ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଗତଂ ଶୌରିଂ ନରକଃ ସହ ଦାନଵୈଃ । ଗ୍ରହୀତୁଂ ନାଶକତ୍ତତ୍ର ତଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ବଲାତ୍
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁରରେ ନରକ ଓ ଦାନବମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଶୌରିଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତଥାପି ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ବଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଅନେକଯୁଗଵର୍ଷାଯୁର୍ନିହତ୍ଯ ନରକଂ ମୃଧେ । ନୀତ୍ଵା କନ୍ଯାସହସ୍ରାଣି ଉପଯେମେ ଯଥାଵିଧି
ଅନେକ ଯୁଗ ଜୀବିତ ଥିବା ନରକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରି, ସେ ହଜାର ହଜାର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ କଲେ।
ନିର୍ମୋଚନେ ଷଟ୍ସହସ୍ରାଃ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ମହାସୁରାଃ । ଗ୍ରହୀତୁଂ ନାଶକଂଶ୍ଚୈନଂ ତଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ବଲାତ୍
ନିର୍ମୋଚନରେ ଛଅ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ତାଙ୍କୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତଥାପି ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ବଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଅନେନ ହି ହତା ବାଲ୍ଯେ ପୂତନା ଶିଶୁନା ତଦା। ଗୋଵର୍ଧନୋ ଧାରିତଶ୍ଚ ଗଵାର୍ଥେ ଭରତର୍ଷଭ
ଏହି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ପୁତନାକୁ ମାରିଥିଲେ, ଏବଂ ଗାଁମାନେ ପାଇଁ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇଥିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅରିଷ୍ଟୋ ଧେନୁକଶ୍ଚୈଵ ଚାଣୂରଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ଅଶ୍ଵରାଜଶ୍ଚ ନିହତଃ କଂସଶ୍ଚାରିଷ୍ଟମାଚରନ୍
ଅରିଷ୍ଟ, ଧେନୁକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚାଣୂର, ଘୋଡ଼ା ଦାନବ ଏବଂ କଂସ—ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ବୀରତା ଦେଖାଇଛନ୍ତି।
ଜରାସନ୍ଧଶ୍ଚ ଵକ୍ରଶ୍ଚ ଶିଶୁପାଲଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ବାଣାଶ୍ଚ ନିହତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ରାଜାନଶ୍ଚ ନିଷୂଦିତାଃ
ଜରାସନ୍ଧ, ବକ୍ର, ପ୍ରବଳ ଶିଶୁପାଳ ଏବଂ ବାଣାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମୂଳେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ଵରୁଣୋ ନିର୍ଜିତୋ ରାଜା ପାଵକଶ୍ଚାମିତୌଜସା । ପାରିଜାତଂ ଚ ହରତା ଜିତଃ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛଚୀପତିଃ
ବରୁଣ ରାଜାକୁ ହରାଇଦେଲେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଵକଙ୍କୁ ମାନିଲେ, ଏବଂ ପାରିଜାତ ଗଛ ନେଇବାବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ହରାଇଦେଲେ।
ଏକାର୍ଣଵେ ଚ ସ୍ଵପତା ନିହତୌ ମଧୁକୈଟଭୌ । ଜନ୍ମାନ୍ତରମୁପାଗମ୍ଯ ହଯଗ୍ରୀଵସ୍ତଥା ହତଃ
ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ଶୟନାବସ୍ଥାରେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭକୁ ମାରିଥିଲେ; ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇ ହୟଗ୍ରୀବକୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଅଯଂ କର୍ତା ନ କ୍ରିଯତେ କାରଣଂ ଚାପି ପୌରୁଷେ । ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛେଦଯଂ ଶୌରିସ୍ତତ୍ତତ୍କୁର୍ଯାଦଯତ୍ନତଃ
ସେ କର୍ତ୍ତା, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ମଣିଷର ଚେଷ୍ଟାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ଶୌରି ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ସେହି କଥା ସହଜରେ କରିପାରନ୍ତି।
ତଂ ନ ବୁଧ୍ଯସି ଗୋଵିନ୍ଦ ଘୋରଵିକ୍ରମମଚ୍ଯୁତମ୍। ଆଶୀଵିଷମିଵ କ୍ରୂଦ୍ଧଂ ତେଜୋରାଶିମନିନ୍ଦିତମ୍
ତୁମେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ବୁଝିପାରୁନାହଁ, ଯିଏ ଭୟଙ୍କର, ଅପରାଜେୟ, ଦୋଷରହିତ ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି, କ୍ରୋଧିତ ସର୍ପ ପରି ଭୟଙ୍କର।
ପ୍ରଧର୍ଷଯନ୍ମହାବାହୁଂ କୃଷ୍ଣମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍। ପତଙ୍ଗୋଽଗ୍ନିମିଵାସାଦ୍ଯ ସାମାତ୍ଯୋ ନଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ଯଦି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଯିଏ କେବେ ମନେ ଦୁଃଖ ନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ, ତେବେ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ସହଚରମାନେ ପୋକା ଯେମିତି ଅଗ୍ନିକୁ ଛୁଇଁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେହିପରି ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ଵିଦୁରେଣୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କେଶଵଃ ଶତ୍ରୁପୂଗହା । ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମଭ୍ଯଭାଷତ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ବିଦୁରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୟ କରୁଥିବା, ପ୍ରବଳ କେଶବ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏକୋଽହମିତି ଯନ୍ମୋହାନ୍ମନ୍ଯସେ ମାଂ ସୁଯୋଧନ। ପରିଭୂଯ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଗ୍ରହୀତୁଂ ମାଂ ଚିକୀର୍ଷସି
ହେ ସୁୟୋଧନ, ତୁମେ ଭ୍ରମରେ ଭାବୁଛ, ମୁଁ ଏକା, ଏବଂ ତୁମ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରି ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ।
ଇହୈଵ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ତଥୈଵାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣଯଃ । ଇହାଦିତ୍ଯାଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଵସଵଶ୍ଚ ମହର୍ଷିଭିଃ
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ, ଏବଂ ଏହିପରି ଆନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ବସୁ ଓ ମହାଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜାହାସୋଚ୍ଚୈଃ କେଶଵଃ ପରଵୀରହା । ତସ୍ଯ ସଂସ୍ମଯତଃ ଶୌରେର୍ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ରୂପା ମହାତ୍ମନଃ । `ଯୁଗପଚ୍ଚ ଵିନିଷ୍ପେତୁଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସର୍ଵାସ୍ତୁ ଦେଵତାଃ
ଏପରି କହି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୟ କରୁଥିବା କେଶବ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ହସିଲେ; ଶୌରିଙ୍କର ମହାନ ଆତ୍ମାରୁ, ତାଙ୍କର ହସରେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଆକୃତି ଧରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକାସାଥିରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରାସ୍ତ୍ରିଦଶା ବଭୂଵୁଃ ପାଵକାର୍ଚିଷଃ । ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା ଲଲାଟସ୍ଥୋ ରୁଦ୍ରୋ ଵକ୍ଷସି ଚାଭଵତ୍
ସେହି ଦେବତାମାନେ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରିମାଣର, ଅଗ୍ନିର ଶିଖାଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଥିଲେ, ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଲୋକପାଲା ଭୁଜେଷ୍ଵାସନ୍ନଗ୍ନିରାସ୍ଯାଦଜାଯତ। ଆଦିତ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଵସଵୋଽଥାଶ୍ଵିନାଵପି
ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ବାହାରିଲେ; ଆଦିତ୍ୟ, ସାଧ୍ୟ, ବସୁ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ମରୁତଶ୍ଚ ସହେନ୍ଦ୍ରେଣ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ତଥୈଵ ଚ। ବଭୂଵୁଶ୍ଚୈଵ ଯକ୍ଷାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରାକ୍ଷସାଃ
ମରୁତମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଦେବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ପ୍ରାଦୁରାସ୍ତାଂ ତଥା ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ସଙ୍କର୍ଷଣଧନଞ୍ଜଯୌ। ଦକ୍ଷିଣେଽଥାର୍ଜୁନୋ ଧନ୍ଵୀ ହଲୀ ରାମଶ୍ଚ ସଵ୍ଯତଃ
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ବାହୁରୁ ସଂକର୍ଷଣ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଡାହାଣପଟେ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଏବଂ ବାମପଟେ ହଳଧର ରାମ ଥିଲେ।
ଭୀମୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଶ୍ଚୈଵ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ପୃଷ୍ଠତଃ। ଅନ୍ଧକା ଵୃଷ୍ଣଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନପରମୁଖାସ୍ତତଃ
ଭୀମ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏବଂ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପଛରେ ଥିଲେ; ଏହା ସହ ଆନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଅଗ୍ରେ ବଭୂଵୁଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସମୁଦ୍ଯତମହାଯୁଧାଃ । ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଶକ୍ତିଶାର୍ଙ୍ଗଲାଙ୍ଗଲନନ୍ଦକାଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଉଠାଇ ରହିଥିଲେ: ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଶକ୍ତି, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ, ହଳ ଓ ନନ୍ଦକ ତଳୱାର।
ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତୋଦ୍ଯତାନ୍ଯେଵ ସର୍ଵପ୍ରହରଣାନି ଚ। ନାନାବାହୁଷୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଦୀପ୍ଯମାନାନି ସର୍ଵଶଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନେକ ବାହୁରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେଗୁଡିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ନାସିକାଭ୍ଯାଂ ଚ ଶ୍ରୋତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଚ ସମନ୍ତତଃ । ପ୍ରାଦୁରାସନ୍ମହାରୌଦ୍ରାଃ ସଧୂମାଃ ପାଵକାର୍ଚିଷଃ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଆଖି, ନାକ ଓ କାନରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର, ଧୂଆଁ ମିଶିଥିବା ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ବାହାରୁଥିଲା।
ରୋମକୂପେଷୁ ଚ ତଥା ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ମରୀଚଯଃ । `ସହସ୍ରଚରଣଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଶତବାହୁଃ ସହସ୍ରଦୃକ୍
ତାଙ୍କର ରୋମକୁପରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି ଆଲୋକ ଝଙ୍କାରୁଥିଲା; ସେ ହଜାର ପାଦ, ଶତ ବାହୁ ଓ ହଜାର ଆଖି ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵୈ ନାଗଲୋକଶ୍ଚ ଗୁଲ୍ଫାଧୋ ଦଦୃଶେ ତଦା। ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ତଥା ନେତ୍ରେ ଗ୍ରହଃ ଵୈ ସର୍ଵତଃ ସ୍ଥିତାଃ
ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଗୁଡ଼ିକୁ ତଳେ ନାଗଲୋକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆଖି ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ବିସ୍ତାରିତ ଥିଲେ।
ଊର୍ଧ୍ଵଲୋକାଶ୍ଚ ସର୍ଵେଽପି କୁକ୍ଷୌ ତସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ । ସରିତଃ ସାଗରାଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵେଦସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତାଙ୍କର ପେଟରେ ସମସ୍ତ ଉପର ଲୋକମାନେ ବସିଥିଲେ; ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ଘମ ଥିଲେ।
ଅସ୍ଥୀନି ପର୍ଵତାଃ ସର୍ଵେ ଵୃକ୍ଷା ରୋମାଣି ତସ୍ଯ ହି। ନିମେଷଣଂ ରାତ୍ର୍ଯହନୀ ଜିହ୍ଵାଯାଂ ଶାରଦା ତଥା
ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କ ହାଡ଼, ଗଛମାନେ ତାଙ୍କ ରୋମ; ଦିନ ଓ ରାତି ତାଙ୍କ ଆଖି ଝପକାଣ, ଋତୁମାନେ ତାଙ୍କ ଜିଭ ଥିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଘୋରମାତ୍ମାନଂ କେଶଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ନ୍ଯମୀଲଯନ୍ତ ନେତ୍ରାଣି ରାଜାନସ୍ତ୍ରସ୍ତଚେତସଃ
କେଶବଙ୍କ ଏହି ଭୟଙ୍କର ମହାତ୍ମା ସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଆଖି ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ।
ଋତ ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ଵିଦୁରଂ ଚ ମହାମତିମ୍ । ସଂଜଯଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ଋଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ତପୋଧନାନ୍
ଋତ, ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ, ବିଦୁରଙ୍କ ଭଳି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସଞ୍ଜୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସେ ଦେଲେ।
ପ୍ରାଦାତ୍ତେଷାଂ ସ ଭଗଵାନ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁର୍ଜନାର୍ଦନଃ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦନ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦାନ କଲେ।