ପୁନଃ ସାମାଭିସଂଯୁକ୍ତଂ ସଂପ୍ରଦାନମଥାବ୍ରୁଵମ୍। ଅଭେଦାତ୍କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ କାର୍ଯଯୋଗାତ୍ତଥୈଵ ଚ
ପୁନି ମିଳନ ଭାବରେ, ମୁଁ ଦାନ ଦେବା ବିଷୟରେ କଥା କହିଛି, କୁରୁ ବଂଶର ଏକତା ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ ନିମିତ୍ତରେ।
ତେ ଶୂରା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ । ତିଷ୍ଠେଯୁଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ହିତ୍ଵା ମାନମଧଶ୍ଚରାଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଵିଦୁରଙ୍କ ସେନାପତିମାନେ, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜ ଅଭିମାନ ଛାଡି ନମ୍ର ଭାବରେ ରହିବେ।
ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତୁ ଚ ତେ ରାଜ୍ଯମନୀଶାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତୁ ଚ। ଯଥାହ ରାଜା ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ହିତଂ ତଵ
ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ନିଜେ ଦାସ ହେଉନ୍ତୁ, ଯେପରି ବାପା ଭୀଷ୍ମ ଓ ଵିଦୁର ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଂ ଭଵତୁ ତେ ରାଜ୍ଯଂ ପଞ୍ଚ ଗ୍ରାମାନ୍ଵିସର୍ଜଯ। ଅଵଶ୍ଯଂ ଭରଣୀଯା ହି ପିତୁସ୍ତେ ରାଜସତ୍ତମ
ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ତୁମର ହେଉ, ପାଞ୍ଚଟି ଗ୍ରାମ ଦେଇଦିଅ; ନିଶ୍ଚୟ, ରାଜାମାନେ ତୁମ ବାପାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେବା ଦାୟିତ୍ୱ ରଖିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତୋଽପି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ନୈଵ ଭାଗଂ ଵ୍ଯମୁଞ୍ଚତ। ଦଣ୍ଡଂ ଚତୁର୍ଥଂ ପଶ୍ଯାମି ତେଷୁ ପାପେଷୁ ନାନ୍ଯଥା
ଏପରି କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ସେ ଅଂଶ ଦେଇନାହିଁ; ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏହି ଅପରାଧୀମାନେ ପାଇଁ ଶାସନ ଛଡା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ନିର୍ଯାତାଶ୍ଚ ଵିନାଶାଯ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ନରାଧିପାଃ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ କୁରୁସଂସଦି
ରାଜାମାନେ ବିନାଶ ପାଇଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ଏହିପରି ଘଟଣା କୁରୁ ସଭାରେ ଯାହା ଘଟିଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ନ ତେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ଵିନା ଯୁଦ୍ଧେନ ପାଣ୍ଡଵ । ଵିନାଶହେତଵଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତମୃତ୍ଯଵଃ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଛଡା ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବେନାହିଁ, ହେ ପାଣ୍ଡବ; ସମସ୍ତେ ବିନାଶ ନିମିତ୍ତରେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛି।
ଜନାର୍ଦନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭ୍ରାତୄନୁଵାଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ସମକ୍ଷଂ କେଶଵସ୍ଯ ହ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ କେଶବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ସଭାଯାଂ କୁରୁସଂସଦି । କେଶଵସ୍ଯାପି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତତ୍ସର୍ଵମଵଧାରିତମ୍
ତମେ ସମସ୍ତେ କୁରୁ ସଭାରେ ଯାହା ଘଟିଛି ଶୁଣିଛ, ଏବଂ କେଶବଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛ; ଏହି ସବୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝି ନେଇଛ।
ତସ୍ମାତ୍ସେନାଵିଭାଗଂ ମେ କୁରୁଧ୍ଵଂ ନରସତ୍ତମାଃ । ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯଶ୍ଚ ସପ୍ତୈତାଃ ସମେତା ଵିଜଯାଯ ଵୈ
ତେଣୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ମୋ ପାଇଁ ସେନାକୁ ଭାଗ କର; ଏହି ସାତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଜୟ ପାଇଁ ଏକଠା ହୋଇଛି।
ତାସାଂ ଯେ ପତଯଃ ସପ୍ତ ଵିଖ୍ଯାତାସ୍ତାନ୍ନିବୋଧତ। ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ଵିରାଟଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶିଖଣ୍ଡିନୌ
ଏହି ସାତଟି ସେନାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନେତାମାନେ କିଏ, ଶୁଣ; ଦ୍ରୁପଦ, ବିରାଟ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିଖଣ୍ଡୀ।
ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚେକିତାନଶ୍ଚ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଏତେ ସେନାପ୍ରଣେତାରୋ ଵୀରାଃ ସର୍ଵେ ତନୁତ୍ଯଜଃ
ସାତ୍ୟକି, ଚେକିତାନ ଓ ପ୍ରବଳ ଭୀମସେନ—ଏହି ସମସ୍ତେ ସେନାର ଶୂର ନେତା, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼।
ସର୍ଵେ ଵେଦଵିଦଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵେ ସୁଚିରିତଵ୍ରତାଃ । ହ୍ରୀମନ୍ତୋ ନୀତିମନ୍ତଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ
ସମସ୍ତେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତେ ଶୂର, ସମସ୍ତେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତୀ, ସମସ୍ତେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ନୀତିବାନ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଇଷ୍ଵସ୍ତ୍ରକୁଶଲାଃ ସର୍ଵେ ତଥା ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଯୋଧିନଃ । ସପ୍ତାନାମପି ଯୋ ନେତା ସେନାନାଂ ପ୍ରଵିଭାଗଵିତ୍
ସମସ୍ତେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ; ସାତଟି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଭାଗ କରିବା ଜାଣେ, ସେ ନେତା।
ଯଃ ସହେତ ରଣେ ଭୀଷ୍ଣଂ ଶରାର୍ଚିଃପାଵକୋପମମ୍ । ତଂ ତାଵତ୍ସହଦେଵାତ୍ର ପ୍ରବ୍ରୂହି କୁରୁନନ୍ଦନ। ସ୍ଵଗତଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର କୋ ନଃ ସେନାପତିଃ କ୍ଷମଃ
କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସହଦେବ, ଆମେ ଏଠାରେ କେଉଁ ଜଣେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀରକୁ ସହିପାରିବେ, ଏହି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଜଣେ ଆମର ନାୟକ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ?
ସଂଯୁକ୍ତ ଏକଦୁଃଖଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାଂଶ୍ଚ ମହୀପତିଃ। ଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ସ୍ଵମଂଶମନୁଯୁଞ୍ଜ୍ମହେ
ସେ ଆମ ସହିତ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖରେ ଏକତା ରଖିବା ଦକ୍ଷ, ଶୂର, ଏକ ରାଜା ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଆଶ୍ରୟ କରି ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇପାରିବା।
ମତ୍ସ୍ଯୋ ଵିରାଟୋ ବଲଵାନ୍କୃତାସ୍ତ୍ରୋ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ । ପ୍ରସହିଷ୍ଯତି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଭୀଷ୍ମଂ ତାଂଶ୍ଚ ମହାରଥାନ୍
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ବିରାଟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାରଥୀମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କରିପାରିବେ।
ତଥୋକ୍ତେ ସହଦେଵେନ ଵାକ୍ଯେ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ । ନକୁଲୋଽନନ୍ତରଂ ତସ୍ମାଦିଦଂ ଵଚନମାଦଦେ
ସହଦେବ ଏପରି କହିଲାପରେ, ନକୁଳ, ଯିଏ ଭଲ କଥା କହିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସତ୍ୱରେ ଏହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵଯସା ଶାସ୍ତ୍ରତୋ ଧୈର୍ଯାତ୍କୁଲେନାଭିଜନେନ ଚ । ହ୍ରୀମାନ୍ବଲାନ୍ଵିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ବୟସ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, କୁଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଲଜ୍ଜା, ଶକ୍ତି ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ—
ଵେଦ ଚାସ୍ତ୍ରଂ ଭାରଦ୍ଵାଜାହୁର୍ଧର୍ଷଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ । ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ପର୍ଧତେ ଦ୍ରୋଣଂ ଭୀଷ୍ମଂ ଚୈଵ ମହାବଲମ୍
ଭାରଦ୍ୱାଜ ବଂଶୀୟମାନେ କହିଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ, ସେ ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ସଦା ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରେ।
ଶ୍ଲାଘ୍ଯଃ ପାର୍ଥିଵଵଂଶସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ଵାହିନୀପତିଃ। ପୁତ୍ରପୌତ୍ରେଃ ପରିଵୃତଃ ଶତଶାଖ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ
ସେ ରାଜବଂଶର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେନାପତି ଭାବେ ପ୍ରମୁଖ, ପୁଅ ଓ ପୁତିରେ ଘିରିଥିବା, ଶତଶାଖା ଗଛ ପରି।
ଯସ୍ତତାପ ତପୋ ଘୋରଂ ସଦାରଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ରୋଷାଦ୍ଦ୍ରୋଣଵିନାଶାଯ ଵୀରଃ ସମିତିଶୋଭନଃ
ଯିଏ ନିଜ ଜୀବନସାଥୀ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଭୂମିର ମାଳିକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ କ୍ରୋଧରେ ତପ କରିଥିଲେ।
ପିତେଵାସ୍ମାନ୍ସମାଧତ୍ତେ ଯଃ ସଦା ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭଃ । ଶ୍ଵଶୁରୋ ଦ୍ରୁପଦୋଽସ୍ମାକଂ ସେନାଗ୍ରଂ ସ ପ୍ରକର୍ଷତୁ
ଯିଏ ସଦା ଆମକୁ ପିତାପରି ଦୟା କରନ୍ତି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ସ୍ବଶୁର ଦ୍ରୁପଦ ଆମର ସେନାର ଆଗୁଆ ହେଉନ।
ସ ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମାଵାଯାତୌ ସହେଦିତି ମତିର୍ମମ । ସ ହି ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ରାଜା ସଖା ଚାଙ୍ଗିରସୋ ନୃପଃ
ମୋ ମତ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସହିପାରିବେ; ସେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା ରାଜା ଓ ଆଙ୍ଗିରସ ବଂଶର ମିତ୍ର।
ମାଦ୍ରୀସୁତାଭ୍ଯାମୁକ୍ତେ ତୁ ସ୍ଵମତେ କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ଵାସଵିର୍ଵାସଵସମଃ ସଵ୍ଯସାଚ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେ କହିଥିଲାପରେ, କୁରୁବଂଶର ଯୁବରାଜ, ଶକ୍ତିରେ ବାସବ ସମ, ସବ୍ୟସାଚୀ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯୋଯଂ ତପଃପ୍ରଭାଵେନ ଋଷିସନ୍ତୋଷଣେନ ଚ । ଦିଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଜ୍ଵାଲାଵର୍ଣୋ ମହାଭୁଜଃ
ଯିଏ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ, ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜାର ମାଲିକ—
ଧନୁଷ୍ମାନ୍କଵଚୀ ଖଙ୍ଗୀ ରଥମାରୁହ୍ଯ ଦଂଶିତଃ । ଦିଵ୍ଯୈର୍ହଯଵରୈର୍ଯୁକ୍ତମଗ୍ନିକୁଣ୍ଡାତ୍ସମୁତ୍ଥିତଃ
ଧନୁର୍ବାଣ, କବଚ, ତଳୱାର ଧରି, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଘୋଡାରେ ଯୋକ୍ତ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଉଦ୍ଭୂତ—
ଗର୍ଜନ୍ନିଵ ମହାମେଘୋ ରଥଘୋଷେଣ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ସିଂହସଂହନନୋ ଵୀରଃ ସିଂହତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ରଥର ଶବ୍ଦରେ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଶୂର, ସିଂହ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା, ସିଂହ ପରି ପ୍ରତାପୀ ନାୟକ—
ସିଂହୋରସ୍କଃ ସିଂହଭୁଜଃ ସିଂହଵକ୍ଷା ମହାବଲଃ । ସିଂହପ୍ରଗର୍ଜନୋ ଵୀରଃ ସଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ସିଂହ ପରି ଛାତି, ସିଂହ ପରି ଭୁଜା, ସିଂହ ପରି ଷ୍ଠଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଚଉଡ଼ା କାନ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ—
ଶୁଭ୍ରୂଃ ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ସୁହନୁଃ ସୁବାହୁଃ ସୁମୁଖୋଽକୃଶଃ । ସୁଜତ୍ରୁଃ ସୁଵିଶାଲାକ୍ଷଃ ସୁପାଦଃ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ସୁନ୍ଦର ଭୌ, ଉତ୍ତମ ଦାନ୍ତ, ଉତ୍ତମ ମୁଖ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା, ହସନ୍ତ ମୁଖ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଠିତ, ବଡ଼ ଆଖି, ଉତ୍ତମ ପାଦ, ଦୃଢ଼ ଗଠିତ—