ଅହଂ ଚେତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଜାତୋ ନ ପ୍ରାପ୍ତଃ କ୍ଷତ୍ରସତ୍କ୍ରିଯାମ୍ । ତ୍ଵତ୍କୃତେ କିଂ ନୁ ପାପୀଯଃ ଶତ୍ରୁଃ କୁର୍ଯାନ୍ମମାହିତମ୍
ମୁଁ ଯଦି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଯୋଗ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରୀତି ମିଳିନାହିଁ, ତେବେ ତୁମେ ଯେପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛ, ମୋ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅପରାଧ କରିପାରିବ କି?
କ୍ରିଯାକାଲେ ତ୍ଵନୁକ୍ରୋଶମକୃତ୍ଵା ତ୍ଵମିମଂ ମମ। ହୀନସଂସ୍କ୍ରାସମଯମଦ୍ଯ ମାଂ ସମଚୂଚୁଦଃ
କ୍ରିୟା ସମୟରେ ତୁମେ ମୋପାଇଁ ଦୟା ଦେଖାନାହିଁ; ଏବେ ମୋ ଅପମାନର ଘଡ଼ିରେ ଆସି ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛ।
ନ ଵୈ ମମ ହିତଂ ପୂର୍ଵଂ ମାତୃଵଚ୍ଚେଷ୍ଟିତଂ ତ୍ଵଯା। ସା ମାଂ ସଂବୋଧଯସ୍ଯଦ୍ଯ କେଵଲାତ୍ମହିତୈଷିଣୀ
ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ମା' ପରି କେବେ ମୋ ପାଇଁ ଭଲ କାମ କରିନଥିଲ; ଏହି ଦିନେ ତୁମେ ମୋର ମାତ୍ର ଭଲ ଚାହିଁ ମୋତେ ଜାଗ୍ରତ କରୁଛ।
କୃଷ୍ଣେନ ସହିତାତ୍କୋ ଵୈ ନ ଵ୍ଯଥେତ ଧନଂଜଯାତ୍। କୋଦ୍ଯ ଭୀତଂ ନ ମାଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ପର୍ଥାନାଂ ସମିତିଂ ଗତମ୍
ଧନଞ୍ଜୟ ଓ କୃଷ୍ଣ ଏକସାଥି ଥିଲେ କିଏ ଭୟଭିତ ହେବେ ନାହିଁ? ମୁଁ ପାର୍ଥମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ତୁମେ ଭାବିବେ ନାହିଁ ଯେ ମୁଁ ଭୟଭିତ।
ଅଭ୍ରାତା ଵିଦିତଃ ପୂର୍ଵଂ ଯୁଦ୍ଧକାଲେ ପ୍ରକାଶିତଃ । ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଯଦି ଗଚ୍ଛାମି କିଂ ମାଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ଵଦିଷ୍ଯତି
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଭାଇ ନୁହେଁ ବୋଲି ଜଣା ଥିଲି, ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏହା ପ୍ରକାଶ ହୋଇଥିଲା; ଏବେ ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କଣ କହିବେ?
ସର୍ଵକାମୈଃ ସଂଵିଭକ୍ତଃ ପୂଜିତଶ୍ଚ ଯଥାସୁଖମ୍ । ଅହଂ ଵୈ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ କୁର୍ଯାଂ ତଦଫଲଂ କଥମ୍
ମୁଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଛି, ସମ୍ମାନିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛି; ଏପରି ଦେଇଥିବା ଭଲକୁ କିପରି ଅଫଳ କରିପାରିବି?
ଉପନହ୍ଯ ପରୈର୍ଵୈରଂ ଯେ ମାଂ ନିତ୍ଯମୁପାସତେ । ନମସ୍କୁର୍ଵନ୍ତି ଚ ସଦା ଵସଵୋ ଵାସଵଂ ଯଥା
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ରଖି ଯେମାନେ ସଦା ମୋ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଯେପରି ବସୁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କରନ୍ତି।
ମମ ପ୍ରାଣେନ ଯେ ଶତ୍ରୂଞ୍ଶକ୍ତାଃ ପ୍ରତିସମାସିତୁମ୍। ମନ୍ଯନ୍ତେ ତେ କଥଂ ତେଷାମହଂ ଛିନ୍ଦ୍ଯାଂ ମନୋରଥମ୍
ମୋ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ଯେମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଆଶାକୁ କିପରି ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବି?
ମଯା ପ୍ଲଵେନ ସଂଗ୍ରାମଂ ତିତୀର୍ଷନ୍ତି ଦୁରତ୍ଯଯମ୍। ଅପାରେ ପାରକାମା ଯେ ତ୍ଯଜେଯଂ ତାନହଂ କଥମ୍
ଯେମାନେ ଅପାର ଯୁଦ୍ଧକୁ ମୋତେ ନାଉ ପରି ଭାବି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେକୁ କିପରି ଛାଡ଼ିପାରିବି?
ଅଯଂ ହି କାଲଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋପଜୀଵିନାମ୍ । ନିର୍ଵେଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ମଯା ତତ୍ର ପ୍ରାଣାନପରିରକ୍ଷତା
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମୟ ଆସିଛି; ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବି, ଯଦିଓ ଏହା ପାଇଁ ମୋ ପ୍ରାଣ ଜାଉ।
କୃତାର୍ଥାଃ ସୁଭୃତା ଯେ ହି କୃତ୍ଯକାଲେ ହ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ। ଅନଵେକ୍ଷ୍ଯ କୃତଂ ପାପା ଵିକୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯନଵସ୍ଥିତାଃ
ଯେମାନେ ଭଲ ଭାବରେ ଉପକୃତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମୟରେ ଭଲକୁ ଅନଦେଖି ଭୁଲ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ରାଜକିଲ୍ବିଷିଣାଂ ତେଷାଂ ଭର୍ତୃପିଣ୍ଡାପହାରିଣାମ୍। ନୈଵାଯଂ ନ ପରୋ ଲୋକୋ ଵିଦ୍ଯତେ ପାପକର୍ମଣାମ୍
ଯେମାନେ ରାଜସ୍ଥ ଅପରାଧରେ ଲିପ୍ତ ଓ ନିଜ ମାଲିକଙ୍କ ଭୋଜନ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାରୁ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଦୁଇଟି ନାହିଁ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାମର୍ଥେ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ତେ ସୁତୈଃ । ବଲଂ ଚ ଶକ୍ତିଂ ଚାସ୍ଥାଯ ନ ଵୈ ତ୍ଵଯ୍ଯନୃତଂ ଵଦେ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ମୋର ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି; ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁନାହିଁ।
ଆନୃଶଂସ୍ଯମଥୋ ଵୃତ୍ତଂ ରକ୍ଷନ୍ସତ୍ପୁରୁଷୋଚିତମ୍। ଅତୋଽର୍ଥକରମପ୍ଯେତନ୍ନ କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ତେ ଵଚଃ
ମୁଁ ଦୟା ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ରକ୍ଷିବି, ଏହି ଦିନେ ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ତାହା ଲାଭ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କରିବି ନାହିଁ।
ନ ଚ ତେଽଯଂ ସମାରମ୍ଭୋ ମଯି ମୋଘୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଵଧ୍ଯାନ୍ଵିଷହ୍ଯାନ୍ସଂଗ୍ରାମେ ନ ହନିଷ୍ଯାମି ତେ ସୁତାନ୍
ତୁମେ ମୋପାଇଁ ଯେ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛ, ଏହା ଅନର୍ଥକ ହେବ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ, ଯେମାନେ ମାରିବାଯୋଗ୍ୟ ଓ ଜିତିପାରିବା।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଚ ଭୀମଂ ଚ ଯମୌ ଚୈଵାର୍ଜୁନାଦୃତେ । ଅର୍ଜୁନେନ ସମଂ ଯୁଦ୍ଧମପି ଯୌଧିଷ୍ଠିରେ ବଲେ
ଅର୍ଜୁନ ଛଡ଼ି ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ ଓ ଯମ ଦ୍ୱୟୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତି ନେଇ ଆସନ୍ତି।
ଅର୍ଜୁନଂ ହି ନିହତ୍ଯାଜୌ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ସ୍ଯାତ୍ଫଲଂ ମଯା। ଯଶସା ଚାପି ଯୁଜ୍ଯେଯଂ ନିହତଃ ସଵ୍ଯସାଚିନା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନକୁ ମାରିଲେ ମୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ; ନହେଲେ ସବ୍ୟସାଚୀ ମୋତେ ମାରିଲେ ମୁଁ ଯଶ ପାଇବି।
ନ ତେ ଜାତୁ ନଶିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁତ୍ରାଃ ପଞ୍ଚ ଯଶସ୍ଵିନି । ନିରର୍ଜୁନାଃ ସକର୍ଣା ଵା ସାର୍ଜୁନା ଵା ହତେ ମଯି
ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ତୁମ ପଞ୍ଚ ପୁଅ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ—ମୁଁ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ମରିଯାଉଥିବା, କର୍ଣ୍ଣ ସହିତ କିମ୍ବା ଅର୍ଜୁନ ବିନା, ଯେପରି ମୁଁ ମରିଯାଉ।
ଇତି କର୍ଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁନ୍ତୀ ଦୁଃଖାତ୍ପ୍ରଵେଷତୀ । ଉଵାଚ ପୁତ୍ରମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ କର୍ଣଂ ଧୈର୍ଯାଦକମ୍ପନମ୍
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି କୁନ୍ତୀ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା; ସେ ନିଜ ପୁଅ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି କଥା କହିଲା।
ଏଵଂ ଵୈ ଭାଵ୍ଯମେତେନ କ୍ଷଯଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି କୌରଵାଃ । ଯଥା ତ୍ଵଂ ଭାଷସେ କର୍ଣ ଦୈଵଂ ତୁ ବଲଵତ୍ତରମ୍
କର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଯେପରି କହୁଛ, ଏହିପରି ହେବ; କୌରବମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ। କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟ ଉଦ୍ୟମଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ତ୍ଵଯା ଚତୁର୍ଣାଂ ଭ୍ରାତୄଣାମଭଯଂ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ । ଦତ୍ତଂ ତତ୍ପ୍ରତିଜାନୀହି ସଙ୍ଗରପ୍ରତିମୋଚନମ୍
ତୁମେ ଚାରିଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ନିରାପଦ ରହିବାକୁ ଅଭୟ ଦେଇଥିଲା, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ବୀର, ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମନେ ପକାଇ ରଖ।
ଅନାମଯଂ ସ୍ଵସ୍ତି ଚେତି ପୃଥାଥୋ କର୍ଣମବ୍ରଵୀତ୍ । ତାଂ କର୍ଣୋଽଭ୍ଯଵଦତ୍ପ୍ରୀତସ୍ତତସ୍ତୌ ଜଗ୍ମତୁଃ ପୃଥକ୍
ତାପରେ କୁନ୍ତୀ କହିଲେ, 'ତୁମେ ସୁସ୍ଥ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ରୁହ', ଏହା ଶୁଣି କର୍ଣ୍ଣ ଖୁସି ହେଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଚାଲିଗଲେ।
ଆଗମ୍ଯ ହାସ୍ତିନପୁରାଦୁପପ୍ଲାଵ୍ଯମରିନ୍ଦମଃ । ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କେଶଵଃ ସର୍ଵମୁକ୍ତଵାନ୍
ହସ୍ତିନାପୁରରୁ ଉପପ୍ଲବ୍ୟକୁ ଆସି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିଥିବା କେଶବ, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି କହିଦେଲେ।
ସଂଭାଷ୍ଯ ସୁଚିରଂ କାଲଂ ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ । ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ଶୌରିର୍ଵିଶ୍ରମାର୍ଥଂ ଜଗାମ ହ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆଲୋଚନା ଓ ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରି, ଶୂରବଂଶୀ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଘରକୁ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ନୃପତୀନ୍ଵିରାଟପ୍ରମୁଖାଂସ୍ତଦା। ପାଣ୍ଡଵା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ଭାନାଵସ୍ତଂଗତେ ସତି
ତାପରେ ବିରାଟ ଆଦି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ ରହିଗଲେ।
ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପାସ୍ଯ ଧ୍ଯାଯନ୍ତସ୍ତମେଵ ଗତମାନସାଃ। ଆନାଯ୍ଯ କୃଷ୍ଣଂ ଦାଶାର୍ହଂ ପୁନର୍ମନ୍ତ୍ରମମନ୍ତ୍ରଯନ୍
ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କରି, ମନରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିବା ସେମାନେ, ଦାଶାର୍ହ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଡାକି, ପୁଣିଥରେ ତାଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କଲେ।
ତ୍ଵଯା ନାଗପୁରଂ ଗତ୍ଵା ସଭାଯାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ। କିମୁକ୍ତଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ତନ୍ନଃ ଶଂସିତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ନାଗପୁରକୁ ଗଲାପରେ ଏବଂ ସଭାରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ କଣ କହିଥିଲେ, ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର? ଏହି କଥା ଆମକୁ କହିବା ଉଚିତ।
ମଯା ନାଗପୁରଂ ଗତ୍ଵା ସଭାଯାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ। ତଥ୍ଯଂ ପଥ୍ଯଂ ହିତଂ ଚୋକ୍ତୋ ନ ଚ ଗୃହ୍ଣାତି ଦୁର୍ମତିଃ
ମୁଁ ନାଗପୁରକୁ ଗଲି ସଭାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଯାହା ଠିକ୍, ଭଲ ଓ ଉପକାରୀ କଥା କହିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ସେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମିନ୍ନୁତ୍ପଥମାପନ୍ନେ କୁରୁଵୃଦ୍ଧଃ ପିତାମହଃ। କିମୁକ୍ତଵାନ୍ହୃଷୀକେଶ ଦୁର୍ଯୋଧନମମର୍ଷଣମ୍
ସେ ଭ୍ରମ ପଥକୁ ଚାଲିଗଲାବେଳେ, କୁରୁ ବଢ଼ା ବୃଦ୍ଧ, ପିତାମହ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କଣ କହିଥିଲେ, ହେ ହୃଷୀକେଶ, ଯିଏ ଅପମାନ ସହିପାରେନି?
ଆଚାର୍ଯୋ ଵା ମହାଭାଗ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ କିମବ୍ରଵୀତ୍। ପିତରୌ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତଂ ଗାନ୍ଧାରୀ ଵା କିମବ୍ରଵୀତ୍
କିମ୍ବା ମହାମାନ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ, ଭାରଦ୍ୱାଜ, କଣ କହିଥିଲେ? ଆମ ପିତା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କିମ୍ବା ଗାନ୍ଧାରୀ ତାଙ୍କୁ କଣ କହିଥିଲେ?