କେଚିତ୍ତତ୍ର ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୈରଭକ୍ଷ୍ଯନ୍ତ ବୁଭୁକ୍ଷିତୈଃ। କେଚିଦଗ୍ନିମଥୋତ୍ପାଦ୍ଯ ସଂସାଧ୍ଯ ଚ ଵନେଚରାଃ
କିଛିଏଠି ଭୟଙ୍କର ମାନବସ୍ୱରୂପୀ ପଶୁମାନେ ଭୋକରେ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଖାଇଯାଉଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ କରି, ବନରେ ରହିବାର ଉପାୟ କରୁଥିଲେ।
ଭକ୍ଷଯନ୍ତି ସ୍ମ ମାଂସାନି ପ୍ରକୁଟ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ତଦା। ତତ୍ର କେଚିଦ୍ଗଜା ମତ୍ତା ବଲିନଃ ଶସ୍ତ୍ରଵିକ୍ଷତାଃ
ସେମାନେ ନିୟମରେ ମାଂସ ଭଲଭାବେ ପକାଇ ଖାଉଥିଲେ; ସେଠାରେ କିଛି ମଦୋନ୍ମତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇଥିଲେ।
ସଂକୋଚ୍ଯାଗ୍ରକରାନ୍ଭୀତାଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତି ସ୍ମ ଵେଗିତାଃ। ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ସୃଜନ୍ତଶ୍ଚ କ୍ଷରନ୍ତଃ ଶୋଣିତଂ ବହୁ
ଭୟରେ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କର ସୁଣ୍ଡ ଭିତରେ ଭିତରେ ନେଇ, ଦ୍ରୁତ ଭାଗିଯାଉଥିଲେ; ବହୁ ରକ୍ତ ଝରାଉଥିଲେ, ମଳ ଓ ପିଶାବ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ।
ଵନ୍ଯା ଗଜଵରାସ୍ତତ୍ର ମମୃଦୁର୍ମନୁଜାନ୍ବହୂନ୍। ତଦ୍ଵନଂ ବଲମେଘେନ ଶରଧାରେଣ ସଂଵୃତମ୍। ଵ୍ଯରୋଚତ ମୃଗାକୀର୍ଣଂ ରାଜ୍ଞା ହତମୃଗାଧିପମ୍
ସେଠାରେ ବନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନେ ଅନେକ ମଣିଷକୁ ମାରିଦେଲେ; ସେଇ ଜଙ୍ଗଲ ଘନ ମେଘ ଭଳି ଅସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟିରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ବନ୍ୟପଶୁ ଭରିଥିବା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ପଶୁମାନଙ୍କର ନେତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ମୃଗସହସ୍ରାଣି ହତ୍ଵା ସବଲଵାହନଃ। ତତ୍ର ମେଘଘନପ୍ରଖ୍ଯଂ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତମ୍
ତାପରେ ହଜାର ହଜାର ପଶୁ ମାରି, ସେ ତାଙ୍କର ଚତୁର୍ଦଳ ଓ ରଥ ସହିତ, ଏକ ଘନ ମେଘ ସଦୃଶ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବସୁଥିଲେ।
ଵନମାଲୋକଯାମାସ ନଗରାଦ୍ଯୋଜନଦ୍ଵଯେ। ମୃଗାନନୁଚରନ୍ଵନ୍ଯାଞ୍ଶ୍ରମେଣ ପରିପୀଡିତଃ
ସେ ନଗରରୁ ଦୁଇ ଯୋଜନ ଦୂରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦେଖିଲେ, ବନ୍ୟପଶୁ ଚାଲି ଚାଲି ନିଜେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ମୃଗାନନୁଚରନ୍ରାଜା ଵେଗେନାଶ୍ଵାନଚୋଦଯତ୍। ରାଜା ମୃଗପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଵନମନ୍ଯଦ୍ଵିଵେଶ ହ
ପଶୁମାନେକୁ ଧାଉଥିବାବେଳେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଲାଇଲେ; ଏହିପରି ଶିକାର ଚେଷ୍ଟାରେ ରାଜା ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଏକ ଏଵୋତ୍ତମବଲଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଶ୍ରମାନ୍ଵିତଃ। ସ ଵନସ୍ଯାନ୍ତମାସାଦ୍ଯ ମହଚ୍ଛୂନ୍ଯଂ ସମାସଦତ୍
ଏକାକି, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଭୋକ, ତିରିଷ୍ଣା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେ ଜଙ୍ଗଲର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି, ବଡ଼ ଶୂନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ।
ତଚ୍ଚାପ୍ଯତୀତ୍ଯ ନୃପତିରୁତ୍ତମାଶ୍ରମସଂଯୁତମ୍। ମନଃପ୍ରହ୍ଲାଦଜନନଂ ଦୃଷ୍ଟିକାନ୍ତମତୀଵ ଚ
ସେଠାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ରାଜା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଶ୍ରମ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
ସୀତମାରୁତସଂଯୁକ୍ତଂ ଜଗାମାନ୍ଯନ୍ମହଦ୍ଵନମ୍। ପୁଷ୍ପିତୈଃ ପାଦପୈଃ କୀର୍ଣମତୀଵ ସୁଖଶାଦ୍ଵଲମ୍
ଶୀତଳ ପବନ ବହୁଥିବା, ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖଦ ଘାସ ଭରିଥିଲା।
ଵିପୁଲଂ ମଧୁରାରାଵୈର୍ନାଦିତଂ ଵିହଗୈସ୍ତଥା। ପୁଂସ୍କୋକିଲନିନାଦୈଶ୍ଚ ଝିଲ୍ଲୀକଗଣନାଦିତମ୍
ବିଶାଳ, ମଧୁର ଡାକରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲେ, କୋଇଲା ଓ ଝିଙ୍କିମାନେ ତାହାକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଵିଟପୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ସୁଖଚ୍ଛାଯୈଃ ସମାଵୃତମ୍। ଷଟ୍ପଦାଘୂର୍ଣିତତଲଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ପରମଯା ଯୁତମ୍
ବଡ଼ ଛାୟା ଦେଉଥିବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷିମାନେ ମାଟିକୁ ଉଡ଼ାଉଥିଲେ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ ଥିଲା।
ନାପୁଷ୍ପଃ ପାଦପଃ କଶ୍ଚିନ୍ନାଫଲୋ ନାପି କଣ୍ଟକୀ। ଷଟ୍ପଦୈର୍ନାପ୍ଯପାକୀର୍ଣସ୍ତସ୍ମିନ୍ଵୈ କାନନେଽଭଵତ୍
ସେଇ ଜଙ୍ଗଲରେ କୌଣସି ଗଛ ଫୁଲ ଛାଡ଼ି ନଥିଲା, କୌଣସି ଗଛ ଫଳ ବା କାଂଟି ଛାଡ଼ି ନଥିଲା, ଏବଂ କୌଣସି ଗଛ ମଧୁମକ୍ଷୀର ଝୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ନଥିଲା।
ଵିଗହୈର୍ନାଦିତଂ ପୁଷ୍ପୈରଲଙ୍କୃତମତୀଵ ଚ। ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ସୁଖଚ୍ଛାଯୈଃ ସମାଵୃତମ୍
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ବହୁତ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ଭରିଥିବା, ଶିତଳ ଛାୟା ଦେଉଥିବା ସେଇ ଜଙ୍ଗଲ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଲାଗୁଥିଲା।
ମନୋରମଂ ସହେଷ୍ଵାସୋ ଵିଵେଶ ଵନମୁତ୍ତମମ୍। ମାରୁତା କଲିତାସ୍ତତ୍ର ଦ୍ରୁମାଃ କୁସୁମଶାଖିନଃ
ବିରାଟ୍ ବାହୁଶାଳୀ ସେ ନରେଶ ମନୋହର ଏହି ଉତ୍ତମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପବନ ଫୁଲ ଲଗା ଡାଲିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳୁଥିଲା।
ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ଵିଚିତ୍ରାଂ ତୁ ଵ୍ଯସଜଂସ୍ତେ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଦିଵସ୍ପୃଶୋଽଥ ସଂଘୁଷ୍ଟାଃ ପକ୍ଷିଭିର୍ମଧୁରସ୍ଵନୈଃ
ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ପୁନିପୁନି ବିଚିତ୍ର ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିଲା ଏବଂ ସେଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା।
ଵିରେଜୁଃ ପାଦପାସ୍ତତ୍ର ଵିଚିତ୍ରକୁସୁମାମ୍ବରାଃ। ତେଷାଂ ତତ୍ର ପ୍ରଵାଲେଷୁ ପୁଷ୍ପଭାରାଵନାମିଷୁ
ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଉଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର କୋମଳ ପତ୍ରରେ ଫୁଲର ଭାରେ ଡାଲି ନମିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ।
ରୁଵନ୍ତି ରାଵାନ୍ମଧୁରାନ୍ଷଟ୍ପଦା ମଧୁଲିପ୍ସଵଃ। ତତ୍ର ପ୍ରଦେଶାଂଶ୍ଚ ବହୂନ୍କୁସୁମୋତ୍କରମଣ୍ଡିତାନ୍
ମଧୁ ଆଶା କରୁଥିବା ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ସେଠାରେ କୋମଳ ପତ୍ର ଓ ଫୁଲର ଭାରେ ନମିଥିବା ଡାଲିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ।
ଲତାଗୃହପରିକ୍ଷିପ୍ତାନ୍ମନସଃ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନାନ୍। ସଂପଶ୍ଯନ୍ସୁମହାତେଜା ବଭୂଵ ମୁଦିତସ୍ତଦା
ଲତାର ଗୃହରେ ଘେରା ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ଏମିତି ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଫୁଲର ଢେରରେ ଶୋଭିତ ଦେଖି, ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ।
ପରସ୍ପରାଶ୍ଲିଷ୍ଟଶାଖୈଃ ପାଦପୈଃ କୁସୁମାନ୍ଵିତୈଃ। ଅଶୋଭତ ଵନଂ ତତ୍ତୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଧ୍ଵଜସନ୍ନିଭୈଃ
ଫୁଲ ଲଗା ଡାଲିମାନେ ପରସ୍ପରେ ଜଡିଯାଇଥିବା ଗଛମାନେ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ମହାଇନ୍ଦ୍ରର ଧ୍ୱଜ ପରି ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ।
ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣୈଃ। ସେଵିତଂ ଵନମତ୍ଯର୍ଥଂ ମତ୍ତଵାନରକିନ୍ନରୈଃ
ସେଇ ଜଙ୍ଗଲ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ମଦମସ୍ତ ବାନର ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଆଦରରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା।
ସୁଖଃ ଶୀତଃ ସୁଗନ୍ଧୀ ଚ ପୁଷ୍ପରେଣୁଵହୋଽନିଲଃ। ପରିକ୍ରାମନ୍ଵନେ ଵୃକ୍ଷାନୁପୈତୀଵ ରିରଂସଯା
ସେଠାରେ ଫୁଲର ରେଣୁ ବୋକା ଶିତଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଏହା ଆଶାରେ ଘୁରୁଛି।
ଏଵଂଗୁଣସମାଯୁକ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ସ ଵନଂ ନୃପଃ। ନଦୀକଚ୍ଛୋଦ୍ଭଂ କାନ୍ତମୁଚ୍ଛ୍ରିତଧ୍ଵଜସନ୍ନିଭମ୍
ସେ ରାଜା ଏମିତି ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନଦୀପାର ଶୋଭା ଓ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେଇ ଅପୂର୍ବ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣୋ ଵନଂ ତତ୍ତୁ ସୁପ୍ରହୃଷ୍ଟଵିହଙ୍ଗମମ୍। ଆଶ୍ରମପ୍ରଵରଂ ରମ୍ଯଂ ଦଦର୍ଶ ଚ ମନୋରମମ୍
ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଆନନ୍ଦିତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା, ଏକ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ।
ନାନାଵୃକ୍ଷସମାକୀର୍ଣଂ ସଂପ୍ରଜ୍ଵଲିତପାଵକମ୍। ତଂ ତଦାଽପ୍ରତିମଂ ଶ୍ରୀମାନାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଘେରା, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡର ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେଠି ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ ଆଶ୍ରମକୁ ସେ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଯତିଭିର୍ଵାଲଖିଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵୃତଂ ମୁନିଗଣାନ୍ଵିତମ୍। ଅଗ୍ନ୍ଯଗାରୈଶ୍ଚ ବହୁଭିଃ ପୁଷ୍ପସଂସ୍ତରସଂସ୍ତୃତମ୍
ଏହି ଆଶ୍ରମ ବ୍ରତୀ, ବାଳଖିଲ୍ୟ ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା; ଅନେକ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଫୁଲର ଛାଡ଼ରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ମହାକଚ୍ଛୈର୍ବୃହଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵିଭ୍ରାଜିତମତୀଵ ଚ। ମାଲିନୀମଭିତୋ ରାଜନ୍ନଦୀଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ସୁଖୋଦକାମ୍
ବଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ ଗଛର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଏହା ଅତି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲା, ହେ ରାଜନ୍, ଏଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ମଧୁର ଜଳ ନେଇ ପାଖରେ ବହୁଥିଲା।
ନୈକପକ୍ଷିଗଣାକୀର୍ଣାଂ ତପୋଵନମନୋରମାମ୍। ତତ୍ରଵ୍ଯାଲମୃଗାନ୍ସୈମ୍ଯାନ୍ପଶ୍ଯନ୍ପ୍ରୀତିମଵାପ ସଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା, ମନୋହର ତପୋବନରେ ସେଠାରେ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଓ ଝୁଣ୍ଡ ଦେଖି ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତଂ ଚାପ୍ରତିରଥଃ ଶ୍ରୀମାନାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ। ଦେଵଲୋକପ୍ରତୀକାଶଂ ସର୍ଵତଃ ସୁମନୋହରମ୍
ସେ ଅପରାଜିତ ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ ଆଶ୍ରମ, ଦେବଲୋକ ସମାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆকৰ୍ଷକ, ସେ ଆଗକୁ ଗଲେ।
ନଦୀଂ ଚାଶ୍ରମସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟାଂ ପୁଣ୍ଯତୋଯାଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ। ସର୍ଵପ୍ରାଣଭୃତାଂ ତତ୍ର ଜନନୀମିଵ ଧିଷ୍ଠିତାମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ପବିତ୍ର ଜଳର ନଦୀ ଆଶ୍ରମ ସହିତ ମିଶିଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ମାଆ ପରି ଦଢ଼ିଅଛି।