ପ୍ରଭିନ୍ନମିଵ ମାତଙ୍ଗଂ ପ୍ରତିଦ୍ଵିରଦଘାତିନମ୍ । ନ ତଦା ଭଵିତା ତ୍ରେତା ନ କୃତଂ ଦ୍ଵାପରଂ ନ ଚ
ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ଦୂର୍ଦ୍ଦମ, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହାତୀମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିବା—ସେତେବେଳେ ତ୍ରେତା, କୃତ, ଡ୍ୱାପର—କୌଣସି ଯୁଗ ରହିବ ନାହିଁ।
ଯଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଦ୍ରୋଣଂ ଶାନ୍ତନଵଂ କୃପମ୍ । ସୁଯୋଧନଂଚ ରାଜାନଂ ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ଜଯଦ୍ରଥମ୍
ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ରାଜା ସୁୟୋଧନ, ସୈନ୍ଧବ ଏବଂ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଦେଖିବ।
ଯୁଦ୍ଧାଯାପତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଵାରିତାନ୍ସଵ୍ଯସାଚିନା। ନ ତଦା ଭଵିତା ତ୍ରେତା ନ କୃତଂ ଦ୍ଵାପରଂ ନ ଚ
ଏମାନେ ତ୍ୱରିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ସବ୍ୟସାଚୀ ଦ୍ୱାରା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ—ସେତେବେଳେ ତ୍ରେତା, କୃତ, ଡ୍ୱାପର—କୌଣସି ଯୁଗ ରହିବ ନାହିଁ।
ଯଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ମହାବଲୌ । ଵାହିନୀଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ କ୍ଷୋଭଯନ୍ତୌ ଗଜାଵିଵ
ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ହାତୀମାନେ ପରି ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିବା ଦେଖିବ।
ଵିଗାଢେ ଶସ୍ତ୍ରସଂପାତେ ପରଵୀରରଥାରୁଜୌ । ନ ତଦା ଭଵିତା ତ୍ରେତା ନ କୃତଂ ଦ୍ଵାପରଂ ନ ଚ
ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶସ୍ତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଟକ୍କର ହେବ ଏବଂ ବଳବାନ ବୀରମାନଙ୍କର ରଥ ଭାଙ୍ଗିଯିବ, ସେତେବେଳେ ତ୍ରେତା, କୃତ, କିମ୍ବା ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ରହିବ ନାହିଁ।
ବ୍ରୂଯାଃ କର୍ଣ ଇତୋ ଗତ୍ଵା ଦ୍ରୋଣଂ ଶାନ୍ତନଵଂ କୃପମ୍ । ସୌମ୍ଯୋଽଯଂ ଵର୍ତତେ ମାସଃ ସୁପ୍ରାପଯଵସେନ୍ଧନଃ
କର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଯାଇ ଦ୍ରୋଣ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଓ କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କହ, ଏହି ମାସ ଶାନ୍ତ ଓ ଶସ୍ୟ, କଠାଳି ପ୍ରଚୁର।
ସର୍ଵୌଷଧିଵନସ୍ଫୀତଃ ଫଲଵାନଲ୍ପମକ୍ଷିକଃ । ନିଷ୍ପଙ୍କୋ ରସଵତ୍ତୋଯୋ ନାତ୍ଯୁଷ୍ଣଶିଶିରଃ ସୁଖଃ
ବନ ଭଲ ଔଷଧି ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଅତି କମ୍; ଜଳ ପରିଷ୍କାର ଓ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ, ଅତି ଗରମ କିମ୍ବା ଶୀତ ନୁହେଁ, ଅତି ସୁଖଦ।
ସପ୍ତମାଚ୍ଚାପି ଦିଵସାଦମାଵାସ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି। ସଙ୍ଗ୍ରାମୋ ଯୁଜ୍ଯତାଂ ତସ୍ଯାଂ ତାମାହୁଃ ଶକ୍ରଦେଵତାମ୍
ସପ୍ତମ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅମାବାସ୍ୟା ଆସିବ; ସେହି ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କର, କାରଣ ଏହି ଦିନକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତଥା ରାଜ୍ଞୋ ଵଦେଃ ସର୍ଵାନ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧାଯାଭ୍ଯୁପାଗତାଃ। ଯଦ୍ଵୋ ମନୀଷିତଂ ତଦ୍ଵୈ ସର୍ଵଂ ସଂପାଦଯାମ୍ଯହମ୍
ରାଜା ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ସେସବୁ କାମ ମୁଁ ପୂରଣ କରିଦେବି।
ରାଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଦୁର୍ଯୋଧନଵଶାନୁଗାଃ । ପ୍ରାପ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଗତିମୁତ୍ତମାମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଳିଥିବା ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେବେ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।
କେଶଵସ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କର୍ଣଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହିତଂ ଶୁଭମ୍। ଅବ୍ରଵୀଦଭିସଂପୂଜ୍ଯ କୃଷ୍ଣଂ ତଂ ମଧୁସୂଦନମ୍
କେଶବଙ୍କର ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଉପକାରୀ କଥା ଶୁଣି କର୍ଣ୍ଣ ମଧୁସୂଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ।
ଜାନନ୍ମାଂ କିଂ ମହାବାହୋ ସଂମୋହଯିତୁମିଚ୍ଛସି। ଯୋଯଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଵିନାଶଃ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ମୋତେ ଜାଣିଥିବା ସତ୍ୱେ, ହେ ମହାବାହୁ, ଆପଣ କାହିଁକି ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯେଉଁବେଳେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ନାଶ ନିକଟରେ ଆସିଛି?
ନିମିତ୍ତଂ ତତ୍ର ଶକୁନିରହଂ ଦୁଃଶାସନସ୍ତଥା। ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ ନୃପତିର୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସୁତୋଽଭଵତ୍
ଏଠାରେ ନିମିତ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି ଶକୁନି, ମୁଁ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନ।
ଅସଂଶଯମିଦଂ କୃଷ୍ଣ ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧମୁପସ୍ଥିତମ୍। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ କୁରୂଣାଂ ଚ ଘୋରଂ ରୁଧିରକର୍ଦମମ୍
ନିଶ୍ଚୟ କୃଷ୍ଣ, ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ରକ୍ତରେ ଲଥପଥ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଛି।
ରାଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଦୁର୍ଯୋଧନଵଶାନୁଗାଃ । ରଣେ ଶସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିନା ଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଯମସାଦନମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଳିଥିବା ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶସ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି ଯମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିବେ।
ସ୍ଵପ୍ନା ହି ବହଵୋ ଘୋରା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମଧୁସୂଦନ। ନିମିତ୍ତାନି ଚ ଘୋରାଣି ତଥୋତ୍ପାତାଃ ସୁଦାରୁଣାଃ
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି, ଭୟଙ୍କର ନିମିତ୍ତ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି।
ପରାଜଯଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେ ଵିଜଯଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ । ସଂସନ୍ତ ଇଵ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ଵିଵିଧା ରୋମହର୍ଷଣାଃ
ହେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରାଜୟ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟ ଭବିଷ୍ୟତ୍ବାଣୀ ହେଉଛି, ବିଭିନ୍ନ ରୋମାଞ୍ଚକର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ହି ନକ୍ଷତ୍ରଂ ଗ୍ରହସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ଶନୈଶ୍ଚରଃ ପୀଡଯତି ପୀଡଯନ୍ପ୍ରାଣିନୋଽଧିକମ୍
ପ୍ରଜାପତି ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଏକ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗ୍ରହ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି; ଶନି ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି।
କୃତ୍ଵା ଚାଙ୍ଗାରକୋ ଵକ୍ରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯାଂ ମଧୁସୂଦନ। ଅନୁରାଧାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତେ ମୈତ୍ରଂ ସଂଗମଯନ୍ନିଵ
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଅଙ୍ଗାରକ ଗ୍ରହ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବକ୍ର ଗତି କରି ଅନୁରାଧାକୁ ଚାହୁଁଛି, ମାନେ ମୈତ୍ର ନକ୍ଷତ୍ର ସହ ଯୋଗ ହେଉଛି।
ନୂନଂ ମହଦ୍ଭଯଂ କୃଷ୍ଣ କୁରୂଣାଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ଵିଶେଷେଣ ହି ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ଚିତ୍ରାଂ ପୀଡଯତେ ଗ୍ରହଃ
ନିଶ୍ଚୟ, କୃଷ୍ଣ, କୌରବମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ଆପଦ ଆସିଛି; ବିଶେଷକରି ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ଏହି ଗ୍ରହ ଚିତ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି।
ସୋମସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତଂ ରାହୁରର୍କମୁପୈତି ଚ। ଦିଵଶ୍ଚୋଲ୍କାଃ ପତନ୍ତ୍ଯେତାଃ ସନିର୍ଘାତାଃ ସକଂପନାଃ
ଚନ୍ଦ୍ରର ଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ରାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆସୁଛି, ଆକାଶରୁ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ପଡ଼ୁଛି, ଗର୍ଜନ ଓ କମ୍ପନ ସହିତ।
ନିଷ୍ଟନନ୍ତି ଚ ମାତଙ୍ଗା ମୁଞ୍ଚନ୍ତ୍ଯଶ୍ରୂଣି ଵାଜିନଃ । ପାନୀଯଂ ଯଵସଂ ଚାପି ନାଭିନନ୍ଦନ୍ତି ମାଧଵ
ହାତୀମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅଶ୍ରୁ ପକାଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ପାଣି କିମ୍ବା ଯବ ଖୁସିରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି, ହେ ମାଧବ।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତେଷୁ ଚୈତେଷୁ ଭଯମାହୁରୁପାସ୍ଥିତମ୍। ନିମିତ୍ତେଷୁ ମହାବାହୋ ଦାରୁଣଂ ପ୍ରାଣିନାଶନମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯିବା ପରେ, ବଡ଼ ଭୟ ଆସିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ମହାବାହୁ, ଏହା ଏମିତି ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଚିହ୍ନ ଯାହା ଜୀବମାନଙ୍କର ନାଶକୁ ସୂଚାଏ।
ଅଲ୍ପେ ଭୁକ୍ତେ ପୁରୀଷଂ ଚ ପ୍ରଭୂତମିହ ଦୃଶ୍ଯତେ। ଵାଜିନାଂ ଵାରଣାନାଂ ଚ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଚ କେଶଵ
ଏଠାରେ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ମଣିଷମାନେ କମ୍ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ପଖାନ୍ଦ ଦେଖାଯାଉଛି, ହେ କେଶବ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନ୍ଯେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ମଧୁସୂଦନ। ପରାଭଵସ୍ଯ ତଲ୍ଲିଙ୍ଗମିତି ପ୍ରାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାରେ ଏହି ଅପଶକୁନକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପରାଜୟର ଚିହ୍ନ ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ହେ ମଧୁସୂଦନ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ଵାହନଂ କୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ମୃଗାଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ତେଷାଂ ଜଯଲକ୍ଷଣମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଯାନ ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖାଯାଉଛି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ପଶୁମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ଘେରିଅଛନ୍ତି; ଏହା ସେମାନଙ୍କର ବିଜୟର ଚିହ୍ନ।
ଅପସଵ୍ଯା ମୃଗାଃ ସର୍ଵେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ କେଶଵ । ଵାଚଶ୍ଚାପ୍ଯଶରୀରିଣ୍ଯସ୍ତକତ୍ପରାଭଵଲକ୍ଷଣମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ପାଖରେ ସମସ୍ତ ପଶୁ ବାମପଟେ ଚାଲୁଛନ୍ତି, ହେ କେଶବ, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ କଣ୍ଠର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି; ଏହା ପରାଜୟର ଚିହ୍ନ।
ମଯୂରାଃ ପୁଣ୍ଯଶକୁନା ହଂସସାରସଚାତକାଃ । ଜୀଵଞ୍ଜୀଵକସଙ୍ଘାଶ୍ଚାପ୍ଯନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ମୟୂର, ଶୁଭ ଚଡ଼େଇ, ହଂସ, ସାରସ, ଚାତକ ଏବଂ ଜୀବଞ୍ଜୀବିକ ଚଡ଼େଇମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଗୃଧ୍ରାଃ କଙ୍କା ବକାଃ ଶ୍ଯେନା ଯାତୁଧାନାସ୍ତଥା ଵୃକାଃ । ମକ୍ଷିକାଣାଂ ଚ ସଙ୍ଘାତା ଅନୁଧାଵନ୍ତି କୌରଵାନ୍
ଗୃଧ୍ର, କଙ୍କ, ବକ, ଶ୍ୟେନ, ରାକ୍ଷସ, ଓ ଓଲ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଦଳ ଦଳ ହୋଇ କୌରବମାନେଙ୍କୁ ଧାଉଛନ୍ତି।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନ୍ଯେଷୁ ଭେରୀଣାଂ ନାସ୍ତି ନିଃସ୍ଵନଃ । ଅନାହତାଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ନଦନ୍ତି ପଟହାଃ କିଲ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାରେ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ମୃଦଙ୍ଗ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହେବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଗଞ୍ଜିଉଛି।