ତତଃ କୁରୂଣାମନଯୋ ଭଵିତା ଵୀରନାଶନଃ। ଚିନ୍ତଯନ୍ନ ଲଭେ ନିଦ୍ରାମହଃସୁ ଚ ନିଶାସୁ ଚ
ଏହାପରେ କୁରୁମାନେ ଉପରେ ଅପଶ୍ରୟ ଆସିବ, ଏହା ଶୂରମାନେଙ୍କ ନାଶ ଆଣିବ। ଏହା ଭାବି, ମୁଁ ଦିନରେ ଓ ରାତିରେ କେବେ ଶୁଅନି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୁନ୍ତୀ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମର୍ଥକାମେନ ଭାଷିତମ୍। ସା ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତୀ ଦୁଃଖାର୍ତା ମନସା ଵିମମର୍ଶ ହ
ବିଦୁରଙ୍କ ମନରେ ଭଲ ଭାବନା ରଖି କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀ ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ମନେ ଭାବିଲେ।
ଧିଗସ୍ତ୍ଵର୍ଥଂ ଯତ୍କୃତେଯଂ ସୁମହାଞ୍ଜ୍ଞାତିସଂକ୍ଷଯଃ। ଵର୍ତ୍ସ୍ଯତେ ସୁହୃଦାଂ ଚୈଵ ଯୁଦ୍ଧେଽସ୍ମିନ୍ଵୈ ପରାଭଵଃ
ଏମିତି ଲାଭ କି କାମର, ଯାହା ପାଇଁ ଏତେ ଜଣା ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହେବେ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବନ୍ଧୁମାନେ ହାରିବେ।
ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚେଦିପଞ୍ଚାଲା ଯାଦଵାଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ। ଭାରତୈଃ ସହ ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତି କିଂ ନୁ ଦୁଃଖମତଃପରମ୍
ପାଣ୍ଡବ, ଚେଦି, ପଞ୍ଚାଳ, ଯାଦବ ଏବଂ ଭାରତମାନେ ଏକାଠି ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ଏଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଆଉ କଣ ହେବ?
ପଶ୍ଯେ ଦୋଷଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଯୁଦ୍ଧେ ତଥାଽଯୁଦ୍ଧେ ପରାଭଵମ୍ । ଅଧନସ୍ଯ ମୃତଂ ଶ୍ରେଯୋ ନ ହି ଜ୍ଞାତିକ୍ଷଯୋ ଜଯଃ। ଇତି ମେ ଚିନ୍ତଯନ୍ତ୍ଯା ଵୈ ହୃଦି ଦୁଃଖଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅପକାର ଦେଖୁଛି, ଅଯୁଦ୍ଧରେ ହାର। ଗରିବ ପାଇଁ, ଜଣା ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହେବା ଜୟଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ। ଏପରି ଭାବି, ମୋ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖ ଉପଜୁଛି।
ପିତାମହଃ ଶାନ୍ତନଵ ଆଚାର୍ଯଶ୍ଚ ଯୁଧାଂ ପତିଃ। କର୍ଣଶ୍ଚ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାର୍ଥଂ ଵର୍ଧଯନ୍ତି ଭଯଂ ମମ
ପିତାମହ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧର ନାୟକ ଓ କର୍ଣ୍ଣ—ସମସ୍ତେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ମୋ ଭୟ ବଢ଼ାଉଛନ୍ତି।
ନାଚାର୍ଯଃ କାମଵାଞ୍ଶିଷ୍ଯୈଦ୍ରୌଣୋଯୁଦ୍ଧ୍ଯେତ ଜାତୁଚିତ୍। ପାଣ୍ଡଵେଷୁ କଥଂ ହାର୍ଦଂ କୁର୍ଯାନ୍ନ ଚ ପିତାମହଃ
ଯେ ଶିକ୍ଷକ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ କେବେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ; ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବେ ନାହିଁ। ତେବେ ପିତାମହ କିପରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁତା ରଖିପାରିବେ?
ଅଯଂ ତ୍ଵେକୋ ଵୃଥାଦୃଷ୍ଟିର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ। ମୋହାନୁଵର୍ତୀ ସତତଂ ପାପୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକମାତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି, ସବୁବେଳେ ମୂଢ଼ତା ଓ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଅନୁସରେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ।
ମହତ୍ଯନର୍ଥେ ନିର୍ବନ୍ଧୀ ବଲଵାଂଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ। କର୍ଣଃ ସଦା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ତନ୍ମେ ଦହତି ସଂପ୍ରତି
ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମସ୍ୟାରେ କର୍ଣ୍ଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ବିଶେଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ସଦା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ରହେ—ଏହି କଥା ଏବେ ମୋ ମନକୁ ଜଳାଇ ଦେଉଛି।
ଆଶଂସେ ତ୍ଵଦ୍ଯ କର୍ଣସ୍ଯ ମନୋଽହଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି । ଗ୍ରସାଦଯିତୁମାସାଦ୍ଯ ଦର୍ଶଯନ୍ତୀ ଯଥାତଥମ୍
ଆଜି ମୋତେ ଲାଗୁଛି କର୍ଣ୍ଣର ମନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ ସେ ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଇଦେବ।
ତୋଷିତୋ ଭଗଵାନ୍ଯତ୍ର ଦୁର୍ଵାସା ମେ ଵରଂ ଦଦୌ । ଆହ୍ଵାନଂ ମନ୍ତ୍ରସଂଯୁକ୍ତଂ ଵସନ୍ତ୍ଯାଃ ପିତୃଵେଶ୍ମନି
ଏଠାରେ, ଏକଥାରେ, ଭଗବାନ ଦୁର୍ବାସା ମୋତେ ଖୁସି ହୋଇ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ—ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ରହୁଥିବାବେଳେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଡାକିବାର ଶକ୍ତି।
ସାହମନ୍ତଃପୁରେ ରାଜ୍ଞଃ କୁନ୍ତିଭୋଜପୁରସ୍କୃତା । ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ବହୁଵିଧଂ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା
ତେଣୁ ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ, କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ମୋ ହୃଦୟ ଭାରି ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଗଲା, ବହୁ ପ୍ରକାର ଭାବନା ମନେ ଆସୁଥିଲା।
ବଲାବଲଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଵାଗ୍ବଲମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଭାଵାଦ୍ବାଲଭାଵାଚ୍ଚ ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମୁଁ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର କଥାର ଶକ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ଏକ ଯୁବତୀ ଓ ଅପରିପକ୍କା ହେବାରୁ, ପୁନିପୁନି ଏହି ସବୁ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଲି।
ଧାତ୍ର୍ଯା ଵିସ୍ରବ୍ଧଯା ଗୁପ୍ତା ସଖୀଜନଵୃତା ତଦା। ଦୋଷଂ ପରିହରନ୍ତୀ ଚ ପିତୁଶ୍ଚାରିତ୍ର୍ଯରକ୍ଷିଣୀ
ସେବେଳେ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ଧାତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ସଖୀମାନେ ଆସପାସ ଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ଦୋଷରୁ ଦୂରେଇ ରହିଲି ଏବଂ ମୋ ବାପାଙ୍କର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କଲି।
କଥଂ ନୁ ସୁକୃତଂ ମେ ସ୍ଯାନ୍ନାପରାଧଵତୀ କଥମ୍। ଭଵେଯମିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତଂ ନମସ୍ଯ ଚ
ମୁଁ ଭାବିଲି, 'କିପରି ଭଲ କାମ କରିପାରିବି? କିପରି ଦୋଷୀ ହେବିନାହିଁ?'—ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲି।
କୌତୂହଲାତ୍ତୁ ତଂ ଲବ୍ଧା ବାଲିଶ୍ଯାଦାଚରଂ ତଦା। କନ୍ଯା ସତୀ ଦେଵମର୍କମାସାଦଯମହଂ ତତଃ
କୌତୁହଳ ଓ ଅପରିପକ୍କତାରୁ, ମୁଁ ସେ କାମ କଲି; କନ୍ୟା ଥିଲିବାବେଳେ, ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲି, ଏବଂ ସେ ଦେବତା ଆସିଲେ।
ଯୋଽସୌ କାନୀନଗର୍ଭୋ ମେ ପୁତ୍ରଵତ୍ପରିରକ୍ଷିତଃ । କସ୍ମାନ୍ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵଚନଂ ପଥ୍ଯଂ ଭ୍ରାତୃହିତଂ ତଥା
ଯିଏ ମୋର ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପୁଅ ପରି ସ୍ନେହରେ ରକ୍ଷା କରିଛି—ସେ କାହିଁକି ତାଙ୍କର ଭାଇମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଓ ଉଚିତ କଥା ଶୁଣିବେ ନାହିଁ?
ଇତି କୁନ୍ତୀ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ କାର୍ଯନିଶ୍ଚଯମୁତ୍ତମମ୍ । କାର୍ଯାର୍ଥମଭିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଯଯୌ ଭାଗୀରଥୀଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି ଭାବି, କୁନ୍ତୀ ନିଜ କାମରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ମନରେ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ, ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଆତ୍ମଜସ୍ଯ ତତସ୍ତସ୍ଯ ଘୃଣିନଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗିନଃ । ଗଙ୍ଗାତୀରେ ପୃଥାପଶ୍ଯଞ୍ଜପସ୍ଥାନମନୁତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ, ଗଙ୍ଗା ତଟରେ, ପୃଥା ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଯିଏ ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ଅଟୁଟ ଓ ସତ୍ୟବାନ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜପରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ପ୍ରାଙ୍ମୁଖସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵବାହୋଃ ସା ପର୍ଯତିଷ୍ଠତ ପୃଷ୍ଠତଃ। ଜପ୍ଯାଵସାନଂ କାର୍ଯାର୍ଥଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତୀ ତପସ୍ଵିନୀ
ସେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଥିବା ପୁଅଙ୍କ ପଛରେ ଉଭେଁ ରହିଲେ; ତାଙ୍କର କାମ ପାଇଁ ଜପ ସମାପ୍ତିର ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ ପରି।
ଅତିଷ୍ଠତ୍ସୂର୍ଯତାପାର୍ତା କର୍ଣସ୍ଯୋତ୍ତରଵାସସି। କୌରଵ୍ଯପତ୍ନୀ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୀ ମଦ୍ମମାଲେଵ ଶୁଷ୍ଯତୀ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, କୁନ୍ତୀ—ଯିଏ କୌରବ ଓ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ—କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ଉପର ଚାଦର ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ମୋ ଦେହର ତାପରେ ଶୁଷ୍କ ହେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଆପୃଷ୍ଠତାପାଞ୍ଜପ୍ତ୍ଵା ସ ପରିଵୃତ୍ତ୍ଯ ଯତଵ୍ରତଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁନ୍ତୀମୁପାତିଷ୍ଠଦଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ତାଙ୍କର ଉପାସନା ସେଷ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ସହି, ସେ ନିଜେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା କର୍ଣ୍ଣ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଦେଖିଲେ କୁନ୍ତୀକୁ। ସେ ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ମହାତେଜା ମାନୀ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ । ଉତ୍ସ୍ମଯନ୍ପ୍ରଣତଃ ପ୍ରାହ କୁନ୍ତୀଂ ଵୈକର୍ତନୋ ଵୃଷଃ
ଯଥାଯଥ ଭାବରେ, ମହାତ୍ମା, ଗର୍ବିତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କର୍ଣ୍ଣ ହସି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାଧେଯୋଽହମାଧିରଥିଃ କର୍ଣସ୍ତ୍ଵାମଭିଵାଦଯେ । ପ୍ରାପ୍ତା କିମର୍ଥଂ ଭଵତୀ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାମି ତେ
ମୁଁ ରାଧାର ପୁଅ, କର୍ଣ୍ଣ, ରଥୀର ମହାପ୍ରଭୁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ଆପଣ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? କହନ୍ତୁ, ମୁଁ କଣ କରିଦେବି?
କୌନ୍ତେଯସ୍ତ୍ଵଂ ନ ରାଧେଯୋ ନ ତଵାଧିରଥଃ ପିତା। ନାସି ସୂତକୁଲେ ଜାତଃ କର୍ଣ ତଦ୍ଵିଦ୍ଧି ମେ ଵଚଃ
ତୁମେ ରାଧାଙ୍କ ପୁଅ ନୁହଁ, ଆଧିରଥ ତୁମର ବାପା ନୁହଁ; କର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ସୁତର ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ମୋ କଥାରୁ ଏହି ସତ୍ୟ ଜାଣ।
କାନୀନସ୍ତ୍ଵଂ ମଯା ଜାତଃ ପୂର୍ଵଜଃ କୁକ୍ଷିଣା ଧୃତଃ । କୁନ୍ତିରାଜସ୍ଯ ଭଵନେ ପାର୍ଥସ୍ତ୍ଵମସି ପୁତ୍ରକ
ତୁମେ ମୋ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁଅ, ପ୍ରଥମେ ମୋ ପେଟରେ ରହିଥିଲା; କୁନ୍ତିରାଜଙ୍କ ଘରରେ ତୁମେ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପୁଅ, ପାର୍ଥ ହେବା ହେଉଛ।
ପ୍ରକାଶକର୍ମା ତପନୋ ଯୋଽଯଂ ଦେଵୋ ଵିରୋଚନଃ । ଅଜୀଜନତ୍ତ୍ଵାଂ ମଯ୍ଯେଷ କର୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍
ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ସେ ମୋ ଗର୍ଭରେ ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, କର୍ଣ୍ଣ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ।
କୁଣ୍ଡଲୀ ବଦ୍ଧକଵଚୋ ଦେଵଗର୍ଭଃ ଶ୍ରିଯା ଵୃତଃ । ଜାତସ୍ତ୍ଵମସି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ମଯା ପୁତ୍ର ପିତୁର୍ଗୃହେ
କୁଣ୍ଡଳ ଓ କବଚ ପିନ୍ଧି, ଦେବତା ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିତ, ଶ୍ରୀରେ ଭରିଥିବା, ତୁମେ ତୁମ ବାପାଙ୍କ ଘରେ ମୋ ପୁଅ ଭାବରେ ଅଜୟ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।
ସ ତ୍ଵଂ ଭ୍ରାତୄନସଂବୁଦ୍ଧ୍ଯ ମୋହଦ୍ଯଦୁପସେଵସେ । ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ନ ତଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯି ପୁତ୍ର ଵିଶେଷତଃ
ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିନାହିଁ, ଭ୍ରମରେ ପଡି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ସେବା କରୁଛ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ, ପୁଅ, ବିଶେଷ ଭାବରେ ଉଚିତ ନୁହଁ।
ଏତଦ୍ଧର୍ମଫଲଂ ପୁତ୍ର ନରାଣାଂ ଧର୍ମନିଶ୍ଚଯେ । ଯତ୍ତୁଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ପିତରୋ ମାତା ଚାପ୍ଯେକଦର୍ଶିନୀ
ପୁଅ, ଏହି ଧର୍ମର ଫଳ ହେଉଛି ଯେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ରହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବାପା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ଏକମନ ମାଁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।