ନ ଚୋଚ୍ଛେଦଂ କୁଲଂ ଯାଯାଦ୍ଵିସ୍ତୀର୍ଯେଚ୍ଚ କଥଂ ଯଶଃ। ତସ୍ଯାହମୀପ୍ସିତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା କାଲୀଂ ମାତରମାଵହମ୍
ବଂଶ ଛିଣ୍ଡିଯିବ ନାହିଁ, ଏବଂ କିପରି ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ? ମୁଁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, କାଳୀଙ୍କୁ ମା' ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲି।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଦୁଷ୍କରାଂ କୃତ୍ଵା ପିତୁରର୍ଥେ କୁଲସ୍ଯ ଚ। ଅରାଜା ଚୋର୍ଧ୍ଵରେତାଶ୍ଚ ଯଥା ସୁଵିଦିତଂ ତଵ। ପ୍ରତୀତୋ ନିଵସାମ୍ଯେଷ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମନୁପାଲଯନ୍
ମୁଁ ମୋ ବାପା ଓ ବଂଶ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି, ଏବଂ ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ମୁଁ ରାଜା ନୁହେଁ ଓ ନିର୍ମଳ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରୁଛି, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଅଟୁଟ ରଖି ଏଭଳି ରହିଛି।
ତସ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ମହାବାହୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହଃ । ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯୋ ଧର୍ମାତ୍ମା କନୀଯାନ୍ମମ ପାର୍ଥିଵ
ସେଇ କାଳୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ ବଳଶାଳୀ, ଶ୍ରୀମାନ୍, କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ଯିଏ ମୋ ଛୋଟ ଭାଇ, ରାଜା।
ସ୍ଵର୍ଯାତେଽହଂ ପିତରି ତଂ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେ ସନ୍ନ୍ଯଵେଶଯମ୍। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ରାଜାନଂ ଭୃତ୍ଯୋ ଭୂତ୍ଵା ହ୍ଯଧଶ୍ଚରଃ
ମୋ ବାପା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲାପରେ, ମୁଁ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚାକର ଭାବେ ସେବା କଲି।
ତସ୍ଯାହଂ ସଦୃଶାନ୍ଦାରାନ୍ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସମୁପାହରମ୍। ଜିତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵସଙ୍ଘାତମପି ତେ ବହୁଶଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ରାଜାମଣ୍ଡଳର ମୁଖ୍ୟ, ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆଣିଦେଲି, ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ଯାହା ତୁମେ ବହୁବାର ଶୁଣିଛ।
ତତୋ ରାମେଣ ସମରେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧମୁପାଗମମ୍। ସ ହି ରାମଭଯାଦେଭିର୍ନାଗରୈର୍ଵିପ୍ରଵାସିତଃ
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଏକାଏକି ଯୁଦ୍ଧ କଲି; ରାମଙ୍କ ଭୟରେ ସେ ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦେଶଛାଡ଼ା ହେଲେ।
ଦାରେଷ୍ଵପ୍ଯତିସକ୍ତଶ୍ଚ ଯକ୍ଷ୍ମାଣଂ ସମପଦ୍ଯତ। ଯଦା ତ୍ଵରାଜକେ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ନ ଵଵର୍ଷ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ତଦାଭ୍ଯଧାଵନ୍ମାମେଵ ପ୍ରଜାଃ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯପୀଡିତାଃ
ସେ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଯକ୍ଷମା ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ; ଯେବେ ଦେଶ ରାଜାହୀନ ହେଲା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ବର୍ଷା ଦେଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଭୁଖ ଓ ଭୟରେ ଅତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ଉପକ୍ଷୀଣାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ରାଜା ଭଵ ଭଵାଯ ନଃ। ଈତୀଃ ପ୍ରଣୁଦ ଭଦ୍ରଂ ଶନ୍ତନୋଃ କୁଲଵର୍ଧନ
ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇ କହିଲେ—‘ଆମ ପାଇଁ ରାଜା ହେଉ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇବା ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କର।’
ପୀଡ୍ଯନ୍ତେ ତେ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଵ୍ଯାଧିଭିର୍ଭୃଶଦାରୁଣୈଃ । ଅଲ୍ପାଵଶିଷ୍ଟା ଗାଙ୍ଗେଯ ତାଃ ପରିତ୍ରାତୁମର୍ହସି
ତୁମର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଭୟଙ୍କର ଓ କଠିନ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, କେବଳ କିଛି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଵ୍ଯାଧୀନ୍ପ୍ରଣୁଦ୍ଯ ଵୀର ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ପାଲଯ। ତ୍ଵଯି ଜିଵତୀ ମା ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵିନାଶମୁପଗଚ୍ଛତୁ
ବୀର, ରୋଗ ଦୂର କର, ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ଥିବା ବେଳେ ଦେଶ ନଷ୍ଟ ହେଉ ନାହିଁ।
ପ୍ରଜାନାଂ କ୍ରୋଶତୀନାଂ ଵୈ ନୈଵାକ୍ଷୁଭ୍ଯତ ମେ ମନଃ । ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ରକ୍ଷମାଣସ୍ଯ ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ସ୍ମରତସ୍ତଥା । ତତଃ ପୌରା ମହାରାଜ ମାତା କାଲୀ ଚ ମେ ଶୁଭା
ପ୍ରଜାମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ମୋର ଆଚରଣ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲି; ଏହିପରେ, ମହାରାଜ, ମୋ ମା' କାଳୀ ମଧ୍ୟ—
ଭୃତ୍ଯାଃ ପୁରୋହିତାଚାର୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ବହୁଶ୍ରୁତାଃ। ମାମୂଚୁର୍ଭୃଶସଂତପ୍ତା ଭଵ ରାଜେତି ସନ୍ତତମ୍
ଭୃତ୍ୟ, ପୁରୋହିତ, ଅଚାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅନେକ ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ମୋତେ କହିଲେ—‘ରାଜା ହେଉ!’
ପ୍ରତୀପରକ୍ଷିତଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିନଶିଷ୍ଯତି। ସ ତ୍ଵମସ୍ମଦ୍ଧିତାର୍ଥଂ ଵୈ ରାଜା ଭଵ ମହାମତେ
ଅନ୍ୟମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଶ ତୁମେ ଆସିଲେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି; ତେଣୁ, ଆମ ଭଲ ପାଇଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ରାଜା ହେଉ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଦୁଃଖିତୋ ଭୃଶମାତୁରଃ । ତେଭ୍ଯୋ ନ୍ଯଵେଦଯଂ ତତ୍ର ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ପିତୃଗୋରଵାତ୍
ଏଭଳି କହିଲେ, ମୁଁ ହାତ ଜୋଡି, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଭାରି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ବୁଝେଇଲି, ବାପାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦର ଦେଖାଇ।
ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ହ୍ଯରାଜା ଚ କୁଲସ୍ଯାର୍ଥେ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଵିଶେଷତସ୍ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ଚ ଧୁରି ମା ମାଂ ନିଯୋଜଯ
ମୁଁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଓ ରାଜା ନୁହେଁ, ବଂଶ ପାଇଁ ପୁନିପୁନି, ବିଶେଷ କରି ତୁମ ପାଇଁ, ଏହି ଭାର ମୋ ପରେ ଦିଅନି।
ତତୋଽହଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ମାତରଂ ସଂପ୍ରସାଦଯମ୍। ନାମ୍ବ ଶନ୍ତନୁନା ଜାତଃ କୌରଵଂ ଵଂଶମୁଦ୍ଵହନ୍
ତାପରେ, ହାତ ଜୋଡି, ମୁଁ ମୋ ମା'ଙ୍କୁ ମନାଇଲି—‘ମା, ମୁଁ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଜନ୍ମ, କୌରବ ବଂଶକୁ ଉଠାଇ ରଖୁଛି।’
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଵିତଥାଂ କୁର୍ଯାମିତି ରାଜନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ । ଵିଶେଷତସ୍ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ କୃତଵାନହମ୍
ରାଜା, ମୁଁ କେବେ ମୋ ଦିଆ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବି ନାହିଁ, ବିଶେଷ କରି ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମୁଁ ନେଇଛି।
ଅହଂ ପ୍ରେଷ୍ଯଶ୍ଚ ଦାସଶ୍ଚ ତଵାଦ୍ଯ ସୁତଵତ୍ସଲେ । ଏଵଂ ତାମନୁନୀଯାହଂ ମାତରଂ ଜନସନ୍ନିଧୌ
ଆଜି, ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ମାନ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମର ଦାସ ଓ ଦୂତ ଭାବେ ରହିଛି; ଏଭଳି ଭାବରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମ ମାତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥିଲି।
ଅଯାଚଂ ଭ୍ରତୃଦାରେଷୁ ତଦା ଵ୍ଯାସଂ ମହାମୁନିମ୍ । ସହ ମାତ୍ରା ମହାରାଜ ପ୍ରସାଦ୍ଯ ତମୃଷିଂ ମହାମୁନିମ୍
ସେତବେଳେ, ମୁଁ ମୋ ମାତା ସହିତ ମିଶି, ମୋ ଭାଇଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନସଂଗୀନୀ ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟାସ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲି।
ଅପତ୍ଯାର୍ଥଂ ମହାରାଜ ପ୍ରସାଦଂ କୃତଵାଂଶ୍ଚ ସଃ । ତ୍ରୀନ୍ସ ପୁତ୍ରାନଜନଯତ୍ତଦା ଭରତସତ୍ତମ
ବର୍ଷାପ୍ରଦାନ ପାଇଁ, ମହାମୁନି ବ୍ୟାସ ଦୟା କରିଥିଲେ ଓ ତାହାପରେ ତିନିଜଣ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନ୍ଧଃ କରଣହୀନତ୍ଵାନ୍ନ ଵୈ ରାଜା ପିତା ତଵ। ରାଜା ତୁ ପାଣ୍ଡୁରଭଵନ୍ମହାତ୍ମା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ
ତୁମର ପିତା ଅନ୍ଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟହୀନ ଥିବାରୁ ରାଜା ହେବାକୁ ପାରିନଥିଲେ; ବଡ ମନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡୁ ରାଜା ହେଲେ।
ସ ରାଜା ତସ୍ଯ ତେ ପୁତ୍ରାଃ ପିତୁର୍ଦାଯାଦ୍ଯହାରିଣଃ । ମା ତାତ କଲହଂ କାର୍ଷୀ ରାଜ୍ଯସ୍ଯାର୍ଧଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ସେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ; ଦୟାକରି ବିବାଦ କରନି, ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଧ ଦିଅ।
ମଯି ଜୀଵତି ରାଜ୍ଯଂ କଃ ସଂପ୍ରଶାସେତ୍ପୁମାନିହ। ମାଵମଂସ୍ଯା ଵଚୋ ମହ୍ଯଂ ଶମମିଚ୍ଛାମି ଵଃ ସଦା
ମୁଁ ଜୀବିତ ଥିବା ସମୟରେ ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟ କିଏ ଶାସନ କରିପାରିବ? ମୋ କଥାକୁ ଅପମାନ କରନି, ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ଚାହେ।
ନ ଵିଶେଷୋଽସ୍ତି ମେ ପୁତ୍ର ତ୍ଵଯି ତେଷୁ ଚ ଷାର୍ଥିଵ। ମତମେତତ୍ପିତୁସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ
ପୁଅ, ତୁମେ ଓ ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ସମାନ; ଏହି ମତ ତୁମ ପିତା, ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ଵିଦୁରଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଖଲୁ ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ନାଭିଶଙ୍କୀର୍ଵଚୋ ମମ। ନାଶଯିଷ୍ଯସି ମା ସର୍ଵମାତ୍ମାନଂ ପୃଥିଵୀଂ ତଥା
ବଡମାନେଙ୍କର କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ମୋ କଥାକୁ ସନ୍ଦେହ କରନି; ନିଜକୁ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ନଷ୍ଟ କରନି।
ଭୀଷ୍ମେଣୋକ୍ତେ ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଦୁର୍ଯୋଧନମଭାଷତ । ମଧ୍ଯେ ନୃପାଣାଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵଚନଂ ଵଚନକ୍ଷମଃ
ଭୀଷ୍ମ କଥା କହିବା ପରେ, ଦ୍ରୋଣ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମର ଭଲ ହେଉ', କାରଣ ତାଙ୍କ କଥା କହିବାଯୋଗ୍ୟ।
ପ୍ରାତୀପଃ ଶନ୍ତନୁସ୍ତାତ କୁଲସ୍ଯାର୍ଥେ ଯଥା ସ୍ଥିତଃ । ଯଥା ଦେଵଵ୍ରତୋ ଭୀଷ୍ମଃ କୁଲସ୍ଯାର୍ଥେ ସ୍ଥିତୋଽଭଵତ୍
ପ୍ରତୀପ ଓ ଶାନ୍ତନୁ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ବଂଶର ଭଲ ପାଇଁ ଯେପରି ଦୃଢ ଥିଲେ, ଏହିପରି ଦେବବ୍ରତ ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ବଂଶର ଭଲ ପାଇଁ ଦୃଢ ଥିଲେ।
ତଥା ପାଣ୍ଡୁର୍ନରପତିଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ରାଜା କୁରୂଣାଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁଵ୍ରତଃ ସୁସମାହିତାଃ
ଏହିପରି, ପାଣ୍ଡୁ ରାଜା ସତ୍ୟବାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଳନ କରିଥିବା, କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ମନରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯ ରାଜ୍ଯମଦଦଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ଧୀମତେ। ଯଵୀଯସେ ତଥା କ୍ଷତ୍ରେ କୁରୂଣାଂ ଵଂଶଵର୍ଧନଃ
ସେ ତାଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ଧୀର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ; ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଯୁବକୁ ମଧ୍ୟ କୁରୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶାସନ ଦେଇଥିଲେ।
ତତଃ ସିଂହାସନେ ରାଜନ୍ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵୈନମଚ୍ଯୁତମ୍ ।। ଵନଂ ଜଗାମ କୌରଵ୍ଯୋ ଭାର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ନୃପଃ
ଏହାପରେ, ରାଜା, ସିଂହାସନରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇ ଦେଇ, କୌରବ ପ୍ରିଂସ ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।