ନ୍ଯାଯାଗତଂ ରାଜ୍ଯମିଦଂ କୁରୂଣାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ଶାସ୍ତୁ ଵୈ ଧର୍ମପୁତ୍ରଃ । ପ୍ରଚୋଦିତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ରାଜ୍ଞା ପୁରସ୍କୃତଃ ଶାନ୍ତନଵେନ ଚୈଵ
ନ୍ୟାୟରେ ଆସିଥିବା କୁରୁମାନଙ୍କର ଏହି ରାଜ୍ୟ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶାସନ କରନ୍ତୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶାନ୍ତନୁବଂଶୀଙ୍କ ସମ୍ମାନ ମିଳି।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନମୁଵାଚେଦଂ ରାଜମଧ୍ଯେ ଜନାଧିପ
ଗାନ୍ଧାରୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଜନମାନଙ୍କର ନାୟକ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନ ନିବୋଧେଦଂ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁତ୍ରକ । ତଥା ତତ୍କୁରୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଦ୍ଯସ୍ତି ପିତୃଗୌରଵମ୍
ଦୁର୍ଯୋଧନ, ମୁଁ ତୋତେ କଣ କହିବି, ଶୁଣ; ପୁଅ, ମୋ ଉପଦେଶ ଅନୁସର, ଯଦି ତୁମେ ପିତାଙ୍କ ଆଦର କର, ତେବେ ତୋର ଭଲ ହେବ।
ସୋମଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପୂର୍ଵଂ କୁରୂଣାଂ ଵଂଶଵର୍ଧନଃ । ସୋମାଦ୍ବଭୂଵ ଷଷ୍ଠୋଽଯଂ ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ
ସୋମ, ପ୍ରଜାପତି, ପୂର୍ବରୁ କୁରୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧିକାରୀ ଥିଲେ। ସୋମରୁ ଛଅଟିଏ, ଯୟାତି, ନହୁଷଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ବଭୂଵୁର୍ହି ପଞ୍ଚ ରାଜର୍ଷିସତ୍ତମାଃ । ତେଷାଂ ଯଦୁର୍ମହାତେଜା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସମଭଵତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ରାଜର୍ଷି ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଦୁ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହେଇ ଶାସକ ହେଲେ।
ପୂରୁର୍ଯଵୀଯାଂଶ୍ଚ ତତୋ ଯୋଽସ୍ମାକଂ ଵଂଶଵର୍ଧନଃ। ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ସଂପ୍ରସୂତୋ ଦୁହିତ୍ରା ଵୃଷପର୍ଵଣଃ
ତାପରେ ପୁରୁ, ସବୁଠୁ ଅପରି, ଆମ ବଂଶର ବୃଦ୍ଧିକାରୀ ହେଲେ; ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବାଙ୍କର ଝିଅ, ତାଙ୍କରୁ ଜନ୍ମିଲେ।
ଯଦୁଶ୍ଚ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଵଯାନ୍ଯାଃ ସୁତୋଽଭଵତ୍। ଦୌହିତ୍ରସ୍ତାତ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ କାଵ୍ଯସ୍ଯାମିତତେଜସଃ
ଯଦୁ, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦେବୟାନୀଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ; ଶୁକ୍ର, କାବ୍ୟ, ଅସୀମ ତେଜସ୍ଵୀ ଋଷି, ତାଙ୍କର ଦୌହିତ୍ର।
ଯାଦଵାନାଂ କୁଲକରୋ ବଲଵାନ୍ଵୀର୍ଯସଂମତଃ । ଅଵମେନେ ସ ତୁ କ୍ଷତ୍ରଂ ଦର୍ପପୂର୍ଣଃ ସୁମନ୍ଦଧୀଃ
ସେ ଯଦବ ଗୋତ୍ରର ସ୍ଥାପକ ହେଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କିନ୍ତୁ ଅତି ଅଭିମାନ ଓ ଅବିବେକରେ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ଅପମାନ କଲେ।
ନ ଚାତିଷ୍ଠତ୍ପିତୁଃ ଶସ୍ତ୍ରି ବଲଦର୍ପଵିମୋହିତଃ । ଅଵମେନେ ଚ ପିତରଂ ଭ୍ରାତୄଂଶ୍ଚାପ୍ଯପରାଜିତଃ
ଶକ୍ତି ଓ ଅଭିମାନରେ ଭରିତ, ସେ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନିଲେ ନାହିଁ; ଅପରାଜିତ ଥିବାବେଳେ, ସେ ପିତା ଓ ଭାଇମାନେ ଉପରେ ଅପମାନ କଲେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଚତୁରନ୍ତାଯାଂ ଯଦୁଦେଵାଭଵଦ୍ବଲୀ । ଵଶେ କୃତ୍ଵା ସ ନୃପତୀନ୍ନ୍ଯଵସନ୍ନାଗସାହ୍ଵଯେ
ପୃଥିବୀରେ, ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତୃତ, ଯଦୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ; ରାଜାମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧିନରେ ରଖି, ନାଗସାହ୍ୱୟରେ ବସିଥିଲେ।
ତଂ ପିତା ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯଯାତିର୍ନହୁଷାତ୍ମଜଃ । ଶଶାପ ପୁତ୍ରଂ ଗାନ୍ଧାରେ ରାଜ୍ଯାଚ୍ଚାପି ଵ୍ଯରୋପଯତ୍
ତାପରେ ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୟାତି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେଲେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଦେଲେ, ଗାନ୍ଧାରୀ।
ଯେ ଚୈନମନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ଭ୍ରାତରୋ ବଲଦର୍ପିତାଃ । ଶଶାପ ତାନପି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯଯାତିସ୍ତନଯାନଥ
ଯେଉଁଭାଇମାନେ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଅହଂକାରରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ଯୟାତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯଵୀଯାଂସଂ ତତଃ ପୁରୁଂ ପୁତ୍ରଂ ସ୍ଵଵଶଵର୍ତିନମ୍ । ରାଜ୍ଯେ ନିଵେଶଯାମାସ ଵିଧେଯଂ ନୃପସତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଅନୁଗତ ଏବଂ ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ବୟସର ପୁତ୍ର ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା କରିଦେଲେ।
ଏଵଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋଽପ୍ଯଥୋତ୍ସିକ୍ତୋ ନ ରାଜ୍ଯମଭିଜାଯତେ । ଯଵୀଯାଂସୋପି ଜାଯନ୍ତେ ରାଜ୍ଯଂ ଵୃଦ୍ଧୋପସେଵଯା
ଏଭଳି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇନାହିଁ; କିନ୍ତୁ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବଡମାନଙ୍କୁ ସେବା କରି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ତଥୈଵ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଃ ପିତୁର୍ମମ ପିତାମହଃ । ପ୍ରତୀପଃ ପୃଥିଵୀପାଲସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ମୋର ପିତାମହ ପ୍ରତୀପ, ତିନି ଲୋକରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵସିଂହସ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମେଣ ଶାସତଃ । ତ୍ରଯଃ ପ୍ରଜଜ୍ଞିରେ ପୁତ୍ରା ଦେଵକଲ୍ପା ଯଶସ୍ଵିନଃ
ସେ ପ୍ରତୀପ, ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବା ସିଂହ, ତିନିଟି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ କୀର୍ତିଶାଳୀ।
ଦେଵାପିରଭଵଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠୋ ବାହ୍ଲୀକସ୍ତଦନନ୍ତରମ୍ । ତୃତୀଯଃ ଶନ୍ତନୁସ୍ତାତ ଧୃତିମାନ୍ମେ ପିତାମହଃ
ଦେବାପି ଥିଲେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ତାପରେ ବାହ୍ଲିକ, ତୃତୀୟ ହେଲେ ମୋର ପିତାମହ ଶାନ୍ତନୁ, ଯେଉଁମାନେ ଧୃତିଶୀଳ।
ଦେଵାପିସ୍ତୁ ମହାତେଜାସ୍ତ୍ଵଗ୍ଦୋଷୀ ରାଜସତ୍ତମଃ । ଧାର୍ମିକଃ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଚ ପିତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ରତଃ
ଦେବାପି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚର୍ମର ଅସୁସ୍ଥତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମିକ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାରେ ଲଗିଥିଲେ।
ପୌରଜାନପଦାନାଂ ଚ ସଂମତଃ ସାଧୁସତ୍କୃତଃ । ସର୍ଵେଷାଂ ବାଲଵୃଦ୍ଧାନାଂ ଦେଵାପିର୍ହୃଦଯଙ୍ଗମଃ
ଦେବାପି ନଗରବାସୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ଥିଲେ, ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଛୋଟ ବଡ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ଵଦାନ୍ଯଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ । ଵର୍ତମାନଃ ପିତୁଃ ଶାସ୍ତ୍ରେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ସେ ଦାନଶୀଳ, ସତ୍ୟରେ ଅଟଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲଗିଥିଲେ, ପିତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ବାହ୍ଲୀକସ୍ଯ ପ୍ରିଯୋ ଭ୍ରାତା ଶନ୍ତନୋଶ୍ଚ ମହାତ୍ମନଃ । ସୌଭ୍ରାତ୍ରଂ ଚ ପରଂ ତେଷାଂ ସହିତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେ ବାହ୍ଲିକ ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଥିଲେ; ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଏକସাথে ରହି ଗଭୀର ଭାଇପ୍ରେମ ରଖିଥିଲେ।
ଅଥ କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯାଯେ ଵୃଦ୍ଧୋ ନୃପତିସତ୍ତମଃ । ସଂଭାରାନଭିଷେକାର୍ଥଂ କାରଯାମାସ ଶାସ୍ତ୍ରତଃ
ତାପରେ, ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ, ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ପ୍ରଶସ୍ତ ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିଦେଲେ।
କାରଯାମାସ ସର୍ଵାଣି ମଙ୍ଗଲାର୍ଥାନି ଵୈ ଵିଭୁଃ । ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପୌରଜାନପଦୈଃ ସହ
ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦନ କରିଦେଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନେ, ନଗରବାସୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ସହିତ—
ସର୍ଵେ ନିଵାରଯାମାସୁର୍ଦେଵାପେରଭିଷେଚନମ୍ । ସ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ନୃପତିରଭିଷେକନିଵାରଣମ୍। ଅଶ୍ରୁକଣ୍ଠୋଽଭଵଦ୍ରାଜା ପର୍ଯଶୋଚତ ଚାତ୍ମଜମ୍
ସମସ୍ତେ ଦେବାପିଙ୍କ ଅଭିଷେକକୁ ବାଧା ଦେଲେ। ଏହି ବାଧା ସୁନି, ରାଜା ଅଶ୍ରୁ ଭରା କଣ୍ଠ ହେଲେ ଏବଂ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କରିଲେ।
ଏଵଂ ଵଦାନ୍ଯୋ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ସୋଽଭଵତ୍। ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନାମପି ସଂସ୍ତ୍ଵଗ୍ଦୋଷେଣ ପ୍ରଦୂଷିତଃ
ଏଭଳି, ଦାନଶୀଳ, ଧର୍ମରେ ଜ୍ଞାତା, ସତ୍ୟରେ ଅଟଳ ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦେବାପି, ଚର୍ମ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ।
ହୀନାଙ୍ଗଂ ପୃଥିଵୀପାଲଂ ନାଭିନନ୍ଦନ୍ତି ଦେଵତାଃ। ଇତି କୃତ୍ଵା ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରତ୍ଯଷେଧନ୍ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ
ଦେବତାମାନେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ରାଜାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେନାହିଁ; ଏହିପରି ଭାବି, ସ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଶସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତାଙ୍ଗୋଽସୌ ପୁତ୍ରଶୋକସମନ୍ଵିତଃ । ମମାର ତଂ ମୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାପିଃ ସଂଶ୍ରିତୋ ଵନମ୍
ତାପରେ, ଦେହରେ ଦୁଃଖ ଏବଂ ପୁତ୍ର ଶୋକରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଏହା ଦେଖି, ଦେବାପି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ବାହ୍ଲୀକୋ ମାତୁଲକୁଲଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । ପିତୃଭ୍ରାତୄନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ପରମର୍ଧିମତ୍
ବାହ୍ଲିକ ତାଙ୍କ ମାମାଙ୍କ ଘର ଛାଡି ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ପିତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଛାଡି, ସେ ବଡ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ।
ବାହ୍ଲୀକେନ ତ୍ଵନୁଜ୍ଞାତଃ ଶନ୍ତନୁର୍ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ । ପିତର୍ଯୁପରତେ ରାଜନ୍ରାଜା ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍
ବାହ୍ଲିକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶାନ୍ତନୁ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କଲେ, ରାଜନ।
ତଥୈଵାହଂ ମତିମତା ପରିଚିନ୍ତ୍ଯେହ ପାଣ୍ଡୁନା। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଭ୍ରଂଶିତୋ ରାଜ୍ଯାଦ୍ଧୀନାଙ୍ଗ ଇତି ଭାରତ
ଏହିପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଦେହ ଅସ୍ବସ୍ଥ ଥିବାରୁ, ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲି, ଭାରତ।