ଏତାନ୍ହି ସର୍ଵାନ୍ସଂରବ୍ଧାନ୍ନିଯନ୍ତୁମହମୁତ୍ସହେ । ନ ତ୍ଵହଂ ନିନ୍ଦିତଂ କର୍ମ କୁର୍ଯାଂ ପାପଂ କଥଂଚନ
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ରୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନୋକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ କେବେ ମୁଁ ନିନ୍ଦନୀୟ କିମ୍ବା ପାପ କାମ କରିବି ନାହିଁ।
ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ହି ଲୁଭ୍ଯନ୍ତଃ ସ୍ଵାର୍ଥାନ୍ହାସ୍ଯନ୍ତି ତେ ସୁତାଃ । ଏତେ ଚେଦେଵମିଚ୍ଛନ୍ତି କୃତକାର୍ଯୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଇଚ୍ଛା କରି, ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଛାଡ଼ିଦେବେ; ଏହି ଲୋକମାନେ ଯଦି ଏପରି ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହେବ।
ଅଦ୍ଯୈଵ ହ୍ଯହମେନାଂଶ୍ଚ ଯେ ଚୈନାନନୁ ଭାରତ । ନିଗୃହ୍ଯ ରାଜନ୍ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଂ କିଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଭଵେତ୍
ହେ ଭାରତ, ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଲୋକମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁସରଣକାରୀମାନୋକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନୋକୁ ଦେଇପାରିବି—ତେଵେ ଏଥିରେ କଣ ଦୋଷ ରହିବ?
ଏଷ ମେ ନିଶ୍ଚଯୋ ରାଜନ୍ଯଦ୍ଯେଷୋଽସ୍ଯ ଵିନିଶ୍ଚଯଃ । ନର୍ଦନ୍ତୁ ସହିତାଃ ଶଙ୍ଖାଃ ପଣଵାନକନିସ୍ଵନୈଃ
ରାଜା, ଏହା ମୋ ନିଶ୍ଚୟ; ଯଦି ଏହା ତୁମ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ତେବେ ଶଂଖ ଓ ଢୋଲ ସମେତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ବାଜୁନ୍।
ଅନାଯାସେନ ପାର୍ଥାନାଂ ପର୍ଵତାଂ ଚ ଶିଵଂ ମହତ୍। ନିଗୃହ୍ଯ ରାଜନ୍ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଂ ଚେତ୍ସୁକୃତଂ ଭଵେତ୍
ଯଦି ଅସୁବିଧା ବିନା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ଏହି ବଡ଼ ଶୁଭ ପାହାଡ଼କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଦେଇପାରିବି, ତେବେ ଏହା ଉତ୍ତମ କାମ ହେବ।
ଇଦଂ ତୁ ନ ପ୍ରଵର୍ତେଯଂ ନିନ୍ଦିତଂ କର୍ମ ଭାରତ । ସନ୍ନିଧୌ ତେ ମହାରାଜ କ୍ରୋଧଜଂ ପାପବୁଦ୍ଧିଜମ୍
କିନ୍ତୁ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ କାମ, ଯାହା କ୍ରୋଧ ଓ ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ କେବେ କରିବି ନାହିଁ, ହେ ଭାରତ।
ଏଷ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜନ୍ଯଥେଚ୍ଛତି ତଥାଽସ୍ତୁ ତତ୍। ଅହଂ ତୁ ସର୍ଵାଂସ୍ତନଯାନନୁଜାନାମି ତେ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଯେପରି ଚାହେ, ସେପରି ହେଉ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନୋକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵିଦୁରଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ । କ୍ଷିପ୍ରମାନଯ ତଂ ପାପଂ ରାଜ୍ଯଲୁବ୍ଧଂ ସୁଯୋଧନମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ରାଜ୍ୟ ଲୋଭୀ ସୁୟୋଧନକୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରେ ଆଣ।'
ସହମିତ୍ରଂ ସହାମାତ୍ଯଂ ସସୋଦର୍ଯଂ ସହାନୁଗମ୍। ଶକ୍ନୁଯାଂ ଯଦି ପନ୍ଥାନମଵତାରଯିତୁଂ ପୁନଃ
ଯଦି ମୁଁ ସେଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଭାଇ ଓ ଅନୁସରଣକାରୀମାନେ ସହିତ ପୁଣି ଫେରାଇପାରିବି—
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ କ୍ଷତ୍ତା ପୁନଃ ପ୍ରାଵେଶଯତ୍ମଭାମ୍ । ଅକାମଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ରାଜଭିଃ ପରିଵାରିତମ୍
ତାପରେ ବିଦୁର ଅନିଚ୍ଛାସହିତ, ଭାଇମାନେ ଓ ରାଜାମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନକୁ ପୁଣି ଆଣିଲେ।
ଅଥ ଦୁରୋଯଧନଂ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ । କର୍ଣଦୁଃଶାସନାଭ୍ଯାଂ ଚ ରାଜଭିଶ୍ଚାପି ସଂଵୃତମ୍
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନୃଶଂସ ପାପଭୂଯିଷ୍ଠ କ୍ଷୁଦ୍ରକର୍ମସହାଯଵାନ୍। ପାପୈଃ ସହାଯୈଃ ସଂହତ୍ଯ ପାପଂ କର୍ମ ଚିକୀର୍ଷସି
ନିଷ୍ଠୁର, ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପାପୀ, ନିଚ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ, ପାପୀ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଏକଠି ହୋଇ, ତୁମେ ପାପ କାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ।
ଅଶକ୍ଯମଯଶସ୍ଯଂ ଚ ସଦ୍ଭିଶ୍ଚାପି ଵିଗର୍ହିତମ୍ । ଯଥା ତ୍ଵାଦୃଶକୋ ମୂଢୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଯେତ୍କୁଲପାଂସନଃ
ଏପରି କାମ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଏହା ଅପମାନ ଆଣେ ଏବଂ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—ତଥାପି ତୁମେ, ମୂଢ଼ ଏବଂ ଘରାଣାର ଦାଗ, ଏହି ଦୁଷ୍କର କାମ କରିବାକୁ ଠାନିଛ।
ତ୍ଵମିମଂ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମପ୍ରଧୃଷ୍ଯଂ ଦୁରାସଦମ୍ । ପାପୈଃ ସହାଯୈଃ ସଂହତ୍ଯ ନିଗ୍ରହୀତୁଂ କିଲେଚ୍ଛସି
ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଏକଠି ହୋଇ, ଏହି କମଳନୟନଙ୍କୁ—ଯିଏକି ଅପରାଜେୟ ଏବଂ ଅପହଞ୍ଚ—ବଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଯୋ ନ ଶକ୍ଯୋ ବଲାତ୍କର୍ତୁଂ ଦେଵୈରପି ସଵାସଵୈଃ । ତଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ମନ୍ଦ ବାଲଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସଂ ଯଥା
ଯିଏକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଶକ୍ତିବଳେ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ତୁମେ, ମୂଢ଼ ଶିଶୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ପିଲା ପରି, ତାଙ୍କୁ ବଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଦେଵୈର୍ମନୁଷ୍ଯୈର୍ଗନ୍ଧର୍ଵୈରସୁରୈରୁରଗୈଶ୍ଚ ଯଃ। ନ ସୋଢୁଂ ସମରେ ଶକ୍ଯସ୍ତଂ ନ ବୁଧ୍ଯସି କେଶଵମ୍
ଯିଏକୁ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର ଓ ସର୍ପମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେଶବଙ୍କୁ ତୁମେ ବୁଝିପାରୁନାହଁ।
ଦୁର୍ଗ୍ରାହ୍ଯଃ ପାଣିନା ଵାଯୁର୍ଦୁସ୍ପର୍ଶଃ ପାଣିନା ଶଶୀ । ଦୁର୍ଧରା ପୃଥିଵୀ ମୂର୍ଧ୍ନା ଦୁର୍ଗ୍ରାହ୍ଯଃ କେଶଵୋ ବଲାତ୍
ଯେପରି ହାତରେ ବାତାସକୁ ଧରିହେବ ନାହିଁ, ହାତରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଛୁଇଁହେବ ନାହିଁ, ମୁଣ୍ଡରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧରିହେବ ନାହିଁ, ସେପରି କେଶବଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ବଶ କରିହେବ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ କ୍ଷତ୍ତାଽପି ଵିଦୁରୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମମର୍ଷଣମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିବା ପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧିତ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେଖି, କହିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନ ନିବୋଧେଦଂ ଵଚନଂ ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍। ସୌଭଦ୍ଵାରେ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରୋ ଦ୍ଵିଵିଦୋ ନାମ ନାମତଃ। ଶିଲାଵର୍ଷେଣ ମହତା ଛାଦଯାମାସ କେଶଵମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ: ସୌଭ ଦ୍ୱାରରେ ବାନରମାନ୍ୟ ରାଜା ଦ୍ୱିବିଦ ନାମକ, ବଡ଼ ଅନେକ ପାଥର ବର୍ଷା କରି କେଶବଙ୍କୁ ଢାକିଦେଇଥିଲେ।
ଗ୍ରହୀତୁକାମୋ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ମାଧଵମ୍ । ଗ୍ରହୀତୁଂ ନାଶକଚ୍ଚୈନଂ ତଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ବଲାତ୍
ଦ୍ୱିବିଦ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲାଗାଇ ମାଧବଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତଥାପି ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ବଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଗତଂ ଶୌରିଂ ନରକଃ ସହ ଦାନଵୈଃ । ଗ୍ରହୀତୁଂ ନାଶକତ୍ତତ୍ର ତଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ବଲାତ୍
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷପୁରରେ ନରକ ଓ ଦାନବମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଶୌରିଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତଥାପି ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ବଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଅନେକଯୁଗଵର୍ଷାଯୁର୍ନିହତ୍ଯ ନରକଂ ମୃଧେ । ନୀତ୍ଵା କନ୍ଯାସହସ୍ରାଣି ଉପଯେମେ ଯଥାଵିଧି
ଅନେକ ଯୁଗ ଜୀବିତ ଥିବା ନରକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରି, ସେ ହଜାର ହଜାର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ କଲେ।
ନିର୍ମୋଚନେ ଷଟ୍ସହସ୍ରାଃ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ମହାସୁରାଃ । ଗ୍ରହୀତୁଂ ନାଶକଂଶ୍ଚୈନଂ ତଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ବଲାତ୍
ନିର୍ମୋଚନରେ ଛଅ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ତାଙ୍କୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତଥାପି ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ବଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଅନେନ ହି ହତା ବାଲ୍ଯେ ପୂତନା ଶିଶୁନା ତଦା। ଗୋଵର୍ଧନୋ ଧାରିତଶ୍ଚ ଗଵାର୍ଥେ ଭରତର୍ଷଭ
ଏହି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ପୁତନାକୁ ମାରିଥିଲେ, ଏବଂ ଗାଁମାନେ ପାଇଁ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇଥିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅରିଷ୍ଟୋ ଧେନୁକଶ୍ଚୈଵ ଚାଣୂରଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ଅଶ୍ଵରାଜଶ୍ଚ ନିହତଃ କଂସଶ୍ଚାରିଷ୍ଟମାଚରନ୍
ଅରିଷ୍ଟ, ଧେନୁକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚାଣୂର, ଘୋଡ଼ା ଦାନବ ଏବଂ କଂସ—ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ବୀରତା ଦେଖାଇଛନ୍ତି।
ଜରାସନ୍ଧଶ୍ଚ ଵକ୍ରଶ୍ଚ ଶିଶୁପାଲଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ବାଣାଶ୍ଚ ନିହତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ରାଜାନଶ୍ଚ ନିଷୂଦିତାଃ
ଜରାସନ୍ଧ, ବକ୍ର, ପ୍ରବଳ ଶିଶୁପାଳ ଏବଂ ବାଣାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମୂଳେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ଵରୁଣୋ ନିର୍ଜିତୋ ରାଜା ପାଵକଶ୍ଚାମିତୌଜସା । ପାରିଜାତଂ ଚ ହରତା ଜିତଃ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛଚୀପତିଃ
ବରୁଣ ରାଜାକୁ ହରାଇଦେଲେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଵକଙ୍କୁ ମାନିଲେ, ଏବଂ ପାରିଜାତ ଗଛ ନେଇବାବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ହରାଇଦେଲେ।
ଏକାର୍ଣଵେ ଚ ସ୍ଵପତା ନିହତୌ ମଧୁକୈଟଭୌ । ଜନ୍ମାନ୍ତରମୁପାଗମ୍ଯ ହଯଗ୍ରୀଵସ୍ତଥା ହତଃ
ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ଶୟନାବସ୍ଥାରେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭକୁ ମାରିଥିଲେ; ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇ ହୟଗ୍ରୀବକୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଅଯଂ କର୍ତା ନ କ୍ରିଯତେ କାରଣଂ ଚାପି ପୌରୁଷେ । ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛେଦଯଂ ଶୌରିସ୍ତତ୍ତତ୍କୁର୍ଯାଦଯତ୍ନତଃ
ସେ କର୍ତ୍ତା, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ମଣିଷର ଚେଷ୍ଟାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ଶୌରି ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ସେହି କଥା ସହଜରେ କରିପାରନ୍ତି।
ତଂ ନ ବୁଧ୍ଯସି ଗୋଵିନ୍ଦ ଘୋରଵିକ୍ରମମଚ୍ଯୁତମ୍। ଆଶୀଵିଷମିଵ କ୍ରୂଦ୍ଧଂ ତେଜୋରାଶିମନିନ୍ଦିତମ୍
ତୁମେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ବୁଝିପାରୁନାହଁ, ଯିଏ ଭୟଙ୍କର, ଅପରାଜେୟ, ଦୋଷରହିତ ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି, କ୍ରୋଧିତ ସର୍ପ ପରି ଭୟଙ୍କର।