ଭୀଷ୍ମେଣ ହି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପିତ୍ର ତେ ବାହ୍ଲିକେନ ଚ। ଦତ୍ତୋଂଽଶଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ଭେଦାଦ୍ଭତୈରରିନ୍ଦମ
ଭୀଷ୍ମ, ତୁମର ଜ୍ଞାନୀ ପିତା, ଓ ବାହ୍ଲିକ ଏହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭିନ୍ନ ହେବାରୁ।
ତସ୍ଥ ଚୈତତ୍ପ୍ରଦାନସ୍ଯ ଫଲମଦ୍ଯାନୁପଶ୍ଯସି । ଯଦ୍ଭୁଙ୍କ୍ଷେ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଶୂରୈର୍ନିହତକଣ୍ଟକାମ୍
ଏହି ଦାନର ଫଳ ଏବେ ତୁମେ ଦେଖୁଛ; ସାହସୀମାନେ ଶତ୍ରୁମୁକ୍ତ କରିଦେଇଥିବା ଏ ସମଗ୍ର ଭୂମିକୁ ତୁମେ ଭୋଗ କରୁଛ।
ପ୍ରଯଚ୍ଛ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ଯଥୋଚିତମରିନ୍ଦମ । ଯଦୀଚ୍ଛସି ସହାମାତ୍ଯୋ ଭୋକ୍ତୁମର୍ଧଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଯଥୋଚିତ ଅଂଶ ଦିଅ, ହେ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ; ଯଦି ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏ ଭୂମି ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଅଂଶ ଦିଅ।
ଅଲମର୍ଧଂ ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ତେ ମହାମାତ୍ଯସ୍ଯ ଜୀଵିତୁମ୍ । ସୁହୃଦାଂ ଵଚନେ ତିଷ୍ଠନ୍ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଭାରତ
ପୃଥିବୀର ଅର୍ଧ ତୁମେ ଓ ତୁମ ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଜୀବନ ନେବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ସୁହୃଦଙ୍କ କଥା ମାନ, ହେ ଭାରତ, ତେବେ ତୁମେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭିରାତ୍ମଵଦ୍ଭିସ୍ତୈର୍ବୁଦ୍ଧିମଦ୍ଭିର୍ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ । ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଵିଗ୍ରହସ୍ତାତ ଭ୍ରଂଶଯେନ୍ମହତଃ ସୁଖାତ୍
ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ, ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତିଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତୁମେ ବଡ଼ ସୁଖରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବ।
ନିଗୃହ୍ଯ ସୁହୃଦାଂ ମନ୍ଯୁଂ ଶାଧି ରାଜ୍ଯଂ ଯଥୋଚିତମ୍। ସ୍ଵମଂଶଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦାଯ ଭରତର୍ଷଭ
ସୁହୃଦଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କର, ରାଜ୍ୟକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଶାସନ କର; ନିଜ ଅଂଶ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଦିଅ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଲମଙ୍ଗ ନିକାରୋଽଯଂ ତ୍ରଯୋଦଶସମାଃ କୃତଃ । ଶମଯୈନଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ କାମକ୍ରୋଧସମେଧିତମ୍
ଏହି ଦ୍ୱେଷ ତ୍ରୟୋଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଛି, ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ଜ୍ଞାନୀ, ଆସା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ବଢ଼ିଥିବା ଏହାକୁ ଶାନ୍ତ କର।
ନ ଚୈଷ ଶକ୍ତଃ ପାର୍ଥାନାଂ ଯସ୍ତ୍ଵଦର୍ଥମଭୀପ୍ସତି । ସୂତପୁତ୍ରୋ ଦୃଢକ୍ରୋଧୋ ଭ୍ରାତା ଦୁଃଶାସନଶ୍ଚ ତେ
ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଇଚ୍ଛା ରଖୁଥିବା ଓ ଦୃଢ଼ କ୍ରୋଧ ଥିବା ସୂତପୁତ୍ର କିମ୍ବା ତୁମ ଭାଇ ଦୁଃଶାସନ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଭୀଷ୍ମେ ଦ୍ରୋଣେ କୃପେ କର୍ଣେ ଭୀମସେନେ ଧନଞ୍ଜଯେ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନେ ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧେ ନ ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଜା ଧ୍ରୁଵମ୍
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଭୀମସେନ, ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଯଦି ରଣରେ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନାଶ ହେଇଯିବେ।
ଅମର୍ଷଵଶମାପନ୍ନୋ ମା କୁରୂଂସ୍ତାତ ଜୀଘନଃ । ଏଷା ହି ପୃଥିଵୀ କୃତ୍ସ୍ନା ମା ଗମତ୍ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଵଧମ୍
ହେ ପୁତ୍ର, କ୍ରୋଧରେ ପଡି କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନି; ତୁମ ପାଇଁ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ।
ଯଚ୍ଚ ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେ ମୂଢ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦଯଃ। ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵଶକ୍ତ୍ଯେତି ନୈତଦଦ୍ଯୋପପଦ୍ଯତେ
ତୁମେ ଭାବୁଛ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ—ଏହା ଏହି ସମୟରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ସମଂ ହି ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରୀତିଶ୍ଚ ସ୍ଥାନଂ ହି ଵିଦିତାତ୍ମନାମ୍ । ପାଣ୍ଡଵେଷ୍ଵଥ ଯୁଷ୍ମାସୁ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଭ୍ଯଧିକସ୍ତତଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ, ସ୍ନେହ ଓ ପଦବୀ ସମାନ; କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧର୍ମରେ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ।
ରାଜପିଣ୍ଡଭଯାଦେତେ ଯଦି ହାସ୍ଯନ୍ତି ଜୀଵିତମ୍ । ନ ହି ଶକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ରାଜାନଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମୁଦୀକ୍ଷିତୁମ୍
ଏମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଭୟରେ ଯଦି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ଲୋଭାଦର୍ଥସଂପତ୍ତିର୍ନରାଣାମିହ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତଦଲଂ ତାତ ଲୋଭେନ ପ୍ରଶାମ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ
ଲୋଭରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଧନସମ୍ପଦ ପାଇନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ, ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ଲୋଭକୁ ଛାଡ଼, ଶାନ୍ତ ହେଉ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ତତ୍ତୁ ଵାକ୍ଯମନାଦୃତ୍ଯ ସୋଽର୍ଥଵନ୍ମାତୃଭାଷିତମ୍ । ପୁନଃ ପ୍ରତସ୍ଥେ ସଂରମ୍ଭାତ୍ସକାଶମକୃତାତ୍ମନାମ୍
ମାଆଁଙ୍କର ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାକୁ ଅନଦେଖା କରି, ସେ ପୁଣି କ୍ରୋଧରେ ଆତ୍ମ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲା।
ତତଃ ସଭାଯା ନିର୍ଗମ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ କୌରଵଃ। ସୌବଲେନ ମତାକ୍ଷେଣ ରାଜ୍ଞା ଶକୁନିନା ସହ
ତାପରେ, ସଭାରୁ ବାହାରି, କୌରବ ସୌବଳ ଓ ରାଜା ଶକୁନିଙ୍କ ସହିତ, ଯାହାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନର ଭାବ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା, ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ କର୍ଣଂ ଦୁଃଶାସନୋଽବ୍ରଵୀତି । ନୋଚେତ୍ସନ୍ଧାସ୍ଯସେ ରାଜନ୍ସ୍ଵେନ କାମେନ ପାଣ୍ଡଵୈଃ । ବଦ୍ଧ୍ଵୈଵ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯନ୍ତି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଯ ଭାରତ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯଦି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ସନ୍ଧି କରିନପାର, ତେବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧି ଦେବେ ଓ ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦେଇଦେବେ।'
ଵୈକର୍ତନଂ ତ୍ଵାଂ ଚ ମାଂ ଚ ତ୍ରୀନେତାନ୍ଭରତର୍ଷଭ । ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯନ୍ତି ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ପିତା ଚ ତେ
'ସେମାନେ କର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଓ ମୁଁ—ଏ ତିନିଜଣଙ୍କୁ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ସହିତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଖରେ ଦେଇଦେବେ।'
ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ । ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ନିଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଲେ ଓ ହସିଲେ, ଯେପରି ଉପହାସ କରୁଛନ୍ତି।
ଏକାନ୍ତମୁପସୃତ୍ଯେହ ମନ୍ତ୍ରଂ ପୁନରମନ୍ତ୍ରଯତ୍ । ସୌବଲେନ ମତାକ୍ଷେଣ ରାଜ୍ଞା ଶକୁନିନା ସହ
ସେ ଏକାନ୍ତକୁ ଯାଇ, ପୁଣି ସୌବଳ ଓ ରାଜା ଶକୁନିଙ୍କ ସହିତ, ଯାହାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନର ଭାବ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା, ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ କର୍ଣସ୍ଯ ଶକୁନେଃ ସୌବଲସ୍ଯ ଚ। ଦୁଃଶାସନଚତୁର୍ଥାନାମିଦମାସୀଦ୍ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୌବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି ଓ ଚତୁର୍ଥ ଦୁଃଶାସନ—ଏମାନଙ୍କ ଏହି ଚକ୍ରନ୍ତ ହେଉଥିଲା।
ପୁରାଽଯମସ୍ମାନ୍ଗୃହ୍ଣାତି କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ଜନାର୍ଦନଃ । ସହିତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ରାଜ୍ଞା ଶାନ୍ତନଵେନ ଚ
'ଏହି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତ୍ୱରିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଆମକୁ ଧରିବା ପୂର୍ବରୁ...'
ଵଯମେଵ ହୃଷୀକେଶଂ ନିଗୃହ୍ଣୀମ ବଲାଦିଵ। ପ୍ରସହ୍ଯ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରମିନ୍ଦ୍ରୋ ଵୈରୋଚନିଂ ଯଥା
'ଆମେ ନିଜେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଧରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଏହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବଶ କରିଥିଲେ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୃହୀତଂ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ ପାଣ୍ଡଵା ହତଚେତସଃ । ନିରୁତ୍ସାହା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଭଗ୍ନଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଇଵୋରଗାଃ
ବାର୍ଷ୍ଣେୟ କୃଷ୍ଣ ଧରାଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମନୋବଳ ହରାଇଦେବେ, ଭଙ୍ଗ ଦାଂତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହରାଇଥିବା ସାପମାନେ ପରି।
ଅଯଂ ହ୍ଯେଷାଂ ମହାବାହୁଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଶର୍ମ ଵର୍ମ ଚ । ଅସ୍ମିନ୍ଗୃହୀତେ ଵରଦେ ଋଷଭେ ସର୍ଵସାତ୍ଵତାମ୍। ନିରୁଦ୍ଯମା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ ସୋମକୈଃ ସହ
ସେ ତାଙ୍କର ମହାବାହୁ ରକ୍ଷକ ଓ ଆବରଣ; ଏହି ସାତ୍ୱତମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଧରାଯିବେ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୋମକମାନେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ସାହ ହରାଇଦେବେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵଯମିହୈଵୈକଂ କେଶଵଂ କ୍ଷିପ୍ରକାରିଣମ୍ । କ୍ରୋଶତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଯୋତ୍ସ୍ଯାମହେ ରିପୂନ୍
ତେଣୁ, ଏଠାରେ ଆମେ ତ୍ୱରିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳ କେଶବଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବା; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଆମେ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା।
ତେଷାଂ ପାପମଭିପ୍ରାଯଂ ପାପାନାଂ ଦୁଷ୍ଟଚେତସାମ୍। ଇଙ୍ଗିତଜ୍ଞଃ କଵିଃ କ୍ଷିପ୍ରମନ୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ଯତ ସାତ୍ଯକିଃ
ସାତ୍ୟକି, ଯିଏ ଲୋକଙ୍କର ମନର ଭାବ ବୁଝିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତିରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର କୁକର୍ମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କୁ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ବୁଝିଗଲେ।
ତଦର୍ଥମଭିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ହାର୍ଦିକ୍ଯେନ ସହାସ୍ଥିତଃ । ଅବ୍ରଵୀତ୍କୃତଵର୍ମାଣଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଯୋଜଯ ଵାହିନୀମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ହାର୍ଦ୍ଦିକ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ବାହାରି ଆସି, କୃତବର୍ମା ଦ୍ରୁତ ଭାବେ କହିଲେ, 'ସେନାକୁ ତୟାରି କର।'
ଵ୍ଯୂଢାନୀକଃ ସଭାଦ୍ଵାରମୁପତିଷ୍ଠସ୍ଵ ଦଂଶିତଃ । ଯାଵଦାଖ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଚୈତତ୍କୃଷ୍ଣାଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣେ
ସେନାକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କରି, ତୁମେ ସଭା ଦ୍ୱାରରେ ସଚେତନ ରୁହ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କ୍ଳେଶ ନ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଖବର ଦେଉନି।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଭାଂ ଵୀରଃ ସିଂହୋ ଗିରିଗୁହାମିଵ । ଆଚଷ୍ଟ ତମଭିପ୍ରାଯଂ କେଶଵାଯ ମହାତ୍ମନେ
ତାପରେ ସେ ବୀର ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ସିଂହ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଭାବକୁ ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ।