ଅନ୍ଧଃ କରଣହୀନତ୍ଵାନ୍ନ ଵୈ ରାଜା ପିତା ତଵ। ରାଜା ତୁ ପାଣ୍ଡୁରଭଵନ୍ମହାତ୍ମା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ
ତୁମର ପିତା ଅନ୍ଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟହୀନ ଥିବାରୁ ରାଜା ହେବାକୁ ପାରିନଥିଲେ; ବଡ ମନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡୁ ରାଜା ହେଲେ।
ସ ରାଜା ତସ୍ଯ ତେ ପୁତ୍ରାଃ ପିତୁର୍ଦାଯାଦ୍ଯହାରିଣଃ । ମା ତାତ କଲହଂ କାର୍ଷୀ ରାଜ୍ଯସ୍ଯାର୍ଧଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ସେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ; ଦୟାକରି ବିବାଦ କରନି, ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଧ ଦିଅ।
ମଯି ଜୀଵତି ରାଜ୍ଯଂ କଃ ସଂପ୍ରଶାସେତ୍ପୁମାନିହ। ମାଵମଂସ୍ଯା ଵଚୋ ମହ୍ଯଂ ଶମମିଚ୍ଛାମି ଵଃ ସଦା
ମୁଁ ଜୀବିତ ଥିବା ସମୟରେ ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟ କିଏ ଶାସନ କରିପାରିବ? ମୋ କଥାକୁ ଅପମାନ କରନି, ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ଚାହେ।
ନ ଵିଶେଷୋଽସ୍ତି ମେ ପୁତ୍ର ତ୍ଵଯି ତେଷୁ ଚ ଷାର୍ଥିଵ। ମତମେତତ୍ପିତୁସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ
ପୁଅ, ତୁମେ ଓ ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ସମାନ; ଏହି ମତ ତୁମ ପିତା, ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ଵିଦୁରଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଖଲୁ ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ନାଭିଶଙ୍କୀର୍ଵଚୋ ମମ। ନାଶଯିଷ୍ଯସି ମା ସର୍ଵମାତ୍ମାନଂ ପୃଥିଵୀଂ ତଥା
ବଡମାନେଙ୍କର କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ମୋ କଥାକୁ ସନ୍ଦେହ କରନି; ନିଜକୁ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ନଷ୍ଟ କରନି।
ଭୀଷ୍ମେଣୋକ୍ତେ ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଦୁର୍ଯୋଧନମଭାଷତ । ମଧ୍ଯେ ନୃପାଣାଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵଚନଂ ଵଚନକ୍ଷମଃ
ଭୀଷ୍ମ କଥା କହିବା ପରେ, ଦ୍ରୋଣ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମର ଭଲ ହେଉ', କାରଣ ତାଙ୍କ କଥା କହିବାଯୋଗ୍ୟ।
ପ୍ରାତୀପଃ ଶନ୍ତନୁସ୍ତାତ କୁଲସ୍ଯାର୍ଥେ ଯଥା ସ୍ଥିତଃ । ଯଥା ଦେଵଵ୍ରତୋ ଭୀଷ୍ମଃ କୁଲସ୍ଯାର୍ଥେ ସ୍ଥିତୋଽଭଵତ୍
ପ୍ରତୀପ ଓ ଶାନ୍ତନୁ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ବଂଶର ଭଲ ପାଇଁ ଯେପରି ଦୃଢ ଥିଲେ, ଏହିପରି ଦେବବ୍ରତ ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ବଂଶର ଭଲ ପାଇଁ ଦୃଢ ଥିଲେ।
ତଥା ପାଣ୍ଡୁର୍ନରପତିଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ରାଜା କୁରୂଣାଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁଵ୍ରତଃ ସୁସମାହିତାଃ
ଏହିପରି, ପାଣ୍ଡୁ ରାଜା ସତ୍ୟବାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଳନ କରିଥିବା, କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ମନରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯ ରାଜ୍ଯମଦଦଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ଧୀମତେ। ଯଵୀଯସେ ତଥା କ୍ଷତ୍ରେ କୁରୂଣାଂ ଵଂଶଵର୍ଧନଃ
ସେ ତାଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ଧୀର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ; ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଯୁବକୁ ମଧ୍ୟ କୁରୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶାସନ ଦେଇଥିଲେ।
ତତଃ ସିଂହାସନେ ରାଜନ୍ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵୈନମଚ୍ଯୁତମ୍ ।। ଵନଂ ଜଗାମ କୌରଵ୍ଯୋ ଭାର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ନୃପଃ
ଏହାପରେ, ରାଜା, ସିଂହାସନରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇ ଦେଇ, କୌରବ ପ୍ରିଂସ ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ନୀଚୈଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତୁ ଵିଦୁର ଉପାସ୍ତେ ସ୍ମ ଵିନୀତଵତ୍। ପ୍ରେଷ୍ଯଵତ୍ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଵାଲଵ୍ଯଜନମୁତ୍କ୍ଷିପନ୍
ବିଦୁର ନମ୍ର ଭାବରେ ରହି, ଶିଷ୍ଟ ଭାବରେ ସେବା କରୁଥିଲେ; ଦାସ ଭଳି ଚଳିଥିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ।
ତତଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତାତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଜନେଶ୍ଵରମ୍ । ଅନ୍ଵପଦ୍ଯନ୍ତ ଵିଧିଵଦ୍ଯଥା ପାଣ୍ଡୁଂ ଜନାଧିପମ୍
ତାପରେ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନାୟକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯେପରି ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ରାଜ୍ଯଂ ସ ଵିଦୁରାଯ ଚ। ଚଚାର ପୃଥିଵୀଂ ପାଣ୍ଡୁଃ ସର୍ଵାଂ ପରପୁରଞ୍ଜଯଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ବିଦୁରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ପାଣ୍ଡୁ ଶତ୍ରୁପୁରୀ ଜିତିଥିବା, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କୋଶସଂଵନନେ ଦାନେ ଭୃତ୍ଯାନାଂ ଚାନ୍ଵଵେକ୍ଷଣେ । ଭରଣେ ଚୈଵ ସର୍ଵସ୍ଯ ଵିଦୁରଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ
ଧନ ସଂଗ୍ରହ, ଦାନ, ଦାସମାନଙ୍କ ଦେଖାଶୁଣା, ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବିକାରେ, ବିଦୁର ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ ଥିଲେ।
ସନ୍ଧିଵିଗ୍ରହସଂଯୁକ୍ତୋ ରାଜ୍ଞାଂ ସଂଵାହନକ୍ରିଯାଃ । ଅଵୈକ୍ଷତ ମହାତେଜା ଭୀଷ୍ମଃ ପରପୁରଞ୍ଜଯଃ
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଭୀଷ୍ମ, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜିତିଥିବା, ରାଜାମାନଙ୍କର ମିଳିତା ଓ ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ଦୃଢ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ।
ସିଂହାସନସ୍ଥୋ ନୃପତିର୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାବଲଃ । ଅନ୍ଵାସ୍ଯମାନଃ ସତତଂ ଵିଦୁରେଣ ମହାତ୍ମନା
ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ, ମହାତ୍ମା ବିଦୁର ସଦା ସେବା କରୁଥିଲେ।
କଥଂ ତସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତଃ କୁଲଭେଦଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଯସି। ସଂଭୂଯ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ ଭୋଗାଞ୍ଜନାଧିପ
ତୁମେ ତାଙ୍କର କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, କିପରି କୁଳକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛ? ମନୁଷ୍ୟମୁକ୍ୟ, ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏକାଠି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର।
ବ୍ରଵୀମ୍ଯହଂ ନ କାର୍ପଣ୍ଯାନ୍ନାର୍ଥହେତୋଃ କଥଞ୍ଚନ । ଭୀଷ୍ମେଣ ଦତ୍ତମିଚ୍ଛାମି ନ ତ୍ଵଯା ରାଜସତ୍ତମ
ମୁଁ କ୍ଷୀଣତାରୁ କିମ୍ବା ଲାଭ ପାଇଁ କଥା କହୁନି; ମୁଁ ଭୀଷ୍ମ ଦେଇଥିବା ଦାୟିତ୍ୱକୁ ଚାହେଁ, ତୁମେ ଦେଇଥିବା ନୁହେଁ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ନାହଂ ତ୍ଵତ୍ତୋଽଭିକାଙ୍କ୍ଷିଷ୍ଯେ ଵୃତ୍ତ୍ଯୁପାଯଂ ଜନାଧିପ । ଯତୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଯଦ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ତ୍ଵାହ ତତ୍କୁରୁ
ମୁଁ ତୁମଠାରୁ କୌଣସି ଜୀବିକା ଉପାୟ ଚାହେଁନି, ମନୁଷ୍ୟମୁକ୍ୟ; ଯେଉଁଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ଭୀଷ୍ମ କହିଥିବା କଥା କର।
ଦୀଯତାଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଭ୍ଯୋ ରାଜ୍ଯାର୍ଧମରିକର୍ଶନ । ସମମାଚାର୍ଯକଂ ତାତ ତଵ ତେଷାଂ ଚ ମେ ସଦା
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦିଅ; ଆଚାର୍ୟଙ୍କର ସମାନ ସ୍ଥାନ, ବାପା, ତୁମେ, ସେମାନେ ଓ ମୁଁ ସବୁଠି ସମାନ ରହୁ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ଯଥା ମହ୍ଯଂ ତଥା ଶ୍ଵେତହଯୋ ମମ । ବହୁନା କିଂ ପ୍ରଲାପେନ ଯତୋ ଧର୍ମସ୍ତତୋ ଜଯଃ
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଯେପରି ମୋ ପାଇଁ, ଶ୍ୱେତହୟ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ତେଉଁପରି; ବହୁ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଜିତିବା ଅଛି।
ଏଵମୁକ୍ତେ ମହାରାଜ ଦ୍ରୋଣେନାମିତତେଜସା। ଵ୍ଯାଜହାର ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ଵିଦୁରଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ । ପିତୁର୍ଵଦନମନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପରିଵୃତ୍ତ୍ଯ ଚ ଧର୍ମଵିତ୍
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ ଥିବା ବିଦୁର, ବାପାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ଦୃଢ ଧର୍ମ ଜାଣି, ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି କଥା କହିଲେ।
ଦେଵଵ୍ରତ ନିବୋଧେଦଂ ଵଚନଂ ମମ ଭାଷତଃ। ପ୍ରନଷ୍ଟଃ କୌରଵୋ ଵଂଶସ୍ତ୍ଵଯାଯଂ ପୁନରୁଦ୍ଧୃତଃ
ଦେବବ୍ରତ, ମୋ କଥା ଶୁଣ; କୌରବ କୁଳ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ତୁମେ ପୁନଃ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ।
ତନ୍ମେ ଵିଲପମାନସ୍ଯ ଵଚନଂ ସମୁପେକ୍ଷସେ। କୋଯଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ନାମ କୁଲେଽସ୍ମିନ୍କୁଲପାଂସନଃ
ମୁଁ ବିଳାପ କରୁଥିବାବେଳେ ମୋ କଥାକୁ ଅନଦେଖା କରୁଛ; ଏହି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, କୁଳକୁ ଲଜ୍ଜା ଦେଇଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନ କିଏ?
ଯସ୍ଯ ଲୋଭାଭିଭୂତସ୍ଯ ମତିଂ ସମନୁଵର୍ତସେ । ଅନାର୍ଯସ୍ଯାକୃତଜ୍ଞସ୍ଯ ଲୋଭେନ ହୃତଚେତସଃ । ଅତିକ୍ରାମତି ଯଃ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ପିତୁର୍ଧର୍ମାର୍ଥଦର୍ଶିନଃ
ଯାହା ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଅନାର୍ଯ୍ୟ, କୃତଜ୍ଞତା ନଥିବା, ଲୋଭରେ ମନ ହରାଇଥିବା, ତାଙ୍କର ମନକୁ ତୁମେ ଅନୁସରଣ କରୁଛ; ସେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମବୁଦ୍ଧି ବାପାଙ୍କର ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଛ।
ଏତେ ନଶ୍ଯନ୍ତି କୁରଵୋ ଦୁର୍ଯୋଧନକୃତେନ ଵୈ। ଯଥା ତେ ନ ପ୍ରଣଶ୍ଯେଯୁର୍ମହାରାଜ ତଥା କୁରୁ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର କାରଣରେ କୌରବମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି; ମହାରାଜା, ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ନହେଉ, ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ମାଂ ଚୈଵ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ପୂର୍ଵମେଵ ମହାମତେ। ଚିତ୍ରକାର ଇଵାଲେଖ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥାପିତଵାନସି
ମହାବୁଦ୍ଧି, ତୁମେ ଆଗରୁ ମୋ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଚିତ୍ରକାର ଚିତ୍ର ଅପରି ଅଲଗା କରି ରଖିଛ।
ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଥା ସଂହରତେ ତଥା। ନୋପେକ୍ଷଶ୍ଵ ମହାବାହୋ ପଶ୍ଯମାନଃ କୁଲକ୍ଷଯମ୍
ପ୍ରଜାପତି ଯେପରି ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରି ପୁନଃ ସଂହାର କରନ୍ତି, ତେଉଁପରି, ବଳଶାଳୀ, କୁଳ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଥ ତେଽଦ୍ଯ ମତିର୍ନଷ୍ଟା ଵିନାଶେ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ । ଵନଂ ଗଚ୍ଛ ମଯା ସାର୍ଧଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଚୈଵ ହ
ଆଜି ଯଦି ତୁମର ମନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ନଷ୍ଟ ଆସୁଛି, ତେବେ ମୋ ସହିତ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଅ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ଵା ନିକୃତିପ୍ରଜ୍ଞଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସୁଦୁର୍ମତିମ୍ । ଶାଧୀଦଂ ରାଜ୍ଯମଦ୍ଯାଶୁ ପାଣ୍ଡଵୈରଭିରକ୍ଷିତମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର, ଚତୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା, ତାକୁ ବାନ୍ଧି ଦିଅ; ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ଶୀଘ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥାପିତ କର।