ଶ୍ଵେତୋଷ୍ଣୀଷାଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତ୍ରଯ ଏତେ ଜନାର୍ଦନ । ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ସୈନ୍ଯେଷୁ ତାନ୍ଵିଜାନୀହି କେଶଵ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଏହି ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟ ଧଳା ପଗଡ଼ି ପିନ୍ଧି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାରେ ଦେଖାଗଲେ; କେଶବ, ଏମାନେ କିଏ ତୁମେ ଜାଣ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା କୃପଶ୍ଚୈଵ କୃତଵର୍ମା ଚ ସାତ୍ଵତଃ । ରକ୍ତୋଷ୍ଣୀଷାଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵେ ମାଧଵ ପାର୍ଥିଵାଃ
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, କୃପ ଏବଂ ସାତ୍ୱତ କୃତବର୍ମା, ମାଧବ, ସମସ୍ତ ରାଜା ଲାଲ ମୁଣ୍ଡାସା ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଉଷ୍ଟ୍ରପ୍ରଯୁକ୍ତମାରୂଢୌ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ମହାରଥୌ । ମଯା ସାର୍ଧଂ ମହାବାହୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଵା ଵିଭୋ
ମହାବାହୁ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ, ଦୁଇଜଣ ମହାରଥୀ, ଉଠ ଚଳାଉଥିବା ରଥରେ ମୋ ସହିତ କିମ୍ବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ସହିତ ଚଢ଼ିଥିଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଶାସ୍ତାଂ ଚ ଦିଶଂ ପ୍ରଯାତାଃ ସ୍ମ ଜନାର୍ଦନ । ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମୋ ଯମସାଦନମ୍
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଆମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଶାସିତ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲୁ; ଅତି ଶୀଘ୍ରରେ ଆମେ ଯମର ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିବୁ।
ଅହଂ ଚାନ୍ଯେ ଚ ରାଜାନୋ ଯଚ୍ଚ ତତ୍କ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଲମ୍ । ଗାଣ୍ଡିଵାଗ୍ନିଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମ ଇତି ମେ ନାସ୍ତି ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ଗାଣ୍ଡୀବର ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବୁ; ଏଥିରେ ମୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅପସ୍ଥିତଵିନାଶେଯଂ ନୂନମଦ୍ଯ ଵସୁଂଧରା। ଯଥା ହି ମେ ଵଚଃ କର୍ଣ ନୋପୈତି ହୃଦଯଂ ତଵ
ନିଶ୍ଚୟ ଆଜି ଭୂମିର ବିନାଶ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, କାରଣ କର୍ଣ୍ଣ, ମୋ କଥା ତୁମ ହୃଦୟକୁ ପହଞ୍ଚୁନାହିଁ।
ସର୍ଵେଷାଂ ତାତ ଭୂତାନାଂ ଵିନାଶେ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ। ଅନଯୋ ନଯସଙ୍କାଶୋ ହୃଦଯାନ୍ନାପସର୍ପତି
ପିତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ବିନାଶ ସମୟ ଆସିଲେ, ଅନ୍ୟାୟ ନ୍ୟାୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ହୃଦୟରୁ ଯାଏନାହିଁ।
ଅପି ତ୍ଵାଂ କୃଷ୍ଣ ପଶ୍ଯାମୋ ଜୀଵନ୍ତୋଽସ୍ମାନ୍ମହାରଣାତ୍। ସମୁତ୍ତୀର୍ଣା ମହାବାହୋ ଵୀରକ୍ଷତ୍ରଵିନାଶନାତ୍
କୃଷ୍ଣ, ମହାବାହୁ, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବୀର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପରେ ଆମେ ତୁମକୁ ବଞ୍ଚିଥିବା ଦେଖିପାରିବୁ କି?
ଅଥଵା ସଙ୍ଗମଃ କୃଷ୍ଣ ସ୍ଵର୍ଗେ ନୋ ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍। ତତ୍ରେଦାନୀଂ ସମେଷ୍ଯାମଃ ପୁନଃ ସାର୍ଧଂ ତ୍ଵଯାନଘ
ନାହିଁଲେ କୃଷ୍ଣ, ହେତେବା ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳିବା। ସେଠାରେ ଆମେ ତୁମ ସହିତ ପୁଣିଥରେ ଏକାଠି ହେବୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମାଧଵଂ କର୍ଣଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ପୀଡିତମ୍। ଵିସର୍ଜିତଃ କେଶଵେନ ରଥୋପସ୍ଥାଦଵାତରତ୍
ଏପରି କହି, ଦୁଃଖିତ କର୍ଣ୍ଣ ମାଧବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ପରେ କେଶବ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତେଣୁ ସେ ରଥରୁ ଅବତରିଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵରଥାମସ୍ଥାଯ ଜାମ୍ବୂନଦଵିଭୂଷିତମ୍। ମହାତ୍ମା ଵୈ ନିଵଵୃତେ ରାଧେଯୋ ଦୀନମାନସଃ
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ରାଧେୟ, ମନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ନିଜ ରଥକୁ ଚଢ଼ି, ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତତଃ ଶୀଘ୍ରତରଂ ପ୍ରାଯାତ୍କେଶଵଃ ସହସାତ୍ଯକିଃ। ପୁନରୁଚ୍ଚାରଯନ୍ଵାଣୀଂ ଯାହି ଯାହୀତି ସାରଥିମ୍
ତାପରେ କେଶବ ଏବଂ ସାତ୍ୟକି, ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ବାରମ୍ବାର 'ଚଳ, ଚଳ' ବୋଲି ଉତ୍ସାହିତ କରି, ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଅସିଦ୍ଧାନୁନଯେ କୃଷ୍ଣେ କୁରୁଭ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଗତେ। ଅଭିଗମ୍ଯ ପୃଥାଂ କ୍ଷତ୍ତା ଶନୈଃ ଶୋଚନ୍ନିଵାବ୍ରଵୀତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହେବା ପରେ, ସେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ବିଦୁର, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ପୃଥାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଜାନାସି ମେ ଜୀଵପୁତ୍ରୀ ଭାଵଂ ନିତ୍ଯମଵିଗ୍ରହେ । କ୍ରୋଶତୋ ନଚ ଗୃହ୍ଣୀତେ ଵଚନଂ ମେ ସୁଯୋଧନଃ
ତୁମେ ଜାଣୁଛ, ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପୁଅମାନେ ପ୍ରତି ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଓ ଦୟାଳୁ। ଯେପରି ମୁଁ ଚିତ୍କାର କରେ, ସୁୟୋଧନ ମୋ କଥା ଶୁଣେ ନାହିଁ।
ଉପପନ୍ନୋ ହ୍ଯସୌ ରାଜା ଚେଦିପାଞ୍ଚାଲକେକଯୈଃ । ଭୀମାର୍ଜୁନାଭ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣେନ ଯୁଯୁଧାନଯମୈରପି
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଚେଦି, ପଞ୍ଚାଳ, କେକୟ, ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ, କୃଷ୍ଣ, ଯୁୟୁଧାନ ଓ ଯାଦବମାନେ ସମର୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି।
ଉପପ୍ଲାଵ୍ଯେ ନିଵିଷ୍ଟୋଽପି ଧର୍ମମେଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। କାଙ୍କ୍ଷତେ ଜ୍ଞାତିସୌହାର୍ଦାଦ୍ବଲଵାନ୍ଦୁର୍ବଲୋ ଯଥା
ଉପପ୍ଲବ୍ୟରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କିନ୍ତୁ କେବଳ ଧର୍ମକୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ଜଣେ ଦୁର୍ବଳ ମନେ ଯେପରି ନିଜ ଜଣା ଲୋକ ପାଇଁ ମମତା ରଖେ।
ରାଜା ତୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଯଂ ଵଯୋଵୃଦ୍ଧୋ ନ ଶାମ୍ଯତି। ମତ୍ତଃ ପୁତ୍ରମଦେନୈଵ ଵିଧର୍ମେ ପଥି ଵର୍ତତେ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ବୟସରେ ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଉନାହାନ୍ତି। ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଅଧର୍ମରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି।
ଜଯଦ୍ରଥସ୍ଯ କର୍ଣସ୍ଯ ତଥା ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ଚ। ସୌବଲସ୍ଯ ଚ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ମିଥୋ ଭେଦଃ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତେ
ଜୟଦ୍ରଥ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ସୌବଳଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଭିନ୍ନତା ଆସିବ।
ଅଧର୍ମେମ ହି ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ହ୍ରିଯତେ ରାଜ୍ଯମୀଦୃଶମ୍। ଯେଷାଂ ତେଷାମଯଂ ଧର୍ମଃ ସାନୁବନ୍ଧୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମିକଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଛିନିଯିବ। ଯେମାନେ ଏପରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଏହି ଫଳ ଭୋଗିବେ।
କ୍ରିଯମାଣେ ବଲାଦ୍ଧର୍ମେ କୁରୁଭିଃ କୋ ନ ସଂଜ୍ଵରେତ୍। ଅସାମ୍ନା କେଶଵେ ଯାତେ ସମୁଦ୍ଯୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ
କୁରୁମାନେ ଜବରଦସ୍ତି ଅଧର୍ମ କରୁଛନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଏ ଦୁଃଖରେ ଜଳିନପଡ଼ିବ? କେଶବ ବିଫଳ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଉତ୍ସାହିତ ହେବେ।
ତତଃ କୁରୂଣାମନଯୋ ଭଵିତା ଵୀରନାଶନଃ। ଚିନ୍ତଯନ୍ନ ଲଭେ ନିଦ୍ରାମହଃସୁ ଚ ନିଶାସୁ ଚ
ଏହାପରେ କୁରୁମାନେ ଉପରେ ଅପଶ୍ରୟ ଆସିବ, ଏହା ଶୂରମାନେଙ୍କ ନାଶ ଆଣିବ। ଏହା ଭାବି, ମୁଁ ଦିନରେ ଓ ରାତିରେ କେବେ ଶୁଅନି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୁନ୍ତୀ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମର୍ଥକାମେନ ଭାଷିତମ୍। ସା ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତୀ ଦୁଃଖାର୍ତା ମନସା ଵିମମର୍ଶ ହ
ବିଦୁରଙ୍କ ମନରେ ଭଲ ଭାବନା ରଖି କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀ ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ମନେ ଭାବିଲେ।
ଧିଗସ୍ତ୍ଵର୍ଥଂ ଯତ୍କୃତେଯଂ ସୁମହାଞ୍ଜ୍ଞାତିସଂକ୍ଷଯଃ। ଵର୍ତ୍ସ୍ଯତେ ସୁହୃଦାଂ ଚୈଵ ଯୁଦ୍ଧେଽସ୍ମିନ୍ଵୈ ପରାଭଵଃ
ଏମିତି ଲାଭ କି କାମର, ଯାହା ପାଇଁ ଏତେ ଜଣା ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହେବେ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବନ୍ଧୁମାନେ ହାରିବେ।
ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚେଦିପଞ୍ଚାଲା ଯାଦଵାଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ। ଭାରତୈଃ ସହ ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତି କିଂ ନୁ ଦୁଃଖମତଃପରମ୍
ପାଣ୍ଡବ, ଚେଦି, ପଞ୍ଚାଳ, ଯାଦବ ଏବଂ ଭାରତମାନେ ଏକାଠି ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ଏଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଆଉ କଣ ହେବ?
ପଶ୍ଯେ ଦୋଷଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଯୁଦ୍ଧେ ତଥାଽଯୁଦ୍ଧେ ପରାଭଵମ୍ । ଅଧନସ୍ଯ ମୃତଂ ଶ୍ରେଯୋ ନ ହି ଜ୍ଞାତିକ୍ଷଯୋ ଜଯଃ। ଇତି ମେ ଚିନ୍ତଯନ୍ତ୍ଯା ଵୈ ହୃଦି ଦୁଃଖଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅପକାର ଦେଖୁଛି, ଅଯୁଦ୍ଧରେ ହାର। ଗରିବ ପାଇଁ, ଜଣା ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହେବା ଜୟଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ। ଏପରି ଭାବି, ମୋ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖ ଉପଜୁଛି।
ପିତାମହଃ ଶାନ୍ତନଵ ଆଚାର୍ଯଶ୍ଚ ଯୁଧାଂ ପତିଃ। କର୍ଣଶ୍ଚ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାର୍ଥଂ ଵର୍ଧଯନ୍ତି ଭଯଂ ମମ
ପିତାମହ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧର ନାୟକ ଓ କର୍ଣ୍ଣ—ସମସ୍ତେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ମୋ ଭୟ ବଢ଼ାଉଛନ୍ତି।
ନାଚାର୍ଯଃ କାମଵାଞ୍ଶିଷ୍ଯୈଦ୍ରୌଣୋଯୁଦ୍ଧ୍ଯେତ ଜାତୁଚିତ୍। ପାଣ୍ଡଵେଷୁ କଥଂ ହାର୍ଦଂ କୁର୍ଯାନ୍ନ ଚ ପିତାମହଃ
ଯେ ଶିକ୍ଷକ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ କେବେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ; ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବେ ନାହିଁ। ତେବେ ପିତାମହ କିପରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁତା ରଖିପାରିବେ?
ଅଯଂ ତ୍ଵେକୋ ଵୃଥାଦୃଷ୍ଟିର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ। ମୋହାନୁଵର୍ତୀ ସତତଂ ପାପୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଚ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକମାତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି, ସବୁବେଳେ ମୂଢ଼ତା ଓ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଅନୁସରେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ।
ମହତ୍ଯନର୍ଥେ ନିର୍ବନ୍ଧୀ ବଲଵାଂଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ। କର୍ଣଃ ସଦା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ତନ୍ମେ ଦହତି ସଂପ୍ରତି
ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମସ୍ୟାରେ କର୍ଣ୍ଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ବିଶେଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ସଦା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ରହେ—ଏହି କଥା ଏବେ ମୋ ମନକୁ ଜଳାଇ ଦେଉଛି।
ଆଶଂସେ ତ୍ଵଦ୍ଯ କର୍ଣସ୍ଯ ମନୋଽହଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି । ଗ୍ରସାଦଯିତୁମାସାଦ୍ଯ ଦର୍ଶଯନ୍ତୀ ଯଥାତଥମ୍
ଆଜି ମୋତେ ଲାଗୁଛି କର୍ଣ୍ଣର ମନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ ସେ ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଇଦେବ।