ତେ ଵଯଂ ଵୀରଶଯନଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମୋ ଯଦି ସଂଯୁଗେ। ଅପ୍ରଣମ୍ଯୈଵ ଶତ୍ରୂଣାଂ ନ ନସ୍ତପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ମାଧଵ
ମାଧବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ବୀରଙ୍କ ଶୟନ ପାଇବା, ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାକୁ ଆମେ କେବେ ଚାହିବୁନି। ତେଉଁ ଆମକୁ କଷ୍ଟ ଦେବେନି।
କଶ୍ଚ ଜାତୁ କୁଲେ ଜାତଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେଣ ଵର୍ତଯନ୍ । ଭଯାଦ୍ଵୃତ୍ତିଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯୈଵଂ ପ୍ରଣମେଦିହ କର୍ହିଚିତ୍
ଏହି ପୂଜ୍ୟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଯୋଦ୍ଧାର ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିବା କେହି ଅଛନ୍ତି, ସେ କେବେ ଭୟରେ ଏଠାରେ ନମସ୍କାର କରିବେ?
ଉଦ୍ଯଚ୍ଛେଦେଵ ନ ନମେଦୁଦ୍ଯମୋ ହ୍ଯେଵ ପୌରୁଷମ୍ । ଅପ୍ଯପର୍ଵଣି ଭଜ୍ଯେତ ନ ନମେଦିହ କର୍ହିଚିତ୍
ଉଠିବା ଉଚିତ, ନମିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ଉଦ୍ୟମ ହିଁ ପୁରୁଷତ୍ବ। ଅନୁଚିତ ଦିନରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ କେବେ ନମିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଇତି ମାତଙ୍ଗଵଚନଂ ପରିପ୍ସନ୍ତି ହିତେପ୍ସଵଃ । ଧର୍ମାଯ ଚୈଵ ପ୍ରଣମେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ମଦ୍ଵିଧଃ
ଯେମାନେ ଭଲ ଚାହିଁଥିବେ, ସେମାନେ ମାତଙ୍ଗଙ୍କ କଥାକୁ ଗୃହଣ କରନ୍ତି; ଧର୍ମ ପାଇଁ ଏବଂ ମୋ ପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅଚିନ୍ତଯନ୍କଂଚିଦନ୍ଯଂ ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ତଥା ଚରେତ୍। ଏଷ ଧର୍ମଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ମତମେତଚ୍ଚ ମେ ସଦା
ଅନ୍ୟ କାହାର ବିଚାର ନ କରି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି କାମ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ହେଉଛି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଏହି ମତ ସଦାମସ୍ତକୁ ମୋର।
ରାଜ୍ଯାଂଶଶ୍ଚାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଯୋ ମେ ପିତ୍ରା ପୁରାଽଭଵତ୍। ନ ସ ଲଭ୍ଯଃ ପୁନର୍ଜାତୁ ମଯି ଜୀଵତି କେଶଵ
ମୋ ପିତାଁଠାରୁ ପୂର୍ବେ ଯେ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ହେ କେଶବ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ପୁଣି ମୋତେ ମିଳିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଯାଵଚ୍ଚ ରାଜା ଧ୍ରିଯତେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନାର୍ଦନ । ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରା ଵଯଂ ତେ ଵାଽପ୍ଯୁପଜୀଵାମ ମାଧଵ । ଅପ୍ରଦେଯଂ ପୁରା ଦତ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ପରଵତୋ ମମ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଆମେ କିମ୍ବା ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଯେପରି ଚାଲିଛୁ, ଏଭଳି ଚାଲିପାରିବା। କିନ୍ତୁ ଯାହା ପୂର୍ବେ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି, ସେ ରାଜ୍ୟ ପୁଣି ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଵା ଭଯାଦ୍ଵାଽପି ମଯି ବାଲେ ଜନାର୍ଦନ । ନ ତଦଦ୍ଯ ପୁନର୍ଲଭ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଵୃଷ୍ଣିନନ୍ଦନ
ମୁଁ ଶିଶୁଥିବାବେଳେ ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଭୟରେ ଯାହା ହାରାଇଥିଲି, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଏବେ ଭୃଷ୍ଣିବଂଶର ଆନନ୍ଦ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେଥିରେ ପୁଣି ଅଧିକାର ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଧ୍ରିଯମାଣେ ମହାବାହୌ ମଯି ସଂପ୍ରତି କେଶଵ । ଯାଵଦ୍ଧି ତୀକ୍ଷ୍ଣଯା ସୂଚ୍ଯା ଵିଦ୍ଧ୍ଯେଦଗ୍ରେଣ କେଶଵ । ତାଵଦପ୍ଯପରିତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ଭୂମେର୍ନଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି
ହେ କେଶବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ଧାରଣ କରାଯାଉଛି, ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ, ଏହି ଦେହ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୁଇ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଭୂମିକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଆମେ କେବେ ମନେ କରିବୁନାହିଁ।
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ଦାଶାର୍ହଃ କ୍ରୋଧପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣଃ । ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍କୁରୁସଂସଦି
ତାପରେ ଦାଶାର୍ହ, ହସିବା ସହିତ ତାଙ୍କ ଆଖି ରୋଷରେ ଭରିଯାଇ, କୁରୁ ସଭାରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଲପ୍ସ୍ଯସେ ଵୀରଶଯନଂ କାମମେତଦଵାପ୍ସ୍ଯସି। ସ୍ଥିରୋ ଭଵ ସହାମାତ୍ଯୋ ଵିମର୍ଦୋ ଭଵିତା ମହାନ୍
ତୁମେ ବୀରଙ୍କ ଶୟନକୁ ପାଇବ; ଏହା ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ହେବ। ତୁମେ ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦୃଢ଼ ରୁହ; ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
ଯଚ୍ଚୈତନ୍ମନ୍ଯସେ ମୂଢ ନ ମେ କଶ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ। ପାଣ୍ଡଵେଷ୍ଵିତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ନିବୋଧ ତ୍ଵଂ ନରାଧିପ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯାହା ଭାବୁଛ, ମୂଢ଼, ଯେ ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହିଁ—ସେ ସବୁ କଥା ତୁମେ ଭଲଭାବେ ବୁଝି ନିଅ।
ଶ୍ରିଯାଂ ସଂତପ୍ଯମାନେନ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ତ୍ଵଯା ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରିତଂ ଦ୍ଯୂତଂ ସୌବଲେନ ଚ ଭାରତ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଶ୍ରୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ତୁମେ ଜଳିଉଠିଥିଲା, ଏବଂ ଖରାପ ପରାମର୍ଶ ଓ ଶକୁନି ସହିତ ମିଶି ତୁମେ ଏହି ଦ୍ୟୂତକ୍ରୀଡ଼ା ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା, ହେ ଭାରତ।
କଥଂ ଚ ଜ୍ଞାତଯସ୍ତାତ ଶ୍ରେଯାଂସଃ ସାଧୁସଂମତାଃ । ତଥାଽନ୍ଯାଯ୍ଯମୁପସ୍ଥାତୁଂ ଜିହ୍ମେନାଜିହ୍ମଚାରିଣଃ
ହେ ପିତା, ଯେଉଁ ଜଣେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ, ଯାହାକୁ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କାମ କରିପାରିବେ? ସିଧାସଳଖ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଚାଳାକି କରି କିପରି ଏପରି କୁକର୍ମ କରିପାରିବେ?
ଅକ୍ଷଦ୍ଯୂତଂ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ସତାଂ ମତିଵିନାଶନମ୍ । ଅସତାଂ ତତ୍ର ଜାଯନ୍ତେ ଭେଦାଶ୍ଚ ଵ୍ଯସନାନି ଚ
ଏହି ଦ୍ୟୂତକ୍ରୀଡ଼ା, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସଦ୍ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନାଶର କାରଣ ଅଟୁଟ। ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏଠାରେ ମତଭେଦ ଓ ବିପଦରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ତଦିଦଂ ଵ୍ଯସନଂ ଘୋରଂ ତ୍ଵଯା ଦ୍ଯୂତମୁଖଂ କୃତମ୍ । ଅସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସଦାଚାରାନ୍ସାର୍ଧଂ ପାପାନୁବନ୍ଧନୈଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ବିପଦ, ଦ୍ୟୂତକ୍ରୀଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆଣିଛ, ଭଲ ଆଚରଣକୁ ଅବହେଳା କରି ଏବଂ ପାପର ଫଳ ସହିତ।
କଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ଭ୍ରାତୃଭାର୍ଯାଂ ଵୈ ଵିପ୍ରକର୍ତୃଂ ତଥାର୍ହତି। ଆନୀଯ ଚ ସଭାଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଯଥୋକ୍ତା ଦ୍ରୌପଦୀ ତ୍ଵଯା
ଅନ୍ୟ କିଏ ଭାଇର ଜଣେ ଝିଅଙ୍କୁ ଏଭଳି ଅପମାନ କରିପାରିବ? ତୁମେ ଯେପରି ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ସଭାକୁ ଆଣି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ, ଏହା କିଏ କରିପାରିବ?
କୁଲୀନା ଶୀଲସଂପନ୍ନା ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋଽପି ଗରୀଯସୀ । ମହିଷୀ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ତଥା ଵିନିକୃତା ତ୍ଵଯା
ଉଚ୍ଚ କୁଳର, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ଏବଂ ଜୀବନଠାରୁ ମଧ୍ୟା ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ରାଣୀ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ତୁମେ ଏଭଳି ଅପମାନ କରିଥିଲେ।
ଜାନନ୍ତି କୁରଵଃ ସର୍ଵେ ଯଥୋକ୍ତାଃ କୁରୁସଂସଦି । ଦୁଃଶାସନେନ କୌନ୍ତେଯାଃ ପ୍ରଵ୍ରଜନ୍ତଃ ପରନ୍ତପାଃ
ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, କିପରି ଦୁଷ୍ୟାସନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାଁକୁ ଡରନ୍ତି, ବନବାସକୁ ପଠାଯାଇଥିଲେ।
ସମ୍ଯଗ୍ଵୃତ୍ତେଷ୍ଵଲୁବ୍ଧେଷୁ ସତତଂ ଧର୍ମଚାରିଷୁ । ସ୍ଵେଷୁ ବନ୍ଧୁଷୁ କଃ ସାଧୁଶ୍ଚରେଦେଵମସାଂପ୍ରତମ୍
ନିଜ ନିଜ ନିଷ୍ପାପ, ସଦା ନ୍ୟାୟରେ ଚାଲୁଥିବା ଏବଂ ଲୋଭରହିତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କାମ କରିପାରିବ?
ନୃଶଂସାନାମନାର୍ଯାଣାଂ ତଥା ପରୁଷଭାଷଣମ୍ । କର୍ଣଦୁଃଶାସନାଭ୍ଯାଂ ଚ ତ୍ଵଯା ଚ ବହୁଶଃ କୃତମ୍
କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଷ୍ୟାସନ ଏବଂ ତୁମେ ମିଶି ବାରମ୍ବାର କ୍ରୁର ଓ ଅଶିଷ୍ଟ କଥା କହିଛ।
ସହ ମାତ୍ରା ପ୍ରଦଗ୍ଧୁଂ ତାନ୍ବାଲକାନ୍ଵାରଣାଵତେ । ଆସ୍ଥିତଃ ପରମୋ ଯତ୍ନୋ ନ ସମୃଦ୍ଧଶ୍ଚ ତତ୍ତଵ
ତୁମେ ତୁମ ମାଆ ସହିତ ଭାରଣାବତରେ ସେଇ ପିଲାମାନେକୁ ପୋଡ଼ିବାକୁ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲ, କିନ୍ତୁ ତୁମର ଯୋଜନା ସଫଳ ହେଲା ନାହିଁ।
ଊଷୁଶ୍ଚ ସୁଚିରଂ କାଲଂ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାଃ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତଦା। ମାତ୍ରା ସହୈକଚକ୍ରାଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କ ମାଆ ସହ ଏକଚକ୍ରା ଗ୍ରାମରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲୁଚି ରହିଥିଲେ।
ଵିଷେଣ ସର୍ପବନ୍ଧୈଶ୍ଚ ଯତିତାଃ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତ୍ଵଯା । ସର୍ଵୋପାଯୈର୍ଵିନାଶାଯ ନ ସମୃଦ୍ଧଂ ଚ ତତ୍ତଵ
ତୁମେ ବିଷ ଦେଇ ଓ ସାପ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ଓ ଅନେକ ଉପାୟରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲ, କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସଫଳତା ଆସିଲା ନାହିଁ।
ଏଵଂବୁଦ୍ଧିଃ ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ମିଥ୍ଯାଵୃତ୍ତିଃ ସଦା ଭଵାନ୍ । କଥଂ ତେ ନାପରାଧୋଽସ୍ତି ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ମହାତ୍ମସୁ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତି ତୁମର ମନଭାବ ସଦା ଭ୍ରମ ଓ ମିଥ୍ୟା ରହିଛି; ଏପରି ମହାତ୍ମାମାନେ ପ୍ରତି ତୁମେ କିପରି କହିପାର ଯେ ତୁମର କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ?
ଏଵଂଵୃତ୍ତଃ କଥଂ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥାତୁମର୍ହସି ପାପକୃତ୍। ସ ରାଜ୍ଯାଚ୍ଚ ସୁଖାଚ୍ଚୈଵ ହାସ୍ଯସେ କୁଲପାଂସନ
ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ତୁମେ କିପରି ରାଜ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ? ରାଜ୍ୟ ଓ ସୁଖ ଦୁହିଁଠାରୁ ତୁମେ ବଞ୍ଚିତ ହେବ, ହେ କୁଳର ଅପମାନ।
ଯଚ୍ଚୈଭ୍ଯୋ ଯାଚମାନେଭ୍ଯଃ ପିତ୍ର୍ଯମଂଶଂ ନ ଦିତ୍ସତି । ତଚ୍ଚ ପାପ ପ୍ରଦାତାଽସି ଭ୍ରଷ୍ଟୈଶ୍ଵର୍ଯୋ ନିପାତିତଃ
ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପିତୃଉତ୍ତର ଅଂଶ ମାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦେଲ ନାହିଁ; ଏଥିରେ ତୁମେ ପାପୀ, ଶ୍ରୀହୀନ ଓ ପତିତ ହେଇଛ।
କୃତ୍ଵା ବହୂନ୍ଯକାର୍ଯାଣି ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ନୃଶଂସଵତ୍। ମିଥ୍ଯାଵୃତ୍ତିରନାର୍ଯଃ ସନ୍ନଦ୍ଯ ଵିପ୍ରତିପଦ୍ଯସେ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରତି ଅନେକ ଅନ୍ୟାୟ ଓ କ୍ରୁର କାମ କରି, ତୁମେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟା ଓ ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣରେ ଲିପ୍ତ ଅଛ, ଏବଂ ସେମାନେକୁ ବିପକ୍ଷ କରୁଛ।
ମାତାପିତୃଭ୍ଯାଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ଦ୍ରୋଣେନ ଵିଦୁରେଣ ଚ। ଶାମ୍ଯେତି ମୁହୁରୁକ୍ତୋସି ନ ଚ ଶାମ୍ଯସି ପାର୍ଥିଵ
ତୁମ ମାଆ, ବାପା, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ବିଦୁର ବାରମ୍ବାର ତୁମକୁ ଶାନ୍ତି କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜା, ତୁମେ ସେଥିରେ କାନ ଦେଉନାହାଁ।
ଶମେ ହି ସୁମହାଁଲ୍ଲାଭସ୍ତଵ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ । ନ ଚ ରୋଚଯସେ ରାଜନ୍କିମନ୍ଯଦ୍ବୁଦ୍ଧିଲାଘଵାତ୍
ଶାନ୍ତି ହେଲେ ତୁମେ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଦୁହେଁ ବଡ଼ ଲାଭ ପାଇବ; କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଏହାକୁ ମନେ ପସନ୍ଦ କରୁନାହାଁ—ଏହା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ବୁଝିବାର ଅଭାବ।