ଵିଦ୍ଯାଶୂରଂ ତପଃଶୂରଂ ଦାନଶୂରଂ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଯା ଶ୍ରିଯା ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସାଧୁଵାଦେ ଚ ସଂମତମ୍
ଯିଏ ଶିକ୍ଷାରେ, ତପସ୍ୟାରେ, ଦାନରେ ଓ ତପରେ ବୀର, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଓ ନୀତିକଥାରେ ସମ୍ମାନିତ—
ଅର୍ଚିଷ୍ମନ୍ତଂ ବଲୋପେତଂ ମହାଭାଗଂ ମହାରଥମ୍ । ଧୃତିମନ୍ତମନାଧୃଷ୍ଯଂ ଜେତାରମପରାଜିତମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବଡ଼ ରଥୀ, ଧୃତିଶୀଳ ଓ ଅଜେୟ, ଯିଏ ଅପରାଜିତ ଜୟୀ—
ନିଯନ୍ତାରମସାଧୂନାଂ ଗୋପ୍ତାରଂ ଧର୍ମଚାରିଣାମ୍ । ଈଦୃଶଂ କ୍ଷତ୍ରିଯା ସୂତେ ଵୀରଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍
ଅସତ୍ମାନେ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲୁଥିବାମାନେ ଉପରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଏପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—ସତ୍ୟ ସାହସର ବୀର।
ଅର୍ଜୁନଂ କେଶଵ ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵଯି ଜାତେ ସ୍ମ ସୂତକେ। ଉପୋପଵିଷ୍ଟା ନାରୀଭିରାଶ୍ରମେ ପରିଵାରିତା
ହେ କେଶବ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ ସୂତକ ଚଳିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଆଶ୍ରମରେ ଜଣେ ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଉପବିଷ୍ଟ ଥିଲି।
ଅଥାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵାଗାସୀଦ୍ଦିଵ୍ଯରୂପା ମନୋରମା । ସହସ୍ରାକ୍ଷସମଃ କୁନ୍ତି ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯେଷ ତେ ସୁତଃ
ତାପରେ ଆକାଶରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା— 'କୁନ୍ତୀ, ତୁମର ପୁଅ ଏହିଠାରେ ଏକ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ।'
ଏଷ ଜେଷ୍ଯତି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ କୁରୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ସମାଗତାନ୍। ଭୀମସେନଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚ ଲୋକମୁଦ୍ଵର୍ତଯିଷ୍ଯତି
ସେ ସମସ୍ତ କୁରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହୋଇ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଉନ୍ନତି କରିବେ।
ପୁତ୍ରସ୍ତେ ପୃଥିଵୀଂ ଜେତା ଯଶଶ୍ଚାସ୍ଯ ଦିଵଂ ସ୍ପୃଶେତ୍। ହତ୍ଵା କୁରୂଂଶ୍ଚ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଵାସୁଦେଵସହାଯଵାନ୍
ତୁମର ପୁଅ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତିବେ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବ; ଯୁଦ୍ଧରେ କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବେ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହଯୋଗରେ।
ପିତ୍ର୍ଯମଂଶଂ ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ଚ ପୁନରପ୍ଯୁଦ୍ଧରିଷ୍ଯତି । ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ମେଧାନାହରିଷ୍ଯତି
ସେ ହାରାଇଯାଇଥିବା ପିତୃଉତ୍ତର ଅଂଶକୁ ପୁନି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବେ, ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏହି ମହାତ୍ମା ତିନିଟି ମହାଯଜ୍ଞ କରିବେ।
ସ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ବୀଭତ୍ସୁଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ ଯଥାଚ୍ଯୁତ । ତଥା ତ୍ଵମେଵ ଜାନାସି ବଲଵନ୍ତଂ ଦୁରାସଦମ୍
ସେ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଭୀବତ୍ସୁ ଓ ଦୁଇହାତରେ ସମାନ ଧନୁର୍ବାଣ ଚଳାଇପାରିବା ଅର୍ଜୁନ; ଯେପରି ଅଚ୍ୟୁତ, ତେଣୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅପରାଜେୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ଜାଣ।
ତଥା ତଦସ୍ତୁ ଦାଶାର୍ହ ଯଥା ଵାଗଭ୍ଯଭାଷତ । ଧର୍ମଶ୍ଚେଦସ୍ତି ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ତଥା ସତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦାଶାର୍ହ, ଯେପରି ସ୍ୱର କହିଛି, ସେପରି ହେଉ; ଯଦି ଧର୍ମ ଅଛି, ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ତେବେ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ।
ତ୍ଵଂ ଚାପି ତତ୍ତଥା କୃଷ୍ଣ ସର୍ଵଂ ସଂପାଦଯିଷ୍ଯସି । ନାହଂ ତଦଭ୍ଯସୂଯାମି ଯଥା ଵାଗଭ୍ଯଭାଷତ
କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସବୁ କାମ ସଫଳ କରିବ; ସ୍ୱର ଯାହା କହିଛି, ମୁଁ ତାହାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନି।
ନମୋ ଧର୍ମାଯ ମହତେ ଧର୍ମୋ ଧାରଯତି ପ୍ରଜାଃ । ଏତଦ୍ଧନଞ୍ଜଯୋ ଵାଚ୍ଯୋ ନିତ୍ଯୋଦ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵୃକୋଦରଃ
ମହାନ୍ ଧର୍ମକୁ ନମସ୍କାର; ଧର୍ମ ହିଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ଧାରଣ କରେ। ଏହି କଥା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କୁହ, ଓ ବୃକୋଦର ସଦା ଉତ୍ସାହୀ ରୁହନ୍ତୁ।
ଯଦର୍ଥଂ କ୍ଷତ୍ରିଯା ସୂତେ ତସ୍ଯ କାଲୋଽଯମାଗତଃ। ନ ହି ଵୈରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସୀଦନ୍ତି ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ
ଯେହେତୁ ଯେଉଁ କାରଣରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେହି ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି; କାରଣ ଶତ୍ରୁତା ଆସିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ କେବେ ମନ୍ଦ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵିଦିତା ତେ ସଦା ବୁଦ୍ଧିର୍ଭୀମସ୍ଯ ନ ସ ଶାମ୍ଯତି। ଯାଵଦନ୍ତଂ ନ କୁରୁତେ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନଃ
ତୁମେ ସଦା ଭୀମଙ୍କର ମନ ଜାଣିଛ; ସେ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତାଵଦେଵ ମହାପବାହୁର୍ନିଶାସୁ ନ ସୁଖଂ ଲଭେତ୍। ସର୍ଵଧର଼୍ମଵିଶେଷଜ୍ଞାଂ ସ୍ନୁଷାଂ ପାଣ୍ଡୋର୍ମହାତ୍ମନଃ । ଵ୍ରୂଯା ମାଧଵ କଲ୍ଯାଣୀଂ କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ସେଉଁଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ବଳବାନ୍ ରାତିରେ କେବେ ସୁଖ ପାଇବେ ନାହିଁ। ମାଧବ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଝିଅ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜଣା ଯଶସ୍ୱିନୀ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ।
ଯୁକ୍ତମେତନ୍ମହାଭାଗେ କୁଲେ ଜାତେ ଯଶସ୍ଵିନି । ଯନ୍ମେ ପୁତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଯଥାଵତ୍ତ୍ଵମଵର୍ତିଥାଃ
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, କୁଳୀନ ଓ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳି ତୁମେ, ମୋ ସମସ୍ତ ପୁଅଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେପରି ଯଥାଯଥ ଆଚରଣ କରିଛ, ଏହା ଉଚିତ।
ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ଵକ୍ତଵ୍ଯୌ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତାଵୁଭୌ । ଵିକ୍ରମେଣାର୍ଜିତାନ୍ଭୋଗାନ୍ଵୃଣୀତଂ ଜୀଵିତାଦପି
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କୁହ; ସେମାନେ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜିତ ସମ୍ପଦକୁ ଚୟନ କରନ୍ତୁ।
ଵିକ୍ରମାଧିଗତା ହ୍ଯର୍ଥାଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେଣ ଜୀଵତଃ । ମନୋ ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ସଦା ପ୍ରୀଣନ୍ତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ଧନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନରେ, ସଦା ମନୁଷ୍ୟର ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ହେ ପୁରୁଷୋत्तମ।
ଯଚ୍ଚ ଵଃ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାନାଂ ସର୍ଵଧର୍ମୋପଚାଯିନାମ୍। ପାଞ୍ଚାଲୀ ପରୁଷାଣ୍ଯୁକ୍ତକା କୋ ନୁ ତତ୍କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହତି
ଏବଂ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିବା ତୁମେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ପାଞ୍ଚାଳୀ କଠୋର କଥା କହିଥିଲେ, ସେହି ଅପମାନ କିଏ ମାଫ କରିପାରିବ?
ନ ରାଜ୍ଯହରଣଂ ଦୁଃଖଂ ଦ୍ଯୂତେ ଚାପି ପରାଜଯଃ। ପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ସୁତାନାଂ ଵା ନ ମେ ତଦ୍ଦୁଃଖକାରଣମ୍
ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା, ଜୁଆରେ ହାରିବା କିମ୍ବା ମୋ ପୁଅମାନେଙ୍କର ବନବାସ—ଏହାମାନେ କୌଣସି ଦୁଃଖର କାରଣ ନୁହେଁ।
ଯତ୍ର ସା ବୃହତୀ ଶ୍ଯାମା ସଭାଯାଂ ରୁଦତୀ ତଦା। ଅଶ୍ରୌଷୀତ୍ପରୁଷା ଵାଚସ୍ତନ୍ମେ ଦୁଃଖତରଂ ମହତ୍
କିନ୍ତୁ, ସେ ଉଚ୍ଚ ଓ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା ମହିଳା ସଭାରେ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସେଇ କଠୋର କଥା ଶୁଣିଲି, ସେଇ ମୋର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଓ ଗଭୀର ଦୁଃଖ।
ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମିଣୀ ଵରାରୋହା କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତା ସଦା। ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ତଦା ନାଥଂ କୃଷ୍ଣା ନାଥଵତୀ ସତୀ
ସେ, ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ଶୌର୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଥିବା କୃଷ୍ଣା, ସ୍ୱାମୀ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସେଇବେଳେ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ତଂ ଵୈ ବ୍ରୂହି ମହାବାହୋ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍ । ଅର୍ଜୁନଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପଦଵୀଂ ଚର
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ, ତୁମେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହ, ସେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ସେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ।
ଵିଦିତଂ ହି ତଵାତ୍ଯନ୍ତଂ କ୍ରୂଦ୍ଧାଵିଵ ଯମାନ୍ତକୌ । ଭୀମାର୍ଜୁନୌ ନଯେତାଂ ହି ଦେଵାନପି ପରାଂ ଗତିମ୍
କାରଣ ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଯେତେବେଳେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମ ଓ କାଳ ସମାନ ଭୟଙ୍କର, ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ଗତିକୁ ନେଇଯିପାରିବେ।
ତଯୋଶ୍ଚୈତଦଵଜ୍ଞାନଂ ଯତ୍ସା କୃଷ୍ଣା ସଭାଗତା। ଦୁଃଶାସନଶ୍ଚ ଯଦ୍ଭୀମଂ କଟୁକାନ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତ
ଏହି ଅବମାନଟି ହେଉଛି, ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସଭାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଦୁଃଶାସନ ଯେଉଁ ତିକ୍ତ କଥା ଭୀମଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ପଶ୍ଯତାଂ କୁରୁଵୀରାଣାଂ ତଚ୍ଚ ସଂସ୍ମାରଯେଃ ପୁନଃ । ପାଣ୍ଡଵାନ୍କୁଶଲଂ ପୃଚ୍ଛେଃ ସପୁତ୍ରାନ୍କୃଷ୍ଣଯା ସହ
ଏହି କଥାକୁ କୁରୁବୀରମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ପୁନି ସ୍ମରଣ କରାଅ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତଙ୍କ ଖବର ନିଅ।
ମାଂ ଵୈ କୁଶଲିନୀଂ ବ୍ରୂଯାସ୍ତେଷୁ ଭୂଯୋ ଜନାର୍ଦନ । ଅରିଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ପନ୍ଥାନଂ ପୁତ୍ରାନ୍ମେ ପ୍ରତିପାଲଯ
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ସେମାନଙ୍କୁ କହ, ମୁଁ ଭଲ ଅଛି। ତୁମର ଯାତ୍ରା ନିରାପଦ ହେଉ, ଏବଂ ମୋ ପୁଅମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଅଭିଵାଦ୍ଯାଥ ତାଂ କୃଷ୍ଣଃ କୃତ୍ଵା ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ମହାବାହୁଃ ସିଂହଖେଲଗତିସ୍ତତଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଶିରୋନମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସିଂହ ସମାନ ଗତିରେ ବାହାରିଗଲେ।
ତତୋ ଵିସର୍ଜଯାମାସ ଭୀଷ୍ମାଦୀନ୍କୁରୁପୁଙ୍ଗଵାନ୍। ଆରୋପ୍ଯାଥ ରଥେ କର୍ଣଂ ପ୍ରାଯାତ୍ସାତ୍ଯକିନା ସହ
ତାପରେ ସେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କୁରୁବରମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ, ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ସହ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଯାତେ ଦାଶାର୍ହେ କୁରଵଃ ସଙ୍ଗତା ମିଥଃ । ଜଜଲ୍ପୁର୍ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ କେଶଵେ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ଦାଶାର୍ହବଂଶୀ ବାହାରିଯିବା ପରେ, କୁରୁମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, କେଶବଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି କଥା ହେଲେ।