ଦୁରାତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ରୋଽଯଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନୁପାଯଵିତ୍। ମିଥ୍ଯାଭିମାନୀ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ କ୍ରୋଧଲୋଭଵଶାନୁଗଃ
ଏହି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁଷ୍ଟମନା, ଉପାୟ ଅଜ୍ଞାନୀ, ରାଜ୍ୟ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ଅଭିମାନ କରୁଛି, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ବଶୀଭୂତ।
କାଲପକ୍ଵମିଦଂ ମନ୍ଯେ ସର୍ଵଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ଜନାର୍ଦନ । ସର୍ଵେ ହ୍ଯନୁସୃତା ମୋହାତ୍ପାର୍ଥିଵାଃ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, କାରଣ ସମସ୍ତ ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୂଢ଼ତାରେ ଏହାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯାଥ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦାଶାର୍ହଃ ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣଃ । ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣମୁଖାନ୍ସର୍ଵାନଭ୍ଯଭାଷତ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପଦ୍ମନୟନ ଦାଶାର୍ହବଂଶୀ ବୀର, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ଆଦି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସର୍ଵେଷାଂ କୁରୁଵୃଦ୍ଧାନାଂ ମହାନଯମତିକ୍ରମଃ । ପ୍ରସହ୍ଯ ମନ୍ଦମୈଶ୍ଵର୍ଯେ ନ ନିଯଚ୍ଛନ୍ତି ଯନ୍ନୃପମ୍
କୁରୁବଂଶର ସମସ୍ତ ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟ, ଯେ ରାଜା ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଅବିବେକରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କେହି ରୋକୁନାହାନ୍ତି।
ତତ୍ର କାର୍ଯମହଂ ମନ୍ଯେ କାଲପ୍ରାପ୍ତମରିନ୍ଦମାଃ । କ୍ରିଯମାଣେ ଭଵେଚ୍ଛ୍ରେଯସ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୃଣୁତାନଘାଃ
ଏହିଠାରେ ମୁଁ ଭାବୁଛି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟ ଆସିଛି, ଏହା କରାଗଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ହେବ—ନିର୍ମଳମନେ, ସେଥିରେ ମନ ଦିଅ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମେତଦ୍ଭଵତାଂ ଯଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ହିତଂ ଵଚଃ । ଭଵତାମାନୁକୂଲ୍ଯେନ ଯଦି ରୋଚେତ ଭାରତାଃ
ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ସେ ତୁମେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିପାରୁଛ, ଏହା ଭଲ ପରାମର୍ଶ। ଯଦି ତୁମେ ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବୁଛ, ତେବେ ଗ୍ରହଣ କର।
ପୁତ୍ରୋ ଵୈ ଭୋଜରାଜସ୍ଯ ଦୁରାଚାରୋ ହ୍ଯନାତ୍ମଵାନ୍ । ଜୀଵତଃ ପିତୁରୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ହୃତ୍ଵା ମୃତ୍ଯୁଵଶଂ ଗତଃ
ଭୋଜରାଜଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅନିୟମିତ ଚରିତ୍ରର, ଜୀବନ୍ତ ବାପାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦଳି ନେଇଥିଲା, ଏବଂ ଶେଷରେ ନଶ୍ୱରତାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
ଉଗ୍ରସେନସୁତଃ କଂସଃ ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ସ ବାନ୍ଧଵୈଃ। ଜ୍ଞାତୀନାଂ ହିତକାମେନ ମଯା ଶସ୍ତୋ ମହାମୃଧେ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ କଂସକୁ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଜନଙ୍ଗଣଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଥିଲି।
ଆହୁକଃ ପୁନରସ୍ମାଭିର୍ଜ୍ଞାତିଭିଶ୍ଚାପି ସତ୍କୃତଃ । ଉଗ୍ରସେନଃ କୃତୋ ରାଜା ଭୋଜରାଜନ୍ଯଵର୍ଧନଃ
ପରେ ଆହୁକଙ୍କୁ ଆମେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲୁ; ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜା କରାଯାଇଥିଲା, ଯିଏ ଭୋଜବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।
ସଂସମେକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କୁଲାର୍ଥେ ସର୍ଵଯାଦଵାଃ। ସଂଭୂଯ ସୁଖମେଧନ୍ତେ ଭାରତାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣଯଃ
ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ଗୋତିଏଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ବଂଶର ଭଲ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଏବେ ଖୁସିରେ ବସୁଛନ୍ତି, ହେ ଭାରତ, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ।
ଅପି ଚାପ୍ଯଵଦଦ୍ରାଜନ୍ପରମେଷ୍ଠୀ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଵ୍ଯୂଢେ ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେଽଭ୍ଯୁଦ୍ଯତେଷ୍ଵାଯୁଧେଷୁ ଚ
ଏହା ସହିତ, ହେ ରାଜା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତିଆରି ହେଉଥିଲେ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠିଥିଲା।
ଦ୍ଵୈଧୀଭୂତେଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିନଶ୍ଯତ୍ସୁ ଚ ଭାରତ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ତୁ ତଦା ଦେଵୋ ଭଗଵାଁଲ୍ଲୋକଭାଵନଃ
ଲୋକମାନେ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇ, ବିନାଶ ହେଉଥିବାବେଳେ, ହେ ଭାରତ, ସେତେବେଳେ ଦେବତା, ଭଗବାନ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।
ପରାଭଵିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯସୁରା ଦୈତେଯା ଦାନଵୈଃ ସହ । ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଦିଵୌସକଃ
ଅସୁର, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ହାରିବେ; ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଜୟୀ ହେବେ।
ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରାକ୍ଷସାଃ । ଅସ୍ମିନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ହନିଷ୍ଯନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍
ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତା, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ପରସ୍ପରକୁ ମାରିବେ।
ଵର୍ତମାନଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ମୁହୂର୍ତାନ୍ନ ଭଵିଷ୍ଯତି।' ଇତି ମତ୍ଵାଽବ୍ରଵୀଦ୍ଧର୍ମଂ ପରମେଷ୍ଠୀ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଵରୁଣାଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛୈତାନ୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦୈତେଯଦାନଵାନ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଜାପତି ଧର୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଏହି ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେକୁ ବାନ୍ଧି ଭାରୁଣଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଧର୍ମୋ ନିଯୋଗାତ୍ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ଵରୁଣାଯ ଦଦୌ ସର୍ଵାନ୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦୈତେଯଦାନଵାନ୍
ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଧର୍ମ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେକୁ ବାନ୍ଧି ଭାରୁଣଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ।
ତାନ୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଧର୍ମପାଶୈଶ୍ଚ ସ୍ଵୈଶ୍ଚ ପାଶୈର୍ଜଲେଶ୍ଵରଃ । ଵରୁଣଃ ସାଗରେ ଯତ୍ତୋ ନିତ୍ଯଂ ରକ୍ଷତି ଦାନଵାନ୍
ଧର୍ମଙ୍କ ପାଶ ଓ ନିଜ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ଜଳର ଦେବତା ଭାରୁଣ ସମୁଦ୍ରରେ ସଦା ଦାନବମାନେକୁ ସତର୍କତାରେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ତଥା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ କର୍ଣଂ ଶକୁନିଂ ଚାପି ସୌବଲମ୍ । ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦୁଃଶାସନଂ ଚାପି ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତ
ଏହିପରି ଭାବେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ଶକୁନି (ସୌବଳ) ଓ ଦୁଶ୍ଶାସନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ତ୍ଯଜେତ୍କୁଲାର୍ଥେ ପୁରୁଷଂ ଗ୍ରାମସ୍ଯାର୍ଥେ କୁଲଂ ତ୍ଯଜେତ୍। ଗ୍ରାମଂ ଜନପଦସ୍ଯାର୍ଥେ ଆତ୍ମାର୍ଥେ ପୃଥିଵୀଂ ତ୍ଯଜେତ୍
ପରିବାର ପାଇଁ ଜଣେ ପୁରୁଷକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍; ଗ୍ରାମ ପାଇଁ ପରିବାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍; ଦେଶ ପାଇଁ ଗ୍ରାମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏବଂ ନିଜ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
ରାଜନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତତଃ ସଂଶାମ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଃ । ତ୍ଵତ୍କୃତେ ନ ଵିନଶ୍ଯେଯୁଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭ
ହେ ରାଜା, ଦୁର୍ୟୋଧନକୁ ବାନ୍ଧି ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଶାନ୍ତି କରିଲେ, ତୁମ ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ନାଷ୍ଟ ହେବେନି, ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ। ଵିଦୁରଂ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଂ ତ୍ଵରମାଣୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଜନମାନ୍ୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ବିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛ ତାତ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଗାନ୍ଧାରୀଂ ଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନୀମ୍ । ଆନଯେହ ତଯା ସାର୍ଧମନୁନେଷ୍ଯାମି ଦୁର୍ମତିମ୍
ଯାଅ, ପୁତ୍ର, ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନୀ ବିଦୁର, ଦୀର୍ଘଦୃଷ୍ଟି ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ଆଣିଅ; ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସହ ମିଶି ଆମେ ମନ ଭ୍ରାଷ୍ଟକୁ ବୁଝେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ଯଦି ସା ନ ଦୁରାତ୍ମାନଂ ଶମଯେଦ୍ଦୁଷ୍ଟଚେତସମ୍। ଅପି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସୁହୃଦସ୍ତିଷ୍ଠେମ ଵଚନେ ଵଯମ୍
ଯଦି ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବିଶିଷ୍ଟକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବେ, ତେବେ ଆମେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ରହିପାରିବୁ।
ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେର୍ଦୁଃସହାଯସ୍ଯ ଶମାର୍ଥଂ ବ୍ରୁଵତୀ ଵଚଃ ।। ଅପି ନୋ ଵ୍ଯସନଂ ଘୋରଂ ଦୁର୍ଯୋଧନକୃତଂ ମହତ୍
ଯଦି ସେ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଖରାପ ସହାୟୀକୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କଥା କହିପାରିବେ, ତେବେ ଦୁର୍ୟୋଧନ କୃତ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟନା ଅଟକିପାରିବ।
ଶମଯେଚ୍ଚିରରାତ୍ରାଯ ଯୋଗକ୍ଷେମଵଦଵ୍ଯଯମ୍ । ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଦୁରୋ ଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନୀମ୍
ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଓ ନିରାପତ୍ତା ସହିତ ଶାନ୍ତି ଆଣିପାରିବେ; ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିଦୁର ଦୀର୍ଘଦୃଷ୍ଟି ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ଆଣିଲେ।
ଆନଯାମାସ ଗାନ୍ଧାରୀଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବିଦୁର ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ଆଣିଲେ।
ଏଷ ଗାନ୍ଧାରି ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଦୁରାତ୍ମା ଶାସନାତିଗଃ । ଐଶ୍ଵର୍ଯଲୋଭାଦୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଜୀଵିତଂ ଚ ପ୍ରହାସ୍ଯତି
ଏଠି ଗାନ୍ଧାରୀ, ତୁମର ପୁଅ ଦୁଷ୍ଟମନା ଓ ଆଦେଶ ଅମାନ୍ୟ କରେ; ଶକ୍ତି ଲୋଭରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ଓ ଜୀବନ ଦୁହିଁ ହରାଇଦେବ।
ଅଶିଷ୍ଟଵଦମର୍ଯାଦଃ ପାପୈଃ ସହ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍। ସଭାଯା ନିର୍ଗତୋ ମୂଢୋ ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ସୁହୃଦ୍ଵଚଃ
ସେ ଅଶିଷ୍ଟ, ଅନୀତି ଓ ଦୁଷ୍ଟମନା, ଖରାପ ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶିଥାଏ; ସଭାରୁ ବାହାରି, ସହଯୋଗୀମାନେଙ୍କ କଥା ଅମାନ୍ୟ କରି, ମୂଢ଼ତା କରିଛି।
ସା ଭର୍ତୃଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ । ଅନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ତୀ ମହଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ଗାନ୍ଧାରୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯଶସ୍ୱିନୀ ରାଜକୁମାରୀ ଗାନ୍ଧାରୀ, ମହାମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଆନାଯଯ ସୁତଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରାଜ୍ଯକାମୁକମାତୁରମ୍ । ନହି ରାଜ୍ଯମଶିଷ୍ଟେନ ଶକ୍ଯଂ ଧର୍ମାର୍ଥଲୋପିନା । ଆପ୍ତୁମାପ୍ତଂ ତଥାଽପୀଦମଵିନୀତେନ ସର୍ଵଥା
ତୁମର ରାଜ୍ୟଲୋଭୀ ଏବଂ ଅଶାନ୍ତ ପୁଅକୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠି ଆଣ; କାରଣ ଅଶିଷ୍ଟ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଅନୀତି ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କିମ୍ବା ରକ୍ଷା କରିହେବ ନାହିଁ।