ଆସୀତ୍କିଲକିଲାଶବ୍ଦସ୍ତସ୍ମିନ୍ଗଚ୍ଛତି ପାର୍ଥିଵେ। ପ୍ରାସାଦଵରଶୃଙ୍ଗସ୍ଥାଃ ପରଯା ନୃପଶୋଭଯା
ରାଜା ଯିବାବେଳେ, ଉଚ୍ଚ ମହଳ ଶୃଙ୍ଗରେ ଦଢ଼ିଥିବା ରାଜସ୍ୱ ଅଳଙ୍କୃତ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗଞ୍ଜନା ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଦଦୃଶୁସ୍ତଂ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତତ୍ର ଶୂରମାତ୍ମଯଶସ୍କରମ୍। ଶକ୍ରୋପମମମିତ୍ରଘ୍ନଂ ପରଵାରଣଵାରଣମ୍
ସେଠାରେ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ତ, ନିଜ କୀର୍ତ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, ଶତ୍ରୁ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା।
ପଶ୍ଯନ୍ତଃ ସ୍ତ୍ରୀଗଣାସ୍ତତ୍ର ଵଜ୍ରପାଣିଂ ସ୍ମ ମେନିରେ। ଅଯଂ ସ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ରଣେ ଵସୁପରାକ୍ରମଃ
ସେଠାରେ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭାବିଲେ—'ଏହିଏ ହେଉଛନ୍ତି ବଜ୍ରଧାରୀ; ଏହିଏ ସେ ପୁରୁଷସିଂହ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବସୁ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।'
ଯସ୍ଯ ବାହୁବଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ଭଵନ୍ତ୍ଯସୁହୃଦ୍ଗଣାଃ। ଇତି ଵାଚୋ ବ୍ରୁଵନ୍ତ୍ଯସ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ନରାଧିପଂ
'ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ବାହୁବଳ ସାମ୍ନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଉ ଶତ୍ରୁ ରହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ'—ଏମିତି ନାରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ କହିଥିଲେ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟୀଶ୍ଚ ସସୃଜୁସ୍ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି। ତତ୍ରତତ୍ର ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସ୍ତୂଯମାନଃ ସମନ୍ତତଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲ ବୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।
ନିର୍ଯଯୌ ପରମପ୍ରୀତ୍ଯା ଵନଂ ମୃଗଜିଘାଂସଯା। ତଂ ଦେଵରାଜପ୍ରତିମଂ ମତ୍ତଵାରଣଧୂର୍ଗତମ୍
ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଯାଉଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜକ୍ଷତ୍ରିଯଵିଟ୍ଶୂଦ୍ରା ନିର୍ଯାନ୍ତମନୁଜଗ୍ମିରେ। ଦଦୃଶୁର୍ଵର୍ଧମାନାସ୍ତେ ଆଶୀର୍ଭିଶ୍ଚ ଜଯେନ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ବିଜୟ କାମନା କଲେ।
ସୁଦୂରମନୁଜଗ୍ମୁସ୍ତଂ ପୌରଜାନପଦାସ୍ତଥା। ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ତତଃ ପଶ୍ଚାଦନୁଜ୍ଞାତା ନୃପେଣ ହ
ପୁରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେମାନେ ଫେରିଗଲେ।
ସୁପର୍ଣପ୍ରତିମେନାଥ ରଥେନ ଵସୁଧାଧିପଃ। ମହୀମାପୂରଯାମାସ ଘୋଷେଣ ତ୍ରିଦିଵଂ ତଥା
ତାପରେ, ଗରୁଡ଼ ସମାନ ରଥରେ ବସିଥିବା ଭୂମିପତି, ତାଙ୍କର ଗଞ୍ଜନା ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗନ୍ତରୁ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲେ।
ସ ଗଚ୍ଛନ୍ଦଦୃଶେ ଧୀମାନ୍ନନ୍ଦନପ୍ରତିମଂ ଵନମ୍। ବିଲ୍ଵାର୍କଖଦିରାକୀର୍ଣଂ କପିତ୍ଥଧଵସଂକୁଲମ୍
ଯିବା ସମୟରେ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଏକ ନନ୍ଦନବନ ସମାନ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବେଲ, ଅର୍କ, ଖଦିର ଓ କପିଥ୍ଥ, ଧବ ଗଛ ଭରିଥିଲା।
ଵିଷମଂ ପର୍ଵତସ୍ରସ୍ତୈ ରଶ୍ମଭିଶ୍ଚ ସମାଵୃତମ୍। ନିର୍ଜଲଂ ନିର୍ମନୁଷ୍ଯଂ ଚ ବହୁଯୋଜନମାଯତମ୍
ସେ ଜଙ୍ଗଲ ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଢାକିଥିଲା, ଜଳ ନଥିଲା, ଲୋକ ନଥିଲେ, ଅନେକ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ।
ମୃଗସିଂହୈର୍ଵୃତଂ ଘୋରୈରନ୍ଯୈଶ୍ଚାପି ଵନେଚରୈଃ। ତଦ୍ଵନଂ ମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ସଭୃତ୍ଯବଲଵାହନଃ
ଘୋର ମୃଗ ଓ ସିଂହ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ, ପୁରୁଷସିଂହ ତାଙ୍କର ସେବକ, ସେନା ଓ ଯାନ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଲୋଡଯାମାସ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଃ ସୂଦଯନ୍ଵିଵିଧାନ୍ମୃଗାନ୍। ବାଣଗୋଚରସଂପ୍ରାପ୍ତାଂସ୍ତତ୍ର ଵ୍ଯାଘ୍ରଗଣାନ୍ବହୂନ୍
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ଘୁରିଘୁରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୃଗମାନେକୁ ମାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ତାଙ୍କର ତୀର ଆସପାସ ଆସିଥିବା ଅନେକ ସିଂହମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ପାତଯାମାସ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତୋ ନିର୍ବିଭେଦ ଚ ସାଯକୈଃ। ଦୂରସ୍ଥାନ୍ସାଯକୈଃ କାଂଶ୍ଚିଦଭିନତ୍ସ ନରାଧିପଃ
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ ଏବଂ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଛିଦ୍ର କଲେ; ରାଜା କିଛି ଦୂରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ଅଭ୍ଯାଶମାଗତାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାନ୍ଖଡ୍ଗେନ ନିରକୃନ୍ତତ। କାଂଶ୍ଚିଦେଣାନ୍ସମାଜଘ୍ନେ ଶକ୍ତ୍ଯା ଶକ୍ତିମତାଂ ଵରଃ
ସେ ତାଲୱାର ଦ୍ୱାରା ଆସୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ବେଶି ନିପୁଣ ଶକ୍ତିଧାରୀ ଥିବାରୁ କିଛି ହରିଣକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେଲେ।
ଗଦାମଣ୍ଡଲତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଶ୍ଚଚାରାମିତଵିକ୍ରମଃ। ତୋମରୈରସିଭିଶ୍ଚାପି ଗଦାମୁସଲକମ୍ପନୈଃ
ଗଦା ଚଳାଇବାର ନିଷ୍ଣାତ ଥିଲେ, ଅଦମ୍ୟ ପ୍ରୟାସରେ ଚାଲିଥିଲେ, ତିନି ତୋମର, ତାଲୱାର, ଗଦା ଓ ମୁସଳ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଚଚାର ସ ଵିନିଘ୍ନନ୍ଵୈ ଵନ୍ଯାଂସ୍ତତ୍ର ମୃଗଦ୍ଵିଜାନ୍। ରାଜ୍ଞା ଚାଦ୍ଭୁତଵୀର୍ଯେଣ ଯୋଧୈଶ୍ଚ ସମରପ୍ରିଯୈଃ
ସେଠାରେ ସେ ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ସେନା ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ସହିତ।
ଲୋଡ୍ଯମାନଂ ମହାରଣ୍ଯଂ ତତ୍ଯଜୁଃ ସ୍ମ ମୃଗାଧିପାଃ। ତତ୍ର ଵିଦ୍ରୁତଯୂଥାନି ହତଯୂଥପତୀନି ଚ
ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଉଲଟିପାଲଟି ହେଉଥିବାବେଳେ, ବନ୍ୟପଶୁମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ସେଠାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ଭୟରେ ଛିଟିଯାଇଲେ, ତାଙ୍କର ନେତାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ମୃଗଯୂଥାନ୍ଯଥୌତ୍ସୁକ୍ଯାଚ୍ଛବ୍ଦଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତତସ୍ତତଃ। ଶୁଷ୍କାଶ୍ଚାପି ନଦୀର୍ଗତ୍ଵା ଜଲନୈରାଶ୍ଯକର୍ଶିତାଃ
ଚିନ୍ତା ଓ ଭୟରେ ହରିଣମାନେ ଏଠା ସେଠା ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ; ଶୁଖିଯାଇଥିବା ନଦୀକୁ ଗଲେ, ପାଣି ନଥିବାରୁ ଦୁଃଖରେ ଶରୀର ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଵ୍ଯାଯାମକ୍ଲାନ୍ତହୃଦଯାଃ ପତନ୍ତି ସ୍ମ ଵିଚେତସଃ। କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାପରୀତାଶ୍ଚ ଶ୍ରାନ୍ତାଶ୍ଚ ପତିତା ଭୁଵି
ଅଧିକ ପ୍ରୟାସରେ ହୃଦୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; ଭୋକ ଓ ତିରିଷ୍ଣାରେ ଦୁଃଖିତ, ଶ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଥିଲେ।
କେଚିତ୍ତତ୍ର ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୈରଭକ୍ଷ୍ଯନ୍ତ ବୁଭୁକ୍ଷିତୈଃ। କେଚିଦଗ୍ନିମଥୋତ୍ପାଦ୍ଯ ସଂସାଧ୍ଯ ଚ ଵନେଚରାଃ
କିଛିଏଠି ଭୟଙ୍କର ମାନବସ୍ୱରୂପୀ ପଶୁମାନେ ଭୋକରେ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଖାଇଯାଉଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ କରି, ବନରେ ରହିବାର ଉପାୟ କରୁଥିଲେ।
ଭକ୍ଷଯନ୍ତି ସ୍ମ ମାଂସାନି ପ୍ରକୁଟ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ତଦା। ତତ୍ର କେଚିଦ୍ଗଜା ମତ୍ତା ବଲିନଃ ଶସ୍ତ୍ରଵିକ୍ଷତାଃ
ସେମାନେ ନିୟମରେ ମାଂସ ଭଲଭାବେ ପକାଇ ଖାଉଥିଲେ; ସେଠାରେ କିଛି ମଦୋନ୍ମତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇଥିଲେ।
ସଂକୋଚ୍ଯାଗ୍ରକରାନ୍ଭୀତାଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତି ସ୍ମ ଵେଗିତାଃ। ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ସୃଜନ୍ତଶ୍ଚ କ୍ଷରନ୍ତଃ ଶୋଣିତଂ ବହୁ
ଭୟରେ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କର ସୁଣ୍ଡ ଭିତରେ ଭିତରେ ନେଇ, ଦ୍ରୁତ ଭାଗିଯାଉଥିଲେ; ବହୁ ରକ୍ତ ଝରାଉଥିଲେ, ମଳ ଓ ପିଶାବ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ।
ଵନ୍ଯା ଗଜଵରାସ୍ତତ୍ର ମମୃଦୁର୍ମନୁଜାନ୍ବହୂନ୍। ତଦ୍ଵନଂ ବଲମେଘେନ ଶରଧାରେଣ ସଂଵୃତମ୍। ଵ୍ଯରୋଚତ ମୃଗାକୀର୍ଣଂ ରାଜ୍ଞା ହତମୃଗାଧିପମ୍
ସେଠାରେ ବନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନେ ଅନେକ ମଣିଷକୁ ମାରିଦେଲେ; ସେଇ ଜଙ୍ଗଲ ଘନ ମେଘ ଭଳି ଅସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟିରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ବନ୍ୟପଶୁ ଭରିଥିବା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ପଶୁମାନଙ୍କର ନେତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ମୃଗସହସ୍ରାଣି ହତ୍ଵା ସବଲଵାହନଃ। ତତ୍ର ମେଘଘନପ୍ରଖ୍ଯଂ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତମ୍
ତାପରେ ହଜାର ହଜାର ପଶୁ ମାରି, ସେ ତାଙ୍କର ଚତୁର୍ଦଳ ଓ ରଥ ସହିତ, ଏକ ଘନ ମେଘ ସଦୃଶ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବସୁଥିଲେ।
ଵନମାଲୋକଯାମାସ ନଗରାଦ୍ଯୋଜନଦ୍ଵଯେ। ମୃଗାନନୁଚରନ୍ଵନ୍ଯାଞ୍ଶ୍ରମେଣ ପରିପୀଡିତଃ
ସେ ନଗରରୁ ଦୁଇ ଯୋଜନ ଦୂରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦେଖିଲେ, ବନ୍ୟପଶୁ ଚାଲି ଚାଲି ନିଜେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ମୃଗାନନୁଚରନ୍ରାଜା ଵେଗେନାଶ୍ଵାନଚୋଦଯତ୍। ରାଜା ମୃଗପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଵନମନ୍ଯଦ୍ଵିଵେଶ ହ
ପଶୁମାନେକୁ ଧାଉଥିବାବେଳେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଲାଇଲେ; ଏହିପରି ଶିକାର ଚେଷ୍ଟାରେ ରାଜା ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଏକ ଏଵୋତ୍ତମବଲଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଶ୍ରମାନ୍ଵିତଃ। ସ ଵନସ୍ଯାନ୍ତମାସାଦ୍ଯ ମହଚ୍ଛୂନ୍ଯଂ ସମାସଦତ୍
ଏକାକି, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଭୋକ, ତିରିଷ୍ଣା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେ ଜଙ୍ଗଲର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି, ବଡ଼ ଶୂନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ।
ତଚ୍ଚାପ୍ଯତୀତ୍ଯ ନୃପତିରୁତ୍ତମାଶ୍ରମସଂଯୁତମ୍। ମନଃପ୍ରହ୍ଲାଦଜନନଂ ଦୃଷ୍ଟିକାନ୍ତମତୀଵ ଚ
ସେଠାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ରାଜା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଶ୍ରମ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
ସୀତମାରୁତସଂଯୁକ୍ତଂ ଜଗାମାନ୍ଯନ୍ମହଦ୍ଵନମ୍। ପୁଷ୍ପିତୈଃ ପାଦପୈଃ କୀର୍ଣମତୀଵ ସୁଖଶାଦ୍ଵଲମ୍
ଶୀତଳ ପବନ ବହୁଥିବା, ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖଦ ଘାସ ଭରିଥିଲା।