ତ୍ଵଯା ଚତୁର୍ଣାଂ ଭ୍ରାତୄଣାମଭଯଂ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ । ଦତ୍ତଂ ତତ୍ପ୍ରତିଜାନୀହି ସଙ୍ଗରପ୍ରତିମୋଚନମ୍
ତୁମେ ଚାରିଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ନିରାପଦ ରହିବାକୁ ଅଭୟ ଦେଇଥିଲା, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ବୀର, ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମନେ ପକାଇ ରଖ।
ଅନାମଯଂ ସ୍ଵସ୍ତି ଚେତି ପୃଥାଥୋ କର୍ଣମବ୍ରଵୀତ୍ । ତାଂ କର୍ଣୋଽଭ୍ଯଵଦତ୍ପ୍ରୀତସ୍ତତସ୍ତୌ ଜଗ୍ମତୁଃ ପୃଥକ୍
ତାପରେ କୁନ୍ତୀ କହିଲେ, 'ତୁମେ ସୁସ୍ଥ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ରୁହ', ଏହା ଶୁଣି କର୍ଣ୍ଣ ଖୁସି ହେଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଚାଲିଗଲେ।
ଆଗମ୍ଯ ହାସ୍ତିନପୁରାଦୁପପ୍ଲାଵ୍ଯମରିନ୍ଦମଃ । ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କେଶଵଃ ସର୍ଵମୁକ୍ତଵାନ୍
ହସ୍ତିନାପୁରରୁ ଉପପ୍ଲବ୍ୟକୁ ଆସି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିଥିବା କେଶବ, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି କହିଦେଲେ।
ସଂଭାଷ୍ଯ ସୁଚିରଂ କାଲଂ ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ । ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ଶୌରିର୍ଵିଶ୍ରମାର୍ଥଂ ଜଗାମ ହ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆଲୋଚନା ଓ ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରି, ଶୂରବଂଶୀ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଘରକୁ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ନୃପତୀନ୍ଵିରାଟପ୍ରମୁଖାଂସ୍ତଦା। ପାଣ୍ଡଵା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ଭାନାଵସ୍ତଂଗତେ ସତି
ତାପରେ ବିରାଟ ଆଦି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ ରହିଗଲେ।
ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସ୍ଯ ଧ୍ଯାଯନ୍ତସ୍ତମେଵ ଗତମାନସାଃ। ଆନାଯ୍ଯ କୃଷ୍ଣଂ ଦାଶାର୍ହଂ ପୁନର୍ମନ୍ତ୍ରମମନ୍ତ୍ରଯନ୍
ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କରି, ମନରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିବା ସେମାନେ, ଦାଶାର୍ହ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଡାକି, ପୁଣିଥରେ ତାଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କଲେ।
ତ୍ଵଯା ନାଗପୁରଂ ଗତ୍ଵା ସଭାଯାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ। କିମୁକ୍ତଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ତନ୍ନଃ ଶଂସିତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ନାଗପୁରକୁ ଗଲାପରେ ଏବଂ ସଭାରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ କଣ କହିଥିଲେ, ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର? ଏହି କଥା ଆମକୁ କହିବା ଉଚିତ।
ମଯା ନାଗପୁରଂ ଗତ୍ଵା ସଭାଯାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ। ତଥ୍ଯଂ ପଥ୍ଯଂ ହିତଂ ଚୋକ୍ତୋ ନ ଚ ଗୃହ୍ଣାତି ଦୁର୍ମତିଃ
ମୁଁ ନାଗପୁରକୁ ଗଲି ସଭାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଯାହା ଠିକ୍, ଭଲ ଓ ଉପକାରୀ କଥା କହିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ସେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମିନ୍ନୁତ୍ପଥମାପନ୍ନେ କୁରୁଵୃଦ୍ଧଃ ପିତାମହଃ। କିମୁକ୍ତଵାନ୍ହୃଷୀକେଶ ଦୁର୍ଯୋଧନମମର୍ଷଣମ୍
ସେ ଭ୍ରମ ପଥକୁ ଚାଲିଗଲାବେଳେ, କୁରୁ ବଢ଼ା ବୃଦ୍ଧ, ପିତାମହ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କଣ କହିଥିଲେ, ହେ ହୃଷୀକେଶ, ଯିଏ ଅପମାନ ସହିପାରେନି?
ଆଚାର୍ଯୋ ଵା ମହାଭାଗ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ କିମବ୍ରଵୀତ୍। ପିତରୌ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତଂ ଗାନ୍ଧାରୀ ଵା କିମବ୍ରଵୀତ୍
କିମ୍ବା ମହାମାନ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ, ଭାରଦ୍ୱାଜ, କଣ କହିଥିଲେ? ଆମ ପିତା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କିମ୍ବା ଗାନ୍ଧାରୀ ତାଙ୍କୁ କଣ କହିଥିଲେ?
ପିତା ଯଵୀଯାନସ୍ମାକଂ କ୍ଷତ୍ତା ଧର୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ। ପୁତ୍ରଶୋକାଭିସନ୍ତପ୍ତଃ କିମାହ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜମ୍
ଆମ ପରି ଯୁବକ ପିତା, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବିଦୁର, ପୁଅମାନେଙ୍କ ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ, ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କଣ କହିଥିଲେ?
କିଂଚ ସର୍ଵେ ନୃପତଯଃ ସଭାଯାଂ ଯେ ସମାସତେ। ଉକ୍ତଵନ୍ତୋ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ତଦ୍ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ଜନାର୍ଦନ
ଏବଂ ସଭାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସତ୍ୟ କଣ କହିଥିଲେ, ତାହା ଆମକୁ କହ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
ଉକ୍ତଵାନ୍ହି ଭଵାନ୍ସର୍ଵଂ ଵଚନଂ କୁରୁମୁଖ୍ଯଯୋଃ। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ତେଷାଂ ହି ଵଚନଂ କୁରୁସଂସଦି
ତୁମେ କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ସମସ୍ତ କଥା କୁରୁସଭାରେ କହିଥିଲ।
କାମଲୋଭାଭିଭୂତସ୍ଯ ମନ୍ଦସ୍ଯ ପ୍ରାଜ୍ଞମାନିନଃ । ଅପ୍ରିଯଂ ହୃଦଯେ ମହ୍ଯଂ ତନ୍ନ ତିଷ୍ଠତି କେଶଵ
ଯିଏ କାମ ଓ ଲୋଭରେ ଆବୃତ, ମୂର୍ଖ ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବେ, ତାଙ୍କର କଠୋର କଥା ମୋ ହୃଦୟରେ ରହିନଥାଏ, ହେ କେଶବ।
ତେଷାଂ ଵାକ୍ଯାନି ଗୋଵିନ୍ଦ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଵିଭୋ। ଯଥା ଚ ନାଭିପଦ୍ଯେତ କାଲସ୍ତାତ ତଥା କୁରୁ। ଭଵାନ୍ହି ନୋ ଗତିଃ କୃଷ୍ଣ ଭଵାନ୍ନାଥୋ ଭଵାନ୍ଗୁରୁଃ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ହେ ଗୋବିନ୍ଦ। ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କର, ବନ୍ଧୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସମୟ ଆମକୁ ଅଧିକ୍ରମ କରିନପାରିବ। କାରଣ, ତୁମେ ଆମର ଆଶ୍ରୟ, ରକ୍ଷକ ଓ ଗୁରୁ।
ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ଯଥା ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତୋ ରାଜା ସୁଯୋଧନଃ। ମଧ୍ଯେ କୁରୂଣାଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଭାଯାଂ ତନ୍ନିବୋଧ ମେ
ରାଜା, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସଭାରେ ସୁୟୋଧନ କଣ କହିଥିଲେ, ତାହା ଶୁଣ। ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ମଯା ଵିଶ୍ରାଵିତେ ଵାକ୍ଯେ ଜହାସ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ । ଅଥ ଭୀଷ୍ମଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ମୁଁ କଥା କହିବା ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ହସିଲେ; ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ, ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନ ନିବୋଧେଦଂ କୁଲାର୍ଥେ ଯଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ସ୍ଵକୁଲସ୍ଯ ହିତଂ କୁରୁ
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ମୁଁ ତୋତେ ଯାହା କୁଳର ଭଲ ପାଇଁ କହୁଛି, ଏହା ଶୁଣ। ଏହା ଶୁଣି, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ କୁଳର ଭଲ କାମ କର।
ମମ ତାତ ପିତା ରାଜଞ୍ଶନ୍ତନୁର୍ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ। ତସ୍ଯାହମେକ ଏଵାସଂ ପୁତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଵତାଂ ଵରଃ
ମୋର ବାପା, ରାଜା, ଶାନ୍ତନୁ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଥିଲି, ସମସ୍ତ ପୁଅ ଥିବା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସ୍ଯାତ୍କଥଂ ସୁତଃ। ଏକପୁତ୍ରମପୁତ୍ରଂ ଵୈ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ତାଙ୍କର ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସିଲା—‘ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ କିପରି ହେବ?’ ଜଣେ ପୁଅ ଥିଲେ ବି, ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଅ ନଥିବା ସମାନ।
ନ ଚୋଚ୍ଛେଦଂ କୁଲଂ ଯାଯାଦ୍ଵିସ୍ତୀର୍ଯେଚ୍ଚ କଥଂ ଯଶଃ। ତସ୍ଯାହମୀପ୍ସିତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା କାଲୀଂ ମାତରମାଵହମ୍
ବଂଶ ଛିଣ୍ଡିଯିବ ନାହିଁ, ଏବଂ କିପରି ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ? ମୁଁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, କାଳୀଙ୍କୁ ମା' ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲି।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଦୁଷ୍କରାଂ କୃତ୍ଵା ପିତୁରର୍ଥେ କୁଲସ୍ଯ ଚ। ଅରାଜା ଚୋର୍ଧ୍ଵରେତାଶ୍ଚ ଯଥା ସୁଵିଦିତଂ ତଵ। ପ୍ରତୀତୋ ନିଵସାମ୍ଯେଷ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମନୁପାଲଯନ୍
ମୁଁ ମୋ ବାପା ଓ ବଂଶ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି, ଏବଂ ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ମୁଁ ରାଜା ନୁହେଁ ଓ ନିର୍ମଳ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରୁଛି, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଅଟୁଟ ରଖି ଏଭଳି ରହିଛି।
ତସ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ମହାବାହୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହଃ । ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯୋ ଧର୍ମାତ୍ମା କନୀଯାନ୍ମମ ପାର୍ଥିଵ
ସେଇ କାଳୀଙ୍କୁ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ ବଳଶାଳୀ, ଶ୍ରୀମାନ୍, କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ଯିଏ ମୋ ଛୋଟ ଭାଇ, ରାଜା।
ସ୍ଵର୍ଯାତେଽହଂ ପିତରି ତଂ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେ ସନ୍ନ୍ଯଵେଶଯମ୍। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ରାଜାନଂ ଭୃତ୍ଯୋ ଭୂତ୍ଵା ହ୍ଯଧଶ୍ଚରଃ
ମୋ ବାପା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲାପରେ, ମୁଁ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚାକର ଭାବେ ସେବା କଲି।
ତସ୍ଯାହଂ ସଦୃଶାନ୍ଦାରାନ୍ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସମୁପାହରମ୍। ଜିତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵସଙ୍ଘାତମପି ତେ ବହୁଶଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ରାଜାମଣ୍ଡଳର ମୁଖ୍ୟ, ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆଣିଦେଲି, ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ଯାହା ତୁମେ ବହୁବାର ଶୁଣିଛ।
ତତୋ ରାମେଣ ସମରେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧମୁପାଗମମ୍। ସ ହି ରାମଭଯାଦେଭିର୍ନାଗରୈର୍ଵିପ୍ରଵାସିତଃ
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଏକାଏକି ଯୁଦ୍ଧ କଲି; ରାମଙ୍କ ଭୟରେ ସେ ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦେଶଛାଡ଼ା ହେଲେ।
ଦାରେଷ୍ଵପ୍ଯତିସକ୍ତଶ୍ଚ ଯକ୍ଷ୍ମାଣଂ ସମପଦ୍ଯତ। ଯଦା ତ୍ଵରାଜକେ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ନ ଵଵର୍ଷ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ତଦାଭ୍ଯଧାଵନ୍ମାମେଵ ପ୍ରଜାଃ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯପୀଡିତାଃ
ସେ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଯକ୍ଷମା ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ; ଯେବେ ଦେଶ ରାଜାହୀନ ହେଲା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ବର୍ଷା ଦେଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଭୁଖ ଓ ଭୟରେ ଅତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ଉପକ୍ଷୀଣାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ରାଜା ଭଵ ଭଵାଯ ନଃ। ଈତୀଃ ପ୍ରଣୁଦ ଭଦ୍ରଂ ଶନ୍ତନୋଃ କୁଲଵର୍ଧନ
ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇ କହିଲେ—‘ଆମ ପାଇଁ ରାଜା ହେଉ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇବା ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କର।’
ପୀଡ୍ଯନ୍ତେ ତେ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଵ୍ଯାଧିଭିର୍ଭୃଶଦାରୁଣୈଃ । ଅଲ୍ପାଵଶିଷ୍ଟା ଗାଙ୍ଗେଯ ତାଃ ପରିତ୍ରାତୁମର୍ହସି
ତୁମର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଭୟଙ୍କର ଓ କଠିନ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, କେବଳ କିଛି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଵ୍ଯାଧୀନ୍ପ୍ରଣୁଦ୍ଯ ଵୀର ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ପାଲଯ। ତ୍ଵଯି ଜିଵତୀ ମା ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵିନାଶମୁପଗଚ୍ଛତୁ
ବୀର, ରୋଗ ଦୂର କର, ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ଥିବା ବେଳେ ଦେଶ ନଷ୍ଟ ହେଉ ନାହିଁ।