ଉଦପାନାଶ୍ଚ ନର୍ଦନ୍ତି ଯଥା ଗୋଵୃଷଭାସ୍ତଥା । ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନ୍ଯେଷୁ ତତ୍ପରାଭଵଲକ୍ଷଣମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାରେ କୁଆଁମାନେ ବଳଦ ଓ ଗାଈ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି; ଏହା ପରାଜୟର ଚିହ୍ନ।
ମାଂସଶୋଣିତଵର୍ଷଂ ଚ ଵୃଷ୍ଟଂ ଦେଵେନ ମାଧଵ । ତଥା ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରଂ ଭାନୁମତ୍ସମୁପସ୍ଥିତମ୍
ଦେବତାମାନେ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ବୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ହେ ମାଧବ, ଏବଂ ଜ୍ଵଳନ୍ତି ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ଦେଖାଯାଇଛି।
ସପ୍ରାକାରଂ ସପରିଖଂ ସଵପ୍ରଂ ଚାରୁତୋରଣମ୍ । କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ପରିଘସ୍ତତ୍ର ଭାନୁମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି
ପ୍ରାକାର, ଖାଇଁ, ଟିକି, ଓ ଚାରିପଟେ ଶୋଭାମୟ ଦ୍ୱାର ଥିବା, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେଠାରେ ଏକ କଳା ଅବରୋଧ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକି ଦାଉଛି।
ଉଦଯାସ୍ତମନେ ସଂଧ୍ଯେ ଵେଦଯନ୍ତୀ ମହଦ୍ଭଯମ୍ । ଶିଵା ଚ ଵାଶତେ ଘୋରଂ ତତ୍ପରାଭଵଲକ୍ଷଣମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ବଡ଼ ଭୟ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ; ଏବଂ ପେଚା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଚିତ୍କାର କରୁଛି—ଏହା ପରାଜୟର ଚିହ୍ନ।
ଏକପକ୍ଷାକ୍ଷିଚରଣାଃ ପକ୍ଷିଣୋ ମଧୁସୂଦନ । ଉତ୍ସୃଜନ୍ତି ମହଦ୍ଧୋରଂ ତତ୍ପରାଭଵଲକ୍ଷଣମ୍
ଏକ ପାଖ, ଏକ ଆଖି ଓ ଏକ ପାଦ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି—ଏହା ପରାଜୟର ଚିହ୍ନ।
କୃଷ୍ଣଗ୍ରୀଵାଶ୍ଚ ଶକୁନା ରକ୍ତପାଦା ଭଯାନକାଃ । ସନ୍ଧ୍ଯାମିମୁଖା ଯାନ୍ତି ତତ୍ପରାଭଵଲକ୍ଷଣମ୍
କଳା ଗଳା ଓ ଲାଲ୍ ପାଦ ଥିବା ଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଦିଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି—ଏହା ପରାଜୟର ଚିହ୍ନ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପ୍ରଥମଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଗୁରୂଂଶ୍ଚ ମଧୁସୂଦନ । ଭୃତ୍ଯାନ୍ଭକ୍ତିମତଶ୍ଚାପି ତତ୍ପରାଭଵଲକ୍ଷଣମ୍
ସେ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଏବଂ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଚାକରମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ; ଏହା ପରାଜୟର ଚିହ୍ନ।
ପୂର୍ଵା ଦିଗ୍ଲୋହିତାକାରା ଶସ୍ତ୍ରଵର୍ଣା ଚ ଦକ୍ଷିଣା । ଆମପାତ୍ରପ୍ରତୀକାଶା ପଶ୍ଚିମା ମଧୁସୂଦନ
ପୂର୍ବ ଦିଗ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଏ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଶସ୍ତ୍ରର ରଙ୍ଗ ପରି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ କাঁচା ପାତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଏ, ହେ ମଧୁସୂଦନ।
ଉତ୍ତରା ଶଙ୍ଖଵର୍ଣାଭା ଦିଶାଂ ଵର୍ଣା ଉଦାହୃତାଃ ।। ପ୍ରଦୀପ୍ତାଶ୍ଚ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ମାଧଵ
ଉତ୍ତର ଦିଗ ଶଂଖ ପରି ଧଳା ଦେଖାଯାଏ; ଏହି ହେଉଛି ଦିଗମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣନା। ସମସ୍ତ ଦିଗ ଜ୍ଵଳିଉଛି, ହେ ମାଧବ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପାଇଁ।
ମହଦ୍ଭଯଂ ଵେଦଯନ୍ତି ତସ୍ମିନ୍ନୁତ୍ପାତଦର୍ଶନେ ।। ସହସ୍ରପାଦଂ ପ୍ରାସାଦଂ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତେ ସ୍ମ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଏମିତି ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ ବଡ଼ ଭୟ ଅନୁଭବ ହୁଏ; ସ୍୵ପ୍ନର ଶେଷରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହଜାରଟି ପାଦ ଥିବା ଏକ ମହଲ ଦେଖିଥିଲେ।
ଅଧିରୋହନ୍ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ ସହ ଭ୍ରାତୃଭିରଚ୍ଯୁତ ।। ଶ୍ଵେତୋଷ୍ଣୀଷାଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵେ ଵୈ ଶୁକ୍ଲଵାସସଃ
ଅଚ୍ୟୁତ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ, ମୁଁ ଏବଂ ମୋ ଭାଇମାନେ ସମେତ ଉପରକୁ ଯାଉଛୁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଧଳା ପଗଡ଼ି ଓ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଆସନାନି ଚ ଶୁଭ୍ରାଣି ସର୍ଵେଷାମୁପଲକ୍ଷଯେ ।। ତଵ ଚାପି ମଯା କୃଷ୍ଣ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତେ ରୁଧିରାଵିଲା
ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଧଳା ଆସନ ରହିଛି। ସ୍ୱପ୍ନର ଶେଷରେ, କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗାଇଥିବା ଦେଖିଲି।
ଆନ୍ତ୍ରେଣ ପୃଥିଵୀ ଦୃଷ୍ଟା ପରିକ୍ଷିପ୍ତା ଜନାର୍ଦନ ।। ଅସ୍ଥିସଞ୍ଚଯମାରୂଢଶ୍ଚାମିତୌଜା ଯଧିଷ୍ଠିରଃ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଭୂମି ଅନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହାଡ଼ ରାଶି ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି।
ସୁଵର୍ଣପାତ୍ର୍ଯାଂ ସଂହୃଷ୍ଟୋ ଭୁକ୍ତଵାନ୍ଘୃତପାଯସମ୍ ।। ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଗ୍ରସମାନୋ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍
ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସୁନାର ବାଟିରେ ଘିଅ ଭାତ ଖାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଖାଉଛନ୍ତି।
ଉଚ୍ଚଂ ପର୍ଵତମାରୂଢୋ ଭୀମକର୍ମା ଵୃକୋଦରଃ। ଗଦାପାଣିର୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଗ୍ରସନ୍ନିଵ ମହୀମିମାମ୍
ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବୃକୋଦର ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ହାତରେ ଗଦା ଧରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭଳି, ଏଇ ଭୂମିକୁ ଖାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲେ।
କ୍ଷପଯିଷ୍ଯତି ନଃ ସର୍ଵାନ୍ସ ସୁଵ୍ଯକ୍ତଂ ମହାରଣେ। ଵିଦିତଂ ମେ ହୃଷୀକେଶ ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଜ୍ଵଲନ୍
ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ସେ ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବ। ହୃଷୀକେଶ, ମୁଁ ଏହି କଥା ଜାଣେ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ପାଣ୍ଡୁରଂ ଗଜମାରୂଢୋ ଗାଣ୍ଡୀଵୀ ସ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧଂ ହୃଷୀକେଶ ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଜ୍ଵଲନ୍
ଧନଞ୍ଜୟ, ଯିଏ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଧଳା ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଛନ୍ତି, ହୃଷୀକେଶ, ତୁମେ ସହିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ଵଧିଷ୍ଯଧ୍ଵଂ ତତ୍ର ମେ ନାସ୍ତି ସଂଶଯଃ। ପାର୍ଥିଵାନ୍ସମରେ କୃଷ୍ଣ ଦୁର୍ଯୋଧନପୁରୋଗମାନ୍
ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜାମାନଙ୍କୁ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ବଧ କରିବେ; ଏଥିରେ ମୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । ଶୁକ୍ଲକେଯୂରକଣ୍ଠତ୍ରାଃ ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯାମ୍ବରାଵୃତାଃ
ନକୁଳ, ସହଦେବ ଏବଂ ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକି, ସମସ୍ତେ ଧଳା ବାହୁବନ୍ଧ, ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଅଧିରୂଢା ନରଵ୍ଯାଘ୍ରା ନରଵାହନମୁତ୍ତମମ୍ । ତ୍ରଯ ଏତେ ମଯା ଦୃଷ୍ଟାଃ ପାଣ୍ଡୁରଚ୍ଛତ୍ରଵାସସଃ
ଏହି ତିନିଜଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ଧଳା ଛତା ଓ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢ଼ିଥିବା ମୁଁ ଦେଖିଲି।
ଶ୍ଵେତୋଷ୍ଣୀଷାଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତ୍ରଯ ଏତେ ଜନାର୍ଦନ । ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ସୈନ୍ଯେଷୁ ତାନ୍ଵିଜାନୀହି କେଶଵ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଏହି ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟ ଧଳା ପଗଡ଼ି ପିନ୍ଧି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାରେ ଦେଖାଗଲେ; କେଶବ, ଏମାନେ କିଏ ତୁମେ ଜାଣ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା କୃପଶ୍ଚୈଵ କୃତଵର୍ମା ଚ ସାତ୍ଵତଃ । ରକ୍ତୋଷ୍ଣୀଷାଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵେ ମାଧଵ ପାର୍ଥିଵାଃ
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, କୃପ ଏବଂ ସାତ୍ୱତ କୃତବର୍ମା, ମାଧବ, ସମସ୍ତ ରାଜା ଲାଲ ମୁଣ୍ଡାସା ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଉଷ୍ଟ୍ରପ୍ରଯୁକ୍ତମାରୂଢୌ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ମହାରଥୌ । ମଯା ସାର୍ଧଂ ମହାବାହୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଵା ଵିଭୋ
ମହାବାହୁ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ, ଦୁଇଜଣ ମହାରଥୀ, ଉଠ ଚଳାଉଥିବା ରଥରେ ମୋ ସହିତ କିମ୍ବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ସହିତ ଚଢ଼ିଥିଲେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଶାସ୍ତାଂ ଚ ଦିଶଂ ପ୍ରଯାତାଃ ସ୍ମ ଜନାର୍ଦନ । ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମୋ ଯମସାଦନମ୍
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଆମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଶାସିତ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲୁ; ଅତି ଶୀଘ୍ରରେ ଆମେ ଯମର ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିବୁ।
ଅହଂ ଚାନ୍ଯେ ଚ ରାଜାନୋ ଯଚ୍ଚ ତତ୍କ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଲମ୍ । ଗାଣ୍ଡିଵାଗ୍ନିଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମ ଇତି ମେ ନାସ୍ତି ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ଗାଣ୍ଡୀବର ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବୁ; ଏଥିରେ ମୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅପସ୍ଥିତଵିନାଶେଯଂ ନୂନମଦ୍ଯ ଵସୁଂଧରା। ଯଥା ହି ମେ ଵଚଃ କର୍ଣ ନୋପୈତି ହୃଦଯଂ ତଵ
ନିଶ୍ଚୟ ଆଜି ଭୂମିର ବିନାଶ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, କାରଣ କର୍ଣ୍ଣ, ମୋ କଥା ତୁମ ହୃଦୟକୁ ପହଞ୍ଚୁନାହିଁ।
ସର୍ଵେଷାଂ ତାତ ଭୂତାନାଂ ଵିନାଶେ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ। ଅନଯୋ ନଯସଙ୍କାଶୋ ହୃଦଯାନ୍ନାପସର୍ପତି
ପିତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ବିନାଶ ସମୟ ଆସିଲେ, ଅନ୍ୟାୟ ନ୍ୟାୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ହୃଦୟରୁ ଯାଏନାହିଁ।
ଅପି ତ୍ଵାଂ କୃଷ୍ଣ ପଶ୍ଯାମୋ ଜୀଵନ୍ତୋଽସ୍ମାନ୍ମହାରଣାତ୍। ସମୁତ୍ତୀର୍ଣା ମହାବାହୋ ଵୀରକ୍ଷତ୍ରଵିନାଶନାତ୍
କୃଷ୍ଣ, ମହାବାହୁ, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବୀର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପରେ ଆମେ ତୁମକୁ ବଞ୍ଚିଥିବା ଦେଖିପାରିବୁ କି?
ଅଥଵା ସଙ୍ଗମଃ କୃଷ୍ଣ ସ୍ଵର୍ଗେ ନୋ ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍। ତତ୍ରେଦାନୀଂ ସମେଷ୍ଯାମଃ ପୁନଃ ସାର୍ଧଂ ତ୍ଵଯାନଘ
ନାହିଁଲେ କୃଷ୍ଣ, ହେତେବା ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳିବା। ସେଠାରେ ଆମେ ତୁମ ସହିତ ପୁଣିଥରେ ଏକାଠି ହେବୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମାଧଵଂ କର୍ଣଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ପୀଡିତମ୍। ଵିସର୍ଜିତଃ କେଶଵେନ ରଥୋପସ୍ଥାଦଵାତରତ୍
ଏପରି କହି, ଦୁଃଖିତ କର୍ଣ୍ଣ ମାଧବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ପରେ କେଶବ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତେଣୁ ସେ ରଥରୁ ଅବତରିଲେ।