ଅଗ୍ରେ ବଭୂଵୁଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସମୁଦ୍ଯତମହାଯୁଧାଃ । ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଶକ୍ତିଶାର୍ଙ୍ଗଲାଙ୍ଗଲନନ୍ଦକାଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଉଠାଇ ରହିଥିଲେ: ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଶକ୍ତି, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ, ହଳ ଓ ନନ୍ଦକ ତଳୱାର।
ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତୋଦ୍ଯତାନ୍ଯେଵ ସର୍ଵପ୍ରହରଣାନି ଚ। ନାନାବାହୁଷୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଦୀପ୍ଯମାନାନି ସର୍ଵଶଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନେକ ବାହୁରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେଗୁଡିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ନାସିକାଭ୍ଯାଂ ଚ ଶ୍ରୋତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଚ ସମନ୍ତତଃ । ପ୍ରାଦୁରାସନ୍ମହାରୌଦ୍ରାଃ ସଧୂମାଃ ପାଵକାର୍ଚିଷଃ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଆଖି, ନାକ ଓ କାନରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର, ଧୂଆଁ ମିଶିଥିବା ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ବାହାରୁଥିଲା।
ରୋମକୂପେଷୁ ଚ ତଥା ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ମରୀଚଯଃ । `ସହସ୍ରଚରଣଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଶତବାହୁଃ ସହସ୍ରଦୃକ୍
ତାଙ୍କର ରୋମକୁପରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି ଆଲୋକ ଝଙ୍କାରୁଥିଲା; ସେ ହଜାର ପାଦ, ଶତ ବାହୁ ଓ ହଜାର ଆଖି ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵୈ ନାଗଲୋକଶ୍ଚ ଗୁଲ୍ଫାଧୋ ଦଦୃଶେ ତଦା। ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ତଥା ନେତ୍ରେ ଗ୍ରହଃ ଵୈ ସର୍ଵତଃ ସ୍ଥିତାଃ
ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଗୁଡ଼ିକୁ ତଳେ ନାଗଲୋକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆଖି ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ବିସ୍ତାରିତ ଥିଲେ।
ଊର୍ଧ୍ଵଲୋକାଶ୍ଚ ସର୍ଵେଽପି କୁକ୍ଷୌ ତସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ । ସରିତଃ ସାଗରାଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵେଦସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତାଙ୍କର ପେଟରେ ସମସ୍ତ ଉପର ଲୋକମାନେ ବସିଥିଲେ; ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ଘମ ଥିଲେ।
ଅସ୍ଥୀନି ପର୍ଵତାଃ ସର୍ଵେ ଵୃକ୍ଷା ରୋମାଣି ତସ୍ଯ ହି। ନିମେଷଣଂ ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ଜିହ୍ଵାଯାଂ ଶାରଦା ତଥା
ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କ ହାଡ଼, ଗଛମାନେ ତାଙ୍କ ରୋମ; ଦିନ ଓ ରାତି ତାଙ୍କ ଆଖି ଝପକାଣ, ଋତୁମାନେ ତାଙ୍କ ଜିଭ ଥିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଘୋରମାତ୍ମାନଂ କେଶଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ନ୍ଯମୀଲଯନ୍ତ ନେତ୍ରାଣି ରାଜାନସ୍ତ୍ରସ୍ତଚେତସଃ
କେଶବଙ୍କ ଏହି ଭୟଙ୍କର ମହାତ୍ମା ସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଆଖି ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ।
ଋତ ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ଵିଦୁରଂ ଚ ମହାମତିମ୍ । ସଂଜଯଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ଋଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ତପୋଧନାନ୍
ଋତ, ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ, ବିଦୁରଙ୍କ ଭଳି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସଞ୍ଜୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସେ ଦେଲେ।
ପ୍ରାଦାତ୍ତେଷାଂ ସ ଭଗଵାନ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁର୍ଜନାର୍ଦନଃ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦନ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦାନ କଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ପ୍ରଦଦୌ ଭଗଵାନ୍ଦିଵ୍ଯଚକ୍ଷୁଷୀ । ଦଦର୍ଶ ପରମଂ ରୂପଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽମ୍ବିକାସୁତଃ
ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଲେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରାଶ୍ଚ ମହୋରଗାଃ । ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାଭାଗା ଲୋକପାଲୈଃ ସମନ୍ଵିତାଃ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିସ୍ଥିତାଃ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ବଡ଼ ନାଗମାନେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନେ ମିଶି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ହାଥ ଜୋଡି ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
କ୍ରୋଧଂ ପ୍ରଭୋ ସଂହର ସଂହର ସ୍ଵଂ ରୂପଂ ଚ ଯଦ୍ଦର୍ଶିତମାତ୍ମସଂସ୍ଥମ୍ । ଯାଵତ୍ତ୍ଵିମେ ଦେଵଗଣୈଃ ସମେତା ଲୋକାଃ ସମସ୍ତା ଭୁଵି ନାଶମୀଯୁଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଆପଣ ଦେଖାଇଥିବା ନିଜ ରୂପକୁ ଆପଣ ଆପଣ ମଧ୍ୟରେ ଆଣନ୍ତୁ; ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସହିତ ଲୋକମାନେ ଭୂମିରେ ନଶ୍ଟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ।
ତ୍ଵଂ ଚ କର୍ତା ଵିକର୍ତା ଚ ତ୍ଵମେଵ ପରିରକ୍ଷସେ। ତ୍ଵଯା ଵ୍ଯାପ୍ତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ ଦୁହେଁ; ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ଭରିଯାଇଛି।
କିଯନ୍ମାତ୍ରା ମହୀପାଲାଃ କିଂଵୀର୍ଯାଃ କିଂପରାକ୍ରମାଃ । ତେଷାମର୍ଥେ ମହାବାହୋ ଦିଵ୍ଯଂ ରୂପଂ ପ୍ରଦର୍ଶିଵାନ୍। ଏଵମୁଚ୍ଚାରିତା ଵାଚଃ ସହ ଦେଵାର୍ଵିଭୁଂ ତଦା
ଏହି ରାଜାମାନେ କେତେ ବଡ଼, କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେତେ ପ୍ରତାପଶାଳୀ? ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ବଳବାନ୍, ଆପଣ ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ। ଏଭଳି କଥା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ କୁହାଗଲା।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ମାଧଵସ୍ଯ ସଭାତଲେ। ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ପପାତ ଚ
ମାଧବଙ୍କର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଚମତ୍କାର ଦେଖି, ସଭାମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ଢୋଳ ବାଜିଲା ଏବଂ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ତ୍ଵମେଵ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତୋ ହିତଃ। ତସ୍ମାନ୍ମେ ଯାଦଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର, ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ମଙ୍ଗଳକାମୀ; ତେଣୁ, ହେ ଯାଦବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଦୟା କରନ୍ତୁ।
ଭଗଵନ୍ମମ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାମନ୍ତର୍ଧାନଂ ଵୃଣେ ପୁନଃ । ଭଵନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ନାନ୍ଯଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିହୋତ୍ସହେ
ହେ ଭଗବାନ୍, ମୋ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁରୁ ସେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆପଣ ପୁନି ନେଇଯାନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏଠାରେ ଆଉ କାହାକୁ ଦେଖିବାକୁ ମୋତେ ଇଚ୍ଛା ହେଉନାହିଁ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାବାହୁର୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଜନାର୍ଦନଃ । ଅଦୃଶ୍ଯମାନେ ନେତ୍ରେ ଦ୍ଵେ ଭଵେତାଂ କୁରୁନନ୍ଦନ
ତାପରେ ବଳଶାଳୀ ଜନାର୍ଦନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଯେତେବେଳେ ଏହା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ତୁମର ଦୁଇ ଆଖି ପୁରୁଣା ଭଳି ହେବ।'
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତଂ ମହାରାଜ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ଚକ୍ଷୁଷୀ । ଲବ୍ଧଵାନ୍ଵାସୁଦେଵାଚ୍ଚ ଵିଶ୍ଵରୂପଦିଦୃକ୍ଷଯା
ହେ ରାଜା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବିଶ୍ୱରୂପ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ପାଇଲେ—ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା।
ଲବ୍ଧଚକ୍ଷୁଷମାସୀନଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ନରାଧିପାଃ । ଵିସ୍ମିତା ଋଷିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ମଧୁସୂଦନମ୍
ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ପାଇଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ରାଜାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଚଚାଲ ଚ ମହୀ କୃତ୍ସ୍ନା ସାଗରଶ୍ଚାପି ଚୁକ୍ଷୁଭେ । ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁଃ ପାର୍ଥିଵା ଭରତର୍ଷଭ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ସାଗର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା; ରାଜାମାନେ, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତତଃ ସ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ସଞ୍ଜହାର ଵପୁଃ ସ୍ଵକମ୍ । ତାଂ ଦିଵ୍ଯାମଦ୍ଭୁତାଂ ଚିତ୍ରାମୃଦ୍ଧିମତ୍ତାମରିନ୍ଦମଃ
ତାପରେ ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜ ଦିବ୍ୟ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଚମତ୍କାର ରୂପକୁ ଆପଣ ମଧ୍ୟରେ ଆଣିଲେ।
ତତଃ ସାତ୍ଯକିମାଦାଯ ପାଣୌ ଵିଦୁରମେଵ ଚ । ଋଷିଭିସ୍ତୈରନୁଜ୍ଞାତୋ ନିର୍ଯଯୌ ମଧୁସୂଦନଃ
ତାପରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ହାତ ଧରି, ବିଦୁରଙ୍କୁ ନେଇ, ମଧୁସୂଦନ ସେ ଋଷିମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଥିବାରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଋଷଯୋଽନ୍ତର୍ହିତା ଜଗ୍ମୁସ୍ତତସ୍ତେ ନାରଦାଦଯଃ । ତସ୍ମିନ୍କୋଲାହଲେ ଵୃତ୍ତେ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ; ସେଇ କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ତଂ ପ୍ରସ୍ଥିତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ କୌରଵାଃ ସହ ରାଜଭିଃ । ଅନୁଜଗ୍ମୁର୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଦେଵା ଇଵ ଶତକ୍ରତମ୍
ତାଙ୍କୁ ଯିଉଁଥିବା ଦେଖି, କୌରବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଅଚିନ୍ତଯନ୍ନମେଯାତ୍ମା ସର୍ଵଂ ତଦ୍ରାଜମଣ୍ଡଲମ୍ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ତତଃ ଶୌରିଃ ସଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ
ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି, ମୋ ଆତ୍ମା ସେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟକୁ ଆବୃତ କରିଛି। ତାପରେ ଶୌରି ଧୂମସହିତ ଅଗ୍ନି ପରି ବାହାରିଗଲେ।
ତତୋ ରଥେନ ଶୁଭ୍ରେଣ ମହତା କିଙ୍କିଣୀକିନା । ହେମଜାଲଵିଚିତ୍ରେଣ ଲଘୁନା ମେଘନାଦିନା
ତାପରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ବଡ଼ ରଥରେ, ଝୁଣ୍ଡି ଝୁଣ୍ଡି ଘଣ୍ଟି ଲାଗିଥିବା, ସୁନାର ଜାଲିରେ ସଜିଥିବା, ମେଘର ଗତି ପରି ତୀବ୍ର ଏହି ରଥରେ,
ସୂପସ୍କରେଣ ଶୁଭ୍ରେଣ ଵୈଯାଘ୍ରେଣ ଵରୂଥିନା । ଶୈବ୍ଯସୁଗ୍ରୀଵଯୁକ୍ତେନ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ଦାରୁକଃ
ବାଘଚର୍ମ ଓ ଉତ୍ତମ କବଚ ଲଗାଇଥିବା ଏହି ଶୁଭ୍ର ରଥରେ, ଶୈବ୍ୟ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା। ଦାରୁକ ଏହି ରଥରେ ଦେଖାଗଲେ।
ତଥୈଵ ରଥମାସ୍ଥାଯ କୃତଵର୍ମା ମହାରଥଃ । ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ସଂମତୋ ଵୀରୋ ହାର୍ଦିକ୍ଯଃ ସମଦୃଶ୍ଯତ
ଏହିପରି ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବିଶାଳ ଯୋଦ୍ଧା କୃତବର୍ମା, ଯିଏ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ହାର୍ଦ୍ଦିକ୍ୟ ବୀର ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲେ।