ବାହ୍ଲୀକସ୍ଯ ପ୍ରିଯୋ ଭ୍ରାତା ଶନ୍ତନୋଶ୍ଚ ମହାତ୍ମନଃ । ସୌଭ୍ରାତ୍ରଂ ଚ ପରଂ ତେଷାଂ ସହିତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେ ବାହ୍ଲିକ ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଥିଲେ; ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଏକସাথে ରହି ଗଭୀର ଭାଇପ୍ରେମ ରଖିଥିଲେ।
ଅଥ କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯାଯେ ଵୃଦ୍ଧୋ ନୃପତିସତ୍ତମଃ । ସଂଭାରାନଭିଷେକାର୍ଥଂ କାରଯାମାସ ଶାସ୍ତ୍ରତଃ
ତାପରେ, ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ, ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ପ୍ରଶସ୍ତ ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିଦେଲେ।
କାରଯାମାସ ସର୍ଵାଣି ମଙ୍ଗଲାର୍ଥାନି ଵୈ ଵିଭୁଃ । ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପୌରଜାନପଦୈଃ ସହ
ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦନ କରିଦେଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନେ, ନଗରବାସୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ସହିତ—
ସର୍ଵେ ନିଵାରଯାମାସୁର୍ଦେଵାପେରଭିଷେଚନମ୍ । ସ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ନୃପତିରଭିଷେକନିଵାରଣମ୍। ଅଶ୍ରୁକଣ୍ଠୋଽଭଵଦ୍ରାଜା ପର୍ଯଶୋଚତ ଚାତ୍ମଜମ୍
ସମସ୍ତେ ଦେବାପିଙ୍କ ଅଭିଷେକକୁ ବାଧା ଦେଲେ। ଏହି ବାଧା ସୁନି, ରାଜା ଅଶ୍ରୁ ଭରା କଣ୍ଠ ହେଲେ ଏବଂ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କରିଲେ।
ଏଵଂ ଵଦାନ୍ଯୋ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ସୋଽଭଵତ୍। ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନାମପି ସଂସ୍ତ୍ଵଗ୍ଦୋଷେଣ ପ୍ରଦୂଷିତଃ
ଏଭଳି, ଦାନଶୀଳ, ଧର୍ମରେ ଜ୍ଞାତା, ସତ୍ୟରେ ଅଟଳ ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦେବାପି, ଚର୍ମ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ।
ହୀନାଙ୍ଗଂ ପୃଥିଵୀପାଲଂ ନାଭିନନ୍ଦନ୍ତି ଦେଵତାଃ। ଇତି କୃତ୍ଵା ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରତ୍ଯଷେଧନ୍ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ
ଦେବତାମାନେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ରାଜାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେନାହିଁ; ଏହିପରି ଭାବି, ସ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଶସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତାଙ୍ଗୋଽସୌ ପୁତ୍ରଶୋକସମନ୍ଵିତଃ । ମମାର ତଂ ମୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାପିଃ ସଂଶ୍ରିତୋ ଵନମ୍
ତାପରେ, ଦେହରେ ଦୁଃଖ ଏବଂ ପୁତ୍ର ଶୋକରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଏହା ଦେଖି, ଦେବାପି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ବାହ୍ଲୀକୋ ମାତୁଲକୁଲଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । ପିତୃଭ୍ରାତୄନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ପରମର୍ଧିମତ୍
ବାହ୍ଲିକ ତାଙ୍କ ମାମାଙ୍କ ଘର ଛାଡି ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ପିତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଛାଡି, ସେ ବଡ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ।
ବାହ୍ଲୀକେନ ତ୍ଵନୁଜ୍ଞାତଃ ଶନ୍ତନୁର୍ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ । ପିତର୍ଯୁପରତେ ରାଜନ୍ରାଜା ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍
ବାହ୍ଲିକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶାନ୍ତନୁ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କଲେ, ରାଜନ।
ତଥୈଵାହଂ ମତିମତା ପରିଚିନ୍ତ୍ଯେହ ପାଣ୍ଡୁନା। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଭ୍ରଂଶିତୋ ରାଜ୍ଯାଦ୍ଧୀନାଙ୍ଗ ଇତି ଭାରତ
ଏହିପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଦେହ ଅସ୍ବସ୍ଥ ଥିବାରୁ, ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲି, ଭାରତ।
ପାଣ୍ଡୁସ୍ତୁ ରାଜ୍ଯଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ କନୀଯାନପି ସନ୍ନୃପଃ । ଵିନାଶେ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାମିଦଂ ରାଜ୍ଯମରିନ୍ଦମ
ପାଣ୍ଡୁ, ସବୁଠୁ କମ୍ ବୟସର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ ଏବଂ ଶାସନ କଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରିଥିବା।
ମଯ୍ଯଭାଗିନି ରାଜ୍ଯାଯ କଥଂ ତ୍ଵଂ ରାଜ୍ଯମିଚ୍ଛସି। ଅରାଜପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯସ୍ଵାମୀ ପରସ୍ଵଂ ହର୍ତୁମିଚ୍ଛସି
ମୁଁ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶୀ ନୁହେଁ, ତୁମେ କିପରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁଛ? ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ନୁହେଁ, ଅସ୍ବାମୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜପୁତ୍ରୋ ମହାତ୍ମା ନ୍ଯାଯାଗତଂ ରାଜ୍ଯମିଦଂ ଚ ତସ୍ଯ। ସ କୌରଵସ୍ଯାସ୍ଯ କୁଲସ୍ଯ ଭର୍ତା ପ୍ରଶାସିତା ଚୈଵ ମହାନୁଭାଵଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଉତ୍ତମ ଆତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ର, ନ୍ୟାୟରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି; ସେ କୌରବ ବଂଶର ନାୟକ ଏବଂ ଶାସକ, ମହାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଧାରଣ କରିଥିବା।
ସ ସତ୍ଯସନ୍ଧଃ ସ ତଥାଽପ୍ରମତ୍ତଃ ଶାସ୍ତ୍ରେ ସ୍ଥିତୋ ବନ୍ଧୁଜନସ୍ଯ ସାଧୁଃ। ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନାଂ ସୁହୃଦାନୁକମ୍ପୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ସାଧୁଜନସ୍ଯ ଭର୍ତା
ସେ ସତ୍ୟବାନ, ସଚେତନ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଶ୍ଚିତ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା, ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କ ନାୟକ।
କ୍ଷମା ତିତିକ୍ଷା ଦମ ଆର୍ଜଵଂ ଚ ସତ୍ଯଵ୍ରତତ୍ଵଂ ଶ୍ରୁତମପ୍ରମାଦଃ । ଭୂତାନୁକମ୍ପା ହ୍ଯନୁଶାସନଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ ରାଜଗୁଣାଃ ସମସ୍ତାଃ
ସହନଶୀଳତା, ଦୁଃଖ ସହିବା, ନିଜକୁ ଦମନ କରିବା, ସରଳତା, ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ ରହିବା, ଶିକ୍ଷା, ସଚେତନତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା, ଏବଂ ଉଚିତ ଶାସନ—ସମସ୍ତ ରାଜା ଗୁଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ଅରାଜପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵମନାର୍ଯଵୃତ୍ତୋ ଲୁବ୍ଧଃ ସଦା ବନ୍ଧୁଷୁ ପାପବୁଦ୍ଧିଃ । କ୍ରମାଗତଂ ରାଜ୍ଯମିଦଂ ପରେଷାଂ ହର୍ତୁଂ କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯସି ଦୁର୍ଵିନୀତ
ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ନୁହେଁ, ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣ ରଖିଥିବା, ସଦା ଲୋଭୀ ଏବଂ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୁଷ୍ଟ ମନ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ନ୍ୟାୟରେ ଆସିଛି, ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟ ଆଚରଣ କରି କିପରି ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବ?
ପ୍ରଯଚ୍ଛ ରାଜ୍ଯାର୍ଧମପେତମୋହଃ ସଵାହନଂ ତ୍ଵ ସପରିଚ୍ଛଦଂ ଚ । ତତୋଽଵଶେଷଂ ତଵ ଜୀଵିତସ୍ଯ ସହାନୁଜସ୍ଯୈଵ ଭଵେନ୍ନରେନ୍ଦ୍ର
ମନର ଭ୍ରମ ଛାଡି, ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦେଇଦିଅ, ଏହାର ରଥ ଏବଂ ସାଥୀମାନେ ସହିତ; ତାପରେ, ତୁମ ଜୀବନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ, ତୁମ ଭାଇ ସହିତ ରହିବ, ରାଜନ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଭୀଷ୍ମେଣ ଦ୍ରୋଣେନ ଵିଦୁରେଣ ଚ। ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ନ ଵୈ ମନ୍ଦୋଽନ୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ଯତ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବିଦୁର, ଗାନ୍ଧାରୀ ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏପରି କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୂଢ଼ ଜଣେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଵଧୂଯୋତ୍ଥିତୋ ମନ୍ଦଃ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ଅନ୍ଵଦ୍ରଵନ୍ତ ତଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ରାଜାନସ୍ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତାଃ
ସେ ଅପମାନ କରି, ରୋଷରେ ଆଖି ଲାଲ ହୋଇ, ଉଠିଗଲେ; ରାଜାମାନେ, ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଆଜ୍ଞାପଯଚ୍ଚ ରାଜ୍ଞସ୍ତାନ୍ପାର୍ଥିଵାନ୍ନଷ୍ଟଚେତସଃ । ପ୍ରଯାତ ଵୈ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁଷ୍ଯୋଽଦ୍ଯେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ନିଜ ମନ ହରାଇଥିବା ରାଜାମାନେକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ପୁନିପୁନି: 'କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉ, ଆଜି ଶୁଭ ଦିନ।'
ତତସ୍ତେ ପୃଥିଵୀପାଲାଃ ପ୍ରଯଯୁଃ ସହସୈନିକାଃ । ଭୀଷ୍ମଂ ସେନାପତିଂ କୃତ୍ଵା ସଂହୃଷ୍ଟାଃ କାଲଚୋଦିତାଃ
ତାପରେ, ପୃଥିବୀର ଶାସକମାନେ, ନିଜ ସେନା ସହିତ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସେନାପତି କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ନିଜ ଭାଗ୍ୟରେ ଚଳିଗଲେ।
ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯୋ ଦଶୈକା ଚ କୌରଵାଣାଂ ସମାଗତାଃ । ତାସାଂ ପ୍ରମୁଖତୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ତାଲକେତୁର୍ଵ୍ଯରୋଚତ
କୌରବମାନଙ୍କ ଦଶ ଏବଂ ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଏକତ୍ରିତ ହେଲା; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଭୀଷ୍ମ ଉଚ୍ଚ ପତାକା ନେଇ, ଆଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ଯଦତ୍ର ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ତଦ୍ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ଵିଶାଂପତେ । ଉକ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦ୍ରୋଣେନ ଵିଦୁରେଣ ଚ
ଯାହା ଉଚିତ ଏବଂ ଘଟିଛି, ତାହା କର, ନରପତି; ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଏବଂ ବିଦୁର କହିଥିବା କଥା।
ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ସମକ୍ଷଂ ମମ ଭାରତ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ କୁରୁସଂସଦି
ଗାନ୍ଧାରୀ ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମୋ ସାମ୍ନାରେ, ଭାରତ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଛନ୍ତି—କୁରୁ ସଭାରେ ଯାହା ଘଟିଛି।
ସାମ ଚାଦୌ ପ୍ରଯୁକ୍ତଂ ମେ ରାଜନ୍ସୌଭ୍ରାତ୍ରମିଚ୍ଛତା । ଅଭେଦାଯାସ୍ଯ ଵଂଶସ୍ଯ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ଵିଵୃଦ୍ଧଯେ
ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ସମ୍ମିଳନ ଉପାୟ ନେଇଥିଲି, ଭାଇପଣି ଚାହିଁ, ଏହି ବଂଶର ଏକତା ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ।
ପୁନର୍ଭେଦଶ୍ଚ ମେ ଯୁକ୍ତୋ ଯଦା ସାମ ନ ଗୃହ୍ଯତେ। କର୍ମାନୁକୀର୍ତନଂ ଚୈଵ ଦେଵମାନୁପସଂହିତମ୍
କିନ୍ତୁ ସମ୍ମିଳନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇନଥିଲାବେଳେ, ବିଭେଦ ଉଚିତ ହେଲା; ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲି।
ଯଦା ନାଦ୍ରିଯତେ ଵାକ୍ଯଂ ସାମପୂର୍ଵଂ ସୁଯୋଧନଃ । ତଦା ମଯା ସମାନୀଯ ଭେଦିତାଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ
ସୁଯୋଧନ ଯେତେବେଳେ ମିଳନ ଭାବରେ କହାଯାଇଥିବା କଥାକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଏକଠା କରି ଭାଗ କରିଦେଇଛି।
ଅଦ୍ଭୁତାନି ଚ ଘୋରାଣି ଦାରୁଣାନି ଚ ଭାରତ। ଅମାନୁଷାଣି କର୍ମାଣି ଦର୍ଶିତାନି ମଯା ଵିଭୋ
ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ଅଦ୍ଭୁତ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୟାଳୁ ନୁହେଁ ଏମିତି କାମ କରିଛି, ଯେଉଁ କାମ ମାନବ ନୁହେଁ।
ନିର୍ଭର୍ତ୍ସଯିତ୍ଵା ରାଜ୍ଞସ୍ତାଂସ୍ତୃଣୀକୃତ୍ଯ ସୁଯୋଧନମ୍ । ରାଧେଯଂ ଭୀଷଯିତ୍ଵା ଚ ସୌବଲଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମୁଁ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ତିବ୍ର ଭାବରେ ତାଡ଼ିଛି, ସୁଯୋଧନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଛି, ରାଧେୟ ଓ ସୌବଳଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଭୟଭୀତ କରିଛି।
ଦ୍ଯୂତତୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ନିନ୍ଦାଂ କୃତ୍ଵା ତଥା ପୁନଃ। ଭେଦଯିତ୍ଵା ନୃପାସ୍ନର୍ଵାନ୍ଵାଗ୍ଭିର୍ମନ୍ତ୍ରେମ ଚାସକୃତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଜୁଆ ଖେଳରେ ଯେ କଳଙ୍କ ଲାଗିଛି, ତାହାକୁ ମୁଁ ଦୋଷାରୋପ କରିଛି; ଏବଂ ମୁଁ ଅନେକ ଥର କଥା ଓ ପରାମର୍ଶ ଦେଇ ରାଜାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି।