ତଂ ପିତା ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ । ଶଶାପ ପୁତ୍ରଂ ଗାନ୍ଧାରେ ରାଜ୍ଯାଚ୍ଚାପି ଵ୍ଯରୋପଯତ୍
ତାପରେ ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୟାତି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେଲେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଦେଲେ, ଗାନ୍ଧାରୀ।
ଯେ ଚୈନମନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ଭ୍ରାତରୋ ବଲଦର୍ପିତାଃ । ଶଶାପ ତାନପି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯଯାତିସ୍ତନଯାନଥ
ଯେଉଁଭାଇମାନେ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଅହଂକାରରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ଯୟାତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯଵୀଯାଂସଂ ତତଃ ପୁରୁଂ ପୁତ୍ରଂ ସ୍ଵଵଶଵର୍ତିନମ୍ । ରାଜ୍ଯେ ନିଵେଶଯାମାସ ଵିଧେଯଂ ନୃପସତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଅନୁଗତ ଏବଂ ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ବୟସର ପୁତ୍ର ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା କରିଦେଲେ।
ଏଵଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋଽପ୍ଯଥୋତ୍ସିକ୍ତୋ ନ ରାଜ୍ଯମଭିଜାଯତେ । ଯଵୀଯାଂସୋପି ଜାଯନ୍ତେ ରାଜ୍ଯଂ ଵୃଦ୍ଧୋପସେଵଯା
ଏଭଳି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇନାହିଁ; କିନ୍ତୁ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବଡମାନଙ୍କୁ ସେବା କରି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ତଥୈଵ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଃ ପିତୁର୍ମମ ପିତାମହଃ । ପ୍ରତୀପଃ ପୃଥିଵୀପାଲସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ମୋର ପିତାମହ ପ୍ରତୀପ, ତିନି ଲୋକରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵସିଂହସ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମେଣ ଶାସତଃ । ତ୍ରଯଃ ପ୍ରଜଜ୍ଞିରେ ପୁତ୍ରା ଦେଵକଲ୍ପା ଯଶସ୍ଵିନଃ
ସେ ପ୍ରତୀପ, ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବା ସିଂହ, ତିନିଟି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ କୀର୍ତିଶାଳୀ।
ଦେଵାପିରଭଵଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠୋ ବାହ୍ଲୀକସ୍ତଦନନ୍ତରମ୍ । ତୃତୀଯଃ ଶନ୍ତନୁସ୍ତାତ ଧୃତିମାନ୍ମେ ପିତାମହଃ
ଦେବାପି ଥିଲେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ତାପରେ ବାହ୍ଲିକ, ତୃତୀୟ ହେଲେ ମୋର ପିତାମହ ଶାନ୍ତନୁ, ଯେଉଁମାନେ ଧୃତିଶୀଳ।
ଦେଵାପିସ୍ତୁ ମହାତେଜାସ୍ତ୍ଵଗ୍ଦୋଷୀ ରାଜସତ୍ତମଃ । ଧାର୍ମିକଃ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଚ ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ରତଃ
ଦେବାପି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚର୍ମର ଅସୁସ୍ଥତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମିକ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାରେ ଲଗିଥିଲେ।
ପୌରଜାନପଦାନାଂ ଚ ସଂମତଃ ସାଧୁସତ୍କୃତଃ । ସର୍ଵେଷାଂ ବାଲଵୃଦ୍ଧାନାଂ ଦେଵାପିର୍ହୃଦଯଙ୍ଗମଃ
ଦେବାପି ନଗରବାସୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ଥିଲେ, ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଛୋଟ ବଡ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ଵଦାନ୍ଯଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ । ଵର୍ତମାନଃ ପିତୁଃ ଶାସ୍ତ୍ରେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ସେ ଦାନଶୀଳ, ସତ୍ୟରେ ଅଟଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲଗିଥିଲେ, ପିତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ବାହ୍ଲୀକସ୍ଯ ପ୍ରିଯୋ ଭ୍ରାତା ଶନ୍ତନୋଶ୍ଚ ମହାତ୍ମନଃ । ସୌଭ୍ରାତ୍ରଂ ଚ ପରଂ ତେଷାଂ ସହିତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେ ବାହ୍ଲିକ ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଥିଲେ; ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଏକସাথে ରହି ଗଭୀର ଭାଇପ୍ରେମ ରଖିଥିଲେ।
ଅଥ କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯାଯେ ଵୃଦ୍ଧୋ ନୃପତିସତ୍ତମଃ । ସଂଭାରାନଭିଷେକାର୍ଥଂ କାରଯାମାସ ଶାସ୍ତ୍ରତଃ
ତାପରେ, ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ, ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ପ୍ରଶସ୍ତ ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିଦେଲେ।
କାରଯାମାସ ସର୍ଵାଣି ମଙ୍ଗଲାର୍ଥାନି ଵୈ ଵିଭୁଃ । ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପୌରଜାନପଦୈଃ ସହ
ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦନ କରିଦେଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନେ, ନଗରବାସୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ସହିତ—
ସର୍ଵେ ନିଵାରଯାମାସୁର୍ଦେଵାପେରଭିଷେଚନମ୍ । ସ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ନୃପତିରଭିଷେକନିଵାରଣମ୍। ଅଶ୍ରୁକଣ୍ଠୋଽଭଵଦ୍ରାଜା ପର୍ଯଶୋଚତ ଚାତ୍ମଜମ୍
ସମସ୍ତେ ଦେବାପିଙ୍କ ଅଭିଷେକକୁ ବାଧା ଦେଲେ। ଏହି ବାଧା ସୁନି, ରାଜା ଅଶ୍ରୁ ଭରା କଣ୍ଠ ହେଲେ ଏବଂ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କରିଲେ।
ଏଵଂ ଵଦାନ୍ଯୋ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ସୋଽଭଵତ୍। ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନାମପି ସଂସ୍ତ୍ଵଗ୍ଦୋଷେଣ ପ୍ରଦୂଷିତଃ
ଏଭଳି, ଦାନଶୀଳ, ଧର୍ମରେ ଜ୍ଞାତା, ସତ୍ୟରେ ଅଟଳ ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦେବାପି, ଚର୍ମ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ।
ହୀନାଙ୍ଗଂ ପୃଥିଵୀପାଲଂ ନାଭିନନ୍ଦନ୍ତି ଦେଵତାଃ। ଇତି କୃତ୍ଵା ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରତ୍ଯଷେଧନ୍ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ
ଦେବତାମାନେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ରାଜାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେନାହିଁ; ଏହିପରି ଭାବି, ସ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଶସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତାଙ୍ଗୋଽସୌ ପୁତ୍ରଶୋକସମନ୍ଵିତଃ । ମମାର ତଂ ମୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାପିଃ ସଂଶ୍ରିତୋ ଵନମ୍
ତାପରେ, ଦେହରେ ଦୁଃଖ ଏବଂ ପୁତ୍ର ଶୋକରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଏହା ଦେଖି, ଦେବାପି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ବାହ୍ଲୀକୋ ମାତୁଲକୁଲଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । ପିତୃଭ୍ରାତୄନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ପରମର୍ଧିମତ୍
ବାହ୍ଲିକ ତାଙ୍କ ମାମାଙ୍କ ଘର ଛାଡି ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ପିତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଛାଡି, ସେ ବଡ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ।
ବାହ୍ଲୀକେନ ତ୍ଵନୁଜ୍ଞାତଃ ଶନ୍ତନୁର୍ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ । ପିତର୍ଯୁପରତେ ରାଜନ୍ରାଜା ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍
ବାହ୍ଲିକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶାନ୍ତନୁ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କଲେ, ରାଜନ।
ତଥୈଵାହଂ ମତିମତା ପରିଚିନ୍ତ୍ଯେହ ପାଣ୍ଡୁନା। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଭ୍ରଂଶିତୋ ରାଜ୍ଯାଦ୍ଧୀନାଙ୍ଗ ଇତି ଭାରତ
ଏହିପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଦେହ ଅସ୍ବସ୍ଥ ଥିବାରୁ, ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲି, ଭାରତ।
ପାଣ୍ଡୁସ୍ତୁ ରାଜ୍ଯଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ କନୀଯାନପି ସନ୍ନୃପଃ । ଵିନାଶେ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାମିଦଂ ରାଜ୍ଯମରିନ୍ଦମ
ପାଣ୍ଡୁ, ସବୁଠୁ କମ୍ ବୟସର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ ଏବଂ ଶାସନ କଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରିଥିବା।
ମଯ୍ଯଭାଗିନି ରାଜ୍ଯାଯ କଥଂ ତ୍ଵଂ ରାଜ୍ଯମିଚ୍ଛସି। ଅରାଜପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯସ୍ଵାମୀ ପରସ୍ଵଂ ହର୍ତୁମିଚ୍ଛସି
ମୁଁ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶୀ ନୁହେଁ, ତୁମେ କିପରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁଛ? ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ନୁହେଁ, ଅସ୍ବାମୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜପୁତ୍ରୋ ମହାତ୍ମା ନ୍ଯାଯାଗତଂ ରାଜ୍ଯମିଦଂ ଚ ତସ୍ଯ। ସ କୌରଵସ୍ଯାସ୍ଯ କୁଲସ୍ଯ ଭର୍ତା ପ୍ରଶାସିତା ଚୈଵ ମହାନୁଭାଵଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଉତ୍ତମ ଆତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ର, ନ୍ୟାୟରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି; ସେ କୌରବ ବଂଶର ନାୟକ ଏବଂ ଶାସକ, ମହାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଧାରଣ କରିଥିବା।
ସ ସତ୍ଯସନ୍ଧଃ ସ ତଥାଽପ୍ରମତ୍ତଃ ଶାସ୍ତ୍ରେ ସ୍ଥିତୋ ବନ୍ଧୁଜନସ୍ଯ ସାଧୁଃ। ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନାଂ ସୁହୃଦାନୁକମ୍ପୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ସାଧୁଜନସ୍ଯ ଭର୍ତା
ସେ ସତ୍ୟବାନ, ସଚେତନ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଶ୍ଚିତ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା, ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କ ନାୟକ।
କ୍ଷମା ତିତିକ୍ଷା ଦମ ଆର୍ଜଵଂ ଚ ସତ୍ଯଵ୍ରତତ୍ଵଂ ଶ୍ରୁତମପ୍ରମାଦଃ । ଭୂତାନୁକମ୍ପା ହ୍ଯନୁଶାସନଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ ରାଜଗୁଣାଃ ସମସ୍ତାଃ
ସହନଶୀଳତା, ଦୁଃଖ ସହିବା, ନିଜକୁ ଦମନ କରିବା, ସରଳତା, ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ ରହିବା, ଶିକ୍ଷା, ସଚେତନତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା, ଏବଂ ଉଚିତ ଶାସନ—ସମସ୍ତ ରାଜା ଗୁଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ଅରାଜପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵମନାର୍ଯଵୃତ୍ତୋ ଲୁବ୍ଧଃ ସଦା ବନ୍ଧୁଷୁ ପାପବୁଦ୍ଧିଃ । କ୍ରମାଗତଂ ରାଜ୍ଯମିଦଂ ପରେଷାଂ ହର୍ତୁଂ କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯସି ଦୁର୍ଵିନୀତ
ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ନୁହେଁ, ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣ ରଖିଥିବା, ସଦା ଲୋଭୀ ଏବଂ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୁଷ୍ଟ ମନ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ନ୍ୟାୟରେ ଆସିଛି, ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟ ଆଚରଣ କରି କିପରି ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବ?
ପ୍ରଯଚ୍ଛ ରାଜ୍ଯାର୍ଧମପେତମୋହଃ ସଵାହନଂ ତ୍ଵ ସପରିଚ୍ଛଦଂ ଚ । ତତୋଽଵଶେଷଂ ତଵ ଜୀଵିତସ୍ଯ ସହାନୁଜସ୍ଯୈଵ ଭଵେନ୍ନରେନ୍ଦ୍ର
ମନର ଭ୍ରମ ଛାଡି, ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦେଇଦିଅ, ଏହାର ରଥ ଏବଂ ସାଥୀମାନେ ସହିତ; ତାପରେ, ତୁମ ଜୀବନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ, ତୁମ ଭାଇ ସହିତ ରହିବ, ରାଜନ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଭୀଷ୍ମେଣ ଦ୍ରୋଣେନ ଵିଦୁରେଣ ଚ। ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ନ ଵୈ ମନ୍ଦୋଽନ୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ଯତ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବିଦୁର, ଗାନ୍ଧାରୀ ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏପରି କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୂଢ଼ ଜଣେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଵଧୂଯୋତ୍ଥିତୋ ମନ୍ଦଃ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ଅନ୍ଵଦ୍ରଵନ୍ତ ତଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ରାଜାନସ୍ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତାଃ
ସେ ଅପମାନ କରି, ରୋଷରେ ଆଖି ଲାଲ ହୋଇ, ଉଠିଗଲେ; ରାଜାମାନେ, ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଆଜ୍ଞାପଯଚ୍ଚ ରାଜ୍ଞସ୍ତାନ୍ପାର୍ଥିଵାନ୍ନଷ୍ଟଚେତସଃ । ପ୍ରଯାତ ଵୈ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁଷ୍ଯୋଽଦ୍ଯେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ନିଜ ମନ ହରାଇଥିବା ରାଜାମାନେକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ପୁନିପୁନି: 'କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉ, ଆଜି ଶୁଭ ଦିନ।'