ସାମାତ୍ଯୋ ରାଜଲିଙ୍ଗାନି ସୋପନୀଯ ନରାଧିପଃ। ପୁରୋହିତସହାଯଶ୍ଚ ଜଗାମାଶ୍ରମମୁତ୍ତମମ୍
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ରାଜଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ, ରାଜା ସେ ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଦିଦୃକ୍ଷୁସ୍ତତ୍ର ତମୃଷିଂ ତପୋରାଶିମଥାଵ୍ଯଯମ୍। ବ୍ରହ୍ମଲୋକପ୍ରତୀକାଶମାଶ୍ରମଂ ସୋଽଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ହ। ଷଟ୍ପଦୋଦ୍ଗୀତସଂଘୁଷ୍ଟଂ ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାଯୁତମ୍
ସେ ତପସ୍ୟାର ଅକ୍ଷୟ ଭଣ୍ଡାର ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ସଦୃଶ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ମଧୁମକ୍ଷୀର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଥିଲେ।
ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନୋ ରାଜା ପ୍ରୀତୋ ବଭୂଵହ। ଋଚୋ ବହ୍ଵୃଚମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ପ୍ରେର୍ଯମାଣାଃ ପଦକ୍ରମୈଃ। ଶୁଶ୍ରାଵ ମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଵିତତେଷ୍ଵିହ କର୍ମସୁ
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଆଖି ଫୁଲିଯାଇଥିବା ରାଜା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯେଉଁଠି ବହ୍ୱୃଚ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ଋକ୍ ପାଠ କରୁଥିଲେ, ସେଥିରେ ଶ୍ରବଣ କଲେ।
ଯଜ୍ଞଵିଦ୍ଯାଙ୍ଗଵିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଯଜୁର୍ଵିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍। ମଧୁରୈଃ ସାମଗୀତୈଶ୍ଚ ଋଷିଭିର୍ନିଯତଵ୍ରତୈଃ
ଯଜ୍ଞ ଓ ବେଦ ଶିଖ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯଜୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ନିୟମିତ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧୁର ସାମଗୀତ ଗାଇଥିବା, ଏହି ଆଶ୍ରମ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
ଭାରୁଣ୍ଡସାମଗୀତାଭିରଥର୍ଵଶିରସୋଦ୍ଗତୈଃ। ଯତାତ୍ମଭିଃ ସୁନିଯତୈଃ ଶୁଶୁଭେ ସ ତଦାଶ୍ରମଃ
ନିୟମିତ ଓ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ମୁନିମାନେ ଭାରୁଣ୍ଡ ସାମ ଓ ଅଥର୍ବ ଶିରୋମଣି ଗୀତ ଗାଉଥିବା, ସେ ଆଶ୍ରମ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଅଥର୍ଵଵେଦପ୍ରଵରାଃ ପୂଗଯଜ୍ଞିଯସାମଗାଃ। ସଂହିତାମୀରଯନ୍ତି ସ୍ମ ପଦକ୍ରମଯୁତାଂ ତୁ ତେ
ଅଥର୍ବବେଦର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୁଗ ଓ ଯଜ୍ଞିୟ ସାମ ଗାଇଥିବା, ସମ୍ହିତାକୁ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ଶବ୍ଦସଂସ୍କାରସଂଯୁକ୍ତର୍ବ୍ରୁଵଦ୍ଭିଶ୍ଚାପରୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ। ନାଦିତଃ ସ ବଭୌ ଶ୍ରୀମାନ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଇଵାପରଃ
ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରୁଥିଲେ, ସେ ଶ୍ରୀମୟ ଆଶ୍ରମ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯଜ୍ଞସଂସ୍ତରଵିଦ୍ଭିଶ୍ଚ କ୍ରମଶିକ୍ଷାଵିଶାରଦୈଃ। ନ୍ଯାଯତତ୍ତ୍ଵାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ
ଯଜ୍ଞ ଶଯ୍ୟା ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀ, କ୍ରମ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନ୍ୟାୟ ଓ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ଥିବା, ବେଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ନାନାଵାକ୍ଯସମାହାରସମଵାଯଵିଶାରଦୈଃ। ଵିଶେଷକାର୍ଯଵିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମୋକ୍ଷଧର୍ମପରାଯଣୈଃ
ନାନା ପ୍ରକାର ଯୁକ୍ତି ଏବଂ ତର୍କରେ ପାରଙ୍ଗତ, କାର୍ଯ୍ୟର ବିଶେଷ ଜଣା, ମୁକ୍ତି ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା,
ସ୍ତାପନାକ୍ଷେପସିଦ୍ଧାନ୍ତପରମାର୍ଥଜ୍ଞତାଂ ଗତୈଃ। ଶବ୍ଦଚ୍ଛନ୍ଦୋନିରୁକ୍ତଜ୍ଞୈଃ କାଲଜ୍ଞାନଵିଶାରଦୈଃ
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସ୍ଥାପନ, ଖଣ୍ଡନ ଓ ନିଷ୍କର୍ଷ ମାଧ୍ୟମରେ ପରମ ସତ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରିଥିବା, ଶବ୍ଦ, ଛନ୍ଦ, ନିରୁକ୍ତ ଓ କାଳ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଲୋକମାନେ,
ଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମଗୁଣଜ୍ଞୈଶ୍ଚ କାର୍ଯକାରଣଵେଦିଭିଃ। ପକ୍ଷିଵାନରରୁତଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯାସଗ୍ରନ୍ଥସମାଶ୍ରିତୈଃ
ଦ୍ରବ୍ୟ, କର୍ମ ଓ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ଜଣା, କାରଣ ଓ ଫଳ ବୁଝିପାରୁଥିବା, ପକ୍ଷୀ ଓ ବାନରଙ୍କର ଧ୍ୱନି ବୁଝିଥିବା, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ,
ନାନାଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରାଵ ସ୍ଵନମୀରିତମ୍। ଲୋକାଯତିକମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ସମନ୍ତାଦନୁନାଦିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଜର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ସେ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ଲୋକାୟତ ଦର୍ଶନର ପ୍ରମୁଖମାନେ ଚାରିପାଖରେ ତାହାକୁ ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ରତତ୍ର ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାନ୍ନିଯତାନ୍ସଂଶିତଵ୍ରତାନ୍। ଜପହୋମପରାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଦଦର୍ଶ ପରଵୀରହା
ଏଠା ସେଠା ସେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଜପ ଓ ହୋମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ଦେଖିଲେ।
ଆସନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ରୁଚିରାଣି ମହୀପତିଃ। ପ୍ରଯତ୍ନୋପହିତାନି ସ୍ମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯମାଗମତ୍
ରାଜା ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଆକୃତିର, ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଗଠିତ ଓ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଆସନମାନେ ଦେଖି, ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଦେଵତାଯତନାନାଂ ଚ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପୂଜାଂ କୃତାଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ଥମାତ୍ମାନଂ ମେନେ ସ ନୃପସତ୍ତମଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଯେଉଁପରି ଉତ୍ସର୍ଗ କରୁଥିଲେ, ଦେଖି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ନିଜକୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବସିଥିବା ପରି ଭାବିଲେ।
ସ କାଶ୍ଯପତପୋଗୁପ୍ତମାଶ୍ରମପ୍ରଵରଂ ଶୁଭମ୍। ନାତୃପ୍ଯତ୍ପ୍ରେକ୍ଷମାଣୋ ଵୈ ତପୋଵନଗୁଣୈର୍ଯୁତମ୍
କାଶ୍ୟପଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ରକ୍ଷିତ, ତପୋବନର ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ସେ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି ତାହାକୁ ଦେଖିବାରେ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ସ କାଶ୍ଯପସ୍ଯାଯତନଂ ମହାଵ୍ରତୈ- ର୍ଵୃତଂ ସମାନ୍ତାଦୃଷିଭିସ୍ତପୋଧନୈଃ। ଵିଵେଶ ସାମାତ୍ଯପୁରୋହିତୋଽରିହା ଵିଵିକ୍ତମତ୍ଯର୍ଥମନୋହରଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ଅରିଦଳନ କର୍ତ୍ତା, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମହାତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ଘେରିଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ଓ ଆকৰ୍ଷଣୀୟ, ଶୁଭ୍ର କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛନ୍ମହାବାହୁରେକୋଽମାତ୍ଯାନ୍ଵିସୃଜ୍ଯ ତାନ୍। ନାପଶ୍ଯଚ୍ଚାଶ୍ରମେ ତସ୍ମିଂସ୍ତମୃଷିଂ ସଂଶିତଵ୍ରତମ୍
ତାପରେ, ବଳଶାଳୀ ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଏକାକି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆଶ୍ରମରେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ସୋଽପଶ୍ଯମାନସ୍ତମୃଷିଂ ଶୂନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥାଽଽଶ୍ରମମ୍। ଉଵାଚ କ ଇହେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ଵନଂ ସନ୍ନାଦଯନ୍ନିଵ
ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ଆଶ୍ରମକୁ ଖାଲି ଦେଖି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଡାକିଲେ, ଯେପରି ଅଟବିକୁ ଗଞ୍ଜାଇ ଦେଉଛନ୍ତି: 'ଏଠା କିଏ ଅଛନ୍ତି?'
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଥ ତସ୍ଯ ତଂ ଶବ୍ଦଂ କନ୍ଯା ଶ୍ରୀରିଵ ରୂପିଣୀ। ନିଶ୍ଚକ୍ରାମାଶ୍ରମାତ୍ତସ୍ମାତ୍ତାପସୀଵେଷଧାରିଣୀ
ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ କନ୍ୟା, ତପସ୍ବୀ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଲେ।
ସା ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ରାଜାନଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତମସିତେକ୍ଷଣା। `ସୁପ୍ରୀତାଽଭ୍ଯାଗତଂ ତଂ ତୁ ପୂଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତମଥେଶ୍ଵରମ୍
ସେ କଳା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କନ୍ୟା, ରାଜା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, କାରଣ ଏକ ମହାନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୋଗ୍ୟ ଅତିଥି ଆସିଥିଲେ।
ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନା ଶୀଲାଚାରଵତୀ ଶୁଭା। ସା ତମାଯତପଦ୍ମାକ୍ଷଂ ଵ୍ଯୂଢୋରସ୍କଂ ମହାଭୁଜମ୍
ସେ ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଶିଳ୍ପ ଓ ଆଚରଣରେ ଉତ୍ତମ, ଆୟତ ପଦ୍ମନୟନ, ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସିଂହସ୍କନ୍ଧଂ ଦୀର୍ଘବାହୁଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣପୂଜିତମ୍। ସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ମଧୁରଯା ଵାଚା ସାଽବ୍ରଵୀଜ୍ଜନମେଜଯା
ସିଂହ ପରି ଦୃଢ଼ କନ୍ଧ, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ମାନିତ, ସେ ମଧୁର କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ।
ସ୍ଵାଗତଂ ତ ଇତି କ୍ଷିପ୍ରମୁଵାଚ ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ଚ। ଆସନେନାର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ପାଦ୍ଯେନାର୍ଘ୍ଯେଣ ଚୈଵ ହି
ସେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ସମ୍ମାନ କଲେ, ଆସନ ଦେଲେ, ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛାନାମଯଂ ରାଜନ୍କୁଶଲଂ ଚ ନରାଧିପମ୍। ଯଥାଵଦର୍ଚଯିତ୍ଵାଽଥ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାନାମଯଂ ତଦା
ଯଥାଯଥିକ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅବସ୍ଥା ପଚାରିଲେ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ।
ଉଵାଚ ସ୍ମଯମାନେଵ କିଂ କାର୍ଯଂ କ୍ରିଯତାମିତି। `ଆଶ୍ରମସ୍ଯାଭିଗମନେ କିଂ ତ୍ଵଂ କାର୍ଯଂ ଚିକୀର୍ଷସି
ହସି କହିଲେ, 'କଣ କାମ ଅଛି? ଆପଣ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ କିଏ ଲାଗି ଆସିଛନ୍ତି, କଣ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି?'
କସ୍ତ୍ଵମଦ୍ଯେହ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ମହର୍ଷେରାଶ୍ରମଂ ଶୁଭମ୍।' ତାମବ୍ରଵୀତ୍ତତୋ ରାଜା କନ୍ଯାଂ ମଧୁରଭାଷିଣୀମ୍
ତୁମେ କିଏ, ଏହି ପବିତ୍ର ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଏବେ ଆସିଛ? ରାଜା ମଧୁର କଥାରେ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ପଚାରିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀଂ ଯଥାଵତ୍ପ୍ରତିପୂଜିତଃ। `ରାଜର୍ଷେସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽହମିଲିନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଦୋଷରହିତ ତାକୁ ଦେଖି, ଯଥାଯଥ ଆଦର ପାଇଁ, ସେ କହିଲେ— 'ମୁଁ ରାଜା ଋଷି ଇଳିନଙ୍କ ପୁଅ।'
ଦୁଷ୍ଯନ୍ତ ଇତି ମେ ନାମ ସତ୍ଯଂ ପୁଷ୍କରଲୋଚନେ। ଆଗତୋଽହଂ ମହାଭାଗମୃଷିଂ କଣ୍ଵମୁପାସିତୁମ୍
'ମୋର ନାମ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ହେ ପଦ୍ମନୟନି, ମୁଁ ମହାମାନ୍ୟ ଋଷି କଣ୍ବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଆସିଛି।'
ଗତଃ ପିତା ମେ ଭଗଵାନ୍ଫଲାନ୍ଯାହର୍ତୁମାଶ୍ରମାତ୍। ମୁହୂର୍ତଂ ସଂପ୍ରତୀକ୍ଷସ୍ଵ ଦ୍ରଷ୍ଟାସ୍ଯେନମୁପାଗତମ୍
'ମୋ ପିତା ଭଗବାନ ଫଳ ଆଣିବାକୁ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର, ସେ ଆସିଲେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।'