ତତୋ ରଥେନ ଶୁଭ୍ରେଣ ମହତା କିଙ୍କିଣୀକିନା । କୁରୂଣାଂ ପଶ୍ଯତାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସ୍ଵସାରଂ ସ ପିତୁର୍ଯଯୌ
ତାପରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ବଡ଼ ଝୁଣ୍ଡି ଝୁଣ୍ଡି ଘଣ୍ଟି ଲାଗିଥିବା ରଥରେ, କୁରୁମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଓ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଥ ଗୃହଂ ତସ୍ଯାଶ୍ଚରଣାଵଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। ଆଚଖ୍ଯୌ ତତ୍ସମାସେନ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ କୁରୁସଂସଦି
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କଲେ। କୁରୁସଭାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେଥିରେ ମୁଖ୍ୟ କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ।
ଉକ୍ତଂ ବହୁଵିଧଂ ଵାକ୍ଯଂ ଗ୍ରହଣୀଯଂ ସହେତୁକମ୍। ଋଷିଭିଶ୍ଚୈଵ ଚ ମଯା ନ ଚାସୌ ତଦ୍ଗୃହୀତଵାନ୍
ଋଷିମାନେ ଏବଂ ମୁଁ ବହୁ ପ୍ରକାର ଯୁକ୍ତିସହିତ କଥା କହିଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ସେଥିରୁ କିଛି ମାନିଲେ ନାହିଁ।
କାଲପକ୍ଵମିଦଂ ସର୍ଵଂ ସୁଯୋଧନଵଶାନୁଗମ୍। ` ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରଂ କ୍ଷଣେନୈଵ ଦହ୍ଯତେ ପାର୍ଥଵହ୍ନିନା ।' ଆପୃଚ୍ଛେ ଭଵତୀଂ ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି
ସମସ୍ତ କଥା ସମୟ ସହିତ ପକ୍କା ହୋଇଯାଇଛି, ସୁୟୋଧନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଚାଲିଛି। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯିବେ। ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଦାୟ ଦେଉଛି, ଶୀଘ୍ର ହେବା ପାଇଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି।
କିଂ ଵାଚ୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡଵେଯାସ୍ତେ ଭଵତ୍ଯା ଵଚନାନ୍ମଯା । ତଦ୍ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ମହାପ୍ରଜ୍ଞେ ଶୁଶ୍ରୂଷେ ଵଚନଂ ତଵ
ମୁଁ ପାଣ୍ଡବ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ତୁମ ପକ୍ଷରୁ କଣ କହିବି? ଏହିଠାରେ, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ମହିଳା, ତୁମେ ନିଜେ କହ; ମୁଁ ତୁମ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ବ୍ରୂଯାଃ କେଶଵ ରାଜାନଂ ଧର୍ମାତ୍ମାନଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ଭୂଯାଂସ୍ତେ ହୀଯତେ ଧର୍ମୋ ମା ପୁତ୍ରକ ଵୃଥା କୃଥାଃ
କେଶବ, ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିବା — 'ତୁମର ଧର୍ମ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଯାଉଛି; ପୁଅ, ଅନାବଶ୍ୟକ କାମ କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।'
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯେଵ ତେ ରାଜନ୍ମନ୍ଦକସ୍ଯାଵିପଶ୍ଚିତଃ । ଅନୁଵାକହତା ବୁଦ୍ଧିର୍ଧର୍ମମେଵୈକମୀକ୍ଷତେ
ରାଜା, ଯେପରି ଅଧ୍ୟୟନ ନଥିବା ଏବଂ ମନ୍ଦମତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଭୁଲ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମର ଏକ ଦିଗକୁ ମାତ୍ର ଦେଖୁଛ।
ଅଙ୍ଗାଵେକ୍ଷସ୍ଵ ଧର୍ମଂ ତ୍ଵଂ ଯଥା ସୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା । ବାହୁଭ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ସୃଷ୍ଟା ବାହୁଵୀର୍ଯୋପଜୀଵିନଃ
ହେ ରାଜା, ଧର୍ମକୁ ଏଭଳି ଭାବରେ ଦେଖ, ଯେପରି ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବାହୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ବାହୁବଳରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି।
କ୍ରୂରାଯ କର୍ମଣେ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଜାନାଂ ପରିପାଲନେ। ଶ୍ରୃଣୁ ଚାତ୍ରୋପମାମେକାଂ ଯା ଵୃଦ୍ଧେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତା ମଯା
ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସଦା କଠୋର କାମ କରନ୍ତି। ଏଵେ ମୁଁ ବୃଦ୍ଧମାନେଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ଏକ ଉଦାହରଣ ଶୁଣ।
ମୁଚୁକୁନ୍ଦସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେରଦଦତ୍ପୃଥିଵୀମିମାମ୍। ପୁରା ଵୈଶ୍ରଵଣଃ ପ୍ରୀତୋ ନ ଚାସୌ ତଦ୍ଗୃହୀତଵାନ୍
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ରାଜା ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବୈଶ୍ରବଣ ଏହି ପୃଥିବୀ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ନେଲେ ନାହିଁ।
ବାହୁଵୀର୍ଯାର୍ଜିତଂ ରାଜ୍ଯମଶ୍ରୀଯାମିତି କାମଯେ। ତତୋ ଵୈଶ୍ରଵଣଃ ପ୍ରୀତୋ ଵିସ୍ମିତଃ ସମପଦ୍ଯତ
ମୁଚୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ, 'ମୁଁ ନିଜ ବାହୁବଳରେ ଅଜିତ ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ।' ଏହା ଦେଖି ବୈଶ୍ରବଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହେଲେ।
ମୁଚୁକୁନ୍ଦସ୍ତତୋ ରାଜା ସୋଽନ୍ଵଶାସଦ୍ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ । ବାହୁଵୀର୍ଯାର୍ଜିତାଂ ସମ୍ଯକ୍ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମମନୁଵ୍ରତଃ
ତାପରେ, ରାଜା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନିଜ ବାହୁବଳରେ ଅର୍ଜିତ ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସରି ଶାସନ କଲେ।
ଯଂ ହି ଧର୍ମଂ ଚରନ୍ତୀହ ପ୍ରଜା ରାଜ୍ଞା ସୁରକ୍ଷିତାଃ । ଚତୁର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ରାଜା ଵିନ୍ଦେନ ଭାରତ
ହେ ଭାରତ, ରାଜାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ତାହାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ରାଜାଙ୍କୁ ମିଳେ।
ରାଜା ଚରତି ଚେଦ୍ଧର୍ମଂ ଦେଵତ୍ଵାଯୈଵ କଲ୍ପତେ। ସ ଚେଦଧର୍ମଂ ଚରତି ନରକାଯୈଵ ଗଚ୍ଛତି
ରାଜା ଯଦି ଧର୍ମରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେ ଦେବତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି; ଯଦି ଅଧର୍ମ କରନ୍ତି, ସେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଦଣ୍ଡନୀତିଃ ସ୍ଵଧର୍ମେଣ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ନିଯଚ୍ଛତି। ପ୍ରଯୁକ୍ତାସ୍ଵାମିନା ସମ୍ଯଗଧର୍ମେଭ୍ଯୋ ନିଯଚ୍ଛତି
ଦଣ୍ଡନୀତି ସଠିକ୍ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଚଳିଲେ, ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣକୁ ନିୟମିତ ରଖେ ଏବଂ ଅଧର୍ମରୁ ରୋକେ।
ଦଣ୍ଡନୀତ୍ଯାଂ ଯଦା ରାଜା ସମ୍ଯକ୍କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଵର୍ତତେ। ତଦା କୃତଯୁଂ ନାମ କାଲଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ରାଜା ଯେତେବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦଣ୍ଡନୀତି ଅନୁସରିବେ, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃତଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
କାଲୋ ଵା କାରଣଂ ରାଜ୍ଞୋ ରାଜା ଵା କାଲକାରଣମ୍ । ଇତି ତେ ସଂଶଯୋ ମା ଭୂଦ୍ରାଜା କାଲସ୍ଯ କାରଣମ୍
ରାଜା କାଳର କାରଣ, କିମ୍ବା କାଳ ରାଜାଙ୍କ କାରଣ — ଏହା ନେଇ ତୁମ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ରଖନିଅ; ରାଜା ହିଁ କାଳର କାରଣ।
ରାଜା କୃତଯୁଗସ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ରେତାଯା ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ ଚ। ଯୁଗସ୍ଯ ଚ ଚତୁର୍ଥସ୍ଯ ରାଜା ଭଵତି କାରଣମ୍
ରାଜା କୃତଯୁଗ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଯୁଗର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଯୁଗର କାରଣ ହେଉଛନ୍ତି ରାଜା।
କୃତସ୍ଯ କରଣାଦ୍ରାଜା ସ୍ଵର୍ଗମତ୍ଯନ୍ତମଶ୍ରୁତେ । ତ୍ରେତାଯାଃ କରଣାଦ୍ରାଜା ସ୍ଵର୍ଗଂ ନାତ୍ଯନ୍ତମଶ୍ରୁତେ
କୃତଯୁଗ ସ୍ଥାପନା କରି, ରାଜା ଅପୂର୍ବ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ତ୍ରେତା ସ୍ଥାପନା କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ପାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଠି ଅତି ଉଚ୍ଚ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଵର୍ତନାଦ୍ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ ଯଥାଭାଗମୁପାଶ୍ରୁତେ । କଲେଃ ପ୍ରଵର୍ତନାଦ୍ରାଜା ପାପମତ୍ଯନ୍ତମଶ୍ରୁତେ
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ତାଙ୍କ ଅଂଶଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଅପୂର୍ବ ପାପ ପାଆନ୍ତି।
ତତୋ ଵସତି ଦୁଷ୍କର୍ମା ନରକେ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ । ରାଜଦୋଷେଣ ହି ଜଗତ୍ସ୍ପୃଶ୍ଯତେ ଜଗତଃ ସ ଚ
ତାପରେ, ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ଅନେକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ରହେ; କାରଣ, ରାଜାଙ୍କ ଦୋଷରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦୁଃଖ ପାଏ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ଜଗତର ଦୁଃଖରେ ପଡନ୍ତି।
ରାଜଧର୍ମାନଵେକ୍ଷସ୍ଵ ପିତୃପୈତାମହୋଚିତାନ୍। ନୈତଦ୍ରାଜର୍ଷିଵୃତ୍ତଂ ହି ଯତ୍ର ତ୍ଵଂ ସ୍ଥାତୁମିଚ୍ଛସି
ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ରାଜଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ତୁମେ ଚିନ୍ତା କର; କାରଣ, ଯେଉଁ ଆଚରଣରେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଏହା ରାଜା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ନୁହେଁ।
ନ ହି ଵୈକ୍ଲବ୍ଯସଂସୃଷ୍ଟ ଆନୃଶଂସ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ପ୍ରଜାପାଲନସଂଭୂତଂ ଫଲଂ କିଂଚନ ଲବ୍ଧଵାନ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ବଳତାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ କେବଳ କ୍ଷମା ଓ କରୁଣାରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାରୁ ମିଳୁଥିବା କୌଣସି ଫଳ ପାଇନଥାନ୍ତି।
ନ ହ୍ଯେତାମାଶିଷଂ ପାଣ୍ଡୁର୍ନ ଚାହଂ ନ ପିତାମହଃ । ପ୍ରଯୁକ୍ତଵନ୍ତଃ ପୂର୍ଵଂ ତେ ଯଯା ଚରସି ମେଧଯା
ପାଣ୍ଡୁ, ମୁଁ କିମ୍ବା ପିତାମହ, ଆଗରୁ କେବେ ଏହି ପ୍ରକାର ଇଚ୍ଛା କହିନଥିଲୁ, ଯାହା ଆଧାରରେ ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମତି ଭାବରେ ଆଚରଣ କରୁଛ।
ଯଜ୍ଞୋ ଦାନଂ ତପଃ ଶୌର୍ଯଂ ପ୍ରଜ୍ଞା ସନ୍ତାନମେଵ ଚ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ବଲମୋଜଶ୍ଚ ନିତ୍ଯମାଶଂସିତଂ ମଯା
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ପ୍ରାକ୍ରମ, ଜ୍ଞାନ, ସନ୍ତାନ, ମହତ୍ତ୍ୱ, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ—ଏହି ସବୁକୁ ମୁଁ ସଦା ଆଶା କରିଛି।
ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵାହା ସ୍ଵଧା ନିତ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯୁର୍ମାନୁଷଦେଵତାଃ । ଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ଧନଂ ପୁତ୍ରାନ୍ସମ୍ଯଗାରାଧିତାଃ ଶୁଭାଃ
ମାନବ ଓ ଦେବତାମାନେ ଯଦି ଭଲଭାବେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ଧନ ଓ ଶୁଭ୍ର ସନ୍ତାନ ଦେଉନ୍ତୁ।
ପୁତ୍ରେଷ୍ଵାଶାସତେ ନିତ୍ଯଂ ପିତରୋ ଦୈଵତାନି ଚ। ଦାନମଧ୍ଯଯନଂ ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାନାଂ ପରିପାଲନମ୍
ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ସଦା ସନ୍ତାନ ଆଶା କରନ୍ତି; ଦାନ, ପାଠ, ଯଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଏତଦ୍ଧର୍ମମଧର୍ମଂ ଵା ଜନ୍ମନୈଵାଭ୍ଯଜାଯଥାଃ । ତେ ତୁ ଵୈଦ୍ଯାଃ କୁଲେ ଜାତା ଅଵୃତ୍ତ୍ଯା ତାତ ପୀଡିତାଃ
ଏହା ଧର୍ମ ହେଉ କି ଅଧର୍ମ, ତୁମେ ଜନ୍ମ ହୁଏଁ ସହିତ ଏହା ନେଇ ଆସିଛ; କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପଣ୍ଡିତମାନେ ଅର୍ଥାଭାବରେ ଦୁଃଖିତ।
ଯତ୍ର ଦାନପତିଂ ଶୂରଂ କ୍ଷୁଧିତାଃ ପୃଥିଵୀଚରାଃ । ପ୍ରାପ୍ଯ ତୁଷ୍ଟାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଧର୍ମଃ କୋଽଭ୍ଯଧିକସ୍ତତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମିରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଭୁଖା ଲୋକମାନେ ଦାନଶୀଳ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମିଳି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ରହନ୍ତି—ସେଠାରେ ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଧର୍ମ କ'ଣ ଅଛି?
ଦାନେନାନ୍ଯଂ ବଲେନାନ୍ଯଂ ତଥା ସୂନୃତଯାଽପରମ୍। ସର୍ଵତଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯେହ ଧାର୍ମିକଃ
କେହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା, କେହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଆଉ କେହି ସତ୍ୟବାଣୀ ଦ୍ୱାରା—ଏହିପରି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିବା ଧର୍ମିକ ଲୋକ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।