୀଯତେ ମତିଃ
ରାଜା, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଛଡ଼ା, ଏହି ବଡ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ସହିପାରିବା କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ; ଏହି ମୋର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବନା।
କ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚିତ୍ରଯୋଧୀ ମତଃ ସେନାପତିର୍ମମ । ଅଭେଦ୍ଯକଵଚଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ମାତଙ୍ଗ ଇଵ ଯୂଥପଃ
ତେଜସ୍ବୀ, ଦ୍ରୁତ ହସ୍ତ, ନିପୁଣ ଯୋଧା ଏବଂ ମୋର ସେନାପତି ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଛି; ଅଭେଦ୍ୟ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶ୍ରୀମୟ, ହାତୀର ଦଳପତି ପରି।
ଅର୍ଜୁନେନୈଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଭୀମୋ ଵାକ୍ଯଂ ସମାଦଦେ।' ଵଧାର୍ଥଂ ଯଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜଃ । ଵଦନ୍ତି ସିଦ୍ଧା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଋଷଯଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ
ଅର୍ଜୁନ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଭୀମ କହିଲେ: ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ, ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏହି କଥାକୁ ସିଦ୍ଧମାନେ ଏବଂ ଏକତ୍ରିତ ଋଷିମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରାମମଧ୍ଯେ ତୁ ଦିଵ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତଃ । ରୂପଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ପୁରୁଷା ରାମସ୍ଯେଵ ମହାତ୍ମନଃ
ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିଲେ, ଲୋକେ ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖିବେ, ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ପରି।
ନ ତଂ ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଯୋ ଭିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ତୁ ଶିଖଣ୍ଡିନାମ୍ । ଶସ୍ତ୍ରେଣ ସମରେ ରାଜନ୍ସନ୍ନଦ୍ଵଂ ସ୍ଯନ୍ଦନେ ସ୍ଥିତମ୍
ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ସମରରେ ସଜିଥିବା ଏବଂ ରଥରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବା କୌଣସି ଯୋଧାକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
ଦ୍ଵୈରଥେ ସମରେ ନାନ୍ଯୋ ଭୀଷ୍ମଂ ହନ୍ଯାନ୍ମହାଵ୍ରତମ୍ । ଶିଖଣ୍ଡିନମୃତେ ଵୀରଂ ସ ମେ ସେନାପତିର୍ମତଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ୱିରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଛଡ଼ା, ବଡ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଧାରୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିପାରିବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଯୋଧା ନାହିଁ; ଏହି ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ମୁଁ ମୋର ସେନାପତି ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଛି।
ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତସ୍ତାତ ସାରାସାରଂ ବାଲାବଲମ୍ । ସର୍ଵଂ ଜାନାତି ଧର୍ମାତ୍ମା ମତମେଷାଂ ଚ କେଶଵଃ
ପିତା, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାର ଓ ଅସାର, ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଜାଣିଛନ୍ତି; ଧର୍ମାତ୍ମା କେଶବ ସମସ୍ତଙ୍କ ମତ ଜାଣିଛନ୍ତି।