ସନ୍ତି ନୈକଶତା ଭୂଯଃ ସୁହୃଦସ୍ତଵ ସଞ୍ଜଯ । ସୁଖଦୁଃଖସହା ଵୀର ସଂଗ୍ରାମାଦନିଵର୍ତିନଃ
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମର ଏକଶ ଠାରୁ ଅଧିକ ବନ୍ଧୁ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ଦୁଃଖରେ ସହଯୋଗୀ, ସାହସୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛୁଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ତାଦୃଶା ହି ସହାଯା ଵୈ ପୁରୁଷସ୍ଯ ବୁଭୂଷତଃ। ଇଷ୍ଟଂ ଜିହୀର୍ଷତଃ କିଂଚିତ୍ସଚିଵାଃ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ
ଏପରି ସହଯୋଗୀମାନେ ତାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଯିଏ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହେ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହେ, ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ଉପଦେଶକ ଖୋଜେ।
ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵୀଦୃଶକଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାପି ସ୍ଵଲ୍ପଚେତସଃ । ତମସ୍ତ୍ଵପାଗମତ୍ତସ୍ଯ ସୁଚିତ୍ରାର୍ଥପଦାକ୍ଷରମ୍
ଏପରି ସୁନ୍ଦର ଅର୍ଥ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ କହାଯାଇଥିବା କଥା ଶୁଣିଲେ, ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକଙ୍କର ମନର ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟ ଦୂରିଯିବ।
ଉଦକେ ନୌରିଯଂ ଧାର୍ଯା ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଵଣେ ମଯା। ଯସ୍ଯ ମେ ଭଵତୀ ନେତ୍ରୀ ଭଵିଷ୍ଯଦ୍ଭୂତିଦର୍ଶିନୀ
ଯେପରି ଜଳରେ ନୌକାକୁ ଭଲଭାବେ ଧରି ରଖିବା ଦରକାର, ଏମିତି ଢାଳରେ ମୁଁ ସାବଧାନରେ କଥା କହୁଛି, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଛ, ଭବିଷ୍ୟତ ଭଲ ହେବାକୁ ଅଗ୍ରହ କରୁଛ।
ଅହଂ ହି ଵଚନଂ ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶୁଶ୍ରୂଷୁରପରାପରମ୍ । କିଞ୍ଚିତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରତିଵଦଂସ୍ତୂଷ୍ଣୀମାସଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ମୁଁ ତୁମର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲି, ପୁଣିପୁଣି ଶୁଣୁଥିଲି, କେବେ କେବେ ଅଳ୍ପ କଥା ଉତ୍ତର ଦେଉଥିଲି, କେବେ କେବେ ଚୁପ୍ ରହୁଥିଲି।
ଅତୃପ୍ଯନ୍ନମୃତସ୍ଯେଵ କୃଚ୍ଛ୍ରାଲ୍ଲବ୍ଧସ୍ଯ ବାନ୍ଧଵାତ୍। ଉଦ୍ଯଚ୍ଛାମ୍ଯେଷ ଶତ୍ରୂଣାଂ ନିଯମାର୍ଥଂ ଜାଯଯ ଚ
ଯେପରି କଠିନରେ ବନ୍ଧୁଠାରୁ ମିଳିଥିବା ଅମୃତରେ ମନ ତୃପ୍ତି ମିଳେନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ଏହାକୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଓ ତୁମର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ପାଇଁ ଦେଉଛି।
ସଦଶ୍ଚ ଇଵ ସ କ୍ଷିପ୍ତଃ ପ୍ରଣୁନ୍ନୋ ଵାକ୍ଯସାଯକୈଃ। ତଚ୍ଚକାର ତଥା ସର୍ଵଂ ଯଥାଵଦନୁଶାସନମ୍
ଯେପରି ଭଲ ଘୋଡ଼ାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ, ସେପରି କଥାର ତୀରରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଠିକ୍ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଇଦମୁଦ୍ଧର୍ଷଣଂ ଭୀମଂ ତେଜୋଵର୍ଧନମୁତ୍ତମମ୍ । ରାଜାନଂ ଶ୍ରାଵଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରୀ ସୀଦନ୍ତଂ ଶତ୍ରୁପୀଡିତମ୍
ଏହି ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଉତ୍ତମ ପ୍ରେରଣା, ଯାହା ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଏ, ଏହାକୁ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଓ ନିରାଶ ରାଜାଙ୍କୁ ପଢ଼ାଯିବା ଉଚିତ।
ଜଯୋ ନାମେତିହାସୋଽଯଂ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯୋ ଵିଜିଗୀଷୁଣା। ମହୀଂ ଵିଜଯତେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶତ୍ରୂଂଶ୍ଚ ମର୍ଦତି
ଏହି ବିଜୟ ଗାଥା ଯିଏ ଜିତିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ; ଏହା ଶୁଣିଲେ ସେ ଶୀଘ୍ର ଭୂମିକୁ ଜିତିପାରେ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରେ।
ଇଦଂ ପୁଂସଵନଂ ଚୈଵ ଵୀରାଜନନମେଵ ଚ। ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଗର୍ଭିଣୀ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧ୍ରୁଵଂ ଵୀରଂ ପ୍ରଜାଯତେ
ଏହା ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ବୀର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବା ପାଇଁ ଉପଚାର; ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଏହାକୁ ବାରମ୍ବାର ଶୁଣିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୀର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ଵିଦ୍ଯାଶୂରଂ ତପଃଶୂରଂ ଦାନଶୂରଂ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଯା ଶ୍ରିଯା ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସାଧୁଵାଦେ ଚ ସଂମତମ୍
ଯିଏ ଶିକ୍ଷାରେ, ତପସ୍ୟାରେ, ଦାନରେ ଓ ତପରେ ବୀର, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଓ ନୀତିକଥାରେ ସମ୍ମାନିତ—
ଅର୍ଚିଷ୍ମନ୍ତଂ ବଲୋପେତଂ ମହାଭାଗଂ ମହାରଥମ୍ । ଧୃତିମନ୍ତମନାଧୃଷ୍ଯଂ ଜେତାରମପରାଜିତମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବଡ଼ ରଥୀ, ଧୃତିଶୀଳ ଓ ଅଜେୟ, ଯିଏ ଅପରାଜିତ ଜୟୀ—
ନିଯନ୍ତାରମସାଧୂନାଂ ଗୋପ୍ତାରଂ ଧର୍ମଚାରିଣାମ୍ । ଈଦୃଶଂ କ୍ଷତ୍ରିଯା ସୂତେ ଵୀରଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍
ଅସତ୍ମାନେ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲୁଥିବାମାନେ ଉପରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଏପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—ସତ୍ୟ ସାହସର ବୀର।
ଅର୍ଜୁନଂ କେଶଵ ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵଯି ଜାତେ ସ୍ମ ସୂତକେ। ଉପୋପଵିଷ୍ଟା ନାରୀଭିରାଶ୍ରମେ ପରିଵାରିତା
ହେ କେଶବ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ ସୂତକ ଚଳିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଆଶ୍ରମରେ ଜଣେ ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଉପବିଷ୍ଟ ଥିଲି।
ଅଥାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵାଗାସୀଦ୍ଦିଵ୍ଯରୂପା ମନୋରମା । ସହସ୍ରାକ୍ଷସମଃ କୁନ୍ତି ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯେଷ ତେ ସୁତଃ
ତାପରେ ଆକାଶରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା— 'କୁନ୍ତୀ, ତୁମର ପୁଅ ଏହିଠାରେ ଏକ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ।'
ଏଷ ଜେଷ୍ଯତି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ କୁରୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ସମାଗତାନ୍। ଭୀମସେନଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚ ଲୋକମୁଦ୍ଵର୍ତଯିଷ୍ଯତି
ସେ ସମସ୍ତ କୁରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହୋଇ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଉନ୍ନତି କରିବେ।
ପୁତ୍ରସ୍ତେ ପୃଥିଵୀଂ ଜେତା ଯଶଶ୍ଚାସ୍ଯ ଦିଵଂ ସ୍ପୃଶେତ୍। ହତ୍ଵା କୁରୂଂଶ୍ଚ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଵାସୁଦେଵସହାଯଵାନ୍
ତୁମର ପୁଅ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତିବେ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବ; ଯୁଦ୍ଧରେ କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବେ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହଯୋଗରେ।
ପିତ୍ର୍ଯମଂଶଂ ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ଚ ପୁନରପ୍ଯୁଦ୍ଧରିଷ୍ଯତି । ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ମେଧାନାହରିଷ୍ଯତି
ସେ ହାରାଇଯାଇଥିବା ପିତୃଉତ୍ତର ଅଂଶକୁ ପୁନି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବେ, ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏହି ମହାତ୍ମା ତିନିଟି ମହାଯଜ୍ଞ କରିବେ।
ସ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ବୀଭତ୍ସୁଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ ଯଥାଚ୍ଯୁତ । ତଥା ତ୍ଵମେଵ ଜାନାସି ବଲଵନ୍ତଂ ଦୁରାସଦମ୍
ସେ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଭୀବତ୍ସୁ ଓ ଦୁଇହାତରେ ସମାନ ଧନୁର୍ବାଣ ଚଳାଇପାରିବା ଅର୍ଜୁନ; ଯେପରି ଅଚ୍ୟୁତ, ତେଣୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅପରାଜେୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ଜାଣ।
ତଥା ତଦସ୍ତୁ ଦାଶାର୍ହ ଯଥା ଵାଗଭ୍ଯଭାଷତ । ଧର୍ମଶ୍ଚେଦସ୍ତି ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ତଥା ସତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦାଶାର୍ହ, ଯେପରି ସ୍ୱର କହିଛି, ସେପରି ହେଉ; ଯଦି ଧର୍ମ ଅଛି, ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ତେବେ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ।
ତ୍ଵଂ ଚାପି ତତ୍ତଥା କୃଷ୍ଣ ସର୍ଵଂ ସଂପାଦଯିଷ୍ଯସି । ନାହଂ ତଦଭ୍ଯସୂଯାମି ଯଥା ଵାଗଭ୍ଯଭାଷତ
କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସବୁ କାମ ସଫଳ କରିବ; ସ୍ୱର ଯାହା କହିଛି, ମୁଁ ତାହାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନି।
ନମୋ ଧର୍ମାଯ ମହତେ ଧର୍ମୋ ଧାରଯତି ପ୍ରଜାଃ । ଏତଦ୍ଧନଞ୍ଜଯୋ ଵାଚ୍ଯୋ ନିତ୍ଯୋଦ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵୃକୋଦରଃ
ମହାନ୍ ଧର୍ମକୁ ନମସ୍କାର; ଧର୍ମ ହିଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ଧାରଣ କରେ। ଏହି କଥା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କୁହ, ଓ ବୃକୋଦର ସଦା ଉତ୍ସାହୀ ରୁହନ୍ତୁ।
ଯଦର୍ଥଂ କ୍ଷତ୍ରିଯା ସୂତେ ତସ୍ଯ କାଲୋଽଯମାଗତଃ। ନ ହି ଵୈରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସୀଦନ୍ତି ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ
ଯେହେତୁ ଯେଉଁ କାରଣରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେହି ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି; କାରଣ ଶତ୍ରୁତା ଆସିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ କେବେ ମନ୍ଦ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵିଦିତା ତେ ସଦା ବୁଦ୍ଧିର୍ଭୀମସ୍ଯ ନ ସ ଶାମ୍ଯତି। ଯାଵଦନ୍ତଂ ନ କୁରୁତେ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନଃ
ତୁମେ ସଦା ଭୀମଙ୍କର ମନ ଜାଣିଛ; ସେ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତାଵଦେଵ ମହାପବାହୁର୍ନିଶାସୁ ନ ସୁଖଂ ଲଭେତ୍। ସର୍ଵଧର଼୍ମଵିଶେଷଜ୍ଞାଂ ସ୍ନୁଷାଂ ପାଣ୍ଡୋର୍ମହାତ୍ମନଃ । ଵ୍ରୂଯା ମାଧଵ କଲ୍ଯାଣୀଂ କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ସେଉଁଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ବଳବାନ୍ ରାତିରେ କେବେ ସୁଖ ପାଇବେ ନାହିଁ। ମାଧବ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଝିଅ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜଣା ଯଶସ୍ୱିନୀ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ।
ଯୁକ୍ତମେତନ୍ମହାଭାଗେ କୁଲେ ଜାତେ ଯଶସ୍ଵିନି । ଯନ୍ମେ ପୁତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଯଥାଵତ୍ତ୍ଵମଵର୍ତିଥାଃ
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, କୁଳୀନ ଓ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳି ତୁମେ, ମୋ ସମସ୍ତ ପୁଅଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେପରି ଯଥାଯଥ ଆଚରଣ କରିଛ, ଏହା ଉଚିତ।
ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ଵକ୍ତଵ୍ଯୌ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତାଵୁଭୌ । ଵିକ୍ରମେଣାର୍ଜିତାନ୍ଭୋଗାନ୍ଵୃଣୀତଂ ଜୀଵିତାଦପି
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କୁହ; ସେମାନେ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜିତ ସମ୍ପଦକୁ ଚୟନ କରନ୍ତୁ।
ଵିକ୍ରମାଧିଗତା ହ୍ଯର୍ଥାଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେଣ ଜୀଵତଃ । ମନୋ ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ସଦା ପ୍ରୀଣନ୍ତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ଧନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନରେ, ସଦା ମନୁଷ୍ୟର ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ହେ ପୁରୁଷୋत्तମ।
ଯଚ୍ଚ ଵଃ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାନାଂ ସର୍ଵଧର୍ମୋପଚାଯିନାମ୍। ପାଞ୍ଚାଲୀ ପରୁଷାଣ୍ଯୁକ୍ତକା କୋ ନୁ ତତ୍କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହତି
ଏବଂ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିବା ତୁମେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ପାଞ୍ଚାଳୀ କଠୋର କଥା କହିଥିଲେ, ସେହି ଅପମାନ କିଏ ମାଫ କରିପାରିବ?
ନ ରାଜ୍ଯହରଣଂ ଦୁଃଖଂ ଦ୍ଯୂତେ ଚାପି ପରାଜଯଃ। ପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ସୁତାନାଂ ଵା ନ ମେ ତଦ୍ଦୁଃଖକାରଣମ୍
ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା, ଜୁଆରେ ହାରିବା କିମ୍ବା ମୋ ପୁଅମାନେଙ୍କର ବନବାସ—ଏହାମାନେ କୌଣସି ଦୁଃଖର କାରଣ ନୁହେଁ।