ସଚକ୍ରଵାକପୁଲିନାଂ ପୁଷ୍ପଫେନପ୍ରଵାହିନୀମ୍। ସକିନ୍ନରଗଣାଵାସାଂ ଵାରନର୍କ୍ଷନିଷେଵିତାମ୍
ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେଉଁଠି ବାସ କରନ୍ତି, ଏମିତି ବାଲୁକା ଚରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଫୁଲ ଓ ଝାଗ ଭରି ଜଳ ବହୁଥିବା, କିନ୍ନରମାନେ ରହୁଥିବା, ହାତୀ ଓ ଭାଲୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଆସନ୍ତି, ଏମିତି ଏହି ନଦୀ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ପୁଣ୍ଯସ୍ଵାଧ୍ଯାଯସଂଘୁଷ୍ଟା ପୁଲିନୈରୁପଶୋଭିତାମ୍। ମତ୍ତଵାରଣଶାର୍ଦୂଲଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରନିଷେଵିତାମ୍
ପୁଣ୍ୟ ପାଠ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ଚରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀ, ବାଘ ଓ ବଡ଼ ସାପମାନେ ଯେଉଁଠି ଆସନ୍ତି, ଏମିତି ଏହି ତଟ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା।
ତସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ଭଗଵତଃ କାଶ୍ଯପସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଆଶ୍ରମପ୍ରଵରଂ ରମ୍ଯଂ ମହର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍
ସେହି ନଦୀର କୂଳରେ ମହାତ୍ମା କାଶ୍ୟପଙ୍କର ଏକ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ବହୁତ ମହାର୍ଷିମାନେ ବସିଥିଲେ।
ନଦୀମାଶ୍ରମସଂବଦ୍ଧାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଶ୍ରମପଦଂ ତଥା। ଚକାରାଭିପ୍ରଵେଶାଯ ମତିଂ ସ ନୃପତିସ୍ତଦା
ନଦୀ ସହିତ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଯୋଗାଯୋଗ ଥିବା ଦେଖି, ସେ ରାଜା ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ।
ଅଲଙ୍କୃତଂ ଦ୍ଵୀପଵତ୍ଯା ମାଲିନ୍ଯା ରମ୍ଯତୀରଯା। ନରନାରାଯଣସ୍ଥାନଂ ଗଙ୍ଗଯେଵୋପଶୋଭିତମ୍
ଦ୍ୱୀପ ମାଳିନୀ ଓ ମନୋହର ତଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏହି ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପରି ଅତି ଆଲୋକମୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମତ୍ତବର୍ହିଣସଂଘୁଷ୍ଟଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହଦ୍ଵନମ୍। ତତ୍ସ ଚୈତ୍ରରଥପ୍ରଖ୍ଯଂ ସମୁପେତ୍ଯ ନରର୍ଷଭଃ
ମଦମସ୍ତ ମୟୂରମାନେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅତୀଵ ଗୁଣସଂପନ୍ନମନିର୍ଦେଶ୍ଯଂ ଚ ଵର୍ଚସା। ମହର୍ଷିଂ କାଶ୍ଯପଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଥ କଣ୍ଵଂ ତପୋଧନମ୍
ଅତି ଗୁଣବାନ୍ ଓ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ତେଜ ଥିବା, ସେ ମହାର୍ଷି କାଶ୍ୟପ ଓ ତପସ୍ୱୀ କଣ୍ବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ଧ୍ଵଜିନୀମଶ୍ଵସଂବାଧାଂ ପଦାତିଗଜସଙ୍କୁଲାମ୍। ଅଵସ୍ଥାପ୍ଯ ଵନଦ୍ଵାରି ସେନାମିଦମୁଵାଚ ସଃ
ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ଓ ହାତୀ ଭରିଥିବା ସେନାକୁ ଜଙ୍ଗଲର ଦ୍ୱାରରେ ରଖି, ସେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ମୁନିଂ ଵିରଜସଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ତପୋଧନମ୍। କାଶ୍ଯପଂ ସ୍ଥୀଯତାମତ୍ର ଯାଵଦାଗମନଂ ମମ
ମୁଁ ତପସ୍ୱୀ, ନିର୍ମଳ ମୁନି କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବି; ମୁଁ ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଏଠି ରୁହ।
ତଦ୍ଵନଂ ନନ୍ଦନପ୍ରଖ୍ଯମାସାଦ୍ଯ ମନୁଜେଶ୍ଵରଃ।। କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ଜହୌ ରାଜା ମୁଦଂ ଚାଵାପ ପୁଷ୍କଲାମ୍
ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାଜା ଭୂକ୍ଷା ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଛାଡ଼ି, ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ସାମାତ୍ଯୋ ରାଜଲିଙ୍ଗାନି ସୋପନୀଯ ନରାଧିପଃ। ପୁରୋହିତସହାଯଶ୍ଚ ଜଗାମାଶ୍ରମମୁତ୍ତମମ୍
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ରାଜଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ, ରାଜା ସେ ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଦିଦୃକ୍ଷୁସ୍ତତ୍ର ତମୃଷିଂ ତପୋରାଶିମଥାଵ୍ଯଯମ୍। ବ୍ରହ୍ମଲୋକପ୍ରତୀକାଶମାଶ୍ରମଂ ସୋଽଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ହ। ଷଟ୍ପଦୋଦ୍ଗୀତସଂଘୁଷ୍ଟଂ ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାଯୁତମ୍
ସେ ତପସ୍ୟାର ଅକ୍ଷୟ ଭଣ୍ଡାର ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ସଦୃଶ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ମଧୁମକ୍ଷୀର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଥିଲେ।
ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନୋ ରାଜା ପ୍ରୀତୋ ବଭୂଵହ। ଋଚୋ ବହ୍ଵୃଚମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ପ୍ରେର୍ଯମାଣାଃ ପଦକ୍ରମୈଃ। ଶୁଶ୍ରାଵ ମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଵିତତେଷ୍ଵିହ କର୍ମସୁ
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଆଖି ଫୁଲିଯାଇଥିବା ରାଜା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯେଉଁଠି ବହ୍ୱୃଚ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ଋକ୍ ପାଠ କରୁଥିଲେ, ସେଥିରେ ଶ୍ରବଣ କଲେ।
ଯଜ୍ଞଵିଦ୍ଯାଙ୍ଗଵିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଯଜୁର୍ଵିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍। ମଧୁରୈଃ ସାମଗୀତୈଶ୍ଚ ଋଷିଭିର୍ନିଯତଵ୍ରତୈଃ
ଯଜ୍ଞ ଓ ବେଦ ଶିଖ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯଜୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ନିୟମିତ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧୁର ସାମଗୀତ ଗାଇଥିବା, ଏହି ଆଶ୍ରମ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
ଭାରୁଣ୍ଡସାମଗୀତାଭିରଥର୍ଵଶିରସୋଦ୍ଗତୈଃ। ଯତାତ୍ମଭିଃ ସୁନିଯତୈଃ ଶୁଶୁଭେ ସ ତଦାଶ୍ରମଃ
ନିୟମିତ ଓ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ମୁନିମାନେ ଭାରୁଣ୍ଡ ସାମ ଓ ଅଥର୍ବ ଶିରୋମଣି ଗୀତ ଗାଉଥିବା, ସେ ଆଶ୍ରମ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଅଥର୍ଵଵେଦପ୍ରଵରାଃ ପୂଗଯଜ୍ଞିଯସାମଗାଃ। ସଂହିତାମୀରଯନ୍ତି ସ୍ମ ପଦକ୍ରମଯୁତାଂ ତୁ ତେ
ଅଥର୍ବବେଦର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୁଗ ଓ ଯଜ୍ଞିୟ ସାମ ଗାଇଥିବା, ସମ୍ହିତାକୁ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ଶବ୍ଦସଂସ୍କାରସଂଯୁକ୍ତର୍ବ୍ରୁଵଦ୍ଭିଶ୍ଚାପରୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ। ନାଦିତଃ ସ ବଭୌ ଶ୍ରୀମାନ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଇଵାପରଃ
ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରୁଥିଲେ, ସେ ଶ୍ରୀମୟ ଆଶ୍ରମ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯଜ୍ଞସଂସ୍ତରଵିଦ୍ଭିଶ୍ଚ କ୍ରମଶିକ୍ଷାଵିଶାରଦୈଃ। ନ୍ଯାଯତତ୍ତ୍ଵାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ
ଯଜ୍ଞ ଶଯ୍ୟା ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀ, କ୍ରମ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନ୍ୟାୟ ଓ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ଥିବା, ବେଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ନାନାଵାକ୍ଯସମାହାରସମଵାଯଵିଶାରଦୈଃ। ଵିଶେଷକାର୍ଯଵିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମୋକ୍ଷଧର୍ମପରାଯଣୈଃ
ନାନା ପ୍ରକାର ଯୁକ୍ତି ଏବଂ ତର୍କରେ ପାରଙ୍ଗତ, କାର୍ଯ୍ୟର ବିଶେଷ ଜଣା, ମୁକ୍ତି ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା,
ସ୍ତାପନାକ୍ଷେପସିଦ୍ଧାନ୍ତପରମାର୍ଥଜ୍ଞତାଂ ଗତୈଃ। ଶବ୍ଦଚ୍ଛନ୍ଦୋନିରୁକ୍ତଜ୍ଞୈଃ କାଲଜ୍ଞାନଵିଶାରଦୈଃ
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସ୍ଥାପନ, ଖଣ୍ଡନ ଓ ନିଷ୍କର୍ଷ ମାଧ୍ୟମରେ ପରମ ସତ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରିଥିବା, ଶବ୍ଦ, ଛନ୍ଦ, ନିରୁକ୍ତ ଓ କାଳ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଲୋକମାନେ,
ଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମଗୁଣଜ୍ଞୈଶ୍ଚ କାର୍ଯକାରଣଵେଦିଭିଃ। ପକ୍ଷିଵାନରରୁତଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯାସଗ୍ରନ୍ଥସମାଶ୍ରିତୈଃ
ଦ୍ରବ୍ୟ, କର୍ମ ଓ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ଜଣା, କାରଣ ଓ ଫଳ ବୁଝିପାରୁଥିବା, ପକ୍ଷୀ ଓ ବାନରଙ୍କର ଧ୍ୱନି ବୁଝିଥିବା, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ,
ନାନାଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରାଵ ସ୍ଵନମୀରିତମ୍। ଲୋକାଯତିକମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ସମନ୍ତାଦନୁନାଦିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମୁଖ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଜର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ସେ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ଲୋକାୟତ ଦର୍ଶନର ପ୍ରମୁଖମାନେ ଚାରିପାଖରେ ତାହାକୁ ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ରତତ୍ର ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାନ୍ନିଯତାନ୍ସଂଶିତଵ୍ରତାନ୍। ଜପହୋମପରାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଦଦର୍ଶ ପରଵୀରହା
ଏଠା ସେଠା ସେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଜପ ଓ ହୋମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ଦେଖିଲେ।
ଆସନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ରୁଚିରାଣି ମହୀପତିଃ। ପ୍ରଯତ୍ନୋପହିତାନି ସ୍ମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯମାଗମତ୍
ରାଜା ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଆକୃତିର, ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଗଠିତ ଓ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଆସନମାନେ ଦେଖି, ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଦେଵତାଯତନାନାଂ ଚ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପୂଜାଂ କୃତାଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ଥମାତ୍ମାନଂ ମେନେ ସ ନୃପସତ୍ତମଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଯେଉଁପରି ଉତ୍ସର୍ଗ କରୁଥିଲେ, ଦେଖି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ନିଜକୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବସିଥିବା ପରି ଭାବିଲେ।
ସ କାଶ୍ଯପତପୋଗୁପ୍ତମାଶ୍ରମପ୍ରଵରଂ ଶୁଭମ୍। ନାତୃପ୍ଯତ୍ପ୍ରେକ୍ଷମାଣୋ ଵୈ ତପୋଵନଗୁଣୈର୍ଯୁତମ୍
କାଶ୍ୟପଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ରକ୍ଷିତ, ତପୋବନର ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ସେ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି ତାହାକୁ ଦେଖିବାରେ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ସ କାଶ୍ଯପସ୍ଯାଯତନଂ ମହାଵ୍ରତୈ- ର୍ଵୃତଂ ସମାନ୍ତାଦୃଷିଭିସ୍ତପୋଧନୈଃ। ଵିଵେଶ ସାମାତ୍ଯପୁରୋହିତୋଽରିହା ଵିଵିକ୍ତମତ୍ଯର୍ଥମନୋହରଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ଅରିଦଳନ କର୍ତ୍ତା, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମହାତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ଘେରିଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ଓ ଆকৰ୍ଷଣୀୟ, ଶୁଭ୍ର କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛନ୍ମହାବାହୁରେକୋଽମାତ୍ଯାନ୍ଵିସୃଜ୍ଯ ତାନ୍। ନାପଶ୍ଯଚ୍ଚାଶ୍ରମେ ତସ୍ମିଂସ୍ତମୃଷିଂ ସଂଶିତଵ୍ରତମ୍
ତାପରେ, ବଳଶାଳୀ ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଏକାକି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆଶ୍ରମରେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ସୋଽପଶ୍ଯମାନସ୍ତମୃଷିଂ ଶୂନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥାଽଽଶ୍ରମମ୍। ଉଵାଚ କ ଇହେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ଵନଂ ସନ୍ନାଦଯନ୍ନିଵ
ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ଆଶ୍ରମକୁ ଖାଲି ଦେଖି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଡାକିଲେ, ଯେପରି ଅଟବିକୁ ଗଞ୍ଜାଇ ଦେଉଛନ୍ତି: 'ଏଠା କିଏ ଅଛନ୍ତି?'
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଥ ତସ୍ଯ ତଂ ଶବ୍ଦଂ କନ୍ଯା ଶ୍ରୀରିଵ ରୂପିଣୀ। ନିଶ୍ଚକ୍ରାମାଶ୍ରମାତ୍ତସ୍ମାତ୍ତାପସୀଵେଷଧାରିଣୀ
ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ କନ୍ୟା, ତପସ୍ବୀ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଲେ।