ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ତତଶ୍ଚୈଵ ଵିଦୁରଂ ଚାନ୍ଵଭାଷତ । ତେଷାମେତମଭିପ୍ରାଯମାଚଚକ୍ଷେ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ
ତାପରେ ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ବିଦୁରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ହସିଥିବା ପ୍ରାୟ ମୁହଁରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଯୋଜନା ବିସ୍ତାରରେ ଖୋଲିଦେଲେ।
ଧର୍ମାଦର୍ଥାଚ୍ଚ କାମାଚ୍ଚ କର୍ମ ସାଧୁଵିଗର୍ହିତମ୍ । ମନ୍ଦାଃ କର୍ତୁମିହେଚ୍ଛନ୍ତି ନ ଚାଵାପ୍ଯଂ କଥଂଚନ
ଏଠାରେ ମୂଢ଼ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମରେ ନିନ୍ଦିତ ଯେଉଁ କାମ କେବେ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତାହା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ପୁରା ଵିକୁର୍ଵତେ ମୂଢାଃ ପାପାତ୍ମାନଃ ସମାଗତାଃ । ଧର୍ଷିତାଃ କାମମନ୍ଯୁଭ୍ଯାଂ କ୍ରୋଧଲୋଭଵଶାନୁଗାଃ
ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମୂଢ଼ ଓ ପାପୀ ଆତ୍ମାମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ଆକାଂକ୍ଷା ଓ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭର ଅଧୀନ ହୋଇଥିଲେ।
ଇମଂ ହି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ଜିଘୃକ୍ଷନ୍ତ୍ଯଲ୍ପଚେତସଃ। ପଟେନାଗ୍ନିଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତଂ ଯଥା ବାଲା ଯଥା ଜଡାଃ
ଏହି ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ଏହି ପଦ୍ମନେତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଶିଶୁ ବା ମୂଢ଼ ଲୋକମାନେ ଜଳନ୍ତା ଅଗ୍ନିକୁ ଚେପି ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ସାତ୍ଯକେସ୍ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଦୁରୋ ଦୀର୍ଘଦର୍ଶିଵାନ୍ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ମହାବାହୁମବ୍ରଵୀତ୍କୁରୁସଂସଦି
ସାତ୍ୟକିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘଦୃଷ୍ଟି ବିଦୁର କୁରୁ ସଭାରେ ବଳଶାଳୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାଜନ୍ପରୀତକାଲାସ୍ତେ ପୁତ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ପରନ୍ତପ । ଅସକ୍ଯମଯଶସ୍ଯଂ ଚ କର୍ତୁଂ କର୍ମ ସମୁଦ୍ଯତାଃ
ରାଜା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପୁଅମାନେ ଭାଗ୍ୟରେ ଆବୃତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ଏମିତି ଏକ କାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ଯାହା କେବେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ଓ କେବଳ ଅପମାନ ଆଣିଦେବ।
ଇମଂ ହି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମଭିଭୂଯ ପ୍ରସହ୍ଯ ଚ । ନିଗ୍ରହୀତୁଂ କିଲେଚ୍ଛନ୍ତି ସହିତା ଵାସଵାନୁଜମ୍
ସେମାନେ ଏହି ପଦ୍ମନେତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏବଂ ବାସବଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଜୋରଜବରଦସ୍ତି ଧରି ଅଟକାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଇମଂ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲମପ୍ରଧୃଷ୍ଯଂ ଦୁରସଦମ୍ । ଆସାଦ୍ଯ ନଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପତଙ୍ଗା ଇଵ ପାଵକମ୍
କିନ୍ତୁ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସମ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ଅପରାଜେୟ ଓ ଦୁର୍ଲଭ, ସେଠାକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ପୋକାମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେପରି ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବେ।
ଅଯମିଚ୍ଛନ୍ହି ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯୁଧ୍ଯମାନାଞ୍ଜନାର୍ଦନଃ । ସିଂହୋ ନାଗାନିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗମଯେଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ଯଦି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଚାହିଲେ, ସେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ସେମାନେ ଏକ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସିଂହ ଯେପରି ହାତୀମାନେକୁ ମାରି ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦିଏ, ସେପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇପାରିବେ।
ନ ତ୍ଵଯଂ ନିନ୍ଦିତଂ କର୍ମ କୁର୍ଯାତ୍ପାପଂ କଥଂଚନ । ନ ଚ ଧର୍ମାଦପକ୍ରାମଦେଚ୍ଯୁତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଚ୍ୟୁତ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେବେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ କିମ୍ବା ପାପ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ କେବେ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯଥା ଵାରାଣସୀ ଦଗ୍ଧା ସାଶ୍ଵା ସରଥକୁଞ୍ଜରା । ସାନୁବନ୍ଧସ୍ତୁ କୃଷ୍ଣେନ କାଶୀନାମୃଷଭୋ ହତଃ
ଯେପରି ବାରାଣସୀ ସହିତ ତାହାର ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀମାନେ ଜଳିଗଲା, ଏବଂ କାଶୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସହିତ ବଧ ହେଲା, ସେପରି...
ତଥା ନାଗପୁରଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ସ୍ଵଯଂ କାଲେଶ୍ଵରୋ ଭୂତ୍ଵା ନାଶଯିଷ୍ଯତି କୌରଵାନ୍
ଏହିପରି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ କୃଷ୍ଣ, ସ୍ୱୟଂ କାଳର ଆଧିପତ୍ୟ ନେଇ, ନାଗପୁରକୁ ଜଳାଇ, କୌରବମାନେକୁ ନଶ୍ୱନ କରିଦେବେ।
ପାରିଜାତହରଂ ହ୍ଯେନମେକଂ ଯଦୁସୁଖାଵହମ୍। ନାଭ୍ଯଵର୍ତତ ସଂରବ୍ଧୋ ଵୃତ୍ରହା ଵସୁଭିଃ ସହ
ଏହି ଜଣେ, ଯିଏ ପାରିଜାତ ଫୁଲ ଆଣିଥିଲେ ଓ ଯଦୁବଂଶୀମାନେକୁ ସୁଖ ଦେଇଥିଲେ, ସେଠାରେ କ୍ରୋଧିତ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବସୁମାନେ ସହିତ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେବାକୁ ଆସିନଥିଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ନିର୍ମୋଚନେ ପାଶାନ୍ଷଟ୍ସହସ୍ରାଂସ୍ତରସ୍ଵିନଃ । ହୃତାସ୍ତେ ଵାସୁଦେଵେନ ହ୍ଯୁପସଙ୍କ୍ରମ୍ଯ କୌରଵାନ୍
ନିର୍ମୋଚନରେ ଯେଉଁଠାରେ ଛଅ ହଜାର ଦ୍ରୁତ ପାଶ ଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ବାସୁଦେବ କୌରବମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି ଅପହରଣ କରିଥିଲେ।
ଦ୍ଵାରମାସାଦ୍ଯ ସୌଭସ୍ଯ ଵିଧୂଯ ଗଦଯା ଗିରିମ୍। ଦ୍ଯୁମତ୍ସେନଃ ସହାମାତ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣେନ ଵିନିପାତିତଃ
ସୌଭ ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଦା ଦେଇ ପାହାଡ଼ ଭଳି ପତିତ ହେଲେ।
ଶେଷଵତ୍ତ୍ଵାତ୍କୁରୂଣାଂ ତୁ ଧର୍ମାପେକ୍ଷୀ ତଥାଽଚ୍ଯୁତଃ । କ୍ଷମତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ଶକ୍ତଃ ସନ୍ପାପକର୍ମଣାମ୍
କିଛି କୌରବ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଅଚ୍ୟୁତ, ପଦ୍ମନୟନ କୃଷ୍ଣ, ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବା ସକ୍ଷମ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସହିଯାଉଛନ୍ତି।
ଏତେ ହି ଯଦି ଗୋଵିନ୍ଦମିଚ୍ଛନ୍ତି ସହ ରାଜଭିଃ । ଅଦ୍ଯୈଵାତିଥଯଃ ସର୍ଵେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଯମସ୍ଯ ତେ
ଏହି ଲୋକମାନେ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଯଦି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଆଜି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯମର ଅତିଥି ହେଇଯିବେ।
ଯଥା ଵାଯୋସ୍ତୃଣାଗ୍ରଣି ଵଶଂ ଯାନ୍ତି ବଲୀଯସଃ। ତଥା ଚକ୍ରଭୃତଃ ସର୍ଵେ ଵଶମେଷ୍ଯନ୍ତି କୌରଵାଃ
ଯେପରି ଝଡ଼ରେ ଘାସ ମୁଣ୍ଡ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ, ସେପରି ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ କୌରବ ଅଧୀନ ହେଇଯିବେ।
ଵିଦୁରେଣୈଵମୁକ୍ତେ ତୁ କେଶଵୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସୁହୃଦାଂ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତାଂ ମିଥଃ
ବିଦୁର ଏପରି କହିବା ପରେ, କେଶବ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଶୁଣୁଥିବା ସମୟରେ କଥା କହିଲେ।
ରାଜନ୍ନେତେ ଯଦି କ୍ରୁଦ୍ଧା ମାଂ ନିଗୃହ୍ଣୀଯୁରୋଜସା । ଏତେ ଵା ମାମହଂ ଵୈନାନନୁଜାନୀହି ପାର୍ଥିଵ
ରାଜା, ଯଦି ଏହି ଲୋକମାନେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମୋତେ ବଳପୂର୍ବକ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ମୁଁ ସେମାନୋକୁ ଧରିବି, ତେବେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, ରାଜନ୍।
ଏତାନ୍ହି ସର୍ଵାନ୍ସଂରବ୍ଧାନ୍ନିଯନ୍ତୁମହମୁତ୍ସହେ । ନ ତ୍ଵହଂ ନିନ୍ଦିତଂ କର୍ମ କୁର୍ଯାଂ ପାପଂ କଥଂଚନ
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ରୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନୋକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ କେବେ ମୁଁ ନିନ୍ଦନୀୟ କିମ୍ବା ପାପ କାମ କରିବି ନାହିଁ।
ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ହି ଲୁଭ୍ଯନ୍ତଃ ସ୍ଵାର୍ଥାନ୍ହାସ୍ଯନ୍ତି ତେ ସୁତାଃ । ଏତେ ଚେଦେଵମିଚ୍ଛନ୍ତି କୃତକାର୍ଯୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଇଚ୍ଛା କରି, ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଛାଡ଼ିଦେବେ; ଏହି ଲୋକମାନେ ଯଦି ଏପରି ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହେବ।
ଅଦ୍ଯୈଵ ହ୍ଯହମେନାଂଶ୍ଚ ଯେ ଚୈନାନନୁ ଭାରତ । ନିଗୃହ୍ଯ ରାଜନ୍ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଂ କିଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଭଵେତ୍
ହେ ଭାରତ, ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଲୋକମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁସରଣକାରୀମାନୋକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନୋକୁ ଦେଇପାରିବି—ତେଵେ ଏଥିରେ କଣ ଦୋଷ ରହିବ?
ଏଷ ମେ ନିଶ୍ଚଯୋ ରାଜନ୍ଯଦ୍ଯେଷୋଽସ୍ଯ ଵିନିଶ୍ଚଯଃ । ନର୍ଦନ୍ତୁ ସହିତାଃ ଶଙ୍ଖାଃ ପଣଵାନକନିସ୍ଵନୈଃ
ରାଜା, ଏହା ମୋ ନିଶ୍ଚୟ; ଯଦି ଏହା ତୁମ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ତେବେ ଶଂଖ ଓ ଢୋଲ ସମେତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ବାଜୁନ୍।
ଅନାଯାସେନ ପାର୍ଥାନାଂ ପର୍ଵତାଂ ଚ ଶିଵଂ ମହତ୍। ନିଗୃହ୍ଯ ରାଜନ୍ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଂ ଚେତ୍ସୁକୃତଂ ଭଵେତ୍
ଯଦି ଅସୁବିଧା ବିନା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ଏହି ବଡ଼ ଶୁଭ ପାହାଡ଼କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଦେଇପାରିବି, ତେବେ ଏହା ଉତ୍ତମ କାମ ହେବ।
ଇଦଂ ତୁ ନ ପ୍ରଵର୍ତେଯଂ ନିନ୍ଦିତଂ କର୍ମ ଭାରତ । ସନ୍ନିଧୌ ତେ ମହାରାଜ କ୍ରୋଧଜଂ ପାପବୁଦ୍ଧିଜମ୍
କିନ୍ତୁ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ କାମ, ଯାହା କ୍ରୋଧ ଓ ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ କେବେ କରିବି ନାହିଁ, ହେ ଭାରତ।
ଏଷ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜନ୍ଯଥେଚ୍ଛତି ତଥାଽସ୍ତୁ ତତ୍। ଅହଂ ତୁ ସର୍ଵାଂସ୍ତନଯାନନୁଜାନାମି ତେ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଯେପରି ଚାହେ, ସେପରି ହେଉ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନୋକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵିଦୁରଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ । କ୍ଷିପ୍ରମାନଯ ତଂ ପାପଂ ରାଜ୍ଯଲୁବ୍ଧଂ ସୁଯୋଧନମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ରାଜ୍ୟ ଲୋଭୀ ସୁୟୋଧନକୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରେ ଆଣ।'
ସହମିତ୍ରଂ ସହାମାତ୍ଯଂ ସସୋଦର୍ଯଂ ସହାନୁଗମ୍। ଶକ୍ନୁଯାଂ ଯଦି ପନ୍ଥାନମଵତାରଯିତୁଂ ପୁନଃ
ଯଦି ମୁଁ ସେଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଭାଇ ଓ ଅନୁସରଣକାରୀମାନେ ସହିତ ପୁଣି ଫେରାଇପାରିବି—
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ କ୍ଷତ୍ତା ପୁନଃ ପ୍ରାଵେଶଯତ୍ମଭାମ୍ । ଅକାମଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ରାଜଭିଃ ପରିଵାରିତମ୍
ତାପରେ ବିଦୁର ଅନିଚ୍ଛାସହିତ, ଭାଇମାନେ ଓ ରାଜାମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନକୁ ପୁଣି ଆଣିଲେ।