ତତସ୍ତେ ପୃଥିଵୀପାଲାଃ ପ୍ରଯଯୁଃ ସହସୈନିକାଃ । ଭୀଷ୍ମଂ ସେନାପତିଂ କୃତ୍ଵା ସଂହୃଷ୍ଟାଃ କାଲଚୋଦିତାଃ
ତାପରେ, ପୃଥିବୀର ଶାସକମାନେ, ନିଜ ସେନା ସହିତ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସେନାପତି କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ନିଜ ଭାଗ୍ୟରେ ଚଳିଗଲେ।
ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯୋ ଦଶୈକା ଚ କୌରଵାଣାଂ ସମାଗତାଃ । ତାସାଂ ପ୍ରମୁଖତୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ତାଲକେତୁର୍ଵ୍ଯରୋଚତ
କୌରବମାନଙ୍କ ଦଶ ଏବଂ ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଏକତ୍ରିତ ହେଲା; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଭୀଷ୍ମ ଉଚ୍ଚ ପତାକା ନେଇ, ଆଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ଯଦତ୍ର ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ତଦ୍ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ଵିଶାଂପତେ । ଉକ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦ୍ରୋଣେନ ଵିଦୁରେଣ ଚ
ଯାହା ଉଚିତ ଏବଂ ଘଟିଛି, ତାହା କର, ନରପତି; ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଏବଂ ବିଦୁର କହିଥିବା କଥା।
ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ସମକ୍ଷଂ ମମ ଭାରତ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ କୁରୁସଂସଦି
ଗାନ୍ଧାରୀ ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମୋ ସାମ୍ନାରେ, ଭାରତ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଛନ୍ତି—କୁରୁ ସଭାରେ ଯାହା ଘଟିଛି।
ସାମ ଚାଦୌ ପ୍ରଯୁକ୍ତଂ ମେ ରାଜନ୍ସୌଭ୍ରାତ୍ରମିଚ୍ଛତା । ଅଭେଦାଯାସ୍ଯ ଵଂଶସ୍ଯ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ଵିଵୃଦ୍ଧଯେ
ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ସମ୍ମିଳନ ଉପାୟ ନେଇଥିଲି, ଭାଇପଣି ଚାହିଁ, ଏହି ବଂଶର ଏକତା ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ।
ପୁନର୍ଭେଦଶ୍ଚ ମେ ଯୁକ୍ତୋ ଯଦା ସାମ ନ ଗୃହ୍ଯତେ। କର୍ମାନୁକୀର୍ତନଂ ଚୈଵ ଦେଵମାନୁପସଂହିତମ୍
କିନ୍ତୁ ସମ୍ମିଳନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇନଥିଲାବେଳେ, ବିଭେଦ ଉଚିତ ହେଲା; ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲି।
ଯଦା ନାଦ୍ରିଯତେ ଵାକ୍ଯଂ ସାମପୂର୍ଵଂ ସୁଯୋଧନଃ । ତଦା ମଯା ସମାନୀଯ ଭେଦିତାଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ
ସୁଯୋଧନ ଯେତେବେଳେ ମିଳନ ଭାବରେ କହାଯାଇଥିବା କଥାକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଏକଠା କରି ଭାଗ କରିଦେଇଛି।
ଅଦ୍ଭୁତାନି ଚ ଘୋରାଣି ଦାରୁଣାନି ଚ ଭାରତ। ଅମାନୁଷାଣି କର୍ମାଣି ଦର୍ଶିତାନି ମଯା ଵିଭୋ
ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ଅଦ୍ଭୁତ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୟାଳୁ ନୁହେଁ ଏମିତି କାମ କରିଛି, ଯେଉଁ କାମ ମାନବ ନୁହେଁ।
ନିର୍ଭର୍ତ୍ସଯିତ୍ଵା ରାଜ୍ଞସ୍ତାଂସ୍ତୃଣୀକୃତ୍ଯ ସୁଯୋଧନମ୍ । ରାଧେଯଂ ଭୀଷଯିତ୍ଵା ଚ ସୌବଲଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମୁଁ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ତିବ୍ର ଭାବରେ ତାଡ଼ିଛି, ସୁଯୋଧନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଛି, ରାଧେୟ ଓ ସୌବଳଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଭୟଭୀତ କରିଛି।
ଦ୍ଯୂତତୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ନିନ୍ଦାଂ କୃତ୍ଵା ତଥା ପୁନଃ। ଭେଦଯିତ୍ଵା ନୃପାସ୍ନର୍ଵାନ୍ଵାଗ୍ଭିର୍ମନ୍ତ୍ରେମ ଚାସକୃତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଜୁଆ ଖେଳରେ ଯେ କଳଙ୍କ ଲାଗିଛି, ତାହାକୁ ମୁଁ ଦୋଷାରୋପ କରିଛି; ଏବଂ ମୁଁ ଅନେକ ଥର କଥା ଓ ପରାମର୍ଶ ଦେଇ ରାଜାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି।
ପୁନଃ ସାମାଭିସଂଯୁକ୍ତଂ ସଂପ୍ରଦାନମଥାବ୍ରୁଵମ୍। ଅଭେଦାତ୍କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ କାର୍ଯଯୋଗାତ୍ତଥୈଵ ଚ
ପୁନି ମିଳନ ଭାବରେ, ମୁଁ ଦାନ ଦେବା ବିଷୟରେ କଥା କହିଛି, କୁରୁ ବଂଶର ଏକତା ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ ନିମିତ୍ତରେ।
ତେ ଶୂରା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ । ତିଷ୍ଠେଯୁଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ହିତ୍ଵା ମାନମଧଶ୍ଚରାଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଵିଦୁରଙ୍କ ସେନାପତିମାନେ, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜ ଅଭିମାନ ଛାଡି ନମ୍ର ଭାବରେ ରହିବେ।
ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତୁ ଚ ତେ ରାଜ୍ଯମନୀଶାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତୁ ଚ। ଯଥାହ ରାଜା ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ହିତଂ ତଵ
ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ନିଜେ ଦାସ ହେଉନ୍ତୁ, ଯେପରି ବାପା ଭୀଷ୍ମ ଓ ଵିଦୁର ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଂ ଭଵତୁ ତେ ରାଜ୍ଯଂ ପଞ୍ଚ ଗ୍ରାମାନ୍ଵିସର୍ଜଯ। ଅଵଶ୍ଯଂ ଭରଣୀଯା ହି ପିତୁସ୍ତେ ରାଜସତ୍ତମ
ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ତୁମର ହେଉ, ପାଞ୍ଚଟି ଗ୍ରାମ ଦେଇଦିଅ; ନିଶ୍ଚୟ, ରାଜାମାନେ ତୁମ ବାପାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେବା ଦାୟିତ୍ୱ ରଖିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତୋଽପି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ନୈଵ ଭାଗଂ ଵ୍ଯମୁଞ୍ଚତ। ଦଣ୍ଡଂ ଚତୁର୍ଥଂ ପଶ୍ଯାମି ତେଷୁ ପାପେଷୁ ନାନ୍ଯଥା
ଏପରି କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ସେ ଅଂଶ ଦେଇନାହିଁ; ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏହି ଅପରାଧୀମାନେ ପାଇଁ ଶାସନ ଛଡା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ନିର୍ଯାତାଶ୍ଚ ଵିନାଶାଯ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ନରାଧିପାଃ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ କୁରୁସଂସଦି
ରାଜାମାନେ ବିନାଶ ପାଇଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ଏହିପରି ଘଟଣା କୁରୁ ସଭାରେ ଯାହା ଘଟିଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ନ ତେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ଵିନା ଯୁଦ୍ଧେନ ପାଣ୍ଡଵ । ଵିନାଶହେତଵଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତମୃତ୍ଯଵଃ
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଛଡା ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବେନାହିଁ, ହେ ପାଣ୍ଡବ; ସମସ୍ତେ ବିନାଶ ନିମିତ୍ତରେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛି।
ଜନାର୍ଦନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭ୍ରାତୄନୁଵାଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ସମକ୍ଷଂ କେଶଵସ୍ଯ ହ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ କେଶବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ସଭାଯାଂ କୁରୁସଂସଦି । କେଶଵସ୍ଯାପି ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତତ୍ସର୍ଵମଵଧାରିତମ୍
ତମେ ସମସ୍ତେ କୁରୁ ସଭାରେ ଯାହା ଘଟିଛି ଶୁଣିଛ, ଏବଂ କେଶବଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛ; ଏହି ସବୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝି ନେଇଛ।
ତସ୍ମାତ୍ସେନାଵିଭାଗଂ ମେ କୁରୁଧ୍ଵଂ ନରସତ୍ତମାଃ । ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯଶ୍ଚ ସପ୍ତୈତାଃ ସମେତା ଵିଜଯାଯ ଵୈ
ତେଣୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ମୋ ପାଇଁ ସେନାକୁ ଭାଗ କର; ଏହି ସାତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଜୟ ପାଇଁ ଏକଠା ହୋଇଛି।
ତାସାଂ ଯେ ପତଯଃ ସପ୍ତ ଵିଖ୍ଯାତାସ୍ତାନ୍ନିବୋଧତ। ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ଵିରାଟଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶିଖଣ୍ଡିନୌ
ଏହି ସାତଟି ସେନାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନେତାମାନେ କିଏ, ଶୁଣ; ଦ୍ରୁପଦ, ବିରାଟ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିଖଣ୍ଡୀ।
ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚେକିତାନଶ୍ଚ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଏତେ ସେନାପ୍ରଣେତାରୋ ଵୀରାଃ ସର୍ଵେ ତନୁତ୍ଯଜଃ
ସାତ୍ୟକି, ଚେକିତାନ ଓ ପ୍ରବଳ ଭୀମସେନ—ଏହି ସମସ୍ତେ ସେନାର ଶୂର ନେତା, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼।
ସର୍ଵେ ଵେଦଵିଦଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵେ ସୁଚିରିତଵ୍ରତାଃ । ହ୍ରୀମନ୍ତୋ ନୀତିମନ୍ତଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ
ସମସ୍ତେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତେ ଶୂର, ସମସ୍ତେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତୀ, ସମସ୍ତେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ନୀତିବାନ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଇଷ୍ଵସ୍ତ୍ରକୁଶଲାଃ ସର୍ଵେ ତଥା ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଯୋଧିନଃ । ସପ୍ତାନାମପି ଯୋ ନେତା ସେନାନାଂ ପ୍ରଵିଭାଗଵିତ୍
ସମସ୍ତେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ; ସାତଟି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଭାଗ କରିବା ଜାଣେ, ସେ ନେତା।
ଯଃ ସହେତ ରଣେ ଭୀଷ୍ଣଂ ଶରାର୍ଚିଃପାଵକୋପମମ୍ । ତଂ ତାଵତ୍ସହଦେଵାତ୍ର ପ୍ରବ୍ରୂହି କୁରୁନନ୍ଦନ। ସ୍ଵଗତଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର କୋ ନଃ ସେନାପତିଃ କ୍ଷମଃ
କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସହଦେବ, ଆମେ ଏଠାରେ କେଉଁ ଜଣେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀରକୁ ସହିପାରିବେ, ଏହି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଜଣେ ଆମର ନାୟକ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ?
ସଂଯୁକ୍ତ ଏକଦୁଃଖଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାଂଶ୍ଚ ମହୀପତିଃ। ଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ସ୍ଵମଂଶମନୁଯୁଞ୍ଜ୍ମହେ
ସେ ଆମ ସହିତ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖରେ ଏକତା ରଖିବା ଦକ୍ଷ, ଶୂର, ଏକ ରାଜା ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଆଶ୍ରୟ କରି ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇପାରିବା।
ମତ୍ସ୍ଯୋ ଵିରାଟୋ ବଲଵାନ୍କୃତାସ୍ତ୍ରୋ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ । ପ୍ରସହିଷ୍ଯତି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଭୀଷ୍ମଂ ତାଂଶ୍ଚ ମହାରଥାନ୍
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ବିରାଟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାରଥୀମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କରିପାରିବେ।
ତଥୋକ୍ତେ ସହଦେଵେନ ଵାକ୍ଯେ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ । ନକୁଲୋଽନନ୍ତରଂ ତସ୍ମାଦିଦଂ ଵଚନମାଦଦେ
ସହଦେବ ଏପରି କହିଲାପରେ, ନକୁଳ, ଯିଏ ଭଲ କଥା କହିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସତ୍ୱରେ ଏହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵଯସା ଶାସ୍ତ୍ରତୋ ଧୈର୍ଯାତ୍କୁଲେନାଭିଜନେନ ଚ । ହ୍ରୀମାନ୍ବଲାନ୍ଵିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ବୟସ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, କୁଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଲଜ୍ଜା, ଶକ୍ତି ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ—
ଵେଦ ଚାସ୍ତ୍ରଂ ଭାରଦ୍ଵାଜାହୁର୍ଧର୍ଷଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ । ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ପର୍ଧତେ ଦ୍ରୋଣଂ ଭୀଷ୍ମଂ ଚୈଵ ମହାବଲମ୍
ଭାରଦ୍ୱାଜ ବଂଶୀୟମାନେ କହିଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ, ସେ ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ସଦା ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରେ।